Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

Bassi Vuoigŋa

21

2,1
3 Mos 23,15eč
2,1 hellodatbeaivi vihttalogi beaivvi beassážiid maŋŋil. hellodagat.Go hellodatbeaivi bođii, de sii ledje buohkat čoahkis. 2
2,2
2 Mos 19,16
Fáhkkestaga gullui almmis šuvva dego livččii boahtán garra bieggaspálli, ja dat devddii oppa dan viesu gos sii ledje čohkkámin. 3Sii oidne dego dollanjuokčamiid mat juohkásedje ja luoitádedje iešguđege ala. 4
2,4
4 Mos 11,25
Matt 3,11
Apd 1,5
4,31
10,44eč
19,6
Bassi Vuoigŋa devddii sin buohkaid, ja sii sárdnugohte sierra gielaiguin dan maid Vuoigŋa attii sidjiide sárdnut.

5Jerusalemis ásse ipmilbalolaš juvddálaččat geat ledje boahtán dohko buot álbmogiin mat leat almmi vuolde. 6Go dát jietna gullui, de dasa čohkiidii ollu olmmoš, ja buohkat šadde ipmašii, dasgo iešguhtege gulai sin sárdnumin iežas gillii. 7

2,7
1,11
Sii jerre ovddošemiin: “Almma dát geat sárdnot, leat galilealaččat? 8Mo mii dalle gullat sin sárdnumin dan eatnama giela gosa iešguhtege mis lea riegádan? 92,9–10 Kappadokia, Pontos, Asia, Frygia, Pamfylia guovllut Uhca-Asias.Mii partialaččat ja medialaččat ja elamlaččat, mii geat leat boahtán deike Mesopotamias, Judeas ja Kappadokias, Pontosis ja Asias, 10Frygias ja Pamfylias, Egyptas ja Libya guovlluin Kyrene lahka, mii geat leat boahtán deike Romas, 11
2,11
Sál 105,1
sihke juvddálaččat ja dakkárat geat leat jorgalan juvddálaš oskui, mii leat kretalaččat ja arábialaččat – ja mii buohkat gullat sin muitaleamen Ipmila stuorra daguid iežamet gillii.” 12Buohkat ledje hirpmástuvvan ja ráđehuvvan ja jerre guhtet guoimmisteaset: “Miison dát lea?” 13Muhto earrásat bilkidedje: “Sii leat juhkan njálgga viinni ja leat gárremiin.”

Peter sárdnu

14

2,14
Joel 1,2
Dalle Peter loaiddastii ovdan oktan dainna oktanuppelohkásiin. Son sárdnugođii alla jienain:

“Juvddálaččat, dii buohkat geat ássabehtet Jerusalemis, guldalehket mu sániid! 152,15 goalmmát diibmu sullii diibmu 9. idja ja beaivi.Eai dát olbmát leat gárremiin nugo dii navdibehtet, dálhan lea easkka iđit, beaivvi goalmmát diibmu. 16Muhto dát lea dat mii lea celkojuvvon profehta Joela bokte:

17

2,17
Joel 3,1eč
Maŋimuš beivviid, cealká Ipmil, mun golggahan Vuoigŋan buot olbmuide. Din bártnit ja nieiddat profehtastallet, din nuorra olbmát oidnet oainnáhusaid ja din vuorrasat niegadit nieguid. 18Maiddái bálvaleddjiidan ja bálvaleaddjinissoniiddán badjelii mun golggahan Vuoigŋan daid beivviid, ja sii profehtastallet. 19Mun čájehan oavdduid badjin almmis ja mearkkaid vuollin eatnama alde: Vara, dola ja suovvasoicca. 20Beaivváš šaddá seavdnjadin ja mánnu varran, ovdal go boahtá Hearrá beaivi, stuoris ja hearvái. 21
2,21
Rom 10,9eč
Muhto juohkehaš gii čuorvu Hearrá nama, bestojuvvo.

22

2,22
Luk 24,19
Joh 3,2
Apd 10,38
Israellaččat, gullet dáid sániid: Jesus nasaretlaš lei olmmái gean Ipmil lei válljen didjiide ja duođaštii dan fámolaš daguiguin, oavdduiguin ja mearkkaiguin, maid Ipmil dagai din gaskkas Jesusa bokte, nugo dii ieža diehtibehtet. 23Dát Jesus addojuvvui din gihtii, nugo Ipmil lei ovddalgihtii áigon ja diehtán. Dii divttiidet olbmáid geat eai dovdda Ipmila lága, russiinávlet ja goddit su. 24
2,24
2,32
3,15
4,10
10,40
13,3034
17,31
1 Kor 15,15
Muhto Ipmil čovddii su jápmima bákčasiin ja čuoččáldahtii su jábmiid luhtte, dasgo jápmin ii nagodan doallat su gitta. 25
2,25
Sál 16,8eč
David cealká su birra:

Mun anán álelassii čalmmiidan ovddas Hearrá,

son lea mu olgeš bealde, aman suoibut.

26Danin mu váibmu illuda ja mu njuovčča ávvuda,

ja velá mu rumašge vuoiŋŋasta doaivvus,

27dasgo don it guođe mu sielu jábmiidáibmui

itge divtte iežat bassi bálvaleaddji oaidnit guohcageami.

28Don leat oahpahan mu dovdat eallima geainnu.

Don deavddát mu iluin muođuidat ovddas.

29

2,29
1 Gon 2,10
Apd 13,36eč
Vieljat, diktet mu dadjat didjiide roahkkadit ahte min máttaráhčči David lea jápmán ja hávdáduvvon, ja su hávdi lea min luhtte velá otná beaivvige. 30
2,30
2 Sam 7,12
Sál 132,11
Muhto David lei profehta, ja Ipmil lei váliin lohpidan bidjat Davida truvdnui muhtuma su nális. 31
2,31
Sál 16,10
David diđii dan ja oinnii ovddalgihtii juo Messiasa bajásčuožžileami. Dan son oaivvildii go dajai ahte Hearrá ii guođe su jábmiidáibmui iige su rumaš guohcat. 32
2,32
1,82,24+
Dán Jesusa Ipmil lea čuoččáldahttán jábmiid luhtte; mii buohkat leat dan duođašteaddjit. 33
2,33
Matt 26,64
Mark 16,19
Apd 1,4č
2,1eč
5,31
7,55
Rom 8,34
Ef 1,20
Fil 2,9
Kol 3,1
Hebr 1,3
8,1
10,12
12,2
1 Pet 3,22
Go son lea aliduvvon Ipmila olgeš gieđa beallái ja váldán vuostá Bassi Vuoiŋŋa nugo Áhčči lei lohpidan, de son lea golggahan dan, nugo dii dál oaidnibehtet ja gullabehtet. 34
2,34
Sál 110,1
Matt 22,44
1 Kor 15,25
Hebr 1,13
David ieš ii mannan albmái. Son ieš cealká: Hearrá celkkii mu hearrái: Čohkán mu olgeš gieđa beallái 35dassážii go mun bijan du vašálaččaid du julggiid vuolušin. 36
2,36
Fil 2,11
Dihtos nappo vissásit oppa Israela álbmot: Ipmil lea dahkan Jesusa Hearrán ja Messiasin, dán Jesusa gean dii russiinávliidet.”

37

2,37
Luk 10,25Apd 16,30
Go sii dan gulle, de dat čuzii sin váibmui, ja sii jerre Peteris ja eará apostaliin: “Vieljat, maid mii galgat dahkat?” 38
2,38
Matt 3,2Apd 3,19
5,31
10,43
13,38č
17,30
26,18
Peter vástidii: “Jorgalehket, ja iešguhtege dis diktos iežas gásttašuvvot Jesus Kristusa nammii, vai din suttut addojuvvojit didjiide ándagassii. Dalle dii oažžubehtet attáldahkan Bassi Vuoiŋŋa. 39
2,39
Joh 10,16
Rom 9,4
Ef 2,12č
Dát lohpádus lea addojuvvon didjiide ja din mánáide ja buohkaide geat leat guhkkin eret, nu olusiidda go Hearrá Ipmileamet rávká.” 40
2,40
5 Mos 32,5
Matt 17,17
Fil 2,15
Maiddái ollu eará sániiguin Peter nannosit duođaštii sidjiide ja ávžžuhii sin: “Diktet iežadet bestojuvvot dán gážžáris buolvvas.” 41
2,41
2,47
4,4
5,14
6,7
9,31
11,21eč
16,5
21,20
Dat geat válde vuostá su sáni, gásttašuvvojedje, ja nu sin joavku lassánii dan beaivvi lahka golbmaduhát olbmuin.

Searvegotti oktavuohta

42

2,42
2,46
20,7
2,42 doadjaledje láibbi bassi eahkedismállásat.Sii guldaledje ja dolle oskkáldasat apostaliid oahpahusa, elle searvevuođas, doadjaledje láibbi ja rohkadalle. 43
2,43
5,11
19,17
Olbmuide šattai ballu, dasgo apostalat dahke ollu oavdudaguid ja mearkkaid. 44
2,44
4,32eč
Buohkat geat osko, ledje ovttas, ja sidjiide buot lei oktasaš. 45Sii vuvde dáluideaset ja dávviriiddiset, ja ruđat juogaduvvojedje buohkaide dađe mielde go guhtege dárbbašii. 46
2,46
Luk 24,53
Juohke beaivvi sii čoahkkanedje oskkáldasat tempelii, ja ruovttuineaset sii doadjaledje láibbi ja boradedje ávvudemiin ja vuollegis mielain. 47
2,47
5,13č
Sii máidno Ipmila, ja buot olbmot liikojedje sidjiide, ja beaivválaččat Hearrá lasihii sin searvái daid geat bestojuvvojedje.

3

Peter buorida lápmása

31

3,1
10,3930
3,1 rohkosbottu áigi “ovccát diimmu rohkos”, sullii diibmu 15. idja ja beaivi.Peter ja Johannes manaiga tempelii. Lei rohkosbottu áigi, ovccát diibmu. 2
3,2
14,8eč
3,2 Čáppapoartta čađa beasai tempelšiljus nissoniid ovdašilljui. attáldaga Váibmoláđisvuođa attáldagat ledje dehálaččat juvddálaččaid oskkus. Gč. Matt 6,2.Dalle dohko guddojuvvui olmmái gii lei leamaš lámis riegádeami rájes. Son biddjojuvvui juohke beaivvi nu gohčoduvvon Čáppapoartta gurrii, vai son beassá gearjidit attáldagaid dain geat mannet tempelii. 3Go olmmái oinnii Petera ja Johannesa mannamin tempelii, de son ánuhii sudnos attáldaga. 4Peter geahčastii sutnje, nu maiddái Johannes, ja Peter celkkii: “Geahča munnuide!” 5Olmmái geahčai sudnuide, go son doaivvui oažžut sudnos juoidá. 6
3,6
Matt 9,6č
Joh 5,8
Apd 9,34
14,10
3,6 nasaretlačča Vrd. Matt 2,23; Apd 24,5.Muhto Peter celkkii: “Silbbat ja gollit mus eai leat, muhto mii mus lea, dan mun attán dutnje. Jesus Kristusa, nasaretlačča, nammii: Čuožžil ja vácce!” 7Son dohppii olbmá olgeš gihtii ja čuoččáldahtii su, ja dan seammás olbmá juolggit ja láhpelađđasat nanosmuvve. 8Son njuikii čuoččat, čuoččui ja váccii, ja son bođii sudno mielde tempelii, váccašii, njuikestalai ja máinnui Ipmila. 9Buohkat oidne su go son váccii ja máinnui Ipmila. 10
3,10
Joh 9,8
Sii dovde su danin olmmájin gii lávii čohkkát ja gearjidit Čáppapoartta guoras, ja sii hirpmástuvve ja ovddošedje dan mii sutnje lei dáhpáhuvvan.

Petera sárdni tempelis

11

3,11
Joh 10,23
Apd 5,12
3,11 Salomo bázzehálla tempelšilju nuorttabeali bázzehálla. ▶ tempel.Olmmái bisui ain Petera ja Johannesa luhtte, ja buot olbmot vihke ovddošemiin sin lusa dan báikái mii gohčoduvvo Salomo bázzehállan. 12Go Peter dan oinnii, de son sárdnugođii olbmuide: “Israellaččat, manne dii dán ovddošehpet? Manne dii geahččabehtet munnuide, dego moai iežame fámuin dahje ipmilbalolašvuođain livččiime ožžon dán olbmá vázzit? 13
3,13
2 Mos 3,6
Jes 52,13eč
Joh 18,38
19,12
3,13 áhčiid áhčči.Ean fal, Abrahama, Isaka ja Jakoba Ipmil, min áhčiid Ipmil, lea hearvásmahttán bálvaleaddjis Jesusa gean dii attiidet dubmejuvvot ja biehttaleiddet Pilatusa ovddas, vaikko son lei mearridan luoitit su luovus. 14
3,14
Luk 23,18
Basi ja vanhurskása dii biehttaleiddet ja ánuheiddet ahte olmmošgoddi addojuvvošii didjiide. 15
3,15
Apd 1,8Hebr 2,10
Dii gottiidet eallima oaivámučča! Muhto Ipmil čuoččáldahtii su jábmiid luhtte; moai letne dan duođašteaddjit. 16
3,16
Matt 9,22
Mark 5,34
10,52
Luk 7,50
8,48
17,19
Apd 16,31
Osku Jesusii ja su nammii lea addán vuimmiid dan olbmái gean dii oaidnibehtet ja dovdabehtet. Dat osku maid mii oažžut Jesusa bokte lea dahkan dán olbmá dearvvašin, nugo dii buohkat oaidnibehtet.

17

3,17
13,27
1 Kor 2,8
Vieljat, mun gal dieđán ahte dii ja din oaivámuččat dagaidet diehtemeahttunvuođas dan maid dagaidet. 18
3,18
Luk 24,44
Muhto nu lea Ipmil ollašuhttán dan maid son lei almmuhan ovddalgihtii buot profehtaidis bokte, ahte su Messias galggai gillát. 19
3,19
2,38+
Gáhtet dan dihte suttuideattet, vai dat sihkkojuvvojit eret, 20jorgalehket, vai Hearrá áhpásmahttá din ja vuolggaha didjiide Jesusa, Messiasa gean son ovdal juo lea válljen.

21Albmi galgá leat su ássansadji gitta dan áiggi rádjái go buot ráhkaduvvo ođđasis, nugo Ipmil lea sárdnon bassi profehtaidis bokte dološ áiggiid rájes. 22

3,22
5 Mos 18,15
Luk 9,35
Moses lea cealkán: Hearrá, din Ipmil, čuoččáldahttá vieljaideattet gaskkas profehta, mu láhkásačča. Gullet su ja dahket buot maid son dadjá didjiide. 23
3,23
3 Mos 23,29
5 Mos 18,19
Juohkehaš gii ii gula dán profehta, jávkaduvvo álbmogis gaskkas ja duššaduvvo. 24
3,24
Luk 24,27
Maiddái eará profehtat Samuela rájes, buohkat geat leat sárdnon álbmogii, leat einnostan dáid beivviid. 25
3,25
1 Mos 12,3
22,18
Gal 3,8
Dii lehpet profehtaid mánát ja lehpet árben dan lihtu maid Ipmil dagai din áhčiiguin, go son celkkii Abrahamii: Du náli bokte buressivdniduvvojit buot eatnama sohkagottit. 26
3,26
Matt 15,24
Apd 13,46
Rom 1,16
Ovddimustá din várás Ipmil čuoččáldahtii jábmiid luhtte bálvaleaddjis. Su Ipmil vuolggahii buressivdnidit din, go dii jorgalehpet eret bahávuođasteattet.”

4

Peter ja Johannes ráđi ovddas

41

4,1
Luk 22,452
Apd 5,24
23,8
4,1 tempelfávttaid hoavda virgeolbmájoavkku hoavda; joavku lei Alla ráđi vuollásaš. Dušše bajimusbáhppa lei su bajábealde. ▶ fáktajoavku. saddukealaččat juvddálaš joavku mii ii oskon bajásčuožžileapmái.Go Peter ja Johannes leigga ain sárdnumin olbmuide, de dasa bohte báhpat, tempelfávttaid hoavda ja saddukealaččat. 2Sii atne bahán go apostalat oahpaheigga olbmuid ja dieđiheigga Jesusa bajásčuožžileami jábmiid luhtte. 3Sii válde Petera ja Johannesa gitta ja bidje sudno giddagassii nuppi beaivái, danne go lei juo eahket. 4Muhto eatnagat dain geat ledje gullan sudno sániid, osko. Olbmáid lohku lei dál juo lahka vihttaduhát.

54,5 ráđđehearrát … čáloahppavaččat ▶ Ráđđi, Alla ráđđi.Nuppe beaivvi čoahkkanedje Jerusalemii juvddálaččaid ráđđehearrát, vuorrasat ja čáloahppavaččat. 64,6 Hannas, Kaifas, Johannes, Aleksander Hannas lei bajimusbáhppa 6–15 m.Kr., su vivva Kaifas 18–36 m.Kr. ▶ Johannes ja Aleksandros leaba dovdameahttumat.Bajimusbáhppa Hannas lei das ja maiddái Kaifas, Johannes, Aleksander ja buot earát geat ledje bajimusbáhpaid sogas. 7

4,7
Matt 21,23
Sii gohččo buktit apostala guoktá ovdaseaset ja jerre: “Mainna fámuin ja gean nammii doai dagaide dán?” 8
4,8
Luk 12,11č
Dalle Bassi Vuoigŋa devddii Petera, ja son celkkii sidjiide: “Álbmoga ráđđehearrát ja vuorrasat! 9Jos munno odne ozahallet dan buori dagu dihte maid moai dagaime buohcci olbmái, ja jerrojuvvo gean nammii son buoriduvvui, 10
4,10
3,616
de dihtet dán, dii buohkat ja oppa Israela álbmot: Dat dáhpáhuvai Jesus Kristusa, nasaretlačča, nammii. Su dii russiinávliidet, muhto Ipmil čuoččáldahtii su jábmiid luhtte. Su fámus dát olmmái čuožžu dearvvašin din ovddas. 11
4,11
Sál 118,22
1 Pet 2,47+
Jesus lea dat geađgi maid dii huksejeaddjit hilgguidet, muhto mii lea šaddan čiehkageađgin. 12
4,12
Matt 1,21
Joh 1,12
Ii oppa leatge bestojupmi guđesge earás go sus. Olbmuide ii leat addojuvvon almmi vuolde eará namma mii min sáhttá beastit.”

13Go ráđi lahtut oidne Petera ja Johannesa roahkkatvuođa ja gávnnahedje sudno oahppameahttun ja oktageardánis olmmájin, de sii imaštalle. Sii ledje ožžon diehtit ahte soai leigga leamaš Jesusiin. 14Ja go sii vel oidne buoriduvvon olbmá čuožžumin apostala guoktá bálddas, de sii eai sáhttán cealkit maidege sudno vuostá. 15Sii gohččo apostala guoktá mannat olggos diggelanjas ja ráđđádalle dasto guhtet guimmiideasetguin: 16

4,16
Joh 11,47
“Maid mii dahkat dán olbmá guoktái? Soai leaba dahkan čielga oavddu. Dat lea almmus juohkehažžii Jerusalemis, eatge mii sáhte dan šiitit. 17Muhto vai dát sáhka ii viidán eambbo, de mii fertet garrasit gieldit sudno šat sárdnumis ovttage olbmui dan olbmá nammii.”

18

4,18
5,28č
De sii rávke apostaliid sisa ja gilde sudno goassege šat sárdnumis ja oahpaheames Jesusa nammii. 19Muhto Peter ja Johannes vástideigga sidjiide: “Dubmejehket ieža, leago Ipmila ovddas riekta jeagadit din eambbo go Ipmila. 20Moai ean sáhte orrut sártnokeahttá das maid letne oaidnán ja gullan.” 21Dalle ráđi lahtut áite sudno vel eambbo, muhto luite dasto sudno luovus álbmoga dihte. Sii atne veadjemeahttumin ráŋggáštit sudno. Buohkat máidno Ipmila dan geažil mii lei dáhpáhuvvan, 22danin go olmmái gii lei buoriduvvon dáinna mearkkain, lei juo eambbo go njealljelogi jagi boaris.

Searvegoddi átnu fámu

23Go Peter ja Johannes leigga luitojuvvon luovus, de soai manaiga iežaska olbmuid lusa ja muitaleigga buot maid bajimusbáhpat ja vuorrasat ledje dadjan sudnuide. 24

4,24
2 Mos 20,11
Sál 146,6
Go sii gulle dan, de sii buohkat rohkadallagohte Ipmila ovtta jitnii.

Sii dadje:

“Hearrá, don gii leat sivdnidan almmi ja eatnama ja meara ja buot mii dain lea! 25

4,25
Sál 2,1č
Don leat addán Bassi Vuoiŋŋa sárdnut áhččámet Davida, bálvaleaddját, njálmmiin:

Manne báhkinat stuibmidit,

manne álbmogat hutket joavdelas juonaid?

26Eatnama gonagasat čuožžilit,

ráđđejeaddjit lihtodit

Hearrá ja su Messiasa vuostá.

27
4,27
Luk 23,6eč
Duođaid, dán gávpogis Herodes ja Pontius Pilatus oktan báhkiniiguin ja Israela álbmogiin lihtodeigga vuosttildit du bassi bálvaleaddji Jesusa gean don leat vuoidan. 28
4,28
2,23
Sii ollašuhtte dan maid don fámuinat ja mearrádusainat ledjet ovdal juo mearridan dáhpáhuvvat. 29Ja dál, Hearrá, geahča sin áitagiidda ja divtte iežat bálvaleddjiid sárdnidit du sáni roahkkadit. 30Geige gieđa, vai buohccit šaddet dearvvašin ja vai mearkkat ja oavddut dáhpáhuvvet du bassi bálvaleaddji Jesusa nammii.”

31

4,31
2,416,26
Go sii ledje rohkadallan, de doarggistii dat báiki gosa sii ledje čoahkkanan, ja sii buohkat devdojuvvojedje Bassi Vuoiŋŋain ja sárdno roahkkadit Ipmila sáni.

32

4,32
Joh 13,34č
Apd 2,44č
Ja oppa oskkolaččaid joavkkus lei okta váibmu ja okta siellu. Ii oktage atnán oapminis maidege das mii sus lei, muhto buot lei sidjiide oktasaš. 33
4,33
1,22
4,2
17,18
26,23
Apostalat duođaštedje stuorra fámuin Hearrá Jesusa bajásčuožžileami, ja Ipmila árbmu lei valjis sin buohkaid oassin. 34Ii oktage sis gillán vádjitvuođa, dasgo sii geain ledje bealddut dahje viesut, vuvde daid ja bukte buot ruđaid 35ja bidje daid apostaliid julggiid ovdii. Dat juhkkojuvvojedje juohkehažžii dađe mielde go guhtege dárbbašii. 36
4,36
9,27
4,36 levilaš vuolitdási veahkki báhpaide. ▶ levilaččat.Maiddái levilaš Josef gii lei Kyprosa olmmoš ja gean apostalat gohčodedje Barnabasin dahjege jeđđehusa bárdnin, 37vuvddii bealddu mii sus lei, ja buvttii ruđaid apostaliidda, vai sii besset daid juogadit.