Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
26

Paulus bealušta iežas

261Agrippa dajai Paulusii: “Don oaččut sárdnut iežat ovddas.” Dalle Paulus geigii gieđa ja sárdnugođii alccesis bealuštussan:

2“Gonagas Agrippa, mun anán iežan lihkolažžan go beasan bealuštit iežan odne du ovddas buot daid áššáiduhttimiid vuostá maid juvddálaččat leat buktán ovdan. 3Dasgo don dovddat erenoamáš bures buot juvddálaš vieruid ja riidogažaldagaid. Danne mun bivddán du guldalit mu gierdavaččat.

4Mu eallin lea álggu rájes oahpis buot juvddálaččaide. Sii dihtet mo mu eallin lea leamaš nuorravuođa rájes, go lean eallán iežan álbmoga gaskkas Jerusalemis. 5

26,5
23,6
Fil 3,5č+
Sii dovdet mu juo ovddežis ja jos fal dáhttot, de sáhttet duođaštit ahte mun ledjen farisealaš ja ellen min oskku garraseamos suorggi mielde. 6
26,6
23,6
24,15
28,20
Ja dál mun dutkojuvvon danne go bijan doaivvu dan lohpádussii maid Ipmil lea addán min áhčiide. 7Ijatbeaivái min guoktenuppelohkái čeardda bálvalit Ipmila heaittekeahttá ja sávvet ollašuvvat dán lohpádusa. Gonagas, dán doaivvu dihte juvddálaččat dál áššáskuhttet mu. 8Manne lea didjiide jáhkkemeahttun ahte Ipmil bajásčuoččáldahttá jábmiid?

9

26,9
9,1č+
Mun maiddái gádden oktii ahte ferten juohke láhkái bargat Jesus nasaretlačča nama vuostá. 1026,10 bassi olbmuid >9,13.Dan mun maiddái dahken Jerusalemis. Mun ožžon bajimusbáhpain fápmudusa ja bijahin eatnat bassi olbmuid giddagassii, ja go lei gažaldat sin sorbmemis, de mun mieđihin dasa. 11Buot synagogain mun ráŋggáštin sin ja geahččalin bágget sin bilkidit Jesusa, ja buolli moaris mun doarrádallen sin gitta olgoeatnama gávpogiidda.

12

26,12
9,1–19
22,6–16
Diein doaimmain mun oktii vulgen Damaskusii. Mun ledjen ožžon dasa bajimusbáhpain lobi ja fápmudusa. 13Muhto mátkkis, gonagas, mun beaiveguovdil oidnen mo almmis šleađggehii čuovga, šearradeabbo go beaivváš, mu ja mátkeguimmiidan birra. 1426,14 čiekčat seahčagasa vuostá Vuođđoteavstta dajaldat lei beaivválaš dadjanvuohki. Dat govvida vuovssá mii vuostálastá biikka mainna vuoksávuoddji dan vuojeha.Mii buohkat gahčaimet eatnamii, ja mun gullen jiena cealkimin alccesan hebreagillii: ‘Saul, Saul, manne doarrádalat mu? Lossadin dutnje šaddá čiekčat seahčagasa vuostá.’ 15Mun jerren: ‘Hearrá, gii don leat?’ Hearrá celkkii: ‘Mun lean Jesus gean don doarrádalat. 16
26,16
Esek 2,13
Muhto čuožžil ja čuoččo julggiidat alde! Mun lean almmustuvvan dutnje dan dihte go lean válljen du iežan bálvaleaddjin ja duođašteaddjin muitalit dan maid don leat oaidnán ja maid mun dás maŋŋil almmustahtán dutnje. 17Mun gájun du iežat álbmoga gieđas ja várjalan du go vuolggahan du báhkiniid lusa 18
26,18
Jes 42,7
Apd 20,32
Ef 1,18
Kol 1,12eč
rabastit sin čalmmiid ja buktit sin seavdnjadasas čuovgasii ja Sáhtána válddis Ipmila lusa. Sii ožžot suttuideaset ándagassii go oskot munnje, ja ožžot árbeoasi daid searvvis geaid Ipmil lea basuhan.’

19

26,19
Gal 1,16
Danne, gonagas Agrippa, mun in sáhttán leat doahttalkeahttá almmálaš oainnáhusa. 20
26,20
Luk 3,8
Vuosttažettiin Damaskusis ja Jerusalemis, dasto miehtá Judea ja eará álbmogiid gaskkas mun lean gulahan ahte buohkat fertejit gáhtat suttuideaset, jorgalit Ipmila beallái ja dahkat daguid main sin jorgalus oidno. 21
26,21
21,30č
Dan dihte juvddálaččat válde mu gitta tempelis ja geahččaledje goddit mu. 22
26,22
Luk 24,44eč
Muhto Ipmil lea veahkehan mu gitta dán beaivvi rádjái, ja dálge mun sáhtán leat duođašteaddjin ja sárdnut sihke smávváide ja stuorráide. Mun sártnun dušše dan maid profehtat ja Moses leat einnostan dáhpáhuvvat, in maidege eará. 23
26,23
Jes 42,6
49,6
Apd 13,46č
1 Kor 15,20+
Mun sártnun dan ahte Messias fertii gillát jápmima ja čuožžilit vuosttamužžan jábmiid luhtte ja sárdnidit čuovgasa sága sihke min álbmogii ja maiddái eará álbmogiidda.”

24Go Paulus ná bealuštii iežas, de Festus dajai alla jienain: “Paulus, don dájut! Du girjeviisodat lea jierpmehuhttán du.” 25Paulus vástidii: “In mun dájo, gudnejahttojuvvon Festus, muhto sártnun duohta ja jierpmálaš sániid. 26Gonagas gal lea oahpis dáidda áššiide, ja danin mun sáhtánge sárdnut sutnje rahpasit. Mun lean vissis das ahte ii mihkkege dás leat báhcán sutnje amasin, dáthan ii leat dáhpáhuvvan mange loavkkus. 27Oskkutgo profehtaid sániide, gonagas Agrippa? Mun dieđán ahte oskkut.” 28Agrippa dajai: “Nie johtilitgo don gáttát sártnuhit mu šaddat kristtalažžan?” 29Paulus vástidii: “Johtilit dahje hihtásit. Vare Ipmil suovašii sihke dutnje ja didjiide earrásiidda geat guldalehpet mu odne, dan ahte šaddabehtet dakkárin go mun, earret dáid láhkkiid.”

30Dalle gonagas čuožžilii ja maiddái eatnanhearrá ja Berenike ja dat geat ledje sin searvvis. 31

26,31
25,25
Manadettiin sii árvaledje guhtet guimmiineaset: “Dát olmmái ii leat dahkan maidege mii ánssáša jápmima dahje láhkkiid.” 32
26,32
25,11
Agrippa dajai Festusii: “Su livččii sáhttán luoitit luovus, jos son ii livčče guoddalan ášši keaisára ovdii.”

27

Mátki Romai

271Go lei mearriduvvon ahte mii vuolgit borjjastemiin Italiai, de Paulus ja muhtun eará fáŋggat addojuvvojedje Juliusa, keaisárlaš soahteveaga čuohtásaoaivámučča, háldui. 2

27,2
19,29+
Mii lávkiimet adramyttionlaš skiipii mii galggai borjjastit Asia hápmaniidda, ja vulggiimet. Min mielde lei makedonialaš Aristarkos, Tessalonika olmmoš. 3Nuppi beaivvi mii olliimet Sidonii, ja Julius gii meannudii Paulusiin ustitlaččat, divttii su galledit ustibiiddis ja oažžut maid dárbbašii.

427,4 mieđabeale dás: sullo davábeale.Go mii vulggiimet doppe, de mii borjjasteimmet vuostebiekka dihte Kyprosa mieđabeale, 5de rastá ábi Kilikia ja Pamfylia meaddel ja bođiimet Myrai Lykias. 6Doppe čuohtásaoaivámuš gávnnai aleksandrialaš skiippa mii lei vuolgimin Italiai, ja bijai min dasa.

7Máŋga beaivvi mii borjjasteimmet hui hihtásit ja illá joavddaimet Knidosa buohta. Go biegga hehttii min beassamis dan guvlui gosa áigguimet, de mii doalaimet Salmone njárgga meaddel Kreta mieđabeallái. 8Illá mii beasaimet sullo gáddeguora ja bođiimet dasto báikái man namma lea “Buorit hápmanat”. Dat lea lahka Lasea gávpoga.

927,9 fástobeaivvi nubbi namma soabahusbeaivái, birrasii golggotmánu 1. beaivvi. Vrd. 3 Mos 16,29eč.Mii leimmet mátkkoštan juo guhká ja lei juo maŋŋil fástobeaivvi, ja šaddagođii váralaš borjjastit. Danne Paulus neavvui earáid: 10

27,10
2 Kor 11,26
“Olbmát, mun oainnán ahte min borjjasteapmi šaddá lihkuhisvuohtan gálvvuide ja skiipii ja heakkavárran midjiide.” 11Čuohtásaoaivámuš jáhkii eambbo skiippa stivrejeaddjái ja eaiggádii go dasa maid Paulus dajai. 12Ja go hápman ii heiven dálveorrunsadjin, de eanas dáhtto borjjastit ovddos ja geahččalit ollet Foiniksii ja orrut doppe dálvvi. Foiniks lea Kreta hápman mii lea máttaoarjjás ja davveoarjjás.

Riđđu

13Go de biekkastii máttil, de sii gádde sáhttit dahkat nugo áigo, gesse áŋkoriid ja borjjastedje aiddo Kreta gáddeguora. 14Muhto ii guhká das maŋŋil, de šattai garra riđđubiegga mii gohčoduvvo nuortadavádahkan. 15Skiipa rievddai iige báitán biekka vuostá, ja mii vuolláneimmet ja divttiimet skiippa rievdat. 16Mii bođiimet muhtun sulloža vuollái man namma lei Kauda, ja illá oaččuimet skiipafatnasa háldoseamet. 1727,17 Syrteluokta Gaskameara lulimus oassi, Libya rittus.Go fanas lei gessojuvvon bajás, de mearraolbmát ripme giessat oara fatnasa birra. Go sii balle skiippa rievdamis Syrteluovtta sáttonjuoraid njeaiga, de sii luite borjasiid, ja nu skiipa rievddadii. 18Go riđđudálki ain heađuštii min skiippa garrasit, de nuppi beaivvi olbmát bálkugohte gálvvuid áhpái, 19ja goalmmát beaivvi sii iežaset gieđaiguin bálko áhpái maiddái skiipagálvvuid. 20Máŋgga beaivái mii eat oaidnán beaivváža eatge násttiid, ja go garra dálki ain čuzii, de mis maŋimuš nogai buot doaivu gáddjomis.

21Muhto dalle, go mii eat lean sáhttán oppa borratge guhkes áigái, de Paulus čuožžilii olbmáid gaskii ja dajai: “Olbmát, dii livččiidet galgan jeagadit mu ehpetge vuolgit Kretas. Dalle dii livččiidet vealtan dán lihkuhisvuođas ja vahágis. 22Muhto dál mun ávžžun din leat arvvot mielas. Ii oktage dis heavvan, dušše skiipa duššá. 23Mannan ija mu bálddas čuoččui dan Ipmila eŋgel geasa mun gulan ja gean mun bálvalan, ja celkkii: 24

27,24
23,11
‘Ale bala, Paulus. Don beasat čuožžut keaisára ovddas, ja Ipmil lea addán dutnje dan attáldaga ahte maiddái du mátkeguoimmit gáddjojit.’ 25Lehket dan dihte arvvot mielas! Mun oskkun Ipmilii ja jáhkán ahte nu geavvá go munnje lea daddjojuvvon. 26
27,26
28,1
Muhto muhtun sullui mii gal rievdat.”

2727,27 Adriaábis Gaskameara oassi mii lei Greikka, Italia ja Afrihka gaskkas.Go mii leimmet rievddadan Adriaábis njealljenuppelohkái jándora, de gaskaija áigge mearraolbmát árvidedje ahte lahkoneimmet gáddái. 2827,28 guoktelogi … vihttanuppelohkái sala sullii 37 m ja 28 m. ▶ mihttu ja deaddu.Sii mihtidedje bodni, ja čikŋodat lei guoktelogi sala, ja go sii oanehis áiggi geažes mihtidedje ođđasis, de čikŋodat lei vihttanuppelohkái sala. 29Mearraolbmát balle rievdamis njuora njeaiga, ja sii vuolidedje njeallje áŋkora maŋŋestávnnis ja sávve ahte čuvggodivččii. 30Sii geahččaledje vuolgit suoli fatnasis ja luite fatnasa čáhcái, vai mahkáš besset vuolidit áŋkoriid ovdastávnnis. 31Muhto Paulus dajai čuohtásaoaivámužžii ja soalddáhiidda: “Jos dot olbmát eai biso skiippas, de dii ehpet sáhte gáddjot.” 32Dalle soalddáhat botkejedje fatnasa báttiid ja luite dan rievdat.

33Ovdalaš čuvggodeami Paulus ávžžuhii sin buohkaid boradit. Son dajai: “Dii lehpet leamaš borakeahttá njealljenuppelohkái beaivvi ehpetge leat návddašan maidege. 34Danin mun neavvun din dál boradit; dat lea dárbbašlaš, vai gáddjobehtet. Ii oktage dis masse vuoktačalmmige oaivvis.” 35Go Paulus lei dan dadjan, de son válddii láibbi, giittii Ipmila buohkaid oaidnut, doadjalii láibbi ja borragođii. 36Dalle maiddái earát arvvosmuvve ja borragohte. 37Mii leimmet fatnasis oktiibuot guoktečuođi čiežalogiguđas. 38Go olbmot ledje gallánan, de sii bálko áhpái gordneseahkaid, vai skiipa geahppu.

39Go iđit šattai, de mearraolbmát eai dovdán eatnama, muhto sii áice rittus vági, ja dohko sii geahččaledje rievddahit fatnasa. 40Sii botkejedje áŋkorbáttiid ja dikte áŋkoriid vuodjut merrii, ja go velá stivrranbáttitge ledje čovdojuvvon, de sii gesse ovdageašborjasa bajás ja dolle biekka mielde vági guvlui. 41Skiipa rievddai sáttonjuora njeaiga man goappáge bealde lei čieŋal, ja cohkkui dasa. Ovdastávdni čuoggasii njurrii ja darvánii dasa, ja bárut cuvkegohte skiippa maŋŋegeaži. 42Soalddáhat áigo dalle goddit fáŋggaid, vai ii oktage beasa vuodjalit báhtarussii. 43Čuohtásaoaivámuš goit cakkai sin áigumuša, danin go son dáhtui gádjut Paulusa. Son gohčui daid geat máhtte vuodjat, njuiket čáhcái vuosttažin ja viggat gáddái, 44

27,44
27,22
ja sin maŋis earáid fielluid dahje eará skiipabihtáid veagas. Ja nu buohkat besse dearvan gáddái.

28

Paulus Maltasullos

281

28,1
27,26
Go mii leimmet gáddjon, de oaččuimet diehtit ahte sullo namma lei Malta. 2Suolohasat ledje midjiide hui ustitlaččat. Sii cahkkehedje dola ja bivde min buohkaid dollagáddái, danin go lei čoaskkis ja lei arvigoahtán. 3Go Paulus čohkkii risselána ja lei bidjamin dan dollii, de gearpmaš njoamui rissiin báhkkasa geažil ja čuolastii su gihtii. 428,4 mávssaheami nissonipmil greikalaš nissonipmil Dike.Go suolohasat oidne gearbmaša heaŋgámin su gieđas, de sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Dát olmmái lea vissásit sorbmejeaddji. Son gal gáddjui mearas, muhto mávssaheami nissonipmil ii diktán su eallit.” 5
28,5
Mark 16,18
Luk 10,19
Muhto Paulus šluvgilii gearbmaša dollii, iige sutnje boahtán mihkkege vahágiid, 6
28,6
14,11
vaikko suolohasat vurde ahte Paulusa giehta bohtana dahje son fáhkkestaga gahččá jábmin. Go sii ledje vuordán guhká ja oidne ahte Paulusii ii dáhpáhuvvan mihkkege baháid, de sii bohte nuppi oaivilii ja dadje: “Son lea muhtun ipmil.”

7Dan báikki lahka ledje gárdimat maid oamastii Publius, sullo alimus virgeolmmái. Son válddii min lusas ja attii midjiide ustitlaččat orrunsaji golmma beaivái. 8

28,8
Mark 5,23Luk 10,9
Publiusa áhčči veallái seaŋggabuorrin; su goaluhii ja son lei luhčasis. Paulus manai su lusa, rohkadalai, bijai gieđaid su ala ja buoridii su. 9Das maŋŋá bohte maiddái sullo eará buohccit, ja sii buorránedje. 10Sii gudnejahtte dasto min máŋgga láhkái, ja go mii vulggiimet, de sii adde midjiide buot maid dárbbašeimmet.

Paulus boahtá Romai

1128,11 Jumežiid ipmilat, mearraolbmuid várjaleaddjit.Golmma mánu geažes mii borjáneimmet doppe skiippas mii lei leamaš sullos dálvvi. Skiipa lei aleksandrialaš, ja dan ovdastávnnis lei Jumežiid govva. 12Mii olliimet Syrakusai ja oruimet doppe golbma beaivvi. 13Das mii de borjáneimmet ja buvtteheimmet Regiumii. Go leimmet orron doppe beaivvi, de šattai lullebiegga, ja mii joavddaimet guovtti beaivvis Puteolii. 14Doppe mii deaivvaimet vieljaid, ja sii bovdejedje min orrot lusaset vahkkui.

De mii bođiimet Romai. 15Vieljat geat ásse doppe, ledje juo gullan midjiide ságaid ja bohte min ovddal gitta Forum Appii ja Tres Tabernae rádjái. Go Paulus oinnii sin, de son giittii Ipmila ja arvvosmuvai. 16Go dasto leimmet ollen Romai, de Paulus oaččui lobi ássat sierranassii dainna soalddáhiin gii lei su fáktan.

Paulus Romas

17

28,17
24,12č
25,8
Rom 9,1eč
Golbma beaivvi maŋŋil Paulus rávkkai lusas juvddálaččaid oaivámuččaid. Go sii ledje čoagganan, de son celkkii: “Vieljat! Mun in leat dahkan maidege min álbmoga dahje áhčiideamet vieruid vuostá, ja dattetge mun váldojuvvojin gitta Jerusalemis ja addojuvvojin romalaččaid gihtii. 18Go romalaččat ledje gažadan mu, de sii livčče dáhtton luoitit mu luovus, danne go mun in lean dahkan maidege mas livččen ánssášan jápmima, 19
28,19
25,11
muhto juvddálaččat eai dan suovvan. Dalle mun bággehallen guoddalit iežan ášši keaisára ovdii, in dattetge danin go mus livččii mihkkege váidámušaid iežan álbmoga vuostá. 20
28,20
26,6č+
Mun lean rávkan din deike vai beasan deaivvadit ja sárdnut dinguin. Mun lean oainnat láhkkiin Israela doaivvu dihte.”

2128,21 vieljas sátni mearkkaša “juvddálaččat” dás ja 22,5.Juvddálaččat vástidedje: “Mii eat leat ožžon Judeas makkárge reivve du birra, iige ovttage vieljas gii lea fitnan dáppe, leat leamaš mihkkege baháid muitalit du birra, ii almmolaččat iige guovttá gaskan. 22

28,22
24,514
Muhto mii hálidit gullat dus alddát maid don oaivvildat, danin go mii leat ožžon diehtit ahte olbmot juohke báikkis vuostálastet dán sierrasearvvi.”

23

28,23
13,15eč
26,22č
Go sii ledje šiehttan Paulusiin deaivvadit nuppes, de mearrebeaivvi bohte vel eanebut su orrunvissui. Árra iđida rájes gitta eahkedii son duođaštii sidjiide Ipmila riikka birra ja čilgii dan. Mosesa láhkii ja profehtaide čujuhemiin son oččodii sin oskut Jesusii. 24Muhtumat sis osko su sániide, muhto earrásat eai oskon. 25Sii eai boahtán ovttaide, ja go sii earránadde, de Paulus dajai dušše dáid sániid: “Dat lei riekta maid Bassi Vuoigŋa sártnui profehta Jesaja bokte din áhčiide: 26
28,26
Jes 6,9č
Matt 13,14č+
Mana dán álbmoga lusa ja cealkke: Dii gullabehtet muhto ehpet ipmir, dii oaidnibehtet muhto ehpet ádde. 27Dasgo dán álbmoga váibmu lea buššon. Illá sii gullet beljiiguin, ja čalmmiid sii leat čárven, nu ahte eai oainne čalmmiiguin eaige gula beljiiguin eaige ádde váimmuin eaige jorgal nu ahte mun beasan buoridit sin. 28
28,28
Luk 2,30č
3,6
Apd 13,46+
Dihtet nappo: Ipmil lea vuolggahan beastinságas báhkiniidda, ja sii maiddái gullet dan!” 2928,29 Dát vearsa váilu boarráseamos giehtačállosiin.Go son lei dan dadjan, de juvddálaččat vulge ja nákkáhalle garrasit guhtet guimmiineaset go manne.

30

28,30
28,16
Paulus orui olles guokte jagi iežas láigoviesus ja válddii vuostá buohkaid geat bohte su ságaide. 31Son sárdnidii Ipmila riikka ja oahpahii roahkkatvuođain olbmuid dovdat Hearrá Jesus Kristusa, iige oktage su cakkadan.