Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

Daniel ledjoniid biejus

61

6,1
9,1
11,1
6,1 Dareios ii leat čielggas gean birra lea sáhka. Persia gonagas Kyros válddii Babylonia 539 o.Kr.Medialaš Dareios oaččui gonagasvuođa guhttalogiguovttejahkásažžan. 2Dareios mearridii bidjat miehtá riikkas čuođiguoktelogi satráhpa atnit fuola riikka hálddahusas. 3Sin goziheaddjin son bijai golbma ministara, ja Daniel lei okta dain. Satráhpat galge addit sidjiide čilgehusa hálddahusdoaimmaineaset, vai gonagas ii gilláše vahága. 4Daniel lei čeahpit go eará ministarat ja satráhpat, danne go su siste lei erenoamáš vuoigŋa, ja danin gonagas áiggui bidjat su hálddašit oppa riikka. 5Dalle eará ministarat ja satráhpat ohcagohte heivvolaš ákka, vai beasašedje váidit Daniela. Sii eai goit sáhttán buktit makkárge ákka, danne go Daniel lei luohtehahtti iige su doaimmain gávdnon makkárge sivva iige meattáhus. 6Dalle sii dadje: “Mii eat gávnna makkárge ákka mas áššáskuhttit Daniela, jos juo eat gávnnaš juoidá mii guoská su oskui.” 7
6,7
2,4+
De márre ministarat ja satráhpat gonagasa lusa ja dadje sutnje: “Ellos gonagas Dareios agálaččat! 8Buot ministarat, stivrejeaddjit, satráhpat, ráđđeaddit ja eatnanhearrát leat ráđđádallan ja soahpan ahte galgá addojuvvot dákkár gonagaslaš ásahus ja gohččun: Juos soamis golmmalogi beaivái rohkadallá maidege guđege ipmilis dahje guđege olbmos earret go dus, gonagas, de son galgá bálkestuvvot ledjoniid bidjui. 9
6,9
Est 1,19
8,8
Atte dál gohččuma, gonagas, ja gohčo čálihit dan, vai dat Media ja Persia rievdatkeahtes lága mielde ii leat máhcaheames.” 10Nu gonagas Dareios čálihii gildosa.

11

6,11
1 Gon 8,4448
Go Daniel gulai ahte diekkár čálus lei addojuvvon, de son manai vissosis. Dan loktagámmára ihkkonat ledje Jerusalema guvlui, ja golbmii beaivvis Daniel čippostii doppe ja rohkadalai ja máinnui Ipmilis, nu mo son álo lei dahkan.

12Go dot olbmát dopme dohko, de sii gávdne Daniela rohkadallamin ja čuorvumin iežas Ipmila. 13

6,13
3,10
Dalle sii manne gonagasa lusa ja dadje: “Gonagas, almma don leat addán gohččuma ahte juos muhtun golmmalogi beaivái rohkadallá maidege guđege ipmilis dahje guđege olbmos earret go dus, gonagas, de son galgá bálkestuvvot ledjoniid bidjui?” Gonagas vástidii: “Media ja Persia lága mielde dát gielddus ii leat máhcaheames.” 14Dalle sii dadje gonagassii: “Daniel, okta dain Judas dolvojuvvon olbmuin, ii beroš dus iige dan gohččumis maid don leat addán. Golbmii beaivvis son rohkadallá rohkosis.” 15Go gonagas gulai dan, de son šattai morrašii, ja son jurddašii mo sáhttá gádjut Daniela. Gitta beaivvi luoitádeami rádjái son barggai gávdnat vuogi mo sáhttá gádjut su. 16De dopme dot olbmát fas gonagasa lusa ja dadje sutnje: “Gonagas, muitte ahte Media ja Persia lága mielde ii oktage gohččun dahje ásahus maid gonagas addá, sáhte máhcahuvvot.” 17Dalle gonagas gohčui viežžat Daniela ja bálkestit su ledjoniid bidjui. Gonagas dajai Danielii: “Vare du ipmil gean don álo bálvalat, gájošii du!” 18Biedjonjálbmái buktojuvvui geađgi, ja gonagas seailidii dan iežas seaillain ja stuorráidis seaillaiguin, vai ii mihkkege rievddaše Daniela áššis.

19De gonagas manai šloahttasis. Son fástudii dan ija iige dáhtton guoimmuhuvvot, ja nahkárat báhtaredje sus. 20Iđedisgukso álggus gonagas lihkai ja manai hoahpus ledjoniid bieju lusa. 21Go son lahkanii bieju, de son čuorvvui Danielii morašlaš jienain: “Daniel, don ealli ipmila bálvaleaddji! Leago dat ipmil gean don álo bálvalat, nagodan gádjut du ledjoniin?” 22

6,22
2,4+
Dalle Daniel vástidii: “Ellos gonagas agálaččat! 23
6,23
Sál 34,8
Dan 3,28
Hebr 11,33
Mu Ipmil lea vuolggahan eŋgelis dahppat ledjoniid njálmmi, eaige dat leat vahágahttán mu. Danin go Ipmil lea gávnnahan mu vigiheapmin, inge mun leat dahkan maidege baháid duge vuostá, gonagas.” 24Dalle gonagas illosii sakka ja gohčui geassit Daniela bajás biejus. Nu Daniel gessojuvvui bajás, iige sus gávdnojuvvon mihkkege vahágiid, dasgo son lei dorvvastan Ipmilasas. 25De gonagas gohčui viežžat daid olbmáid geat ledje guoddalan Daniela, ja bálkestit sin ledjoniid bidjui oktan mánáideasetguin ja áhkáideasetguin. Eaige sii ollen oppa biedjobodnáige, ovdal go ledjonat rohkkáhedje ja gaikkodedje sin.

26

6,26
4,1
Dasto gonagas Dareios čálii buot máilmmi álbmogiidda, čearddaide ja gielaide: “Ráfi ja lihkku! 27
6,27
4,3+
Mun gohčun olbmuid miehtá iežan riikka ballat Daniela Ipmilis ja gudnejahttit su.

Son lea ealli Ipmil

ja bissu agálaččat.

Su riika ii dušša

iige su fápmu noga goassege.

28Son beastá ja gádju,

son dahká mearkkaid ja oavdduid

almmis ja eatnama alde,

son guhte besttii Daniela ledjoniid gaccain.”

29Danielii geavai bures oppa Dareiosa ráđđenáiggi ja maiddái persialaš Kyrosa ráđđenáiggi.

7

Daniela vuosttaš niehku: Njeallje spire

71Belšassara, Babylonia gonagasa, vuosttaš ráđđenjagi Daniel niegadii niegu ja oinnii oainnáhusaid go son veallái oađđinsajistis. Dasto son čálii daid muitui, ja dát lea su muitalus.

2Mun, Daniel, oidnen oainnáhusa ihkku mo almmi njeallje biekka bidje stuorra ábi márrat. 37,3 njeallje stuorra spire njeallje stuorra riikka.Ábis badjánedje njeallje stuorra spire, juohkehaš earálágán go nuppit. 4Vuosttaš spire lei dego ledjon, ja das ledje goaskinsoaját. Go mun ledjen geahčadeamen, de das gaikkihuvvojedje soaját eret, dat loktejuvvui eatnamis čuoččat guovtti juolggi ala dego olmmoš ja dasa addojuvvui olbmo váibmu. 5Mun oidnen eará spire, guovžža láhkásačča, ja dat lihkai ovdajulggiid vehkii. Das ledje golbma erttetdávtti njálmmis bániid gaskkas, ja dasa daddjojuvvui: “Čuožžil ja bora ollu bierggu!” 6Mun oidnen velá ovtta spire, leopárdda láhkásačča, man čielggis ledje njeallje lottisoajá. Das ledje njeallje oaivvi, ja dasa addojuvvui váldi. 7De mun oidnen idjaoainnáhusastan njealját spire, dat lei goalus, hirbmatlaš ja hirpmus gievra. Das ledje stuorra ruovdebánit. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin buot mii bázii. Dat lei earálágáš go duot eará spiret, ja das ledje logi čoarvvi. 8

7,8
8,920
Alm 13,5
Go mun ledjen geahčadeamen čorvviid, de mun oidnen ahte unna čoarvváš iđii daid gaskii, ja dain ovddit čorvviin luovvanedje golbma dan ovddas. Dan čoarvvis ledje čalmmit dego olbmo čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid.

9

7,9
Esek 1,26
Alm 1,13eč
4,2eč
Dasto mun oidnen ahte truvdnostuolut biddjojedje sadjáseaset, ja Boaresagat čohkánii. Su biktasat ledje vielgadat dego muohta ja vuovttat dego buhtis ullu. Su truvdnun ledje dollanjuokčamat, ja dan jorrit ledje buolli dolla. 10
7,10
Alm 5,11
20,12
Dollajohka golggiidii dakko gokko son čohkkái. Duhát geardde duháhat bálvaledje su, logiduhát geardde logiduháhat čužžo su ovddas. Duopmárat čohkánedje, ja girjjit rabastuvvojedje. 11
7,11
Alm 19,20
Mun oidnen mo spire goddojuvvui daid stuorra sániid dihte maid čoarvi lei sárdnon, ja dan gorut duššaduvvui, bálkestuvvui šloavgi dollii. 12Maiddái eará elliin váldojuvvui váldi eret, muhto dat besse eallit mearriduvvon áiggi ja bottu rádjái.

13

7,13
Matt 16,27
24,30
25,31
26,64
Alm 1,7
Mun oidnen dasto idjaoainnáhusainan mo almmi balvvaiguin bođii muhtun gii lei oaidnit dego olbmo bárdni. Son lahkanii Boaresagagii. Son dolvojuvvui Boaresagaga ovdii, 14
7,14
2,44
4,3Luk 1,33
Hebr 1,8
Alm 11,15
ja sutnje addojuvvui váldi, gudni ja hearrávuohta. Buot álbmogiid, čearddaid ja gielaid olbmot galge bálvalit su. Su váldi lea agálaš váldi mii ii noga, iige su riika dušša goassege. 15
7,15
4,19
Mun, Daniel, gáfestuvven ja suorganin oainnáhusaidan geažil. 16Mun mannen muhtuma lusa gii lei čuožžumin das, ja dáhtton su čilget buot dán. Son muitalii munnje dán čilgehusa: 17“Dát njeallje stuorra spire mearkkašit dan ahte eatnamis čuožžilit njeallje gonagasa. 18
7,18
Luk 12,32
Dasto Alimusa bassi olbmot ožžot riikka ja atnet dan oapmineaset buot áiggiid gitta agálašvuođaid agálašvuođa rádjái.” 19De mun dáhtton čilgehusa njealját spire hárrái. Dat lei iežálágán go buot earát, hirbmat goalus, ja das ledje ruovdebánit ja veaikegaccat. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin dan mii bázii. 20Mun dáhtton čilgehusa maiddái dan logi čoarvvi hárrái mat ledje dan oaivvis, ja dan ođđa čoarvvi hárrái mii iđii ja man ovddas golbma čoarvvi gahčče eret, dan čoarvvi hárrái mas ledje čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid ja mii lei stuorit oaidnit go duot earát. 21
7,21
Alm 11,7
13,7
Mun oidnen dan čoarvvi soahtamin bassi olbmuiguin ja vuoitimin sin, 22dassá go Boaresagat bođii ja attii Alimusa bassi olbmuide sin vuoigatvuođa, ja bođii áigi go bassi olbmot válde riikka oapmineaset. 23Son celkkii velá: “Njealját spire mearkkaša njealját riikka mii boahtá eatnama ala. Dat lea earálágán go buot eará riikkat; dat njielasta oppa máilmmi, duolbmá dan ja cuvke dan. 24
7,24
Alm 17,12
Dat logi čoarvvi mearkkašit logi gonagasa mat čuožžilit dan riikkas. Sin maŋŋil boahtá velá okta gonagas, earálágán go duot ovddibut, ja son vuolida golbma gonagasa. 25
7,25
11,36
Alm 13,5
Son sárdnu Alimusa vuostá, givssida Alimusa bassi olbmuid ja dáhttu nuppástuhttit basiid ja lágaid, ja bassi olbmot addojuvvojit su gihtii ovtta áigái ja guovtti áigái ja áigebeallái. 26
7,26
Alm 19,20
Dasto diggi čoahkkana ja váldá sus eret hearrávuođa, dat billistuvvo ja duššaduvvo agálaš áigái. 27Ja hearrávuohta ja váldi ja riikkaid stuorisvuohta almmi vuolde addojuvvo Alimusa bassi álbmogii. Dan riika lea agálaš riika, ja buot hearrávuođat bálvalit ja jeagadit dan.”

28Dása nohká muitalus. Mu, Daniela, suorggahedje sakka iežan jurdagat, ja mun šovkkodin, muhto dán ášši mun vurkejin váibmosan.

8

Vierca ja bohkká

81

8,1
7,1
8,1 Belšassar >5,1.Gonagas Belšassara goalmmát ráđđenjagis mun, Daniel, oidnen fas oainnáhusa, dan oainnáhusa lassin maid ledjen oaidnán ovdal. 28,2 Susa Ulai (johka) golgá Elama eatnamis Susa gávpoga čađa, mii lea Persia riikka oaivegávpot. Gč. Neh 1,1.Go mun oidnen dán oainnáhusa, de mun ledjen Susa ladnegávpogis Elama provinssas, ja oainnáhusas mun ledjen čuožžumin Ulaijoga gáttis.

3Go mun geahčastin, de mun oidnen viercca čuožžumin johkagáttis. Das ledje guokte čoarvvi. Čoarvvit ledje guhkit, muhto nubbi lei guhkit go nubbi, ja dat guhkit lei šaddan maŋŋil. 4Mun oidnen viercca doarosteamen oarjjás, davás ja lulás. Ii oktage eará ealli bihtán das, iige oktage sáhttán gádjut maidege dan válddis. Vierca dagai maid dáhtui ja oaččui stuorra fámu. 58,5 stuorra čoarvi soaitá leat Aleksander Stuoris, Makedonia gonagas 336 o.Kr. rájes >11,3.De mun oidnen bohká mii bođii oarjin, ja dat girddihii oppa eatnama rastá nu ahte dat illá guoskkai eatnamii, ja dan bohká gállus lei stuorra čoarvi. 6Bohkká bođii dan guovttečoarvvat viercca lusa maid mun ledjen oaidnán čuožžumin johkagáttis, ja dat ruohtastii dan vuostá veagalaš moaris. 7Go bohkká lei ollen viercca lusa, de mun oidnen dan doarosteamen viercca moaris ja doadjimin das guktuid čorvviid, iige vierccas lean fápmu bihtit das. Bohkká skuoljastii dan eatnamii ja duolmmai dan julggiid vuollái, iige oktage nagodan gádjut viercca dan fámus. 8Bohkká šattai hui fámolažžan, muhto aiddo go dat lei fámolaččamus, de doddjui dan stuorra čoarvi, ja njeallje stuorra čoarvvi šadde dan sadjái almmi njealji biekka guvlui. 98,9 čáppa eatnama Israela eanan. Vrd. 11,16.41; Jer 3,19.Ovtta čoarvái iđii áibbas uhca čoarvváš mii dasto stuorui ahte stuorui lulás ja nuorttas ja čáppa eatnama guvlui. 108,10 almmi veaga almmi veahka.Dat šattai gitta almmi veaga rádjái, ja dat bálkestii eatnamii soapmásiid almmi veagas ja muhtun násttiid ja duolmmai daid. 11

8,11
9,27
11,31
12,11
8,11 almmi veaga oaivámučča Ipmil ieš.Dat šattai velá gitta almmi veaga oaivámučča rádjái, ja oaivámuččas váldojuvvui eret beaivválaš oaffar ja tempelšilju dahkkojuvvui eahpebassin. 12Čoarvi oaččui fámu stuimmáskit beaivválaš oaffara vuostá, ja duohtavuohta bálkestuvvui eatnamii. Čoarvái menestuvai buot maid dat dagai. 13De mun gullen bassi eŋgeliid sárdnumin, ja okta sis jearai nuppis: “Man guhká mii gártat oaidnit dán? Beaivválaš oaffar lea eret, billisteaddji vearrivuohta dahká heavu, ja bassibáiki ja bálvalus lea dulbmojuvvon eatnamii?” 14Nubbi vástidii: “Dassážii go guokteduhát golbmačuođi eahkeda ja iđida leat gollan. Dalle bassibáiki fas oažžu gudni.”

15Go mun, Daniel, ledjen oaidnán oainnáhusa ja geahččalin ipmirdit dan, de mu ovddas čuoččui muhtun gii lei olbmá láhkásaš, 16

8,16
9,21
8,16 Gabriel eŋgelat.ja mun gullen Ulaijoga gáttiid gaskkas olbmojiena čuorvumin: “Gabriel, čilge dán oainnáhusa sutnje!” 17Son bođii dohko gos mun ledjen čuožžumin, ja go son bođii, de mun suorganin ja luoitádin eatnamii muđolassii. Son celkkii munnje: “Olmmoš, don fertet ipmirdit ahte dát oainnáhus guoská loahpa áigái.” 18
8,18
10,10č
Go son sártnui muinna, de mun veallájin vuoimmeheapmin eatnamii muođuid. Muhto son guoskkahii mu, loktii mu čuoččat 19
8,19
Alm 15,1
ja celkkii: “Dál mun dieđihan dutnje mii dáhpáhuvvá moari áiggi loahpas, danin go dát oainnáhus guoská loahpa áigái. 20Guovttečoarvvat vierca maid don oidnet, leat Media ja Persia gonagasat. 218,21 Greikka Jonia lei eanan man ráhkadedje greikalaš gávpotstáhtat; dat lei Uhca-Asia oarjerittus. Namma adnojuvvui maiddái Hellasa ja oppa Greikka riikka birra. Vrd. Jes 66,19; Dan 8,21.Guolgás bohkká lea Greikka riika, ja stuorra čoarvi dan gállus lea riikka vuosttaš gonagas. 22Dat ahte čoarvi doddjui ja njeallje čoarvvi šadde dan sadjái, mearkkaša ahte dan álbmogis čuožžilit njeallje riikka, muhto dain ii leat seammá fápmu go vuosttas gonagasas. 23Go daid hearrávuohta lea nohkamin, go suttuid mihttu lea dievvan, de čuožžila skunihis ja juonalaš gonagas. 24Son oažžu stuorra fámu, son dahká issoras vahága, son lihkostuvvá maid son bargá. Son heavaha fámolaččaid ja bassi olbmuid álbmoga. 25Su jierpmálašvuođa geažil su behtolaš doaimmat lihkostuvvet sutnje, su váibmu čeavlu ja son bilida olusiid sin dieđekeahttá. Son čuožžila oaivámuččaid oaivámučča vuostá. Son goitge cuvkejuvvo, muhto ii olbmogieđain. 26
8,26
12,4
Oainnáhus eahkediid ja iđidiid birra, mii dás muitaluvvo, lea duohta. Muhto don galggat atnit oainnáhusa čiegusvuohtan, danin go dat guoská boahtti beivviide.”

27

8,27
7,28
Mun, Daniel, ledjen buozus muhtun áiggi. De mun čuožžilin ja bálvalin fas gonagasa. Mun ledjen hirpmástuvvan iežan oainnáhusa dihte inge ipmirdan dan.