Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
7

Daniela vuosttaš niehku: Njeallje spire

71Belšassara, Babylonia gonagasa, vuosttaš ráđđenjagi Daniel niegadii niegu ja oinnii oainnáhusaid go son veallái oađđinsajistis. Dasto son čálii daid muitui, ja dát lea su muitalus.

2Mun, Daniel, oidnen oainnáhusa ihkku mo almmi njeallje biekka bidje stuorra ábi márrat. 37,3 njeallje stuorra spire njeallje stuorra riikka.Ábis badjánedje njeallje stuorra spire, juohkehaš earálágán go nuppit. 4Vuosttaš spire lei dego ledjon, ja das ledje goaskinsoaját. Go mun ledjen geahčadeamen, de das gaikkihuvvojedje soaját eret, dat loktejuvvui eatnamis čuoččat guovtti juolggi ala dego olmmoš ja dasa addojuvvui olbmo váibmu. 5Mun oidnen eará spire, guovžža láhkásačča, ja dat lihkai ovdajulggiid vehkii. Das ledje golbma erttetdávtti njálmmis bániid gaskkas, ja dasa daddjojuvvui: “Čuožžil ja bora ollu bierggu!” 6Mun oidnen velá ovtta spire, leopárdda láhkásačča, man čielggis ledje njeallje lottisoajá. Das ledje njeallje oaivvi, ja dasa addojuvvui váldi. 7De mun oidnen idjaoainnáhusastan njealját spire, dat lei goalus, hirbmatlaš ja hirpmus gievra. Das ledje stuorra ruovdebánit. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin buot mii bázii. Dat lei earálágáš go duot eará spiret, ja das ledje logi čoarvvi. 8

7,8
8,920
Alm 13,5
Go mun ledjen geahčadeamen čorvviid, de mun oidnen ahte unna čoarvváš iđii daid gaskii, ja dain ovddit čorvviin luovvanedje golbma dan ovddas. Dan čoarvvis ledje čalmmit dego olbmo čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid.

9

7,9
Esek 1,26
Alm 1,13eč
4,2eč
Dasto mun oidnen ahte truvdnostuolut biddjojedje sadjáseaset, ja Boaresagat čohkánii. Su biktasat ledje vielgadat dego muohta ja vuovttat dego buhtis ullu. Su truvdnun ledje dollanjuokčamat, ja dan jorrit ledje buolli dolla. 10
7,10
Alm 5,11
20,12
Dollajohka golggiidii dakko gokko son čohkkái. Duhát geardde duháhat bálvaledje su, logiduhát geardde logiduháhat čužžo su ovddas. Duopmárat čohkánedje, ja girjjit rabastuvvojedje. 11
7,11
Alm 19,20
Mun oidnen mo spire goddojuvvui daid stuorra sániid dihte maid čoarvi lei sárdnon, ja dan gorut duššaduvvui, bálkestuvvui šloavgi dollii. 12Maiddái eará elliin váldojuvvui váldi eret, muhto dat besse eallit mearriduvvon áiggi ja bottu rádjái.

13

7,13
Matt 16,27
24,30
25,31
26,64
Alm 1,7
Mun oidnen dasto idjaoainnáhusainan mo almmi balvvaiguin bođii muhtun gii lei oaidnit dego olbmo bárdni. Son lahkanii Boaresagagii. Son dolvojuvvui Boaresagaga ovdii, 14
7,14
2,44
4,3Luk 1,33
Hebr 1,8
Alm 11,15
ja sutnje addojuvvui váldi, gudni ja hearrávuohta. Buot álbmogiid, čearddaid ja gielaid olbmot galge bálvalit su. Su váldi lea agálaš váldi mii ii noga, iige su riika dušša goassege. 15
7,15
4,19
Mun, Daniel, gáfestuvven ja suorganin oainnáhusaidan geažil. 16Mun mannen muhtuma lusa gii lei čuožžumin das, ja dáhtton su čilget buot dán. Son muitalii munnje dán čilgehusa: 17“Dát njeallje stuorra spire mearkkašit dan ahte eatnamis čuožžilit njeallje gonagasa. 18
7,18
Luk 12,32
Dasto Alimusa bassi olbmot ožžot riikka ja atnet dan oapmineaset buot áiggiid gitta agálašvuođaid agálašvuođa rádjái.” 19De mun dáhtton čilgehusa njealját spire hárrái. Dat lei iežálágán go buot earát, hirbmat goalus, ja das ledje ruovdebánit ja veaikegaccat. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin dan mii bázii. 20Mun dáhtton čilgehusa maiddái dan logi čoarvvi hárrái mat ledje dan oaivvis, ja dan ođđa čoarvvi hárrái mii iđii ja man ovddas golbma čoarvvi gahčče eret, dan čoarvvi hárrái mas ledje čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid ja mii lei stuorit oaidnit go duot earát. 21
7,21
Alm 11,7
13,7
Mun oidnen dan čoarvvi soahtamin bassi olbmuiguin ja vuoitimin sin, 22dassá go Boaresagat bođii ja attii Alimusa bassi olbmuide sin vuoigatvuođa, ja bođii áigi go bassi olbmot válde riikka oapmineaset. 23Son celkkii velá: “Njealját spire mearkkaša njealját riikka mii boahtá eatnama ala. Dat lea earálágán go buot eará riikkat; dat njielasta oppa máilmmi, duolbmá dan ja cuvke dan. 24
7,24
Alm 17,12
Dat logi čoarvvi mearkkašit logi gonagasa mat čuožžilit dan riikkas. Sin maŋŋil boahtá velá okta gonagas, earálágán go duot ovddibut, ja son vuolida golbma gonagasa. 25
7,25
11,36
Alm 13,5
Son sárdnu Alimusa vuostá, givssida Alimusa bassi olbmuid ja dáhttu nuppástuhttit basiid ja lágaid, ja bassi olbmot addojuvvojit su gihtii ovtta áigái ja guovtti áigái ja áigebeallái. 26
7,26
Alm 19,20
Dasto diggi čoahkkana ja váldá sus eret hearrávuođa, dat billistuvvo ja duššaduvvo agálaš áigái. 27Ja hearrávuohta ja váldi ja riikkaid stuorisvuohta almmi vuolde addojuvvo Alimusa bassi álbmogii. Dan riika lea agálaš riika, ja buot hearrávuođat bálvalit ja jeagadit dan.”

28Dása nohká muitalus. Mu, Daniela, suorggahedje sakka iežan jurdagat, ja mun šovkkodin, muhto dán ášši mun vurkejin váibmosan.

8

Vierca ja bohkká

81

8,1
7,1
8,1 Belšassar >5,1.Gonagas Belšassara goalmmát ráđđenjagis mun, Daniel, oidnen fas oainnáhusa, dan oainnáhusa lassin maid ledjen oaidnán ovdal. 28,2 Susa Ulai (johka) golgá Elama eatnamis Susa gávpoga čađa, mii lea Persia riikka oaivegávpot. Gč. Neh 1,1.Go mun oidnen dán oainnáhusa, de mun ledjen Susa ladnegávpogis Elama provinssas, ja oainnáhusas mun ledjen čuožžumin Ulaijoga gáttis.

3Go mun geahčastin, de mun oidnen viercca čuožžumin johkagáttis. Das ledje guokte čoarvvi. Čoarvvit ledje guhkit, muhto nubbi lei guhkit go nubbi, ja dat guhkit lei šaddan maŋŋil. 4Mun oidnen viercca doarosteamen oarjjás, davás ja lulás. Ii oktage eará ealli bihtán das, iige oktage sáhttán gádjut maidege dan válddis. Vierca dagai maid dáhtui ja oaččui stuorra fámu. 58,5 stuorra čoarvi soaitá leat Aleksander Stuoris, Makedonia gonagas 336 o.Kr. rájes >11,3.De mun oidnen bohká mii bođii oarjin, ja dat girddihii oppa eatnama rastá nu ahte dat illá guoskkai eatnamii, ja dan bohká gállus lei stuorra čoarvi. 6Bohkká bođii dan guovttečoarvvat viercca lusa maid mun ledjen oaidnán čuožžumin johkagáttis, ja dat ruohtastii dan vuostá veagalaš moaris. 7Go bohkká lei ollen viercca lusa, de mun oidnen dan doarosteamen viercca moaris ja doadjimin das guktuid čorvviid, iige vierccas lean fápmu bihtit das. Bohkká skuoljastii dan eatnamii ja duolmmai dan julggiid vuollái, iige oktage nagodan gádjut viercca dan fámus. 8Bohkká šattai hui fámolažžan, muhto aiddo go dat lei fámolaččamus, de doddjui dan stuorra čoarvi, ja njeallje stuorra čoarvvi šadde dan sadjái almmi njealji biekka guvlui. 98,9 čáppa eatnama Israela eanan. Vrd. 11,16.41; Jer 3,19.Ovtta čoarvái iđii áibbas uhca čoarvváš mii dasto stuorui ahte stuorui lulás ja nuorttas ja čáppa eatnama guvlui. 108,10 almmi veaga almmi veahka.Dat šattai gitta almmi veaga rádjái, ja dat bálkestii eatnamii soapmásiid almmi veagas ja muhtun násttiid ja duolmmai daid. 11

8,11
9,27
11,31
12,11
8,11 almmi veaga oaivámučča Ipmil ieš.Dat šattai velá gitta almmi veaga oaivámučča rádjái, ja oaivámuččas váldojuvvui eret beaivválaš oaffar ja tempelšilju dahkkojuvvui eahpebassin. 12Čoarvi oaččui fámu stuimmáskit beaivválaš oaffara vuostá, ja duohtavuohta bálkestuvvui eatnamii. Čoarvái menestuvai buot maid dat dagai. 13De mun gullen bassi eŋgeliid sárdnumin, ja okta sis jearai nuppis: “Man guhká mii gártat oaidnit dán? Beaivválaš oaffar lea eret, billisteaddji vearrivuohta dahká heavu, ja bassibáiki ja bálvalus lea dulbmojuvvon eatnamii?” 14Nubbi vástidii: “Dassážii go guokteduhát golbmačuođi eahkeda ja iđida leat gollan. Dalle bassibáiki fas oažžu gudni.”

15Go mun, Daniel, ledjen oaidnán oainnáhusa ja geahččalin ipmirdit dan, de mu ovddas čuoččui muhtun gii lei olbmá láhkásaš, 16

8,16
9,21
8,16 Gabriel eŋgelat.ja mun gullen Ulaijoga gáttiid gaskkas olbmojiena čuorvumin: “Gabriel, čilge dán oainnáhusa sutnje!” 17Son bođii dohko gos mun ledjen čuožžumin, ja go son bođii, de mun suorganin ja luoitádin eatnamii muđolassii. Son celkkii munnje: “Olmmoš, don fertet ipmirdit ahte dát oainnáhus guoská loahpa áigái.” 18
8,18
10,10č
Go son sártnui muinna, de mun veallájin vuoimmeheapmin eatnamii muođuid. Muhto son guoskkahii mu, loktii mu čuoččat 19
8,19
Alm 15,1
ja celkkii: “Dál mun dieđihan dutnje mii dáhpáhuvvá moari áiggi loahpas, danin go dát oainnáhus guoská loahpa áigái. 20Guovttečoarvvat vierca maid don oidnet, leat Media ja Persia gonagasat. 218,21 Greikka Jonia lei eanan man ráhkadedje greikalaš gávpotstáhtat; dat lei Uhca-Asia oarjerittus. Namma adnojuvvui maiddái Hellasa ja oppa Greikka riikka birra. Vrd. Jes 66,19; Dan 8,21.Guolgás bohkká lea Greikka riika, ja stuorra čoarvi dan gállus lea riikka vuosttaš gonagas. 22Dat ahte čoarvi doddjui ja njeallje čoarvvi šadde dan sadjái, mearkkaša ahte dan álbmogis čuožžilit njeallje riikka, muhto dain ii leat seammá fápmu go vuosttas gonagasas. 23Go daid hearrávuohta lea nohkamin, go suttuid mihttu lea dievvan, de čuožžila skunihis ja juonalaš gonagas. 24Son oažžu stuorra fámu, son dahká issoras vahága, son lihkostuvvá maid son bargá. Son heavaha fámolaččaid ja bassi olbmuid álbmoga. 25Su jierpmálašvuođa geažil su behtolaš doaimmat lihkostuvvet sutnje, su váibmu čeavlu ja son bilida olusiid sin dieđekeahttá. Son čuožžila oaivámuččaid oaivámučča vuostá. Son goitge cuvkejuvvo, muhto ii olbmogieđain. 26
8,26
12,4
Oainnáhus eahkediid ja iđidiid birra, mii dás muitaluvvo, lea duohta. Muhto don galggat atnit oainnáhusa čiegusvuohtan, danin go dat guoská boahtti beivviide.”

27

8,27
7,28
Mun, Daniel, ledjen buozus muhtun áiggi. De mun čuožžilin ja bálvalin fas gonagasa. Mun ledjen hirpmástuvvan iežan oainnáhusa dihte inge ipmirdan dan.

9

Daniela suttudovddastus

91

9,1
6,1+
9,1 Dareios >6,1.Vuosttaš jagis das maŋŋil go medialaš Dareios, Xerxesa bárdni, lei šaddan kaldealaččaid riikka gonagassan, 2
9,2
Jer 25,11
29,10
9,2 čállagiid Boares testamentta profehtalaš girjjit.su vuosttaš ráđđenjagis mun, Daniel, čállagiid guorahaladettiinan fuobmájin ahte Hearrá lei almmuhan profehta Jeremiai daid jagiid logu maid son diktá Jerusalema leat čievračopman, ja dat lohku lei čiežalogi jagi. 3Mun jorgalin Hearrá Ipmila beallái rohkadallamiin ja átnumiin, fástudin, gárvodin horstta ja čohkkájin gunaid siste. 4
9,4
2 Mos 20,6
5 Mos 10,17
Neh 1,5
Mun rohkadallen Hearrá, Ipmilan, ja dovddastin:

“Hearrá, don stuorra ja hirbmatlaš Ipmil, guhte bisuhat lihtu ja leat oskkáldas daidda geat ráhkistit du ja dollet du báhkkomiid! 5

9,5
1 Sam 7,6
12,10
Sál 106,6+
Mii leat suddudan ja dahkan vearrut, mii leat leamaš ipmilmeahttumat ja nággárat, mii leat gáidan du báhkkomiin ja lágain. 6Mii eat leat guldalan du bálvaleddjiid, profehtaid, geat sárdno du nammii min gonagasaide, oaivámuččaide, min áhčiide ja oppa eatnama álbmogii. 7
9,7
Esra 9,6
Váid 1,18
Don, Hearrá, leat vuoiggalaš, muhto mii šaddat heahpanit odne, mii Juda olbmát ja Jerusalema ássit, buot israellaččat, dat geat leat lahka ja dat geat leat guhkkin, buot eatnamiin maidda don leat ádján sin, dasgo sii ledje oskkáldasmeahttumat du vuostá. 8
9,8
Neh 9,34
Jer 2,26
Hearrá, mii šaddat heahpanit, mii ja min gonagasat, oaivámuččat ja áhčit, mii geat leat suddudan du vuostá. 9
9,9
Sál 130,4
Don, Hearrá, min Ipmil, leat váibmoláđis ja attát ándagassii, vaikko mii leat nággáruššan du vuostá, 10eat leat guldalan du jiena eatge eallán daid lágaid mielde maid addet midjiide du bálvaleddjiid, profehtaid, bokte. 11
9,11
3 Mos 26,14eč
5 Mos 28,15eč
Oppa Israel lea rihkkon du lága ja gáidan dus, iige leat guldalan du. Dan dihte mii leat deaivvahallan dan garuhussii maid don leat vurdnon vuolggahit ja mii lea čállojuvvon Mosesa, du bálvaleaddji, láhkii. Mii leat suddudan du vuostá, 12ja don leat ollašuhttán daid sániid maid ledjet sárdnon min ja min stivrejeddjiid vuostá. Don leat diktán nu stuorra lihkuhisvuođa deaividit min ahte dat mii dáhpáhuvai Jerusalemis ii leat dáhpáhuvvan eará sajis almmi vuolde. 13Nugo lea čállojuvvon Mosesa láhkii, de deaividii buot dát lihkuhisvuohta min, eatge mii geahččalan soažžudit du, Hearrá, min Ipmila. Eat mii heaitán suddudeames eatge ohcan du duohtavuođa. 14
9,14
Neh 9,33
Sál 119,137
Alm 16,5
Dan dihte don, Hearrá, atnet lihkuhisvuođa gárvvisin ja diktet dan deaividit min. Don, Hearrá, min Ipmil, leat vuoiggalaš buot daguinat, muhto mii eat guldalan du.

15Hearrá, min Ipmil, don guhte gievrras gieđain buktet iežat álbmoga Egyptas ja leat gitta otná beaivvi rádjái dahkan iežat nama beakkálmassan! Mii leat suddudan, mii leat leamaš ipmilmeahttumat. 16Hearrá, don leat álo leamaš vuoiggalaš. Jorgal dál moarát ja suhtot eret gávpogisttát Jerusalemis, bassi váristat! Iežamet suttuid ja áhčiideamet vearredaguid dihte Jerusalem ja du álbmot leat šaddan buot daid bilkun geat ásset min birra. 17Min Ipmil, gula dál bálvaleaddját rohkosa ja vuollegis átnuma. Divtte muođuidat čuovgat billistuvvon bassibáikásat, Hearrá, alccesat gudnin. 18

9,18
Tit 3,5
Jorgal bealji, Ipmil, ja gula. Rabas čalmmiid ja geahča dan heavahusa mii lea deaividan min ja dan gávpoga man badjel du namma lea celkojuvvon. Mii boahtit du ovdii rohkosiiddámetguin. Mii eat luohte iežamet vanhurskkisvuhtii, muhto du stuorra váibmoláđisvuhtii. 19
9,19
Jes 33,2
Hearrá, gula! Hearrá, atte ándagassii! Hearrá, guldal ja boađe veahkkin! Iežat gudni dihte, mu Ipmil, ale ájahala, dasgo du namma lea celkojuvvon du gávpoga ja du álbmoga badjel.”

20Ná mun rohkadallen ja dovddastin iežan ja álbmogan Israela suttuid ja bukten Hearrá, Ipmilan, ovdii iežan njuoras rohkosa su bassi vári ovddas. 219,21 Gabriel >8,16. Eahketoaffara áigge jáhkkimis aiddo ovdal beaivváža luoitádeami; dat lei okta rohkosáigi.Eahketoaffara áigge go mun ledjen ain rohkadallamin, de bođii mu lusa girddi Gabriel, dat olmmái gean mun ovdal ledjen oaidnán oainnáhusas. 22Son bođii mu lusa ja celkkii: “Daniel, dál mun lean vuolgán addit dutnje ipmárdusa. 23Dallánaga go don rohkadallagohtet, de addojuvvui vástádus, ja mun lean boahtán muitalit dan dutnje, dasgo don leat hui ráhkis. Guldal dárkilit dán vástádusa, vai ipmirdat iežat oainnáhusa!

24Čiežalogi vahku leat mearriduvvon du álbmogii ja du bassi gávpogii ovdal go bahávuohta bissehuvvo, suddu heaittihuvvo ja suddovealgi soabahuvvo, ovdal go agálaš vanhurskkisvuohta ilbmá, profehtalaš oainnáhus ollašuvvá ja basimus boaššu vihahuvvo. 259,25 Theodotion, boares greikkagiel jorgalus, juohká vearssa eará láhkái: “… gollet čieža vahku ja golbmalogiguokte vahku. Gávpot huksejuvvo ođđasis …”. ▶ Septuaginta.Don fertet diehtit ja ipmirdit: Dan áiggi rájes go sátni Jerusalema ođđasis ráhkadeames ja huksemis vuolggahuvvui, dan áiggi rádjái go boahtá dat gii lea vuidojuvvon ráđđejeaddjin, gollet čieža vahku. Guhttalogiguovtti vahkus huksejuvvo ođđasis gávpot, dan gáhtat ja suodjalanrokkit. Muhto áŧestusa áiggis, 26

9,26
Jes 53,8
Matt 26,56
maŋŋil dan guhttalogiguovtti vahku, de duššaduvvo iige leat šat dat gii lea vuidojuvvon. Gávpot ja bassibáiki duššaduvvojit, ja maiddái dat ráđđejeaddji gii boahtá. Dulvi dagaha su loahpa, ja mearriduvvon billisteapmi bistá soađi loahpa rádjái. 27
9,27
8,11Matt 24,15
Son dahká nana lihtu eatnagiiguin ovtta vahkkui, ja vahkkolahkkái son heaittiha njuovvanoaffara ja borramušoaffara. Fastivuođa soajáiguin boahtá hearjideaddji, gitta dassážii go mearriduvvon loahppa deaivida su.”