Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Vádjoleapmi Edomis ja Moabis

21

2,1
4 Mos 14,25
21,4
5 Mos 1,40
Duop 11,18
Dasto mii jorgaleimmet ja vulggiimet meahci čađa Ruksesmeara guvlui, nugo Hearrá lei gohččon mu sárdnut. Mii vádjoleimmet guhká Seira várreeatnamiin, 2dassá go Hearrá celkkii munnje: 3“Dii lehpet guhká juo vádjolan dáin váriin. Jorgalehket dal davás guvlui! 4Cealkke álbmogii: Dii mannabehtet dál dan eatnama čađa mii gullá din vieljaide, Esau bártniide, geat ásset Seiras. Vaikko sii balletge dis, de váruhehket 5soahttámis singuin. Mun in atte didjiide sin eatnamis in juolgevuođu vearddege, danne go Seirvári mun lean addán opmodahkan Esaui. 6Borramuša maid borrabehtet, dii galgabehtet oastit, ja čázi maid juhkabehtet, dii galgabehtet máksit ruđain. 7
2,7
1,31
Hearrá, din Ipmil, lea buressivdnidan din buot das maid lehpet bargan, ja son lea atnán dis fuola go vádjoleiddet dán stuorra meahci čađa. Njealljelogi jagi Hearrá, din Ipmil, lea leamaš dinguin, iige dis leat váilon mihkkege.” 8
2,8
4 Mos 33,35
2,8 Eilat hápmangávpot Akabaluovttas; gč. 1 Gon 9,26.Nu mii manaimet vieljaideamet Esau bártniid gaskka Seiras ja Araba geainnu mii boahtá Eilatis ja Esjon-Geberis.

De mii jorgaleimmet Moaba meahci guvlui. 9

2,9
1 Mos 19,37
Hearrá celkkii munnje: “Allet fallet moablaččaid alletge soahttá singuin. Mun in atte sin eatnamis maidege didjiide opmodahkan, danne go mun lean addán Ara opmodahkan Lota nállái.

10

2,10
1,28
Doppe ásse dovle emlaččat, stuorra álbmot geat ledje seammá allašattogat go anaklaččat. 11Sii maid gohčoduvvojit refalažžan nugo anaklaččatge, muhto moablaččat gohčodit sin emlažžan. 12Seiras ásse dovle horilaččat, muhto esaulaččat ádje sin eret, duššadedje sin ja ásse dohko sin sadjái, nugo israellaččatge dahke iežaset eatnamis maid Hearrá lei addán sidjiide opmodahkan.

13

2,13
4 Mos 21,12
2,13 Seredjogaža Seredleagis. >4 Mos 21,12.Hearrá gohčui min rasttildit Seredjogaža, ja mii dagaimet nu.

14

2,14
1,35
Min vádjoleapmi dan rájes go vulggiimet Kadeš Barneas dan rádjái go rasttildeimmet Seredjogaža, bisttii golbmalogigávcci jagi. Dalle ledje buot dan buolvva soahteolbmát jápmán eaige lean šat siiddas, nugo Hearrá lei vurdnon. 15Hearrá giehta deaivvai sidjiide ja rohttii sin siiddas, dassážii go buohkat ledje jápmán.

16Go buot álbmoga soahteolbmát ledje jápmán, 17de Hearrá celkkii munnje: 18Go don dal manat Ara čađa, Moaba eatnama čađa, 19

2,19
1 Mos 19,38
de don lahkanat ammonlaččaide. Ale fallet sin alege hástte sin soahtat. Mun in atte dutnje maidege ammonlaččaid eatnamis, danne go mun lean addán dan opmodahkan Lota nállái.”

20Dat eanange adnojuvvo refalaččaid eanamin. Doppe ásse dovle refalaččat geaid ammonlaččat gohčodedje samsumlažžan. 21Sii ledje stuorra álbmot, ja sii ledje seammá allašattogat go anaklaččatge. Hearrá duššadii refalaččaid ja divttii ammonlaččaid ádjit sin eret ja váldit sin eatnama oapmineaset. 22Seammá ládje son lei meannudan esaulaččaiguin geat ásset Seiras, go son duššadii horilaččaid ja divttii esaulaččaid ádjit sin eret ja váldit oapmineaset eatnama gos sii ain ásset. 23Nu geavai avvilaččaidege geain ledje gilit gitta Gaza rádjái, muhto kaftorlaččat geat ledje boahtán Kaftoris, duššadedje sin ja válde sin eatnama oapmineaset.

24Hearrá celkkii; “Vulget dál johtui ja mannet Arnona johkaleagi rastá! Mun attán din gihtii amorlaš Sihona, Hešbona gonagasa, ja su eatnama. Soahttájehket suinna ja váldet su eatnama! 25Dán beaivvi rájes mun vuolggahan balu ja hirpma buot álbmogiidda almmi vuolde, nu ahte dat ballet ja doarggistit go gullet didjiide ságaid.”

Gonagas Sihon vuoittáhallá

26

2,26–37
4 Mos 21,21–25
Kedemota meahcis mun vuolggahin áirasiid doalvut Hešbona gonagassii Sihonii dán sága: 27“Ráfi dutnje! Suova min mannat iežat eatnama čađa. Mii johtit bálgá eatge spiehkkas olgeš eatge gurut beallái. 28Borramuša maid borrat mii oastit dus, ja čázi maid juhkat mii máksit dutnje ruđain. Mii dáhttut dušše mannat du eatnama čađa, 29nugo min suvve dahkat esaulaččat geat ásset Seiras ja moablaččat geat ásset Aras, vai mii beassat mannat Jordana rastá dan eatnamii maid Hearrá, min Ipmil, addá midjiide.”

30Muhto Sihon, Hešbona gonagas, ii suovvan min mannat iežas eatnama čađa, danne go Hearrá, din Ipmil, lei buoššudan Sihona vuoiŋŋa ja garradan su váimmu, vai beassá addit su din gihtii, nugo juo lea dáhpáhuvvan. 31Hearrá celkkii munnje: “Dál mun addigoađán Sihona ja su eatnama din gihtii. Soahttájehket ja váldet su eatnama oapmineattet!”

32

2,32
29,7
De Sihon bođii soahteveagainis Jahasii soahtat minguin. 33Hearrá, min Ipmil, attii su min gihtii, ja mii gottiimet su, su bártniid ja oppa su soahteveaga. 342,34 vihaheimmet … duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Dalle mii válddiimet maiddái buot su gávpogiid ja vihaheimmet buot daid olbmáid duššadeapmái, nu maiddái nissoniid ja mánáid. Mii eat diktán ovttage beassat báhtui. 35Muhto omiid ja dan maid leimmet rievidan gávpogiin, mii válddiimet soahtesálašin. 36Aroera rájes mii lea Arnonjohkaleagi ravddas, ja johkaleagi gávpoga rájes gitta Gileada rádjái ii oktage gávpot ceavzán min ovddas. Hearrá, min Ipmil, attii buot daid min gihtii.

37Dušše ammonlaččaid eatnama, oppa dan guovllu mii lea Jabboka johkaleagi guoras ja maiddái várreeatnama gávpogiid, dii divttiidet orrut ráfis, aiddo nugo Hearrá, min Ipmil, lei gohččon.

3

Gonagas Og vuoittáhallá

31

3,1
4 Mos 21,33–35
5 Mos 29,7
Dasto mii manaimet dan geainnu mii doalvu Bašanii. Dalle Bašana gonagas Og bođii oppa soahteveagainis Edreii soahtat minguin. 2Muhto Hearrá celkkii munnje: “Ale bala sus. Mun attán du gihtii su, oppa su álbmoga ja su eatnama. Daga sutnje nugo dahket amorlaččaid gonagassii Sihonii gii ásai Hešbonis.” 3Ja nu Hearrá, min Ipmil, attii maiddái Oga, Bašana gonagasa, ja oppa su álbmoga min gihtii. Mii gottiimet sin eatge diktán ovttage beassat báhtui. 4Mii válddiimet maiddái buot su gávpogiid. Mii eat guođđán ovttage gávpoga válddekeahttá. Mii válddiimet guhttalogi gávpoga, oppa Argoba guovllu, oppa Oga riikka mii lei Bašanis. 5Buot gávpogat ledje nannejuvvon alla muvrraiguin, poarttaiguin ja smarttiiguin. Daidda lassin mii válddiimet eatnat smávva gávpogiid maid birra eai lean muvrrat. 6
3,6–10
2,34–36
Mii vihaheimmet daid duššadeapmái nugo leimmet dahkan Sihonii, Hešbona gonagassii. Mii vihaheimmet duššadeapmái buot gávpogiid olbmáid, nissoniid ja mánáid. 7Buot omiid ja dan maid rievideimmet gávpogiin, mii válddiimet soahtesálašin.

8Jordana nuorttabeale guovtti amorlaččaid gonagasas mii válddiimet eatnama Arnonjoga rájes gitta Hermonvári rádjái. 9Sidonlaččat gohčodit Hermona Sirjonin ja amorlaččatgis Senirin. 10Mii válddiimet buot aláža gávpogiid, oppa Gileada ja oppa Bašana gitta Salka ja Edrei gávpogiid rádjái mat leat Oga riikkas Bašanis. 11

3,11
1 Mos 14,5
Jos 13,12
3,11 Rabba ammonlaččaid oaivegávpot, dálá Amman. ▶ ammonlaččat. ruovdeseaŋga metállabargu. ovcci állana, njeallje állana sullii 4,5 mehtera ja 2 mehtera.Og, Bašana gonagas, lei áidna gii lei báhcán refalaččain. Su ruovdeseaŋga lea ain ammonlaččaid Rabbas. Go dat mihtiduvvui dábálaš állanmihtuin, de dat lei ovcci állana guhku ja njeallje állana govddu.

Jordana nuorttabeale eanan juogaduvvo

12

3,12
4 Mos 32,33–37
5 Mos 29,8
Go mii leimmet váldán dan eatnama, de mun adden rubenlaččaide ja gadlaččaide dan guovllu mii lea Aroera lahka Arnonjohkaleagi ravddas, ja beali Gileada várreeatnamis ja dan gávpogiin. 13Gileada nuppi beali ja oppa Bašana, Oga riikka, oppa Argoba guovllu mun adden Manasse čeardabeallái. Buot dat, oppa Bašan, navdojuvvo refalaččaid eanamin.

14

3,14–15
4 Mos 32,40č
Jair, Manasse bárdni, válddii oppa Argoba guovllu gitta gešurlaččaid ja maakalaččaid ráji rádjái ja gohčui dan guovllu, Bašana, Jaira siidan iežas nama mielde. Eanan gohčoduvvo danin velá odnege. 15Makirii mun adden Gileada. 16Rubenlaččaide ja gadlaččaide mun adden eatnama Gileadis lulás gitta Arnonjohkaleagi rádjái, ja johka šattai rádjin. Jabbokjohkaleahki šattai rádjin ammonlaččaid vuostá. 17
3,17
Jos 12,2č
Jordanleagis ieš johka šattai rádjin Gennesaretjávrri rájes gitta Arabameara dahjege Jápmameara rádjái ja gitta Pisga vilttiid vuollái nuortan.

18

3,18
4 Mos 32,17
Dalle mun gohččon din: “Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide oapmin dán eatnama. Buot dii soahteolbmát galgabehtet buohkat váldit vearjjuideattet ja mannat israellaš vieljaideattet njunnošis. 19Dušše din áhkát, mánát ja šibihat – mun dieđán ahte dis leat ollu šibihat – ožžot báhcit gávpogiidda maid mun lean addán didjiide, 20dassážii go Hearrá lea diktán din vieljaid ássat seammá ládje go dinge, ja maiddái sii leat váldán oapmineaset eatnama maid Hearrá, din Ipmil, addá sidjiide Jordana oarjjabealde. Das maŋŋil dii oažžubehtet máhccat, iešguhtege dan opmodahkii maid mun lean addán didjiide.”

21Dalle mun maiddái gohččon Josua: “Don leat iežat čalmmiiguin oaidnán buot maid Hearrá, din Ipmil, dagai dan guovtti gonagassii. Nu Hearrá dahká buot gonagasaide ja sin riikkaide maid čađa dii mannabehtet. 22

3,22
1,29–31
Jos 10,1442
Allet bala sis, dasgo Hearrá, din Ipmil, ieš soahtá din beali.”

Hearrá hilgu Mosesa rohkadusa

23

3,23
4 Mos 27,12–23
Daid áiggiid mun rohkadallen Hearrá: 24
3,24
Sál 86,8
89,7
“Hearrá, mu Ipmil, don leat álgán čájehit bálvaleaddjásat iežat stuorisvuođa ja iežat gievrras gieđa. Gii ipmiliid almmis dahje eatnama alde sáhttá dahkat dakkár fámolaš daguid maid don dagat? 25Divtte mu dál mannat Jordana rastá ja oaidnit dan buori eatnama mii lea Jordana don bealde, dan čáppa várreeatnama ja Libanona.” 26
3,26
4 Mos 20,12
27,14
5 Mos 1,37
Muhto Hearrá lei moaris munnje din dihte iige gullan mu. Son celkkii: “Das lea galle, ale sártno das šat munnje. 27
3,27
31,2
Goarkŋo Pisga čohkkii, geahča oarjjás ja davás, lulás ja nuorttas. Geahčat visot dan, danin go don it oaččo mannat Jordaneanu rastá. 28
3,28
31,7
Jos 1,6
Atte Josuai rávvagiid ja nanne ja roahkasmahte su, danne go son rasttilda joga dán álbmoga njunnošis. Dan eatnama maid don dál oainnát, son addá dasa opmodahkan.”

29De mii oruimet dan leagis mii lea Bet-Peora buohta.

4

Gulolašvuohta ja oskkáldasvuohta

41Ja dál, Israel, gula daid lágaid ja njuolggadusaid maid mun oahpahan didjiide. Dollet daid, de dii oažžubehtet eallit ja sáhttibehtet váldit oapmineattet dan eatnama maid Hearrá, din áhčiid Ipmil, addá didjiide. 2

4,2
12,32
Sát 30,6
Allet lasit maidege dáidda gohččumiidda alletge váldde dain maidege eret. Dollet Hearrá, din Ipmila, báhkkomiid maid mun attán didjiide. 3
4,3
4 Mos 25,3–5
Dii lehpet iežadet čalmmiiguin oaidnán maid Hearrá dagai Baal-Peoris. Hearrá, du Ipmil, duššadii din gaskkas juohkehačča gii čuovvulii Baal-Peora. 4Muhto dii geat leiddet oskkáldasat Hearrái, Ipmilasadet, lehpet buohkat eallimin odne.

5Mun oahpahan didjiide lágaid ja njuolggadusaid, nugo Hearrá, mu Ipmil, lea gohččon mu dahkat. Dii galgabehtet doallat daid dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet. 6Doahttalehket ja dollet daid, vai eará álbmogat oidnet din viissisvuođa ja jierpmálašvuođa. Go sii gullet buot dáid lágaid, de sii dadjet: “Dát stuorra álbmot lea duođaid viissis ja jierpmálaš álbmot.” 7

4,7
2 Sam 7,23
Sál 145,18
Guđe eará stuorra álbmoga ipmilat leat seammá lahka iežaset álbmoga go Hearrá, min Ipmil? Son lea min lahka álo go mii čuorvut su. 8
4,8
Sál 147,19č
Ja guđe stuorra álbmogis leat nu vuoigatlaš lágat ja njuolggadusat go dát láhka maid mun attán didjiide odne?

9Muhto váruhehket vajáldahttimis dan maid lehpet oaidnán iežadet čalmmiiguin. Atnet dan muittus nu guhká go eallibehtet, ja oahpahehket dan mánáidasadet ja mánáideattet mánáide. 10

4,10–13
2 Mos 19–20
5 Mos 6,7
11,19
Allet vajáldahte dan beaivvi go čuoččuidet Hearrá, din Ipmila, muođuid ovddas Horebis, go son celkkii munnje: “Čohkke álbmoga mu ovdii! Mun divttán sin gullat iežan sániid, vai sii ohppet ballat mus nu guhká go ellet, ja vai sii oahpahit dáid mu sániid maiddái mánáidasaset.” 11Dalle dii loaiddasteiddet lagabuidda ja čuoččasteiddet vári vuollái. Várri bulii njuovččadollan gitta almmi rádjái, ja lei seavdnjat, obbadálki ja mierká. 12Hearrá sártnui didjiide dola siste. Dii gulaidet sániid, muhto ehpet oaidnán maidege hámiid; dii gulaidet dušše su jiena. 13
4,13
2 Mos 24,12
31,18
34,28
5 Mos 9,10č
Son almmuhii didjiide lihtus sániid, logi báhkkoma maid galgabehtet doallat, ja čálii báhkkomiid guovtti geađgetávvalii. 14Hearrá gohčui mu dalle oahpahit didjiide buot lágaid ja njuolggadusaid, vai dii doallabehtet daid dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet.

15Dii ehpet oaidnán maidege hámiid dalle go Hearrá sártnui didjiide dola siste Horebis. Dan dihte váruhehket 16

4,16
2 Mos 20,4
5 Mos 5,8
ráhkadeames makkárge govvabácci dahje eará ipmilgova mas lea olbmá dahje nissona hápmi 17
4,17
Rom 1,23
dahje meahcielliid dahje almmi lottiid hápmi 18dahje eatnama heakkalaččaid hápmi dahje čázi guliid hápmi. 19
4,19
17,3
2 Gon 21,5
23,5
Jer 8,2
4,19 almmi vehkii almmi veahka.Go dii bajidehpet čalmmiid almmi guvlui ja geahččabehtet beaivvážii, mánnui ja násttiide, oppa almmi vehkii, de allet fillehala rohkadallat ja bálvalit daid. Daid Hearrá, din Ipmil, lea guođđán eará álbmogiidda. 20
4,20
2 Mos 19,5
1 Gon 8,51
Sál 135,4
Muhto din Hearrá buvttii Egypta šolgenuvnnas, vai dii šaddabehtet su iežas álbmogin, nugo dii dál lehpetge.

21

4,21
1,37
Hearrá moaráhuvai munnje din dihte ja vuortnui ahte mun in oaččo mannat Jordana rastá inge beasa dan buori eatnamii maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, 22
4,22
34,4č
muhto jámán Jordana dán beallái. Muhto dii oažžubehtet mannat Jordaneanu rastá ja váldit oapmineattet dan buori eatnama. 23Váruhehket vajáldahttimis dan lihtu maid Hearrá, din Ipmil, lea dahkan dinguin, alletge ráhkat alcceseattet ipmilgova, danin go dan Hearrá, din Ipmil, lea gieldán dis. 24
4,24
2 Mos 20,5
34,14
5 Mos 9,3
Hebr 12,29
Hearrá, din Ipmil, lea duššadeaddji dolla, son lea áŋgiris Ipmil.

25Go didjiide dasto leat riegádan mánát ja mánáid mánát ja dii lehpet sajáiduvvan eatnamii, de váruhehket dahkamis dakkár issoras dagu ahte ráhkadehpet muhtunlágán ipmilgova. Jos dii ráhkadehpet ipmilgovaid, de dii dahkabehtet dan mii lea bahá Hearrá, din Ipmila, čalmmiin, ja moaráhuhttibehtet su. 26

4,26
8,19
11,16č
30,19
31,28
Mun válddán odne almmi ja eatnama duođašteaddjin go cealkkán ahte dii fargga duššabehtet dan eatnamis maid lehpet mannamin váldit oapmineattet Jordana nuppe bealde. Dii ehpet beasa eallit doppe guhká, muhto duššabehtet. 27
4,27
28,6264
Hearrá biđge din álbmogiid gaskii, ja dis báhcá duššefal uhca jovkkoš daid álbmogiid gaskii maid sisa Hearrá doalvu din. 28
4,28
28,3664
Sál 115,4–8
Doppe dii bálvalehpet ipmiliid maid olbmogieđat leat duddjon, muorraipmiliid ja geađgeipmiliid mat eai oainne, eai gula, eai bora eaige havsse. 29
4,29
Jes 55,6
Muhto doppe dii dasto ohcabehtet Hearrá, din Ipmila, ja gávdnabehtet su, jos ohcabehtet su vuoigadit ja olles váimmus. 30
4,30
3 Mos 26,40–42
5 Mos 30,1–3
Hos 3,5
Go buot dát deaivida din boahttevaš beivviid, de dii áŧestusasteattet máhccabehtet Hearrá, din Ipmila, lusa, ja gullabehtet su jiena. 31
4,31
2 Mos 34,6
Jos 1,5
Hebr 13,5
Dasgo Hearrá, din Ipmil, lea váibmoláđis Ipmil. Ii son hilggo din iige divtte din duššat. Son ii vajáldahte lihtu maid dagai din áhčiiguin ja maid nannii váliin.

32Guorahallet doložiid, muittašehket áiggiid mat ledje guhká ovdal din beivviid, gitta dan beaivvi rájes go Ipmil sivdnidii olbmuid eatnama ala. Leago gostege almmi vuolde dáhpáhuvvan mihkkege ná stuorráid, leago mihkkege dákkáriid beaggán ovdal? 33

4,33
2 Mos 3,6
19,21
33,20
Leago oktage álbmot gullan Ipmila sárdnumin dola siste? Ja almmatge dii lehpet bisson heakkas! 34
4,34
7,19
29,3
Dahje leago oktage ipmil arvan boahtit váldit alccesis olles álbmoga nuppi álbmoga gaskkas nugo Hearrá, din Ipmil, lea dahkan? Dii beasaidet iežadet čalmmiiguin oaidnit mo son ráŋggáštii egyptalaččaid, dagai ovdduid ja mearkkaid, soađai singuin ja buvttii din bajiduvvon gieđas ja stuorra hirbmatlaš daguidis fámuin eret Egyptas? 35
4,35
32,39
Jes 43,10č
45,5č
Buot dán dii oaččuidet oaidnit vai diehtibehtet ahte Hearrá lea Ipmil ja earret su ii leat oktage eará. 36Almmis son divttii din gullat iežas jiena vai beassá bagadit din, ja eatnama alde son divttii din oaidnit iežas stuorra dola, ja dii gulaidet su sániid dola siste. 37
4,37
7,7č
Danne go son ráhkistii din áhčiid ja válljii sin náli, de son ieš buvttii din Egyptas stuorra fámuinis. 38Son ádjá din ovddas álbmogiid mat leat stuoribut ja gievrrabut go dii, son doalvu din sin eatnamii ja addá dan didjiide opmodahkan, nugo dál dáhpáhuvvá.

39

4,39
Jos 2,11
Danin dii odne galgabehtet diehtit ja vurket váibmui ahte Hearrá lea Ipmil badjin almmis ja vuollin eatnama alde, ja earret su ii leat oktage eará. 40
4,40
5,33
6,2
Doahttalehket su lágaid ja báhkkomiid maid mun odne attán didjiide, vai didjiide ja din nállái geavvá bures, ja vai dii oažžubehtet eallit guhká dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide agálaš áigái.

Jordana nuorttabeale dorvogávpogat

41

4,41
4 Mos 35,69–15
Jos 20,1–7
Dasto Moses válljii Jordana nuorttabealde golbma gávpoga, 42vai daidda oažžu báhtarit dat gii goddá olbmo vahágis ja almmá su ovdal vašutkeahttá. Dat gii báhtara dakkár gávpogii, beassá eallit. 43
4,43
Jos 20,8
Rubenlaččaide son válljii Besera mii lea alážis meahcis, gadlaččaide Ramota Gileadis ja manasselaččaide Golana Bašanis.

Moses gulaha lága

44

4,44
29,1
Dát lea dat láhka maid Moses gulahii israellaččaide. 45Dát leat dat mearrádusat, lágat ja njuolggadusat maid Moses almmuhii israellaččaide, go sii das maŋŋil go ledje vuolgán Egyptas 46ledje boahtán Jordana nuorttabeallái dan leahkái mii lea Bet-Peora buohta amorlaččaid gonagasa Sihona eatnamis. Sihon lei ráđđen Hešbonis, muhto son lei vuoittáhallan Mosesii ja israellaččaide go sii ledje boahtimin eret Egyptas. 47
4,47
4 Mos 21,33–35
5 Mos 3,1–17
Sii ledje váldán oapmin su eatnama ja maiddái Bašana gonagasa Oga eatnama. Israellaččat ledje váldán buot eatnamiid mat gulle dan guovtti amorlaš gonagassii Jordana nuorttabealde: 48
4,48
3,8č
eatnama mii ollá Aroera rájes Arnonjohkaleagi ravddas gitta Sirjonvárrái dahjege Hermonii, 49
4,49
3,17
4,49 Arabameara Jápmamearra.ja oppa Jordanleagi nuorttabeali gitta Arabameara ja Pisga vilttiid rádjái.