Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
5

Belšassara guossemállásat

515,1 Belšassar gohčoduvvo dás gonagassan. Son lei sadjásaš ráđđejeaddji áhčis, gonagas Nabonida, áigge, gii ráđđii 555–539 o.Kr.Gonagas Belšassar doalai stuorra guossemállásiid duhát stuorrásis ja jugai viinni ovttas singuin. 2

5,2
2 Muit 36,10
Esra 1,7
Dan 1,2
Go Belšassar lei gárihuvvan, de son gohčui viežžat daid golle- ja silbalihtiid maid su áhčči Nebukadnesar lei váldán Jerusalema tempelis, vai son ieš ja su stuorrát, su áhkát ja su liigeáhkát beasašedje juhkat dain. 3Dalle buktojuvvojedje golle- ja silbalihtit mat ledje váldojuvvon Jerusalema tempelis, ja gonagas ja su stuorrát, su áhkát ja su liigeáhkát juhke dain. 4Sii juhke viinni ja máidno iežaset golle-, silba-, veaike-, ruovde-, muorra- ja geađgeipmiliid.

5Fáhkkestaga ihte olbmogieđa suorpmat, ja dat čálligohte gonagasa šloahta kálkejuvvon seaidnái, lámpájuolggi báldii. Gonagas oinnii gieđa mii čálii. 6Dalle son šovkkodii, ja su jurdagat suorggahedje su. Son njuorai áibbas, ja su čippit doarggistedje. 7

5,7
2,2
4,6č
Alla jienain gonagas gohčui viežžat mánideddjiid, nástečilgejeddjiid ja mearkačilgejeddjiid. Son sártnui Babylona viisáide: “Dasa gii máhttá lohkat dán čállosa ja čilget dan munnje, gárvvuhuvvo purpur, son oažžu golleviđjji čeabehii ja šaddá dán riikka goalmmádin fámoleamos olmmájin.” 8Buot gonagasa viisát bohte dohko, muhto sii eai máhttán lohkat čállosa eaige čilget dan gonagassii. 9Dalle gonagas Belšassar gáfestuvai ja šovkkodii, ja su stuorrát vuorrástuvve.

10

5,10
2,4+
Leaskadronnet, gii lei gullan gonagasa ja su stuorráid ságaid, bođii feastasálii ja dajai: “Ellos gonagas agálaččat! Ale suorgan alege šovkkot! 11
5,11
2,48
4,8č18
Du riikkas lea olmmái gean siste lea bassi ipmiliid vuoigŋa. Áhčát beivviid sus gávnnahuvvui leat erenoamáš ipmárdus ja ipmiliid viisodat. Du áhčči, gonagas Nebukadnesar, dagai su einnosteddjiid, mánideddjiid, nástečilgejeddjiid ja mearkačilgejeddjiid njunušin. 12
5,12
1,17
Danielis, gean gonagas gohčui Beltešassarin, lea erenoamáš vuoigŋa, jierbmi ja ipmárdus, ja son máhttá čilget nieguid, árvidit árvádusaid ja čoavdit váttis čuolmmaid. Vieččat dál Daniela, de son addá dutnje čilgehusa!” 13
5,13
1,6
Daniel vižžojuvvui gonagasa ovdii, ja gonagas dajai sutnje: “Don nappo leat Daniel, okta dain Judas eret dolvojuvvon olbmuin geaid mu áhčči, gonagas, buvttii deike? 14Mun lean gullan ahte du siste lea ipmiliid vuoigŋa ja ahte don leat čájehan stuorra ipmárdusa ja erenoamáš viisodaga. 15Dál leat viisát ja mánideaddjit vižžojuvvon mu ovdii vai sii logašedje dán čállosa ja čilgešedje dan munnje, muhto sii eai máhte dahkat dan. 16Mun lean gullan ahte don máhtát čilget nieguid ja čoavdit váttis čuolmmaid. Jos don dál máhtát lohkat dán čállosa ja muitalit munnje dan čilgehusa, de dutnje gárvvuhuvvo purpur, don oaččut golleviđjji čeabehii ja šattat dán riikka goalmmádin fámoleamos olmmájin.”

17Dalle Daniel vástidii gonagassii: “Ane attáldagaidat alddát ja atte bálkkašumiidat earáide. Dán čállosa mun almmatge logan dutnje ja muitalan dan čilgehusa. 18

5,18
2,37+
Gonagas, gula mu! Alimus Ipmil attii áhččásat Nebukadnesarii riikka ja fámu, gudni ja hearvásvuođa. 19Dan stuorisvuođa geažil maid son lei ožžon Ipmilis, de buot álbmogiid, čearddaid ja gielaid olbmot doarggistedje balus su ovddas. Son gottii gean dáhtui, divttii eallit gean dáhtui, alidii gean dáhtui ja vuolidii gean dáhtui. 20
5,20
4,31
Luk 1,52
Muhto go son čeavllui ja šattai gážžárin ja heabuheapmin, de son norddastuvvui vuolás gonagastruvnnustis, ja su gudni váldojuvvui sus eret. 21
5,21
2,21+
Son áddjojuvvui eret olbmuid luhtte, su váibmu nuppástuvai ja šattai elliid váimmu láhkásažžan, son orui meahcceáseniid gaskkas ja borai rásiid dego vuovssát, ja almmi suoldni láktadii su rupmaša, dassážii go son dovddiidii ahte alimus Ipmil ráđđe olbmuid riikkaid ja addá daid geasa dáhttu. 22Muhto don, Belšassar, gii leat su bárdni, it leat vuollánan, vaikko dieđát buot dán. 23Don leat alidan iežat Almmi Hearrá vuostá ja leat vieččahan su tempela lihtiid. Don ieš ja du stuorrát, du áhkát ja du liigeáhkát lehpet juhkan dain viinni ja máidnon ipmiliiddádet mat leat ráhkaduvvon silbbas ja gollis, veaikkis ja ruovddis, muoras ja geađggis, ipmiliid mat eai oainne, eai gula eaige dieđe maidege. Muhto don it leat gudnejahttán dan Ipmila gean gieđas lea du heagga ja du vuorbi. 24Danin son vuolggahii gieđa čállit dán čállosa. 25Ja dát lea čálus mii lea čállojuvvon seaidnái: Mene mene tekel u-farsin. 26Ja dát lea dan čilgehus: ‘Mene’ – Ipmil lea lohkan du gonagasvuođa beivviid ja loahpaha daid. 27‘Tekel’ – don leat vihkkejuvvon viehkagiin ja gávnnahuvvon beare geahpasin. 285,28 Peres eará hápmi arameagiel sánis (u)farsin, gč. v. 25.‘Peres’ – du riika juogaduvvo ja addojuvvo medialaččaide ja persialaččaide.”

29

5,29
1 Mos 41,43
Dalle Belšassar gohčui gárvvuhit Danielii purpura, heaŋggastit golleviđjji su čeabehii ja gulahit ahte son šaddá riikka goalmmádin fámoleamos olmmájin. 30Dan seammá ija goddojuvvui Belšassar, kaldealaččaid gonagas.

6

Daniel ledjoniid biejus

61

6,1
9,1
11,1
6,1 Dareios ii leat čielggas gean birra lea sáhka. Persia gonagas Kyros válddii Babylonia 539 o.Kr.Medialaš Dareios oaččui gonagasvuođa guhttalogiguovttejahkásažžan. 2Dareios mearridii bidjat miehtá riikkas čuođiguoktelogi satráhpa atnit fuola riikka hálddahusas. 3Sin goziheaddjin son bijai golbma ministara, ja Daniel lei okta dain. Satráhpat galge addit sidjiide čilgehusa hálddahusdoaimmaineaset, vai gonagas ii gilláše vahága. 4Daniel lei čeahpit go eará ministarat ja satráhpat, danne go su siste lei erenoamáš vuoigŋa, ja danin gonagas áiggui bidjat su hálddašit oppa riikka. 5Dalle eará ministarat ja satráhpat ohcagohte heivvolaš ákka, vai beasašedje váidit Daniela. Sii eai goit sáhttán buktit makkárge ákka, danne go Daniel lei luohtehahtti iige su doaimmain gávdnon makkárge sivva iige meattáhus. 6Dalle sii dadje: “Mii eat gávnna makkárge ákka mas áššáskuhttit Daniela, jos juo eat gávnnaš juoidá mii guoská su oskui.” 7
6,7
2,4+
De márre ministarat ja satráhpat gonagasa lusa ja dadje sutnje: “Ellos gonagas Dareios agálaččat! 8Buot ministarat, stivrejeaddjit, satráhpat, ráđđeaddit ja eatnanhearrát leat ráđđádallan ja soahpan ahte galgá addojuvvot dákkár gonagaslaš ásahus ja gohččun: Juos soamis golmmalogi beaivái rohkadallá maidege guđege ipmilis dahje guđege olbmos earret go dus, gonagas, de son galgá bálkestuvvot ledjoniid bidjui. 9
6,9
Est 1,19
8,8
Atte dál gohččuma, gonagas, ja gohčo čálihit dan, vai dat Media ja Persia rievdatkeahtes lága mielde ii leat máhcaheames.” 10Nu gonagas Dareios čálihii gildosa.

11

6,11
1 Gon 8,4448
Go Daniel gulai ahte diekkár čálus lei addojuvvon, de son manai vissosis. Dan loktagámmára ihkkonat ledje Jerusalema guvlui, ja golbmii beaivvis Daniel čippostii doppe ja rohkadalai ja máinnui Ipmilis, nu mo son álo lei dahkan.

12Go dot olbmát dopme dohko, de sii gávdne Daniela rohkadallamin ja čuorvumin iežas Ipmila. 13

6,13
3,10
Dalle sii manne gonagasa lusa ja dadje: “Gonagas, almma don leat addán gohččuma ahte juos muhtun golmmalogi beaivái rohkadallá maidege guđege ipmilis dahje guđege olbmos earret go dus, gonagas, de son galgá bálkestuvvot ledjoniid bidjui?” Gonagas vástidii: “Media ja Persia lága mielde dát gielddus ii leat máhcaheames.” 14Dalle sii dadje gonagassii: “Daniel, okta dain Judas dolvojuvvon olbmuin, ii beroš dus iige dan gohččumis maid don leat addán. Golbmii beaivvis son rohkadallá rohkosis.” 15Go gonagas gulai dan, de son šattai morrašii, ja son jurddašii mo sáhttá gádjut Daniela. Gitta beaivvi luoitádeami rádjái son barggai gávdnat vuogi mo sáhttá gádjut su. 16De dopme dot olbmát fas gonagasa lusa ja dadje sutnje: “Gonagas, muitte ahte Media ja Persia lága mielde ii oktage gohččun dahje ásahus maid gonagas addá, sáhte máhcahuvvot.” 17Dalle gonagas gohčui viežžat Daniela ja bálkestit su ledjoniid bidjui. Gonagas dajai Danielii: “Vare du ipmil gean don álo bálvalat, gájošii du!” 18Biedjonjálbmái buktojuvvui geađgi, ja gonagas seailidii dan iežas seaillain ja stuorráidis seaillaiguin, vai ii mihkkege rievddaše Daniela áššis.

19De gonagas manai šloahttasis. Son fástudii dan ija iige dáhtton guoimmuhuvvot, ja nahkárat báhtaredje sus. 20Iđedisgukso álggus gonagas lihkai ja manai hoahpus ledjoniid bieju lusa. 21Go son lahkanii bieju, de son čuorvvui Danielii morašlaš jienain: “Daniel, don ealli ipmila bálvaleaddji! Leago dat ipmil gean don álo bálvalat, nagodan gádjut du ledjoniin?” 22

6,22
2,4+
Dalle Daniel vástidii: “Ellos gonagas agálaččat! 23
6,23
Sál 34,8
Dan 3,28
Hebr 11,33
Mu Ipmil lea vuolggahan eŋgelis dahppat ledjoniid njálmmi, eaige dat leat vahágahttán mu. Danin go Ipmil lea gávnnahan mu vigiheapmin, inge mun leat dahkan maidege baháid duge vuostá, gonagas.” 24Dalle gonagas illosii sakka ja gohčui geassit Daniela bajás biejus. Nu Daniel gessojuvvui bajás, iige sus gávdnojuvvon mihkkege vahágiid, dasgo son lei dorvvastan Ipmilasas. 25De gonagas gohčui viežžat daid olbmáid geat ledje guoddalan Daniela, ja bálkestit sin ledjoniid bidjui oktan mánáideasetguin ja áhkáideasetguin. Eaige sii ollen oppa biedjobodnáige, ovdal go ledjonat rohkkáhedje ja gaikkodedje sin.

26

6,26
4,1
Dasto gonagas Dareios čálii buot máilmmi álbmogiidda, čearddaide ja gielaide: “Ráfi ja lihkku! 27
6,27
4,3+
Mun gohčun olbmuid miehtá iežan riikka ballat Daniela Ipmilis ja gudnejahttit su.

Son lea ealli Ipmil

ja bissu agálaččat.

Su riika ii dušša

iige su fápmu noga goassege.

28Son beastá ja gádju,

son dahká mearkkaid ja oavdduid

almmis ja eatnama alde,

son guhte besttii Daniela ledjoniid gaccain.”

29Danielii geavai bures oppa Dareiosa ráđđenáiggi ja maiddái persialaš Kyrosa ráđđenáiggi.

7

Daniela vuosttaš niehku: Njeallje spire

71Belšassara, Babylonia gonagasa, vuosttaš ráđđenjagi Daniel niegadii niegu ja oinnii oainnáhusaid go son veallái oađđinsajistis. Dasto son čálii daid muitui, ja dát lea su muitalus.

2Mun, Daniel, oidnen oainnáhusa ihkku mo almmi njeallje biekka bidje stuorra ábi márrat. 37,3 njeallje stuorra spire njeallje stuorra riikka.Ábis badjánedje njeallje stuorra spire, juohkehaš earálágán go nuppit. 4Vuosttaš spire lei dego ledjon, ja das ledje goaskinsoaját. Go mun ledjen geahčadeamen, de das gaikkihuvvojedje soaját eret, dat loktejuvvui eatnamis čuoččat guovtti juolggi ala dego olmmoš ja dasa addojuvvui olbmo váibmu. 5Mun oidnen eará spire, guovžža láhkásačča, ja dat lihkai ovdajulggiid vehkii. Das ledje golbma erttetdávtti njálmmis bániid gaskkas, ja dasa daddjojuvvui: “Čuožžil ja bora ollu bierggu!” 6Mun oidnen velá ovtta spire, leopárdda láhkásačča, man čielggis ledje njeallje lottisoajá. Das ledje njeallje oaivvi, ja dasa addojuvvui váldi. 7De mun oidnen idjaoainnáhusastan njealját spire, dat lei goalus, hirbmatlaš ja hirpmus gievra. Das ledje stuorra ruovdebánit. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin buot mii bázii. Dat lei earálágáš go duot eará spiret, ja das ledje logi čoarvvi. 8

7,8
8,920
Alm 13,5
Go mun ledjen geahčadeamen čorvviid, de mun oidnen ahte unna čoarvváš iđii daid gaskii, ja dain ovddit čorvviin luovvanedje golbma dan ovddas. Dan čoarvvis ledje čalmmit dego olbmo čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid.

9

7,9
Esek 1,26
Alm 1,13eč
4,2eč
Dasto mun oidnen ahte truvdnostuolut biddjojedje sadjáseaset, ja Boaresagat čohkánii. Su biktasat ledje vielgadat dego muohta ja vuovttat dego buhtis ullu. Su truvdnun ledje dollanjuokčamat, ja dan jorrit ledje buolli dolla. 10
7,10
Alm 5,11
20,12
Dollajohka golggiidii dakko gokko son čohkkái. Duhát geardde duháhat bálvaledje su, logiduhát geardde logiduháhat čužžo su ovddas. Duopmárat čohkánedje, ja girjjit rabastuvvojedje. 11
7,11
Alm 19,20
Mun oidnen mo spire goddojuvvui daid stuorra sániid dihte maid čoarvi lei sárdnon, ja dan gorut duššaduvvui, bálkestuvvui šloavgi dollii. 12Maiddái eará elliin váldojuvvui váldi eret, muhto dat besse eallit mearriduvvon áiggi ja bottu rádjái.

13

7,13
Matt 16,27
24,30
25,31
26,64
Alm 1,7
Mun oidnen dasto idjaoainnáhusainan mo almmi balvvaiguin bođii muhtun gii lei oaidnit dego olbmo bárdni. Son lahkanii Boaresagagii. Son dolvojuvvui Boaresagaga ovdii, 14
7,14
2,44
4,3Luk 1,33
Hebr 1,8
Alm 11,15
ja sutnje addojuvvui váldi, gudni ja hearrávuohta. Buot álbmogiid, čearddaid ja gielaid olbmot galge bálvalit su. Su váldi lea agálaš váldi mii ii noga, iige su riika dušša goassege. 15
7,15
4,19
Mun, Daniel, gáfestuvven ja suorganin oainnáhusaidan geažil. 16Mun mannen muhtuma lusa gii lei čuožžumin das, ja dáhtton su čilget buot dán. Son muitalii munnje dán čilgehusa: 17“Dát njeallje stuorra spire mearkkašit dan ahte eatnamis čuožžilit njeallje gonagasa. 18
7,18
Luk 12,32
Dasto Alimusa bassi olbmot ožžot riikka ja atnet dan oapmineaset buot áiggiid gitta agálašvuođaid agálašvuođa rádjái.” 19De mun dáhtton čilgehusa njealját spire hárrái. Dat lei iežálágán go buot earát, hirbmat goalus, ja das ledje ruovdebánit ja veaikegaccat. Dat borai ja cuovkkui ja duolmmai julggiidisguin dan mii bázii. 20Mun dáhtton čilgehusa maiddái dan logi čoarvvi hárrái mat ledje dan oaivvis, ja dan ođđa čoarvvi hárrái mii iđii ja man ovddas golbma čoarvvi gahčče eret, dan čoarvvi hárrái mas ledje čalmmit ja njálbmi mii sártnui stuorra sániid ja mii lei stuorit oaidnit go duot earát. 21
7,21
Alm 11,7
13,7
Mun oidnen dan čoarvvi soahtamin bassi olbmuiguin ja vuoitimin sin, 22dassá go Boaresagat bođii ja attii Alimusa bassi olbmuide sin vuoigatvuođa, ja bođii áigi go bassi olbmot válde riikka oapmineaset. 23Son celkkii velá: “Njealját spire mearkkaša njealját riikka mii boahtá eatnama ala. Dat lea earálágán go buot eará riikkat; dat njielasta oppa máilmmi, duolbmá dan ja cuvke dan. 24
7,24
Alm 17,12
Dat logi čoarvvi mearkkašit logi gonagasa mat čuožžilit dan riikkas. Sin maŋŋil boahtá velá okta gonagas, earálágán go duot ovddibut, ja son vuolida golbma gonagasa. 25
7,25
11,36
Alm 13,5
Son sárdnu Alimusa vuostá, givssida Alimusa bassi olbmuid ja dáhttu nuppástuhttit basiid ja lágaid, ja bassi olbmot addojuvvojit su gihtii ovtta áigái ja guovtti áigái ja áigebeallái. 26
7,26
Alm 19,20
Dasto diggi čoahkkana ja váldá sus eret hearrávuođa, dat billistuvvo ja duššaduvvo agálaš áigái. 27Ja hearrávuohta ja váldi ja riikkaid stuorisvuohta almmi vuolde addojuvvo Alimusa bassi álbmogii. Dan riika lea agálaš riika, ja buot hearrávuođat bálvalit ja jeagadit dan.”

28Dása nohká muitalus. Mu, Daniela, suorggahedje sakka iežan jurdagat, ja mun šovkkodin, muhto dán ášši mun vurkejin váibmosan.