Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
26

Álgošaddu ja logádasat

261Go lehpet boahtán dan eatnamii maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, ja go lehpet váldán dan oapmineattet ja ássan dohko, 2

26,2
2 Mos 23,19
34,26
3 Mos 23,9–11
5 Mos 16,9–12
de váldet álgošattuid das maid rádjabehtet dan eatnamis, eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide. Bidjet daid veaddelihttái ja mannet dan báikái maid Hearrá, din Ipmil, lea válljen namas ássanbáikin. 3Mannet dan báhpa lusa gii dan áiggi lea bálvalusas, ja dadjet sutnje: “Odne mun duođaštan Hearrá, du Ipmila, muođuid ovddas ahte lean ollen dan eatnamii maid son vuordnumiin lohpidii min áhčiide addit midjiide.” 4Báhppa galgá váldit vuostá veaddelihti ja bidjat dan Hearrá áltára ovdii.

5

26,5
1 Mos 46,5–7
2 Mos 1,7
26,5 aramealaš Mesopotamia aramealaččat ledje Jakoba fuolkkit. Vrd. 1 Mos 25,20; 27,43; 28,1–9.Celket dasto Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovddas: “Mu áhčči lei heađálaš aramealaš gii uhca jovkkošiinnis fárrii Egyptii ja ásai dohko vierisin, ja son šattai doppe fámolaš, gievrras ja stuorra álbmogin. 6
26,6
2 Mos 1,11–14
5,6–14
Muhto egyptalaččat meannudedje minguin bahás, sorde min ja bidje min garra bargui. 7
26,7
2 Mos 2,23č
Dalle mii čuorvvuimet Hearrái, áhčiideamet Ipmilii, ja son gulai min čuorvasiid ja oinnii min heađi, váivvi ja áŧestusa. 8Hearrá buvttii min Egyptas gievrras ja bajiduvvon gieđain ja hirbmatlaš fámuin, mearkkaiguin ja oavdduiguin. 9
26,9
2 Mos 3,8
Son buvttii min dán báikái ja attii midjiide dán eatnama mas golgá mielki ja honnet. 10Dál mun lean buktán dán eatnama álgošattuid maid don, Hearrá, addet munnje.”

Bidjet gore Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovdii ja luoitádehket rohkadallat su. 11

26,11
16,1114č
Illudehket buot dan buori dihte maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide ja din bearrašiidda. Maiddái levilaččat ja vierrásat geat ásset din gaskkas, ožžot illudit ovttas dinguin.

12

26,12
14,28č
Juohke goalmmát jagi, logádasaid jagi, dii galgabehtet addit logádasaid buot šattuin levilaččaide ja vierrásiidda, oarbásiidda ja leaskkaide. Go lehpet dahkan dan ja buohkat din gávpogiin leat beassan borrat gallás, 13de celket Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovddas: “Mun lean dál buktán viesustan buot mii lei basuhuvvon Hearrái, ja addán dan levilaččaide, vierrásiidda, oarbásiidda ja leaskkaide, aiddo nugo don leat gohččon mu dahkat. Mun in leat rihkkon inge vajáldahttán ovttage du báhkkomiin. 1426,14 jábmiide Jábmit adnojuvvojedje buhtismeahttumin, ja dan dihte olbmot eai ožžon addit daidda bassi attáldagaid eaige logádasaid. Vrd. 3 Mos 22,2–16.Mun in leat borran maidege logádasain go mus lei moraš, in leat guoskan daidda go ledjen buhtismeahttun inge leat addán dain maidege jábmiide. Mun lean leamaš gulolaš Hearrái, Ipmilasan, mun lean dahkan buot maid don leat gohččon mu dahkat. 15Geahča vulos almmis, bassi ássanbáikkistat, ja buressivdnit iežat álbmoga Israela ja eatnama maid leat addán midjiide, nugo don vuordnumiin lohpidit min áhčiide, dán eatnama mas golgá mielki ja honnet.”

Hearrá ja Israela lihttu

16Dán beaivvi Hearrá, din Ipmil, gohčču din doallat dáid lágaid ja njuolggadusaid. Dollet daid oskkáldasat oppa váimmus ja oppa sielus. 17Dii lehpet odne duođaštan ahte Hearrá lea din Ipmil ja ahte dii áigubehtet vádjolit su geainnuid ja doallat su lágaid, báhkkomiid ja njuolggadusaid ja gullat su jiena. 18

26,18
7,6
14,2
Hearrá lea odne cealkán ahte dii lehpet su mávssolaš opmodat, nugo son lea didjiide lohpidan. Dollet buot su báhkkomiid, 19
26,19
2 Mos 19,5č
5 Mos 28,1
ja son alida din badjel buot eará álbmogiid maid lea sivdnidan, vai dii rámidivččiidet su ja buvttášeiddet sutnje beakkálmasvuođa ja gudni. Dalle dii lehpet su bassi álbmot, nugo Hearrá lea lohpidan.

27

Ebalvári áltár

271Moses ja Israela vuorrasat gohččo álbmoga ná: “Dollet oppa dán lága maid oažžubehtet odne. 2

27,2
Jos 4,20
Dallánaga go lehpet mannan Jordana rastá dan eatnamii maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide, de galgabehtet cegget stuorra geđggiid, sihkkut daid kálkkain 3ja čállit daidda buot dán lága sániid. Dalle dii oažžubehtet ássat dan eatnamii maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide, eatnamii mas golgá mielki ja honnet, nugo Hearrá, din áhčiid Ipmil, lea lohpidan didjiide.

4

27,4
Jos 8,30–32
Go lehpet mannan Jordana rastá, de galgabehtet cegget Ebalvárrái geđggiid maid hárrái mun attán didjiide gohččuma odne, ja sihkkut daid kálkkain. 527,5 áltára >2 Mos 20,25.Ráhkadehket dohko áltára Hearrái, Ipmilasadet. Allet guoskka geđggiide makkárge ruovdebargoneavvuin, 6muhto ráhkadehket Hearrá, Ipmileattet, áltára luottokeahtes geđggiin ja oaffaruššet dan alde boaldinoaffariid Hearrái. 7Oaffaruššet maiddái searvevuođaoaffariid ja borret daid doppe, ja lehket ilus Hearrá, Ipmileattet, muođuid ovddas. 8Čállet geđggiide čielgasit buot dán lága sániid.”

9Moses ja levilaš báhpat sárdno Israela álbmogii: “Jaskkot, Israel, ja guldal! Odne dii lehpet šaddan Hearrá, Ipmileattet, álbmogin. 10Doahttalehket Hearrá, Ipmileattet, ja dollet su báhkkomiid ja mearrádusaid maid mun attán didjiide odne.”

11Dan seammá beaivvi Moses gohčui álbmoga ná: 12

27,12
11,29
Jos 8,33–35
“Go lehpet mannan Jordana rastá, de dát čearddat galget mannat Garisimvárrái buressivdnidit álbmoga: Simeon, Levi, Juda, Isaskar, Josef ja Benjamin. 13Ja dát čearddatgis galget mannat Ebalvárrái cealkit garuhusa: Ruben, Gad, Ašer, Sebulon, Dan ja Naftali.”

Garuhus láhkarihkkuide

14Levilaččat galget sárdnut alla jienain Israela álbmogii:

15

27,15
2 Mos 20,4
Garuhuvvon lea juohkehaš gii čuohppá dahje leike ipmilgova, duojára duoji, ja cegge dan čihkosis, danin go Hearrá fasttáša dan. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

16

27,16
2 Mos 21,17
Garuhuvvon lea juohkehaš gii badjelgeahččá áhčis dahje eatnis. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

17

27,17
19,14
Sát 23,10
Garuhuvvon lea juohkehaš gii sirdá ránnjás rádjegeđggiid. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

18

27,18
3 Mos 19,14
Garuhuvvon lea juohkehaš gii čádjidahttá čalmmeheami. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

19

27,19
2 Mos 22,21
Garuhuvvon lea juohkehaš gii botnjá vierrása, oarbása ja leaskka rievtti. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

20

27,20
22,30
Garuhuvvon lea juohkehaš gii veallá áhčis áhkáin, danin go son heahppášuhttá áhčis oađđinsaji. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

21

27,21
3 Mos 18,23
Garuhuvvon lea juohkehaš gii veallá omiiguin. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

22

27,22
3 Mos 18,9
Garuhuvvon lea juohkehaš gii veallá oappáinis, áhčis dahje eatnis nieiddain. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

23Garuhuvvon lea juohkehaš gii veallá vuotnámiinnis. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

24

27,24
19,11–13
Garuhuvvon lea juohkehaš gii goddá olbmo čihkosis. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

25

27,25
2 Mos 23,7č
Sál 26,10
Garuhuvvon lea juohkehaš gii goddá vigihis olbmo ruđas. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

26

27,26
Jer 11,3
Gal 3,10
Garuhuvvon lea juohkehaš gii ii doala dán lága sániid iige doahttal daid. Ja oppa álbmot galgá cealkit: Amen.

28

Buressivdnádusat

281

28,1
26,19
Jos dii gullabehtet Hearrá, Ipmileattet, ja doallabehtet oskkáldasat buot su báhkkomiid maid mun attán didjiide odne, de Hearrá, din Ipmil, alida din buot eatnama álbmogiid badjel. 2Buot dát buressivdnádusat šaddet din oassin, go fal jeagadehpet Hearrá, Ipmileattet:

3Buressivdniduvvon dii lehpet gávpogis ja buressivdniduvvon bealddus.

4Buressivdniduvvon leat din mánát, din bealddu šaddu ja din omiid šaddu, din gusaid gálbbit ja din sávzzaid lábbát.

5Buressivdniduvvon leat din goret ja din láibungárit.

6

28,6
Sál 121,8
Buressivdniduvvon dii lehpet go boahtibehtet ja go vuolgibehtet.

7

28,7
3 Mos 26,7
Go din vašálaččat fallehit din, de Hearrá diktá din vuoitit daid. Jos dat fallehit din ovtta guovllus, de dat báhtarit dis čieža guvlui. 8Hearrá addá buressivdnádusa din áittiide ja buot din bargguide. Hearrá, din Ipmil, buressivdnida din dan eatnamis maid son addá didjiide. 9
28,9
2 Mos 19,6
Hearrá alida din iežas bassi álbmogin, nugo son vuordnumiin lea lohpidan didjiide, go dii doallabehtet Hearrá, Ipmileattet, báhkkomiid ja vádjolehpet su geainnuid. 10Buot eatnama álbmogat oidnet ahte Hearrá lea váldán din iežas álbmogin, ja dat ballet dis. 11
28,11
30,9
Hearrá addá didjiide valljugasat buot buori: Didjiide riegádit ollu mánát, din oamit lassánit ja din bealddut addet stuorra šattu dan eatnamis maid son vuordnumiin lohpidii din áhčiide addit didjiide. 12
28,12
11,14
15,6
Hearrá rabasta didjiide almmi, iežas valljugas vuorkágámmára, ja addá eatnamii arvvi rivttes áigái, ja son buressivdnida buot maid dii dahkabehtet. Dii lonebehtet eará álbmogiidda, muhto ieža dii ehpet dárbbaš váldit loanas. 1328,13 dahká din oaivin dahkat jođiheaddjin. Vrd. Jes 9,14č; 19,15.Hearrá dahká din oaivin iige seaibin. Dii lehpet alimusat ehpetge vuolimusat, jos doallabehtet ja doahttalehpet oskkáldasat Hearrá, Ipmileattet, báhkkomiid maid mun attán didjiide odne. 14
28,14
5,32
Allet spiehkas olgeš alletge gurut beallái mange báhkkomis maid mun attán didjiide odne, alletge bálvališgoađe eará ipmiliid.

Jeagohis álbmoga deaivida garuhus

15

28,15
3 Mos 26,14eč
Dan 9,11
Mal 2,2
Muhto jos dii ehpet gula Hearrá, Ipmileattet, ehpetge doala oskkáldasat buot su báhkkomiid ja mearrádusaid maid mun attán didjiide odne, de buot dát garuhusat deaividit din:

16Garuhuvvon dii lehpet gávpogis ja bealddus.

17Garuhuvvon leat din goret ja din láibungárit.

18Garuhuvvon leat din mánát ja din bealddu šattut, din gusaid gálbbit ja sávzzaid lábbát.

19Garuhuvvon dii lehpet go boahtibehtet ja go vuolgibehtet.

20Hearrá vuolggaha didjiide garuhusa, moivvi ja givssi buot das maid dahkabehtet, dassážii go dii heavahuvvobehtet ja duššabehtet bahás daguideattet dihte, danin go dii hilgguidet mu. 21Hearrá diktá rohttudávdda njoammut didjiide, dassážii go lea duššadan din dan eatnamis maid dál lehpet mannamin váldit oapmineattet. 22

28,22
Am 4,9
Hag 2,17
28,22 guorbamiin ja ástamiin šaddodávddat.Hearrá časká din suohtain ja báhkkadávddain, vulššiin ja rávžavuođain, goikkádagain, guorbamiin ja ástamiin, ja dii šaddabehtet gillát dain dassážii go lehpet duššan. 23
28,23
11,17
Albmi din badjel šaddá veaikin ja eanan din vuolde ruovdin. 24Hearrá rievdada gavjan ja sáttun arvvi mii gahččá din eatnamii; dat gahččá almmis din badjelii, ja dii duššabehtet. 25Hearrá diktá din vašálaččaid časkit din. Jos dii fallehehpet sin ovtta guovllus, de gártabehtet báhtarit sis čieža guvlui, ja dii šaddabehtet balddonassan buot eatnama riikkaide. 26Din jápma gorudat šaddet almmi lottiid ja meahcielliid biebmun, iige oktage áje daid eret. 27
28,27
2 Mos 9,9
Hearrá časká din Egypta buhkkuiguin ja bohtanemiiguin, ruppiiguin ja sakŋášiin, ehpetge dii sáhte goassege buoriduvvot. 28Hearrá časká din mielahisvuođain, čalmmehisvuođain ja suorganemiin. 29Beaiveguovdil dii rávjubehtet seavdnjadis dego čalmmeheamit. Ii mihkkege lihkostuva didjiide, muhto dii vealahuvvobehtet ja speddjojuvvobehtet ovtto, iige oktage veahket din.

30

28,30
20,7
Go muhtun dis lohpádaddá nissoniin, de eará olmmái veallá suinna. Go dii huksebehtet viesu, de dii ehpet oaččo ássat dasa. Go dii gilvibehtet viidnegárddi, de dii ehpet beasa rádjat dan šaddosiid. 31Din vuovssát njuvvojuvvojit din oaidnut, muhto dii ehpet beasa borrat daid bierggu. Din ásenat rieviduvvojit dis, ehpetge dii oaččo daid šat ruoktot. Din vašálaččat váldet din sávzzaid, iige oktage veahket din. 32Din bártnit ja nieiddat addojuvvojit din oaidnut vierroálbmogii, ja dii áibbašehpet sin čieročalbmái geažos beaivvi, muhto ehpet sáhte maidege dahkat áššiin. 33
28,33
Duop 6,3–6
Álbmot maid ehpet dovdda, borrá din šattuid ja din rahčamušaid šaddosiid, ja dii vealahuvvobehtet ja givssiduvvobehtet geažos áigge. 34Dii mielahuvvabehtet buot dan dihte maid gártabehtet oaidnit.

35Hearrá časká din bahás buorránmeahttun buhkkuiguin mat šaddet čippiide ja badjeváhkáide, juolgevuođu rájes gitta oaivečohka rádjái. 36

28,36
4,27č
2 Gon 17
24–25
Hearrá doalvu din ja din gonagasa gean lehpet dahkan ráđđejeaddjineattet, dakkár álbmoga gaskii maid ehpet dii eaige din áhčit leat dovdan, ja doppe dii bálvalehpet muorra- ja geađgeipmiliid. 37
28,37
1 Gon 9,7
Jer 24,9
Dii šaddabehtet suorggahussan, sátnevájasin ja bilkolávllan buot daid álbmogiid gaskkas maid gaskii Hearrá doalvu din.

38

28,38
Mi 6,15
Hag 1,6
Vaikko dii gilvibehtet ollu, de dii rádjabehtet uhccán, danin go rásselohkut loktet din šattu. 39Vaikko dii gilvibehtet ja bargabehtet viidnegárddiid, de dii ehpet beasa juhkat viinni ehpetge vurkkodit dan, danin go máđut borret buot. 40Oliivamuorat dis leat miehtá eatnama, muhto dii ehpet beasa vuoidat iežadet oljjuin, danin go oliivvat gahččet eatnamii. 41Didjiide riegádit bártnit ja nieiddat, muhto dii massibehtet sin, ja sii dolvojuvvojit fáŋgavuhtii. 42Rásselohkut billistit din muoraid ja din bealdduid šattuid. 43Vieris gii ássá din gaskkas allána din badjel, muhto dii ieža vuollubehtet ain vuolibui. 44Vierrásat lonejit didjiide, muhto dii ehpet sáhte addit sidjiide maidege loanas. Sii šaddet oaivin ja dii šaddabehtet seaibin.

45Buot dát garuhusat olahit din. Dat doarridit din ja čuhcet didjiide nu ahte dii duššabehtet, danin go dii ehpet doahttalan Hearrá, Ipmileattet, ehpetge doallan daid báhkkomiid ja mearrádusaid maid son attii didjiide. 46Dát garuhusat leat agálaš mearkan ja duođaštussan ráŋggáštusas mii čuohcá didjiide ja din nállái. 47Go dii ehpet bálvalan Hearrá, Ipmileattet, dalle go leiddet ilus ja gallás ja dis lei vallji, 48de dii gártabehtet bálvalit nealggis ja goikkus, álásin ja geafivuođas vašálaččaid maid Hearrá vuolggaha soahtat dinguin. Son bidjá din niskái ruovdegeassá dassážii go lea duššadan din.

49

28,49
Jer 5,15–19
Jer 48,40
49,22
Hab 1,8
Hearrá vuolggaha din vuostá gáidagasas, eatnama ravddain, dakkár álbmoga mii čuolasta din dego goaskin ja man giela dii ehpet ipmir, 50álbmoga mas lea goaves ámadadju ja mii ii ane árvvus vuorrasiid iige seastte nuoraid. 51Dat álbmot loaktá din omiid šattu ja din eatnama šattu dassážii go dii duššabehtet. Sii eai guođe didjiide gortni, viinni eaige oljju, eai gálbbiid eaige lábbáid, ja nu sii duššadit din. 52Sii birastahttet din buot din gávpogiin dassážii go din alla ladnemuvrrat maidda dorvvastehpet, leat gahččan juohke sajis din eatnamis. Sii birastahttet din buot din gávpogiin juohke sajis dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide.

53

28,53
3 Mos 26,29
2 Gon 6,28–32
Jer 19,9
Váid 2,20
4,10
Esek 5,10
Dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide, dii gártabehtet borrat iežadet mánáid, daid bártniid ja nieiddaid oačči geaid Hearrá, din Ipmil, lea addán didjiide. 54Smáittes ja ránttos olmmái din gaskkas ii dáhto addit vielljasis iige áhkkásis iige daidda mánáide geat sus vel leat báhcán, 55oppa bihtáge mánáidis oaččis, mii lea su áidna borramuš dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide buot din gávpogiin. 56Smáittes ja ránttos nisson din gaskkas, gii lea nu smáiti ja ránto ahte ii leat dárbbašan vázzit ii lávkkige, ii dáhto addit boadnjásis iige bárdnásis iige nieidasis 57maŋibuid mat bohtet su goaŧus, iige mánáid maid riegádahttá. Son ieš borrá daid suoli, danin go sus ii leat eará borrat dan issoras heađis maid vašálaš dagaha didjiide din gávpogiin.

58Jos dii ehpet doala oskkáldasat buot dán lága sániid, buot mii lea čállojuvvon dán girjái, ehpetge bala Hearrá, Ipmileattet, máinnolmas ja hirbmatlaš namas, 59de Hearrá vuolggaha didjiide ja din nállái stuorra ja guhkilmas givssiid ja bahás ja bistevaš buozalvasaid. 60

28,60
2 Mos 9,9
5 Mos 7,15
Hearrá vuolggaha didjiide buot Egypta rohttudávddaid main dii ballabehtet, ja diktá daid njoammut didjiide. 61Maiddái buot buozalvasaid ja givssiid mat eai leat čállojuvvon dán láhkagirjái, Hearrá vuolggaha didjiide váivin, ja dii duššabehtet. 62
28,62
4,27
10,22
Dis geat ovdal leiddet eatnagat dego almmi násttit, báhcá dušše unna jovkkoš, danin go dii ehpet gullan Hearrá, Ipmileattet. 63Nugo Hearrá illudii dahkat didjiide buori ja lasihit din, nu son dalle illuda heavahit ja duššadit din. Dii rohttejuvvobehtet dan eatnamis maid dál mannabehtet váldit oapmineattet.

64Hearrá biđge din buot álbmogiid gaskii eatnama ovtta ravddas nubbái. Doppe dii bálvalehpet eará ipmiliid maid ehpet dii eaige din áhčit dovdan, muorraipmiliid ja geađgeipmiliid. 65Daid álbmogiid gaskkas dis ii leat muossi iige vuoiŋŋadansadji. Doppe Hearrá dahká din váimmu balešin, son diktá din čalmmiid čáskat ja din eallinmovtta sotnat. 66Dii gártabehtet dovdat ahte din heagga lea gazzagasas; ijatbeaivvi dii lehpet balus heakkadet dihte ehpetge sáhte leat oadjebassan. 67Iđedis dii dadjabehtet: “Vare livččii juo eahket!” ja eahkedis: “Vare livččii juo iđit!” Dakkár balus dii lehpet, dakkáriid din čalmmit gártet oaidnit. 68

28,68
17,16
Hearrá doalvu din skiippain ruovttoluotta Egyptii, vaikko mun dadjen didjiide ahte dohko dii ehpet goassege dárbbaš máhccat. Doppe dii vuovdalehpet iežadet šlávvan ja šlávvanissonin vašálaččaidasadet, muhto ii oktage fuola dis.