Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
20

Soahtelágat

201Go dii vuolgibehtet soahtat vašálaččaideattetguin ja oaidnibehtet soahteveaga mii lea stuorit go din soahteveahka, buot dan heasttaid vovnnaid, de allet bala. Dinguin lea Hearrá, din Ipmil, gii buvttii din Egyptas. 2Ovdal go soahti álgá, de báhppa galgá loaiddastit ovdan ja sárdnut soahtevehkii. 3

20,3
4 Mos 14,9
Son galgá dadjat: “Gullet, israellaččat! Dii soahttábehtet odne vašálaččaideattetguin. Allet suorgan alletge bala, allet báhtar sis alletge gáfestuva sis. 4
20,4
2 Mos 14,13č
15,1–3
5 Mos 9,1–3
31,3–68
Hearrá, din Ipmil, lea dinguin ja soahtá din ovddas din vašálaččaiguin, son addá didjiide vuoittu.”

5Maiddái soahteveaga hoavddat galget sárdnut soahtevehkii. Sii galget dadjat: “Jos muhtun lea huksen ođđa viesu muhto ii leat velá ássan dasa, de máhccos ruoktot, vai ii gahča soađis ja nu eará olmmái ássá su vissui. 6

20,6
3 Mos 19,23–25
Jos muhtun lea gilván viidnegárddi iige leat velá rádjagoahtán dan, de máhccos ruoktot, vai son ii gahča soađis ja nu eará olmmái čoaggá su šaddosiid. 7
20,7
24,5
Jos muhtun lea lohpádaddan nissoniin muhto ii leat velá váldán su áhkkán, de máhccos ruoktot, vai son ii gahča soađis ja nu eará olmmái váldá áhkkán nissona geainna son lea lohpádaddan.” 8
20,8
Duop 7,3
Hoavddat galget maid dadjat soahtevehkii: “Jos muhtun lea árgi ja baleš, de máhccos ruoktot, vai maiddái su vieljat eai dorvvuhuva.” 9Go hoavddat leat sárdnon soahtevehkii, de oaivámuččat galget gohččugoahtit soahteveaga.

10Go dii lahkonehpet muhtun gávpogii ja áigubehtet fallehit dan, de fállet dasa vuos ráfi. 11Jos gávpot dalle dáhttu ráfi ja rahpá didjiide poarttaidis, de oppa dan álbmot gártá bálvalit din bargogeatnegassan. 12Jos gávpot ii dáhto dahkat ráfi muhto soahttá dinguin, de birastahttet dan, 13ja go Hearrá, din Ipmil, addá dan din gihtii, de goddet buot dan gávpoga dievdduid. 14Muhto dii oažžubehtet váldit alcceseattet nissoniid ja mánáid, omiid ja buot eará mii lea gávpogis, buot sállaša mii doppe lea. Dii oažžubehtet oamastit vašálaččain sállaša maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide.

15Dahket nie buot gávpogiidda mat leat guhkkin eaige gula daidda álbmogiidda mat ásset das lahkosiin. 16

20,16
Jos 10,40
11,1114
Muhto daid álbmogiid gávpogiin maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide opmodahkan, dii ehpet oaččo diktit báhcit maidege, ehpet ovttage mii vuoigŋá. 17
20,17
7,1č
20,17 vihahehket … duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Vihahehket daid gávpogiid duššadeapmái ja duššadehket daid áššiid, hetlaččaid, amorlaččaid, kanaanlaččaid, perisselaččaid, hivvelaččaid ja jebuslaččaid, nugo Hearrá, din Ipmil, lea gohččon din, 18vai sii eai oahpat didjiide fastivuođaideaset maid sii dahket iežaset ipmiliid gudnin, ja nu dii suddudivččiidet Hearrá, Ipmileattet, vuostá.

19Go dii lehpet soahtamin muhtun gávpogiin ja birastahttibehtet dan guhká ovdal go veadjibehtet váldit dan, de allet billis dan muoraid ákšuin alletge njeaidde daid. Daid šaddosiid dii oažžubehtet borrat ieža, allet njeaidde daid. Eaihan eatnama muorat leat olbmot, ehpet dii dárbbaš fallehit daid. 20Muhto jos diehtibehtet ahte muorat eai atte šaddosiid maid sáhttá borrat, de oažžubehtet njeaidit daid ja hukset dain birastahttinráhkkanusaid dan gávpoga vuostá mii lea soahtamin dinguin, dassážii go dat gahččá.

21

Čielggatmeahttun olmmošgoddin

211Jos muhtin gávdná goddojuvvon olbmo njaŋgámin olgun dan eatnamis maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin, iige oktage dieđe gii lea časkán su jámas, 2de vuorrasat ja duopmárat galget mannat mihtidit guhkkodaga daidda gávpogiidda mat leat goddojuvvon olbmo birra. 3Lagamus gávpoga vuorrasat galget váldit guiggu mii ii leat barggahuvvon ja man niskkis ii leat leamaš geasis. 421,4 doadjit guiggus niskki goddinvuohki dalle go ealli ii oaffaruššojuvvo. Vrd. 2 Mos 13,13; 34,20. Jus ealli addojuvvo oaffarin, de ferte čuohppat dan čoddaga.Sii galget doalvut guiggu dakkár johkaroggái gos johka ii goikka goassege ja gos eanan ii bargojuvvo iige gilvojuvvo, ja doppe sii galget doadjit guiggus niskki. 5

21,5
17,8–13
De levilaš báhpat galget loaiddastit ovdan, danne go Hearrá, din Ipmil, lea válljen sin bálvalit iežas ja buressivdnidit álbmoga Hearrá nammii, ja sii galget dahkat mearrádusa buot riidoáššiin ja ráŋggáštusáššiin. 6Buot dan gávpoga vuorrasat mii lea lagamussan dan goddojuvvon olbmo, galget bassat gieđaid dan guiggu alde man niski doddjojuvvui johkarokkis, 7ja cealkit: “Min gieđat eai leat golggahan dán vara eaige min čalmmit leat oaidnán dan dagu. 8Hearrá, atte ándagassii dán rihkkosa álbmogasat Israelii maid leat lonistan, alege divtte vigihis vara vealggi deaddit dan.” Dalle israellaččaid varravealgi soabahuvvo. 9Nu dii jávkadehpet vigihis vara vealggi, go dahkabehtet dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin.

Bearašláhka ja ráŋggáštusláhka

10Go dii vuolgibehtet soahtat vašálaččaideattetguin, ja Hearrá, din Ipmil, addá sin din gihtii ja dii váldibehtet fáŋggaid, 11de muhtin dis sáhttá oaidnit fáŋggaid gaskkas čáppa nissona, liikostit sutnje ja dáhttut váldit su áhkkán. 12Dalle son galgá doalvut nissona vissosis, gohččut su ráhket vuovttaidis ja čuohppat gaccaidis. 13Dasto nisson oažžu molsut eará biktasiid go dat maid son anii dalle go váldojuvvui fáŋgan, ja son oažžu ássat olbmá vissui ja moraštit áhčis ja eatnis ovtta mánotbaji. De olmmái oažžu veallát suinna ja oamastit su; ná nisson šaddá su áhkkán. 14

21,14
2 Mos 21,7č
Muhto jos olmmái ii šat liiko nissonii, de su galgá diktit mannat gosa dáhttu. Olmmái ii oaččo vuovdit su šlávvan iige atnit su gávpegálvun, danin go son lea veallán suinna.

15Jos olbmás leat guokte áhká, nubbi gean son ráhkista ja nubbi gean ii ráhkis, ja guktot riegádahttiba sutnje bártni, sihke dat gean son ráhkista ja dat gean son ii ráhkis, ja vuosttašriegádan bárdni lea dan áhká gean son ii ráhkis, 16de árbejuohkimis olmmái ii oaččo addit vuosttašriegádeami vuoigatvuođa ráhkis áhkás bárdnái dan áhká bártni vahágin gean son ii ráhkis. 1721,17 guovttegeardásaš oasi Eananopmodat juhkkojuvvui dássálagaid bártniid gaskkas. Muhto eará opmodaga áhčči sáhtii juogadit nu ahte vuosttašriegádeaddji oaččui stuorit oasi. vuosttašriegádeami vuoigatvuohta Vrd. 1 Mos 25,29–34.Olmmái galgá dohkkehit vuosttamužžan riegádan bártni iežas vuosttašriegádeaddjin ja addit sutnje guovttegeardásaš oasi buot das mii sus lea, danin go dat bárdni lea su olmmáivuođa álgošaddu, ja vuosttašriegádeami vuoigatvuohta gullá sutnje.

18Jos muhtun bárdni lea vuostehágolaš ja gážžár iige jeagat áhčis ja eatnis, ii dallege go soai leaba bagadan su, 19de soai galgaba doalvut su gávpoga vuorrasiid lusa gávpotportii. 20Soai galgaba dadjat gávpoga vuorrasiidda: “Dát munno bárdni lea vuostehágolaš ja gážžár. Son ii jeagat munno, muhto dušše feste ja juhká.” 21Dalle buot gávpoga olbmát galget geađgádit su jámas. Duššat bahá álbmoga gaskkas. Oppa Israel gullá dan ja ballá.

22Jos muhtun dubmejuvvo jápmit rihkkosa dihte ja son heakkahuhttojuvvo ja heaŋggastuvvo murrii, 23

21,23
Joh 19,31
Gal 3,13
de su jápma gorut ii oaččo báhcit heaŋgát murrii idjii, muhto galgá hávdáduvvot dan seammá beaivvi, danne go Ipmil lea garuhan dan gii lea heŋgejuvvon murrii. Allet daga buhtismeahttumin eatnama maid Hearrá, din Ipmil, addá didjiide oapmin.

22

Iešguđetlágán mearrádusat

221

22,1
2 Mos 23,4
Jos oainnát vieljat vuovssá dahje sávzza čádjádaddamin, de ale divtte ášši báhcit daninassii, muhto máhcat oami vielljasat. 2Jos son ássá guhkkin dahje jos it dieđe gean oapmi dat lea, de váldde dan mielddát ja doala dan dassážii go du viellja boahtá ohcat dan, ja atte dalle dan sutnje. 3Daga seammá láhkái, jos muhtun lea láhppán iežas ásena, gárvvu dahje maid beare mii gullá sutnje; jos gávnnat juoidá mii gullá nubbái, de galggat máhcahit dan. 4
22,4
2 Mos 23,5
Matt 12,11
Jos oainnát ahte du vielja ásen dahje vuoksá lea gahččan bálgái ja beasadallá das, de ale mana meaddel, muhto veahket vieljat čuoččáldahttit ealli.

5Nisson ii oaččo atnit dievddu gárvvuid iige dievdu oaččo gárvodit nissona biktasiid, danne go Hearrá, din Ipmil, fasttáša buohkaid geat dahket nu.

6Jos don vádjolettiin gávnnat muoras dahje eatnamis lottibeasi mas leat čivggat dahje monit, ja eatni daid lállimin, de it oaččo váldit eatni oktan čivggaiguin. 7Divtte eatni girdilit ja váldde dušše čivggaid. Dalle dutnje geavvá bures, ja don oaččut eallit guhká.

8Go don hukset ođđa viesu, de cegge dáhki birra giehtaáiddi, amat dagahit vissui varravealggi, jos muhtun ravgá dáhkis.

9

22,9
3 Mos 19,19
Ale šaddat viidnegárddistat eará šattuid, vai viidnemuoraid šaddu ja eará šaddu eai mana bassibáikái. 10Ale geassas vuovssá ja ásena ovttahat ploga ovdii. 11Ale gárvot biktasa mii lea gođđojuvvon guovttelágán láiggis, ullus ja beallemasas.

1222,12 dihpiid muitodiehpit. Vrd. 4 Mos 15,37–41.Daga dihpiid iežat oalgebiktasa njealji čihkii.

Láhka sohkabealgaskavuođaid birra

13Jos olmmái lea váldán áhká ja veallán suinna, muhto de oažžu sutnje vuostemiela 14ja sivahallá su ja dagaha sutnje heajos beaggima ja dadjá: “Mun válden dán nissona áhkkán, muhto go mun veallájin suinna, de mun gávnnahin ahte son ii lean eadneviđá”, 15de nieidda áhčči ja eadni galgaba mannat gávpoga vuorrasiid lusa gávpotportii ja váldit mielde duođaštusa das ahte nieida lei eadneviđá. 16Nieidda áhčči galgá dadjat vuorrasiidda: “Mun adden iežan nieidda áhkkán dán olbmái, muhto son lea ožžon sutnje vuostemiela 17ja soaibmá dál su das ahte nieida ii lean eadneviđá. Muhto dá lea su nieidavuođa mearka.” De soai galgaba lebbet liinni gávpoga vuorrasiid ovdii, 18ja vuorrasat galget ráŋggáštit olbmá 19ja sáhkohit su čuđiin silbbašekeliin ja addit ruđaid nieidda áhččái, danin go olmmái lea dagahan heajos beaggima israellaš niidii. Nieida bissu dan olbmá áhkkán, iige olmmái oaččo earránit sus nu guhká go eallá. 20Muhto jos čuoččuhus lea duohta iige nieidavuođa mearka gávdno, 2122,21 geađgádit geađgádeapmi.de vuorrasat galget doalvut nieidda áhčis viesu uksaráiggi ovdii, ja gávpoga olbmát galget geađgádit su jámas; sonhan lei dahkan heahpatlaš dagu Israelis go lea furrošan áhčis viesus. Duššadehket bahá álbmoga gaskkas.

22

22,22
3 Mos 18,20
20,10
Jos olmmái fáhtejuvvo veallámin nuppi olbmá áhkáin, de goappašagat galgaba jápmit, sihke nisson ja olmmái gii veallái suinna. Duššadehket bahá Israelis.

23Jos olmmái veallá eadneviđá nieiddain gii lea lohpádaddan nuppiin olbmáin, ja dat dáhpáhuvvá gávpogis, 24de dii galgabehtet doalvut sudno goappašagaid gávpotportii ja geađgádit jámas; nieidda danin go son ii čurvon veahki, ja olbmá danin go son heahppášuhtii lagamuččas nissona. Duššadehket bahá álbmoga gaskkas. 25Jos olmmái deaivá meahcis nieidda gii lea lohpádaddan nuppiin, dohppe su ja veallá suinna, de dušše olmmái galgá jápmit. 26Niidii don it oaččo dahkat maidege, danin go nieida ii leat dahkan suttu mii ánssášivččii jápmima. Dat lea seammalágán ášši go jos olmmái falleha nuppi ja goddá su. 27Olmmáihan deaivvai meahcis nieidda gii lei lohpádaddan, ja nieida čuorvvui veahki, muhto ii oktage boahtán gádjut su.

28Jos olmmái deaivá eadneviđá nieidda gii ii leat lohpádaddan, dohppe su ja veallá suinna, ja soai gávnnahallaba, 29

22,29
2 Mos 22,16
de olmmái gii veallái nieiddain galgá addit nieidda áhččái vihttalogi šekela silbba. De son galgá váldit nieidda áhkkán danin go lea veallán suinna, iige son oaččo earránit áhkástis nu guhká go eallá.

30

22,30
27,20
Olmmái ii oaččo váldit áhkkán áhčis áhká, muđui son heahppášuhttá áhčis oađđinsaji.