Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
28

Buressivdnádusat

281

28,1
26,19
Jos dii gullabehtet Hearrá, Ipmileattet, ja doallabehtet oskkáldasat buot su báhkkomiid maid mun attán didjiide odne, de Hearrá, din Ipmil, alida din buot eatnama álbmogiid badjel. 2Buot dát buressivdnádusat šaddet din oassin, go fal jeagadehpet Hearrá, Ipmileattet:

3Buressivdniduvvon dii lehpet gávpogis ja buressivdniduvvon bealddus.

4Buressivdniduvvon leat din mánát, din bealddu šaddu ja din omiid šaddu, din gusaid gálbbit ja din sávzzaid lábbát.

5Buressivdniduvvon leat din goret ja din láibungárit.

6

28,6
Sál 121,8
Buressivdniduvvon dii lehpet go boahtibehtet ja go vuolgibehtet.

7

28,7
3 Mos 26,7
Go din vašálaččat fallehit din, de Hearrá diktá din vuoitit daid. Jos dat fallehit din ovtta guovllus, de dat báhtarit dis čieža guvlui. 8Hearrá addá buressivdnádusa din áittiide ja buot din bargguide. Hearrá, din Ipmil, buressivdnida din dan eatnamis maid son addá didjiide. 9
28,9
2 Mos 19,6
Hearrá alida din iežas bassi álbmogin, nugo son vuordnumiin lea lohpidan didjiide, go dii doallabehtet Hearrá, Ipmileattet, báhkkomiid ja vádjolehpet su geainnuid. 10Buot eatnama álbmogat oidnet ahte Hearrá lea váldán din iežas álbmogin, ja dat ballet dis. 11
28,11
30,9
Hearrá addá didjiide valljugasat buot buori: Didjiide riegádit ollu mánát, din oamit lassánit ja din bealddut addet stuorra šattu dan eatnamis maid son vuordnumiin lohpidii din áhčiide addit didjiide. 12
28,12
11,14
15,6
Hearrá rabasta didjiide almmi, iežas valljugas vuorkágámmára, ja addá eatnamii arvvi rivttes áigái, ja son buressivdnida buot maid dii dahkabehtet. Dii lonebehtet eará álbmogiidda, muhto ieža dii ehpet dárbbaš váldit loanas. 1328,13 dahká din oaivin dahkat jođiheaddjin. Vrd. Jes 9,14č; 19,15.Hearrá dahká din oaivin iige seaibin. Dii lehpet alimusat ehpetge vuolimusat, jos doallabehtet ja doahttalehpet oskkáldasat Hearrá, Ipmileattet, báhkkomiid maid mun attán didjiide odne. 14
28,14
5,32
Allet spiehkas olgeš alletge gurut beallái mange báhkkomis maid mun attán didjiide odne, alletge bálvališgoađe eará ipmiliid.

Jeagohis álbmoga deaivida garuhus

15

28,15
3 Mos 26,14eč
Dan 9,11
Mal 2,2
Muhto jos dii ehpet gula Hearrá, Ipmileattet, ehpetge doala oskkáldasat buot su báhkkomiid ja mearrádusaid maid mun attán didjiide odne, de buot dát garuhusat deaividit din:

16Garuhuvvon dii lehpet gávpogis ja bealddus.

17Garuhuvvon leat din goret ja din láibungárit.

18Garuhuvvon leat din mánát ja din bealddu šattut, din gusaid gálbbit ja sávzzaid lábbát.

19Garuhuvvon dii lehpet go boahtibehtet ja go vuolgibehtet.

20Hearrá vuolggaha didjiide garuhusa, moivvi ja givssi buot das maid dahkabehtet, dassážii go dii heavahuvvobehtet ja duššabehtet bahás daguideattet dihte, danin go dii hilgguidet mu. 21Hearrá diktá rohttudávdda njoammut didjiide, dassážii go lea duššadan din dan eatnamis maid dál lehpet mannamin váldit oapmineattet. 22

28,22
Am 4,9
Hag 2,17
28,22 guorbamiin ja ástamiin šaddodávddat.Hearrá časká din suohtain ja báhkkadávddain, vulššiin ja rávžavuođain, goikkádagain, guorbamiin ja ástamiin, ja dii šaddabehtet gillát dain dassážii go lehpet duššan. 23
28,23
11,17
Albmi din badjel šaddá veaikin ja eanan din vuolde ruovdin. 24Hearrá rievdada gavjan ja sáttun arvvi mii gahččá din eatnamii; dat gahččá almmis din badjelii, ja dii duššabehtet. 25Hearrá diktá din vašálaččaid časkit din. Jos dii fallehehpet sin ovtta guovllus, de gártabehtet báhtarit sis čieža guvlui, ja dii šaddabehtet balddonassan buot eatnama riikkaide. 26Din jápma gorudat šaddet almmi lottiid ja meahcielliid biebmun, iige oktage áje daid eret. 27
28,27
2 Mos 9,9
Hearrá časká din Egypta buhkkuiguin ja bohtanemiiguin, ruppiiguin ja sakŋášiin, ehpetge dii sáhte goassege buoriduvvot. 28Hearrá časká din mielahisvuođain, čalmmehisvuođain ja suorganemiin. 29Beaiveguovdil dii rávjubehtet seavdnjadis dego čalmmeheamit. Ii mihkkege lihkostuva didjiide, muhto dii vealahuvvobehtet ja speddjojuvvobehtet ovtto, iige oktage veahket din.

30

28,30
20,7
Go muhtun dis lohpádaddá nissoniin, de eará olmmái veallá suinna. Go dii huksebehtet viesu, de dii ehpet oaččo ássat dasa. Go dii gilvibehtet viidnegárddi, de dii ehpet beasa rádjat dan šaddosiid. 31Din vuovssát njuvvojuvvojit din oaidnut, muhto dii ehpet beasa borrat daid bierggu. Din ásenat rieviduvvojit dis, ehpetge dii oaččo daid šat ruoktot. Din vašálaččat váldet din sávzzaid, iige oktage veahket din. 32Din bártnit ja nieiddat addojuvvojit din oaidnut vierroálbmogii, ja dii áibbašehpet sin čieročalbmái geažos beaivvi, muhto ehpet sáhte maidege dahkat áššiin. 33
28,33
Duop 6,3–6
Álbmot maid ehpet dovdda, borrá din šattuid ja din rahčamušaid šaddosiid, ja dii vealahuvvobehtet ja givssiduvvobehtet geažos áigge. 34Dii mielahuvvabehtet buot dan dihte maid gártabehtet oaidnit.

35Hearrá časká din bahás buorránmeahttun buhkkuiguin mat šaddet čippiide ja badjeváhkáide, juolgevuođu rájes gitta oaivečohka rádjái. 36

28,36
4,27č
2 Gon 17
24–25
Hearrá doalvu din ja din gonagasa gean lehpet dahkan ráđđejeaddjineattet, dakkár álbmoga gaskii maid ehpet dii eaige din áhčit leat dovdan, ja doppe dii bálvalehpet muorra- ja geađgeipmiliid. 37
28,37
1 Gon 9,7
Jer 24,9
Dii šaddabehtet suorggahussan, sátnevájasin ja bilkolávllan buot daid álbmogiid gaskkas maid gaskii Hearrá doalvu din.

38

28,38
Mi 6,15
Hag 1,6
Vaikko dii gilvibehtet ollu, de dii rádjabehtet uhccán, danin go rásselohkut loktet din šattu. 39Vaikko dii gilvibehtet ja bargabehtet viidnegárddiid, de dii ehpet beasa juhkat viinni ehpetge vurkkodit dan, danin go máđut borret buot. 40Oliivamuorat dis leat miehtá eatnama, muhto dii ehpet beasa vuoidat iežadet oljjuin, danin go oliivvat gahččet eatnamii. 41Didjiide riegádit bártnit ja nieiddat, muhto dii massibehtet sin, ja sii dolvojuvvojit fáŋgavuhtii. 42Rásselohkut billistit din muoraid ja din bealdduid šattuid. 43Vieris gii ássá din gaskkas allána din badjel, muhto dii ieža vuollubehtet ain vuolibui. 44Vierrásat lonejit didjiide, muhto dii ehpet sáhte addit sidjiide maidege loanas. Sii šaddet oaivin ja dii šaddabehtet seaibin.

45Buot dát garuhusat olahit din. Dat doarridit din ja čuhcet didjiide nu ahte dii duššabehtet, danin go dii ehpet doahttalan Hearrá, Ipmileattet, ehpetge doallan daid báhkkomiid ja mearrádusaid maid son attii didjiide. 46Dát garuhusat leat agálaš mearkan ja duođaštussan ráŋggáštusas mii čuohcá didjiide ja din nállái. 47Go dii ehpet bálvalan Hearrá, Ipmileattet, dalle go leiddet ilus ja gallás ja dis lei vallji, 48de dii gártabehtet bálvalit nealggis ja goikkus, álásin ja geafivuođas vašálaččaid maid Hearrá vuolggaha soahtat dinguin. Son bidjá din niskái ruovdegeassá dassážii go lea duššadan din.

49

28,49
Jer 5,15–19
Jer 48,40
49,22
Hab 1,8
Hearrá vuolggaha din vuostá gáidagasas, eatnama ravddain, dakkár álbmoga mii čuolasta din dego goaskin ja man giela dii ehpet ipmir, 50álbmoga mas lea goaves ámadadju ja mii ii ane árvvus vuorrasiid iige seastte nuoraid. 51Dat álbmot loaktá din omiid šattu ja din eatnama šattu dassážii go dii duššabehtet. Sii eai guođe didjiide gortni, viinni eaige oljju, eai gálbbiid eaige lábbáid, ja nu sii duššadit din. 52Sii birastahttet din buot din gávpogiin dassážii go din alla ladnemuvrrat maidda dorvvastehpet, leat gahččan juohke sajis din eatnamis. Sii birastahttet din buot din gávpogiin juohke sajis dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide.

53

28,53
3 Mos 26,29
2 Gon 6,28–32
Jer 19,9
Váid 2,20
4,10
Esek 5,10
Dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide, dii gártabehtet borrat iežadet mánáid, daid bártniid ja nieiddaid oačči geaid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide. 54Smáittes ja ránttos olmmái din gaskkas ii dáhto addit vielljasis iige áhkkásis iige daidda mánáide geat sus vel leat báhcán, 55oppa bihtáge mánáidis oaččis, mii lea su áidna borramuš dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide buot din gávpogiin. 56Smáittes ja ránttos nisson din gaskkas, gii lea nu smáiti ja ránto ahte ii leat dárbbašan vázzit ii lávkkige, ii dáhto addit boadnjásis iige bárdnásis iige nieidasis 57maŋibuid mat bohtet su goaŧus, iige mánáid maid riegádahttá. Son ieš borrá daid suoli, danin go sus ii leat eará borrat dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide din gávpogiin.

58Jos dii ehpet doala oskkáldasat buot dán lága sániid, buot mii lea čállojuvvon dán girjái, ehpetge bala Hearrá, Ipmileattet, máinnolmas ja hirbmatlaš namas, 59de Hearrá vuolggaha didjiide ja din nállái stuorra ja guhkilmas givssiid ja bahás ja bistevaš buozalvasaid. 60

28,60
2 Mos 9,9
5 Mos 7,15
Hearrá vuolggaha didjiide buot Egypta rohttudávddaid main dii ballabehtet, ja diktá daid njoammut didjiide. 61Maiddái buot buozalvasaid ja givssiid mat eai leat čállojuvvon dán láhkagirjái, Hearrá vuolggaha didjiide váivin, ja dii duššabehtet. 62
28,62
4,27
10,22
Dis geat ovdal leiddet eatnagat dego almmi násttit, báhcá dušše unna jovkkoš, danin go dii ehpet gullan Hearrá, Ipmileattet. 63Nugo Hearrá illudii dahkat didjiide buori ja lasihit din, nu son dalle illuda heavahit ja duššadit din. Dii rohttejuvvobehtet dan eatnamis maid dál mannabehtet váldit oapmineattet.

64Hearrá biđge din buot álbmogiid gaskii eatnama ovtta ravddas nubbái. Doppe dii bálvalehpet eará ipmiliid maid ehpet dii eaige din áhčit dovdan, muorraipmiliid ja geađgeipmiliid. 65Daid álbmogiid gaskkas dis ii leat muossi iige vuoiŋŋadansadji. Doppe Hearrá dahká din váimmu balešin, son diktá din čalmmiid čáskat ja din eallinmovtta sotnat. 66Dii gártabehtet dovdat ahte din heagga lea gazzagasas; ijatbeaivvi dii lehpet balus heakkadet dihte ehpetge sáhte leat oadjebassan. 67Iđedis dii dadjabehtet: “Vare livččii juo eahket!” ja eahkedis: “Vare livččii juo iđit!” Dakkár balus dii lehpet, dakkáriid din čalmmit gártet oaidnit. 68

28,68
17,16
Hearrá doalvu din skiippain ruovttoluotta Egyptii, vaikko mun dadjen didjiide ahte dohko dii ehpet goassege dárbbaš máhccat. Doppe dii vuovdalehpet iežadet šlávvan ja šlávvanissonin vašálaččaidasadet, muhto ii oktage fuola dis.

29

291Dát leat dan lihtu eavttut maid Hearrá gohčui Mosesa dahkat israellaččaiguin Moabis, earret dan lihtu maid son lei dahkan singuin Horebis.

Várrehusat rihkkumis lihtu

2

29,2
2 Mos 19,4
5 Mos 4,34
Moses rávkkai lusas buot israellaččaid ja dajai sidjiide: Dii lehpet ieža oaidnán buot maid Hearrá dagai Egyptas faraoi, buot su bálvaleddjiide ja oppa su eatnamii. 3
29,3
2 Mos 7,3
10,1č
5 Mos 4,34
6,22
7,19
28,46
34,11
Dii lehpet iežadet čalmmiiguin oaidnán daid stuorra geahččalusaid, stuorra mearkkaid ja ipmašiid, 4
29,4
9,7–24
Jes 6,10
muhto ovdal dán beaivvi Hearrá ii leat addán din ipmirdit maid din čalmmit leat oaidnán ja din bealjit gullan. 5
29,5
8,2–6
Njealljelogi jagi mun láidejin din meahcis. Biktasat eai nohkan din badjelis eaige gápmagat din juolggis. 6
29,6
2 Mos 16
4 Mos 11,4–931–33
Dii ehpet ožžon láibbi maid borrat ehpetge viinni ja vuollaga maid juhkat, vai ipmirdivččiidet ahte Hearrá lea din Ipmil. 7
29,7
4 Mos 21,21–35
5 Mos 1,4
2,26–3,22
Go dii bođiidet dán báikái, de Hešbona gonagas Sihon ja Bašana gonagas Og vulggiiga soahtat minguin, muhto mii časkkiimet sudno. 8
29,8
4 Mos 32,33
Mii válddiimet sudno eatnama ja attiimet dan opmodahkan Rubena ja Gada čearddaide ja Manasse čeardabeallái. 9Dollet oskkáldasat dán lihtu sániid, de buot din barggut menestuvvet didjiide.

10Dii buohkat čuožžubehtet odne Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovddas: Čeardaoaivámuččat, vuorrasat, hoavddat ja buot israellaš olbmát, 11din mánát ja áhkát ja vierrásat geat leat din siiddain, din murrejeaddjit ja čáhceguoddit. 12Dál dii lehpet searvamin lihttui Hearráin, din Ipmiliin, vállelihttui maid son odne dahká dinguin. 13

29,13
28,9
Odne son alida din iežas álbmogin ja šaddá din Ipmilin, nugo son lea lohpidan didjiide ja vurdnon din áhčiide Abrahamii, Isakii ja Jakobii. 14
29,14–15
5,39
In mun daga dán vállelihtu duššefal dinguin, 15muhto dat dahkkojuvvo sihke buot minguin geat odne čuožžut dás Hearrá, Ipmileamet, muođuid ovddas, ja maiddái daiguin geat bohtet min maŋŋil.

16Diihan diehtibehtet ahte mii eliimet Egyptas ja gárttaimet boahtit máŋggaid álbmogiid eatnamiid čađa. 17Dii oinniidet daid álbmogiid fasttes eahpeipmilgovaid mat ledje dahkkojuvvon muoras, geađggis, silbbas ja gollis. 18

29,18
Hebr 12,15
29,18 márona mirkošaddu mas lea rihča smáhkka. ▶ máronDin gaskkas ii oaččo leat oktage olmmái iige nisson, ii oktage sohka iige čearda mii odne jorgala eret Hearrás, Ipmilisttámet, ja bálvališgoahtá daid álbmogiid ipmiliid. Din gaskkas ii oaččo leat ruohtas mii šaddada mirkko ja márona, 19ii oktage gii gullá garuhusa sániid, buressivdnida iežas ja jurddaša ahte sutnje goit geavvá bures, vaikko son vádjolage iežas buššon váimmu mielde. Son dagahivččii heavu sihke buriide ja baháide. 20
29,20
2 Mos 17,5
Dakkár olbmui Hearrá ii dáhto addit ándagassii, muhto diktá garra moaris šloavvat su vuostá. Son gártá guoddit buot garuhusaid mat leat čállojuvvon dán girjái. Hearrá sihkku su nama almmi vuolde, 21
29,21
28,15–68
čuoldá su buot Israela čearddain ja diktá sutnje čuohcit buot garuhusaid mat dán láhkagirjjis leat mearriduvvon dasa, gii rihkku lihtu.

22Boahtti buolvvat, din iežadet mánát, dahje vierrásat geat bohtet gáiddus eatnamiin, oidnet buot dán eatnama givssiid ja buozalvasaid maiguin Hearrá lea ozahallan dan, 23

29,23
1 Mos 19,24č
Hos 11,8
29,23 Adma ja Sebojim >1 Mos 10,19.mo rišša ja sálti lea boaldán oppa eatnama, nu ahte dasa ii sáhte gilvit, dat ii runit iige šaddat ii skáhčirage. Oppa eanan lea dego Sodoma ja Gomorra dahje Adma ja Sebojim, dalle go Hearrá moaris ja vašis duššadii daid. 24
29,24
1 Gon 9,8č
Jer 22,8č
Dalle sii ja eará álbmogat jerret: “Manin Hearrá lea dahkan dáinna lágiin dán eatnamii? Manin su vašši lei nu stuoris?” 25Dalle sii ožžot dán vástádusa: “Sii hilgo Hearrá, áhčiideaset Ipmila, lihtu maid son dagai singuin dalle go lei buktimin sin Egyptas. 26Sii bálvališgohte eará ipmiliid ja rohkadalle daid, dakkár ipmiliid maid sii eai dovdan ja maid Hearrá ii lean addán sidjiide. 27Dan dihte Hearrá moarri cahkiidii dán eatnama vuostá, nu ahte son divttii dan vásihit buot garuhusaid mat leat čállojuvvon dán girjái. 28Moaris, suhtus ja garra vašis Hearrá rohttii sin sin iežaset eatnamis ja bálkestii sin nuppi eatnamii, gos sii ain orrot.”

29

29,29
Sál 147,19
Čihkkojuvvon áššiid diehtá dušše Hearrá, min Ipmil, muhto dat áššit maid son lea almmustahttán, leat oaivvilduvvon midjiide ja min mánáide, vai mii álo doalašeimmet buot dán lága mearrádusaid.

30

Hearrá árpmiha ja buressivdnida iežas álbmoga

301

30,1
28,2–68
Go dii lehpet vásihan buressivdnádusa ja garuhusa maid mun bidjen din válljet, de dii jurddašišgoahtibehtet buot dán daid álbmogiid gaskkas maid gaskii Hearrá, din Ipmil, lea ádján din. 2
30,2
3 Mos 26,40
5 Mos 4,30
Dalle dii ja din mánát máhccabehtet Hearrá, Ipmileattet, lusa, ja doahttalehpet oppa váimmus ja oppa sielus buot su gohččumiid maid mun odne attán didjiide, 3
30,3
Sál 106,45č
Jer 29,14
31,23
32,37
ja Hearrá, din Ipmil, jorgala din oasi ja árpmiha din. Son čohkke din fastain buot dain álbmogiin maid gaskii son lea biđgen din. 4
30,4
Neh 1,9
Vaikko dii livččiidet áddjojuvvon buot máilmmi ravddaide, de Hearrá, din Ipmil, čohkke ja viežžá din doppenai. 5
30,5
1 Mos 17,2
22,17
Son buktá din dan eatnamii maid din áhčit atne oapmineaset, ja dii váldibehtet dan vuot oapmineattet. Hearrá dahká didjiide buori ja lasiha din eanebun go din áhčit ledje. 6
30,6
Jer 4,4
31,31–34
Esek 11,19č
Rom 2,29
Fil 3,3
Kol 2,11
30,6 birračuohppá din váimmu >3 Mos 26,41.Hearrá, din Ipmil, birračuohppá din váimmu ja din náli váimmu, nu ahte dii ráhkistehpet Hearrá, Ipmileattet, oppa váimmus ja oppa sielus. Dalle dii oažžubehtet eallit, 7ja Hearrá, din Ipmil, diktá dáid garuhusaid deaividit din vašálaččaid ja daid geat vašuhedje ja doarrádalle din. 8Dalle dii gullabehtet fastain Hearrá jiena ja doallabehtet buot su báhkkomiid maid mun attán didjiide odne, 9
30,9
28,11
Jer 32,41
ja Hearrá, din Ipmil, addá didjiide valljugasvuođa buot das maid dahkabehtet. Didjiide riegádit ollu mánát, din oamit lassánit ja dii beassabehtet rádjat valljugas šattu. Nugo Hearrá lei ilus go din áhčiide geavai bures, nu son maid lea ilus go diktá didjiide geavvat bures, 10go dii fal doahttalehpet Hearrá, Ipmileattet, ja doallabehtet su báhkkomiid ja mearrádusaid mat leat čállojuvvon dán láhkagirjái. Dalle dii máhccabehtet Hearrá, Ipmileattet, lusa oppa váimmus ja oppa sielus.

11

30,11
Jes 48,16
Dát láhka maid mun dál attán didjiide, ii leat didjiide beare váttis iige olatmeahttun. 12
30,12
Rom 10,6eč
Dat ii leat almmis, nu ahte dii fertešeiddet dadjat: Gii manná albmái viežžat dan ja almmuha dan midjiide, vai mii beassat doallat dan? 13Iige dat leat meara duohken, nu ahte dii fertešeiddet dadjat: Gii viežžá dan meara duohken ja almmuha dan midjiide, vai mii beassat doallat dan? 14Ii, muhto dat lea din lahka, din njálmmis ja din váimmus, nu ahte dii sáhttibehtet doallat dan.

Eallin dahje jápmin

15

30,15
3 Mos 26,3č14–17
5 Mos 11,26–28
28
Mun lean odne bidjan din válljet eallima dahje jápmima, buori dahje bahá. 16Jos dii dahkabehtet nu go mun dál gohčun din dahkat ja ráhkistehpet Hearrá, Ipmileattet, vádjolehpet su geainnuid ja doallabehtet su báhkkomiid, lágaid ja mearrádusaid, de dii oažžubehtet eallit. Dii eatnánehpet, ja Hearrá, din Ipmil, buressivdnida din dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet. 17Muhto mun gulahan didjiide odne ahte jos din váibmu jorgala eret Hearrás ehpetge dii doahttal su muhto diktibehtet iežadet fillejuvvot rohkadallat eará ipmiliid ja bálvalit daid, 18
30,18
Jos 23,16
de dii duššabehtet. Dii ehpet beasa eallit guhká dan eatnamis maid lehpet dál mannamin váldit oapmineattet Jordana don bealde. 19
30,19
4,26
Jer 8,3
21,8
Mun válddán almmi ja eatnama duođašteaddjin, go dál dajan: Mun lean bidjan din válljet eallima dahje jápmima, buressivdnádusa dahje garuhusa. De válljejehket dalle eallima, vai dii ja din nálli oažžubehtet eallit. 20
30,20
4,40
5,33
Ráhkistehket Hearrá, Ipmileattet, gullet su jiena ja lehket sutnje oskkáldasat. Dalle dii oažžubehtet eallit, ja Hearrá diktá din álo ássat dan eatnamis maid son vuordnumiin lohpidii addit din áhčiide Abrahamii, Isakii ja Jakobii.