Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

221

22,1
7,2
“Vieljat ja áhčit! Gullet maid mun dál sártnun iežan bealuštussan.”

2Go olbmot gulle su sárdnumin hebreagillii, de šattai velá jaskadeabbo. Paulus sártnui:

3

22,3
5,34
2 Kor 11,22
Gal 1,13č
22,3 Gamaliel >5,34.“Mun lean juvddálaš. Mun lean riegádan Tarsosis Kilikias, muhto lean šaddan bajás dán gávpogis. Gamaliela oahppin mun lean oahpahuvvon doallat dárkilit min áhčiid lága. Mun ledjen áŋgir Ipmila beales, nugo dii buohkat lehpet odne. 4
22,4
8,3
22,4 Geainnu >9,2.Mun doarrádallen gitta jápmima rádjái daid geat vádjolišgohte dán geainnu, válden gitta olbmáid ja nissoniid ja bijahin sin giddagassii. 5
22,5
9,2
22,5 vieljaide sátni mearkkaša “juvddálaččat” dás ja 28,21.Dan sáhttet duođaštit bajimusbáhppa ja oppa vuorrasiid ráđđi. Sis mun maiddái ožžon reivviid Damaskusa vieljaide, ja mun vulgen dohko váldit gitta sin geat ledje doppe, ja buktit sin Jerusalemii ráŋggáštuvvot.

6

22,6
9,3–19
26,12–18
Muhto mátkkis, go mun ledjen juo lahka Damaskusa, báitigođii gaskabeaivvi áigge almmis fáhkkestaga šerres čuovga mu birra. 7Mun gahččen eatnamii ja gullen jiena cealkimin: ‘Saul, Saul, manne doarrádalat mu?’ 8Mun jerren: ‘Hearrá, gii don leat?’ Jietna vástidii: ‘Mun lean Jesus nasaretlaš gean don doarrádalat.’ 9Mu mátkeguoimmit oidne gal čuovgga, muhto eai gullan su jiena gii munnje sártnui. 10Mun jerren: ‘Hearrá, maid mun galggan dahkat?’ Hearrá celkkii munnje: ‘Čuožžil ja mana Damaskusii. Doppe dutnje muitaluvvo buot mii dutnje lea ásahuvvon dahkamuššan.’ 11Mun in oaidnán maidege, danin go šerres čuovga lei čalmmehuhttán mu, ja mu mátkeguoimmit fertejedje láidet mu gieđas. De mun bohten Damaskusii.

12Doppe lei Ananias, vuoigatlaš olmmái gii doahttalii lága ja geas lei buorre duođaštus buot dan gávpoga juvddálaččain. 1322,13 šatta fas oaidnin seammá go Jesusa sánit Luk 18,42.Son bođii mu lusa ja dajai: ‘Saul, vieljažan, šatta fas oaidnin!’ Dallánaga mun sáhtten oaidnit su. 14

22,14
7,52
Son dajai: ‘Min áhčiid Ipmil lea válljen du dovdat iežas dáhtu, oaidnit Vanhurskása ja gullat su jiena. 15Don šattat su duođašteaddjin, don muitalat buot olbmuide maid leat oaidnán ja gullan. 16
22,16
2,2138
9,14Tit 3,5+
Ale ájahala! Čuorvvo su nama, čuožžil, divtte gásttašit iežat ja bassat eret suttuidat.’

17

22,17
9,26
Go mun dasto ledjen máhccan Jerusalemii ja ledjen rohkadallamin tempelis, de mun rohttašuvven Vuoiŋŋas 18ja oidnen Hearrá. Son celkkii munnje: ‘Doama eret Jerusalemis, dasgo dáppe sii eai váldde vuostá du duođaštusa mu birra.’ 19Mun dadjen: ‘Hearrá, siihan dihtet ahte mun mannen synagogas synagogai ja bijahin giddagassii ja spihččehin daid geat oskot dutnje. 20
22,20
7,58
8,1
Ja go Stefanus, du duođašteaddji, goddojuvvui, de mun ledjen das, dohkkehin visot ja fáktejin su sorbmejeddjiid biktasiid.’ 21
22,21
9,15
13,2
Gal 1,15č
2,7eč
Ef 3,7č
Muhto son celkkii munnje: ‘Vuolgge, dasgo mun vuolggahan du guhkás báhkiniid gaskii.’”

22

22,22
21,36
Dán rádjái juvddálaččat ledje guldalan, muhto dál sii čuorvugohte: “Jávkadehket dán olbmá eatnama alde! Dákkár olmmái ii oaččo eallit!” 23Sii huike, fáipo oalgebiktasiiddisetguin ja suhppo sáddo áibmui. 24Dalle soahteveagaoaivámuš gohčui doalvut Paulusa ladnái. Son gohčui spihččet Paulusa ja gažadit su vai oažžu diehtit, manne juvddálaččat čurvo su vuostá nu.

25

22,25
16,37
Muhto go olbmát ledje čatnan Paulusa spihččejuvvot, de son jearai čuohtásaoaivámuččas gii čuoččui das: “Leago dis lohpi spihččet Roma riikkavuloža gii ii leat dubmejuvvon mastege?” 26Go čuohtásaoaivámuš dan gulai, de son manai soahteveagaoaivámučča lusa ja dajai: “Maid don áiggut dahkat? Dát olmmái lea Roma riikkavuloš.” 27Soahteveagaoaivámuš manai Paulusa lusa ja jearai: “Leatgo don duođaid Roma riikkavuloš?” Paulus vástidii: “De lean.” 28Oaivámuš dajai: “Mun lean oastán dan vuoigatvuođa stuorra haddái.” Paulus vástidii: “Mun ožžon dan dalle go riegádin.” 29Dat geat galge gažadit Paulusa, geassádedje dallánaga su luhtte, ja soahteveagaoaivámuš suorganii go áddii ahte son lei čatnan láhkkiiguin Roma riikkavuloža.

Paulus Ráđi ovddas

3022,30 Ráđi juvddálaččaid bajimus duopmostuollu ja stivrenásahus romalaš ráđđejumi áigge. ▶ ráđđi, Alla ráđđi.Soahteveagaoaivámuš dáhtui diehtit vissásit man dihte juvddálaččat váidaledje Paulusa. Maŋit beaivvi son čovddii Paulusa láhkkiin, rávkkai čoahkkái bajimusbáhpaid ja oppa Ráđi ja doalvvui Paulusa sin ovdii.

23

231

23,1
24,16
Paulus geahčai ráđđái ja dajai: “Vieljažiiddán! Gitta dán beaivvi rádjái mun lean vádjolan Ipmila ovddas vuoiggalaččat ja lean atnán buhtis oamedovddu.” 223,2 Ananias bajimusbáhppa 47–58 m.Kr. gean ravdamearálaš olbmot godde sullii 66 m.Kr. ovdal stuimmi romalaččaid vuostái.Dalle bajimusbáhppa Ananias gohčui olbmáid geat čužžo Paulusa bálddas, došket su njálmmi vuostá. 3
23,3
3 Mos 19,15
Esek 13,10eč
Matt 23,27
Paulus dajai sutnje: “Ipmil časká vel du, don kálkkain sihkkojuvvon seaidni! Don čohkkát dies dubmemin mu lága mielde, muhto rihkut lága go gohčut cábmit mu.” 4Dat geat čužžo su bálddas, dadje: “Bealkkihatgo don Ipmila bajimusbáhpa?” 5
23,5
2 Mos 22,28
Paulus vástidii: “Vieljažiiddán, mun in diehtán ahte son lea bajimusbáhppa. Lea čállojuvvon: It oaččo garuhit iežat álbmoga oaivámučča.

6

23,6
24,14č21
26,5eč
28,20
Fil 3,5+
23,6 saddukealaččat, farisealaččat juvddálaš suorggit.Go Paulus diđii ahte ráđi lahtuin muhtumat ledje saddukealaččat, earrásatgis farisealaččat, de son alidii jiena ja dajai: “Vieljat! Mun lean farisealaš, ja mu áhčitnai ledje farisealaččat. Dál mun lean dubmejuvvomin danne go bijan doaivvu jábmiid bajásčuožžileapmái.” 7Illá son lei dan dadjan, go šattai riidu farisealaččaid ja saddukealaččaid gaskii, ja čoahkkin juohkásii. 8
23,8
Matt 22,23
Apd 4,1č
Dasgo saddukealaččat dadjet ahte ii leat bajásčuožžileapmi, eai eŋgelat eaige vuoiŋŋat, muhto farisealaččat oskot buot daidda. 9
23,9
5,34eč
Dalle šattai huikkas, ja farisealaččaid searvvis muhtun čáloahppavaččat čuoččuhišgohte: “Mii eat gávnna maidege baháid dán olbmás. Naba jos eŋgel dahje vuoigŋa lea sutnje sárdnon?” 10Nággu garai, ja soahteveagaoaivámuš ballagođii ahte Paulus gaikkoduvvo moallun. Son gohčui soahteveagaossodaga viežžat Paulusa ráđi gieđas ja doalvut su ladnái.

11

23,11
18,9
27,24
28,16eč
Dan ija Hearrá čuoččui Paulusa ovddas ja celkkii: “Leage oadjebas! Nugo don leat duođaštan mu birra Jerusalemis, nu don šattat duođaštit maiddái Romas.”

Lihtodeapmi goddit Paulusa

12Iđđedis juvddálaččat dahke čiegus lihtu ja vurdno váli ahte eai bora eaige juga ovdal go leat goddán Paulusa. 13Badjel njealljelogi olbmá ledje searvan dan lihtodeapmái. 14Sii manne bajimusbáhpaid ja vuorrasiid ságaide ja dadje: “Mii leat vurdnon váli ahte eat máistte maidege, ovdal go leat goddán Paulusa. 15Ávžot dál oppa ráđi namas soahteveagaoaivámučča vuolggahit Paulusa din lusa, dego dii mahkáš áiggošeiddet dutkat su ášši visobut. Mii leat gárvásat goddit su, ovdal go son joavdá din lusa.”

16Muhto go Paulusa oappá bárdni gulai dán lihtodeami birra, de son manai bajáš ladnái ja muitalii dan Paulusii. 17Paulus rávkkai lusas muhtuma čuohtásaoaivámuččain ja dajai sutnje: “Doalvvo dán nuorra olbmá soahteveagaoaivámučča lusa, sus lea juoga sutnje muitalit.” 18Dalle čuohtásaoaivámuš válddii bártni mielddis, doalvvui su soahteveagaoaivámučča lusa ja dajai: “Fáŋga Paulus rávkkai mu lusas ja siđai buktit dán nuorra olbmá du ságaide. Sus lea juoga dutnje muitalit.”

19Soahteveagaoaivámuš válddii nuorra olbmá gihtii, doalvvui su sierranassii ja jearai: “Mii dus lea munnje muitalit?” 20Son vástidii: “Juvddálaččat leat soahpan ahte sii sihtet du ihttin buktit Paulusa Stuorra ráđi čoahkkimii, vai sii mahkáš besset guorahallat su ášši visobut. 21Ale mieđit dasa. Eambbo go njealljelogi olbmá leat vuođgŋimin su. Sii leat vurdnon váli ahte eai bora eaige juga, ovdal go leat goddán Paulusa. Sii leat gárvásat ja dušše vurdet du lobi.”

22Soahteveagaoaivámuš gilddii nuorra olbmá muitaleames oktiige ahte lei almmuhan dan sutnje. De son luittii su vuolgit.

Paulus vuolggahuvvo Kaisareai

2323,23 Kaisarea >8,40. dán ija goalmmát diimmu rájes sullii diibmu 21. idja ja beaivi.Soahteveagaoaivámuš rávkkai lusas čuohtásaoaivámuččain guoktása ja dajai: “Adni dán ija goalmmát diimmu rájes guoktečuođi soalddáha gárvvisin vuolgit Kaisareai, ja váldi vel čiežalogi riidejeaddji ja guoktečuođi sáiteolbmá. 2423,24 Feliks romalaš eatnanhearrá sullii 53–59 m.Kr. Son ráđđii Judea, Samaria ja Galilea.Háhkki maiddái riidenheasttaid Paulusii ja doalvu su dearvan eatnanhearrá Feliksa lusa.”

25De oaivámuš čálii eatnanhearrái dákkár reivve:

26“Klaudius Lysias cealká dearvvuođaid Feliksii. Gudnejahttojuvvon eatnanhearrá. 27

23,27
21,33
22,25eč
Juvddálaččat ledje váldán gitta dán olbmá, ja sii ledje goasii goddán su go mun bohten soalddáhiiguin ja gádjon su, go gullen ahte son lea Roma riikkavuloš. 28
23,28
22,30
Vai livččen beassan diehtit manne sii váidaledje su, mun dolvon su sin ráđi ovdii. 29
23,29
18,14č
25,25
Mun gávnnahin ahte guoddalusat guske sin lága dulkomiidda. Son ii guoddaluvvon masge mii ánssášivččii jápmima dahje giddagasa. 3023,30 Máŋga giehtačállosa lasihit “Ellet bures”.Go munnje lea dieđihuvvon ahte juvddálaččat leat dahkan čiegus lihtu dán olbmá vuostá, de mun vuolggahan su dállánaga du lusa. Daidda geat guoddalit su, mun lean maiddái addán diehttevassii ahte sii galget buktit ovdan guoddalusaideaset du ovddas.”

3123,31 Antipatris rádjegávpot Judea ja Samaria gaskkas.Soalddáhat dahke nugo ledje gohčohallan, válde Paulusa mielddiset ja dolvo su ihkku Antipatrisii. 32Maŋit beaivvi vulge riidejeaddjit mieđuštit Paulusa ain ovddos, muhto earát máhcce ladnáseaset. 33Go riidejeaddjit jovde Kaisareai, de sii adde reivve eatnanhearrái ja bukte maiddái Paulusa su ovdii. 34

23,34
22,3
Eatnanhearrá logai reivve ja jearai guđe provinssa olmmoš Paulus lei. Go son gulai ahte Paulus lei Kilikia olmmoš, 35de son dajai: “Mun gažadan du go maiddái du guoddaleaddjit leat boahtán.” Son gohčui gáhttet Paulusa Herodesa šloahtas.

24

Paulus guoddaluvvo

241

24,1
23,2
25,2
Viđa beaivvi geažes Kaisareai bođii bajimusbáhppa Ananias oktanaga muhtun vuorrasiiguin ja áššemeannudeaddji Tertullusiin, ja eatnanhearrá ovddas sii guoddaledje Paulusa. 2Go Paulus lei rávkojuvvon sisa, de Tertullus guoddališgođii su: “Du dihte, gudnejahttojuvvon Feliks, mii niktet ráfi juohke báikkis, ja du jierpmálaš áittardeamis dán álbmoga dilli lea buorránan sakka. 3Stuorra giitevašvuođain mii dovddastit dan álo ja juohke ládje. 4Mun in dáhto ájihit du ilá guhká, muhto bivddán du guldalit min buorredáhtolaččat oanehassii. 5
24,5
17,6
28,22
24,5 nasaretlaččaid sierrasearvvi kristtalaččat.Mii leat gávnnahan ahte dát olmmái lea vahátlaš dego rohttudávda. Son lea nasaretlaččaid sierrasearvvi oaivámuš, ja juohke sajis miehtá máilmmi son dagaha ráfehisvuođa juvddálaččaid gaskii. 6
24,6
21,28eč
24,6–8 6. vearssa maŋimuš oassi, olles 7. vearsa ja 8. vearssa álgu váilu boarráseamos giehtačállosiin.Son geahččalii velá eahpebasuhit tempela, muhto dalle mii dohppiimet su. Mii dáhtuimet dubmet su min iežamet lága mielde, 7muhto dalle soahteveagaoaivámuš Lysias bođii ja válddii su min gieđas veahkaválddiin. 8Son gohčui Paulusa guoddaleddjiid boahtit du lusa. Go gažadat su, de beasat ieš diehtit visot manin mii su guoddalit.” 9Juvddálaččat serve dán guoddaleapmái ja nannejedje ahte ášši lei nu.

Paulus bealušta iežas

10Eatnanhearrá seavvilii Paulusii, ja son sárdnugođii:

“Mun dieđán ahte ollu jagiid don leat leamaš dán álbmoga duopmárin, ja danne mun roahkkadit bealuštan iežan ášši. 11

24,11
21,17
Das go mun bohten Jerusalemii rohkadallat, eai leat eambbo go guoktenuppelohkái beaivvi, dan don sáhtát ieš dárkkistit. 12Ii oktage oaidnán mu sárdnumin geasage iige čuoččáldahttimin ráfehisvuođa, ii tempelis, ii synagogain iige gávpogis. 13Eaige sii sáhte duođaštit dutnje dan mainna sii mu guoddalit. 14
24,14
24,5
24,14 Geainnu Gč. 9,2.Muhto dan mun dovddastan dutnje ahte mun vádjolan dan geainnu maid sii navdet sierrasearvin, ja nu bálvalan min áhčiid Ipmila: Mun oskkun buot dasa mii daddjojuvvo lágas ja profehtaid girjjiin, 15
24,15
Dan 12,2
Matt 25,46
Joh 5,29
2 Kor 5,10
ja seammá ládje go dát olbmot mun sávan ja vuorddán ahte Ipmil čuoččáldahttá jábmiid luhtte sihke vuoigatlaččaid ja ipmilmeahttumiid. 16
24,16
23,1
Danin mun barggan viššalit vai mus álo lea buhtis oamedovdu Ipmila ja olbmuid ovddas.

17

24,17
Rom 15,25č
1 Kor 16,1
2 Kor 8–9
Gal 2,10
24,17 attáldagaid >3,2.Ollu jagiid geažes mun bohten buktit attáldagaid iežan álbmogii ja oaffaruššat oaffariid. 18
24,18
21,27
Aiddo daid doaimmaid mun ledjen dahkamin tempelis, go muhtun juvddálaččat geat ledje boahtán Asias, deive mu. Mun ledjen buhtistan iežan, eaige das lean olbmot iige ráfehisvuohta. 19Dat olbmát galggašedje dál ieža leat dás du ovddas guoddaleamen mu, jos sis leažžá mihkkege mu vuostá. 20Dahje muitalehkoset dát olbmot maid vearrivuođaid sii gávdne mus, go mun čužžon ráđi ovddas. 21
24,21
23,6
Vai leažžágo sivvan dát okta dajaldat maid mun čurvon sin ovddas: ‘Dii lehpet odne dubmemin mu jábmiid bajásčuožžileami dihte’?”

2224,22 Hearrá geidnui Gč. 9,2.Feliks, gii lei hui oahpis Hearrá geidnui, maŋidii ášši ja dajai: “Go soahteveagaoaivámuš Lysias boahtá, de mun dutkkan din ášši.” 23

24,23
27,3
28,1630
Feliks gohčui čuohtásaoaivámučča gáhttet Paulusa giddagasas muhto addit sutnje orrunmášu, iige su ustibiid ožžon gieldit bálvaleames su.

2424,24 Drusilla Herodes Agrippa nieida, Berenike ja Agrippa II oabbá. >25,13. ▶ Herodesa sohka.Moatti beaivvi geažes Feliks bođii juvddálaš áhkáinis Drusillain giddagassii, vieččahii Paulusa ja guldalii, go son sártnui oskkus Kristus Jesusii. 25Muhto go Paulus sárdnugođii vanhurskkisvuođas, mearálašvuođas ja boahtti duomus, de Feliks suorganii ja dajai: “Vuolgge dál eret. Muhto mun rávkkahan du, go oaččun vuogas áiggi.” 26Son doaivvui maid oažžut Paulusis ruđaid, ja danne son duollet dalle rávkkahii Paulusa lusas ja sártnodii suinna. 27

24,27
25,9
24,27 Porkius Festus Judea romalaš eatnanhearrá gii ráđđii sullii 60 – 62 m.Kr.Go guokte jagi ledje gollan, de Feliksa sadjái bođii Porkius Festus, ja go Feliks dáhtui bisuhit buriid oktavuođaid juvddálaččaiguin, de son guđii Paulusa giddagassii.