Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

Iešguđetlágán mearrádusat

221

22,1
2 Mos 23,4
Jos oainnát vieljat vuovssá dahje sávzza čádjádaddamin, de ale divtte ášši báhcit daninassii, muhto máhcat oami vielljasat. 2Jos son ássá guhkkin dahje jos it dieđe gean oapmi dat lea, de váldde dan mielddát ja doala dan dassážii go du viellja boahtá ohcat dan, ja atte dalle dan sutnje. 3Daga seammá láhkái, jos muhtun lea láhppán iežas ásena, gárvvu dahje maid beare mii gullá sutnje; jos gávnnat juoidá mii gullá nubbái, de galggat máhcahit dan. 4
22,4
2 Mos 23,5
Matt 12,11
Jos oainnát ahte du vielja ásen dahje vuoksá lea gahččan bálgái ja beasadallá das, de ale mana meaddel, muhto veahket vieljat čuoččáldahttit ealli.

5Nisson ii oaččo atnit dievddu gárvvuid iige dievdu oaččo gárvodit nissona biktasiid, danne go Hearrá, din Ipmil, fasttáša buohkaid geat dahket nu.

6Jos don vádjolettiin gávnnat muoras dahje eatnamis lottibeasi mas leat čivggat dahje monit, ja eatni daid lállimin, de it oaččo váldit eatni oktan čivggaiguin. 7Divtte eatni girdilit ja váldde dušše čivggaid. Dalle dutnje geavvá bures, ja don oaččut eallit guhká.

8Go don hukset ođđa viesu, de cegge dáhki birra giehtaáiddi, amat dagahit vissui varravealggi, jos muhtun ravgá dáhkis.

9

22,9
3 Mos 19,19
Ale šaddat viidnegárddistat eará šattuid, vai viidnemuoraid šaddu ja eará šaddu eai mana bassibáikái. 10Ale geassas vuovssá ja ásena ovttahat ploga ovdii. 11Ale gárvot biktasa mii lea gođđojuvvon guovttelágán láiggis, ullus ja beallemasas.

1222,12 dihpiid muitodiehpit. Vrd. 4 Mos 15,37–41.Daga dihpiid iežat oalgebiktasa njealji čihkii.

Láhka sohkabealgaskavuođaid birra

13Jos olmmái lea váldán áhká ja veallán suinna, muhto de oažžu sutnje vuostemiela 14ja sivahallá su ja dagaha sutnje heajos beaggima ja dadjá: “Mun válden dán nissona áhkkán, muhto go mun veallájin suinna, de mun gávnnahin ahte son ii lean eadneviđá”, 15de nieidda áhčči ja eadni galgaba mannat gávpoga vuorrasiid lusa gávpotportii ja váldit mielde duođaštusa das ahte nieida lei eadneviđá. 16Nieidda áhčči galgá dadjat vuorrasiidda: “Mun adden iežan nieidda áhkkán dán olbmái, muhto son lea ožžon sutnje vuostemiela 17ja soaibmá dál su das ahte nieida ii lean eadneviđá. Muhto dá lea su nieidavuođa mearka.” De soai galgaba lebbet liinni gávpoga vuorrasiid ovdii, 18ja vuorrasat galget ráŋggáštit olbmá 19ja sáhkohit su čuđiin silbbašekeliin ja addit ruđaid nieidda áhččái, danin go olmmái lea dagahan heajos beaggima israellaš niidii. Nieida bissu dan olbmá áhkkán, iige olmmái oaččo earránit sus nu guhká go eallá. 20Muhto jos čuoččuhus lea duohta iige nieidavuođa mearka gávdno, 2122,21 geađgádit geađgádeapmi.de vuorrasat galget doalvut nieidda áhčis viesu uksaráiggi ovdii, ja gávpoga olbmát galget geađgádit su jámas; sonhan lei dahkan heahpatlaš dagu Israelis go lea furrošan áhčis viesus. Duššadehket bahá álbmoga gaskkas.

22

22,22
3 Mos 18,20
20,10
Jos olmmái fáhtejuvvo veallámin nuppi olbmá áhkáin, de goappašagat galgaba jápmit, sihke nisson ja olmmái gii veallái suinna. Duššadehket bahá Israelis.

23Jos olmmái veallá eadneviđá nieiddain gii lea lohpádaddan nuppiin olbmáin, ja dat dáhpáhuvvá gávpogis, 24de dii galgabehtet doalvut sudno goappašagaid gávpotportii ja geađgádit jámas; nieidda danin go son ii čurvon veahki, ja olbmá danin go son heahppášuhtii lagamuččas nissona. Duššadehket bahá álbmoga gaskkas. 25Jos olmmái deaivá meahcis nieidda gii lea lohpádaddan nuppiin, dohppe su ja veallá suinna, de dušše olmmái galgá jápmit. 26Niidii don it oaččo dahkat maidege, danin go nieida ii leat dahkan suttu mii ánssášivččii jápmima. Dat lea seammalágán ášši go jos olmmái falleha nuppi ja goddá su. 27Olmmáihan deaivvai meahcis nieidda gii lei lohpádaddan, ja nieida čuorvvui veahki, muhto ii oktage boahtán gádjut su.

28Jos olmmái deaivá eadneviđá nieidda gii ii leat lohpádaddan, dohppe su ja veallá suinna, ja soai gávnnahallaba, 29

22,29
2 Mos 22,16
de olmmái gii veallái nieiddain galgá addit nieidda áhččái vihttalogi šekela silbba. De son galgá váldit nieidda áhkkán danin go lea veallán suinna, iige son oaččo earránit áhkástis nu guhká go eallá.

30

22,30
27,20
Olmmái ii oaččo váldit áhkkán áhčis áhká, muđui son heahppášuhttá áhčis oađđinsaji.

23

Bassi álbmoga buhtisvuohta

231Ii oktage geas vuolleváimmut leat cuvkejuvvon dahje geas buohča lea čuhppojuvvon, beasa Hearrá searvegoddái. 2

23,2
3 Mos 18,6–18
5 Mos 22,30
Ii oktage seahkenálat olmmoš beasa Hearrá searvegoddái; su mánná ii velá logát buolvvasge beasa Hearrá searvegoddái. 3
23,3
1 Gon 11,1
Neh 13,1č
Ii oktage ammonlaš dahje moablaš beasa Hearrá searvegoddái; sin mánát eai velá logát buolvvasge beasa Hearrá searvegoddái. 4
23,4
4 Mos 22–24
Jos 24,9č
23,4 Aram Naharajim Mesopotamia davviguovllu riika.Siihan eai buktán didjiide láibbi ja čázi go leiddet boahtimin Egyptas, ja sii bálkáhedje Bileama, Beora bártni, gii lei eret Petoris Aram Naharajimis, garuhit din. 5Muhto Hearrá, din Ipmil, ii dáhtton gullat Bileama, muhto jorgalii garuhusa buressivdnádussan, danin go son ráhkista din. 6Nu guhká go eallibehtet, de allet goassege ovddit sin lihku ja birgejumi.

7

23,7
1 Mos 25,24–26
23,7 edomlaččaid Esau nálli. Vrd. 1 Mos 36. ▶ edomlaččat.Allet fasttáš edomlaččaid; siihan leat din vieljat. Allet fasttáš egyptalaččaid, danne go dii ásaidet vierisin sin eatnamis. 8Sin mánát goalmmát buolvvas besset Hearrá searvegoddái.

9Go vuolgibehtet soahtat vašálaččaideattetguin, de váruhehket buot vearránusain. 10

23,10
3 Mos 15,16
Jos olmmái lea šaddan buhtismeahttumin danin go su siepman lea golgan ihkku, de son galgá mannat siidda olggobeallái ja orrut doppe. 11Eahkedis son galgá basadit, ja beaivváža luoitádettiin son oažžu máhccat siidii.

12Dis galgá leat vissis báiki siidda olggobealde gosa mannat gálgat earániid. 13Dis galgá leat boahkánis unna goaivu mainna roggabehtet rokki ja gokčabehtet earániiddádet.

14Hearrá, din Ipmil, vádjola din siiddas, várjala din ja addá din vašálaččaid din gihtii. Dan dihte din siida galgá leat bassi, nu ahte son ii oainne doppe maidege nuskkiid iige jorgal dis eret.

15Allet máhcat šláva gii lea báhtaran isidisttis ja dorvvastan didjiide. 16Diktet su orrut din luhtte ja ássat dan gávpogii maid ieš vállje. Allet soardde su.

17Ii oktage israellaš nisson iige olmmái oaččo leat tempelfuorrá. 18Dii ehpet oaččo buktit mange lohpádusa deavdima várás Hearrá, Ipmileattet, vissui fuorrábálkká, leaš dat dal máksojuvvon nissonii dahje divdui, danne go Hearrá, din Ipmil, fasttáša dan.

Mearrádusat reanttuid ja lohpádusaid birra

19

23,19
2 Mos 22,25
3 Mos 25,35–37
Sál 15,5
23,19 reanttu >2 Mos 22,25.Allet váldde reanttu vieljasteattet, allet ruđas, borramušas alletge mastege maid sáhttá lonet reanttu vuostá. 20
23,20
15,3
Olgoeatnama olbmos dii oažžubehtet váldit reanttu, muhto ehpet vieljasteattet. Dalle Hearrá, din Ipmil, buressivdnida din buot das maid dahkabehtet dan eatnamis maid dál mannabehtet váldit oapmineattet.

21

23,21
4 Mos 30,3
Sárd 5,3–5
Go dagat lohpádusa Hearrái, Ipmilasat, de ale ájahala deavdimis dan, muđui Hearrá, du Ipmil, bidjá du vástidit das maid leat lohpidan, ja don geasát badjelasat suttu. 22Jos don it daga lohpádusa, de it suddut. 23Muhto jos don eaktodáhtos leat njálmmálaččat lohpidan juoidá Hearrái, Ipmilasat, de galggat deavdit dan oskkáldasat.

24Go don boađát nuppi olbmo viidnegárdái, de oaččut borrat viidnemurjjiid nu ollu go hálidat, muhto it oaččo čoaggit daid gorii. 25

23,25
Matt 12,1
Mark 2,23
Luk 6,1
Go don boađát nuppi olbmo gordnebeldui, de oaččut doadjit gordneoivviid gieđain, muhto sirppiin it oaččo čuohppat gordneoivviid su bealddus.

24

Náittoslágat

241

24,1
Jes 50,1
Matt 5,31
19,7–9
Jos olmmái lea váldán áhká ja de fuobmá sus juoga láitámuša iige šat fuola sus, de son sáhttá čállit earrogirjji, addit dan nissonii ja vuolggahit su luhtis eret. 2Go nisson vuolgá eret su luhtte, de son sáhttá šaddat eará olbmá áhkkán. 3Jos dat olmmáige ii fuola šat nissona, čállá earrogirjji ja vuolggaha su eret dahje jápmá, 4
24,4
Jer 3,18
de ovddit boadnjá gii vuolggahii su luhtis, ii oaččo fas váldit su áhkkán; nisson lea šaddan sutnje buhtismeahttumin, ja Hearrá fasttáša dakkár lihtu. Allet duolvat dakkár suttuin eatnama maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin.

5

24,5
20,7
Jos olmmái lea easkka náitalan, de son ii dárbbaš vuolgit soahtái iige sutnje oaččo bidjat eará geatnegasvuođaidge. Son oažžu leat ruovttus ovtta jagi illun áhkkásis.

Riekti ja váibmoláđisvuohta

6Ii oktage oaččo váldit loana pántan giehtamillu iige millogeađggi, danne go dalle son váldá pántan nuppi olbmo heakka.

7

24,7
2 Mos 21,16
1 Tim 1,10
Jos boahtá albma ahte muhtun lea rievidan alccesis nuppi israellačča ja vuovdán su nugo gávpegálvvu, de dat olmmái galgá jápmit. Duššadehket bahá gaskkasteattet.

8

24,8
3 Mos 13–14
Jos soapmásii lea njommon spihtáldávda, de doahttalehket dárkilit buot rávvagiid maid levilaš báhpat addet, ja dollet oskkáldasat visot maid mun lean gohččon sin dahkat. 9
24,9
4 Mos 12,1–15
Muitet maid Hearrá, din Ipmil, dagai mátkkis Mirjamii, dalle go leiddet boahtimin Egyptas.

10Go don lonet soapmásii juoidá, de ale mana su vissui váldit sus pántta. 11Vuordde olgun ja divtte dan olbmá geasa leat lonemin, buktit pántta dutnje. 12Jos son lea geafi, de ale doala su biktasa maid son lea addán pántan, gitta iđida rádjái, 13

24,13
2 Mos 22,25–27
5 Mos 6,25
muhto máhcat biktasa sutnje beaivváža luoitádettiin, vai son beassá oađđit iežas biktasa vuolde. Dalle son buressivdnida du, ja dat lea vanhurskkis dahku Hearrá, du Ipmila, čalmmiin.

14

24,14
3 Mos 19,13
Mal 3,5
Jak 5,4
Ale verroš geafes ja váivváš beaivebálkkolaččain, leaš son dal du viellja dahje vieris gii ássá muhtun du eatnama gávpogis. 15Mávsse sutnje su bálkká juo seammá beaivvi ovdal go beaivváš luoitáda, danin go son lea geafi ja dárbbaša dan. Muđui son čuorvu Hearrá, ja don šattat sivalažžan suddui.

16

24,16
2 Gon 14,6
Jer 31,29č
Esek 18
Áhčiid ii oaččo ráŋggáštit jápmimiin mánáid dihte iige mánáid áhčiid dihte. Juohkehaš šaddá jápmit iežas suttu dihte.

17

24,17
2 Mos 22,21č
23,9
5 Mos 16,19
27,19
Jes 1,17
Jer 5,28
Esek 22,29
Am 2,6–8
Allet bonja vierrása alletge oarbása rievtti. Allet váldde pántan leaskka biktasiid. 18
24,18
5,15
6,12
7,8
15,15
16,12
Muitet ahte dii ieža leiddet šlávvan Egyptas ja ahte Hearrá, din Ipmil, lonistii din doppe. Dan dihte mun gohčun din doallat dáid gohččumiid.

19

24,19
3 Mos 19,9č
23,22
Go lehpet rádjamin šattu ja vajáldahttibehtet dohko gordnegihpu, de allet máhca viežžat dan, muhto guđđet dan dohko vierrása, oarbása ja leaskka várás. Dalle Hearrá, din Ipmil, buressivdnida din buot das maid dahkabehtet. 20Go lehpet časkán oliivvaid muoras eatnamii, de allet dasto maŋŋil máhca čoaggit oliivvaid mat leat báhcán; dat gullet vierrásii, oarbásii ja leskii. 21Go lehpet čoaggán viidnegárdádet šattu, de allet ane maŋŋerádjama, muhto guđđet vierrásii, oarbásii ja leskii dan mii báhcá. 22Muitet ahte dii ieža leiddet šlávvan Egyptas. Dan dihte mun gohčun din doallat dáid gohččumiid.