Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Paulus Korintas

18118,1 Korinta romalaš koloniija ja Akaia provinssa oaivegávpot, 8 miilla Atena oarjjabealde. ▶ Korinta.Paulus vulggii dasto Atenas ja manai Korintai. 218,2 Akvila, Priskilla Náittosbárra mii gulai Paulusa deháleamos bargoguimmiide. Vrd. Rom 16,3; 1 Kor 16,19; 2 Tim 4,19. Pontos guovlu Čáhppesmeara rittus Uhca-Asias. Klaudius >11,28.Doppe son deaivvai Akvila, juvddálačča gii lei Pontosa olmmoš ja lei easkka boahtán Italias oktan áhkáinis Priskillain. Keaisár Klaudius lei oainnat ádján Romas eret buot juvddálaččaid. Paulus manai sudno lusa 3

18,3
20,33eč
1 Kor 4,12
1 Tess 2,9
2 Tess 3,8
ja bargagođii ovttas sudnuin, sis oainnat lei oktasaš fidnu; sii ledje goahteloavddaduojárat. 4Juohke sabbaha Paulus sártnodii olbmuiguin synagogas ja iskkai oažžut juvddálaččaid ja greikalaččaid oskut.

5

18,5
9,222 Kor 1,19
1 Tess 3,6
Go Silas ja Timoteus bođiiga Makedonias, de Paulus lei juo áŋgiruššamin sáni sárdnideames. Son duođaštii juvddálaččaide ahte Jesus lea Messias, 6
18,6
Matt 10,14
Apd 13,46+
muhto juvddálaččat vuostálaste su bilkidemiin. Dalle son savdnjilii gavjja biktasiinnis ja dajai: “Bohtos din varra din iežadet oaivvi ala! Mun lean vigiheapme. Dás maŋás mun sártnun báhkiniidda.” 7Son vulggii sin luhtte ja manai muhtun ipmilbalolaš olbmá vissui gean namma lei Titius Justus. Viessu lei aiddo synagoga guoras. 8
18,8
1 Kor 1,14
Synagoga ovdaolmmoš Krispus oskkui, ja maiddái oppa su bearaš oskkui Hearrái. Máŋga earáge korintalačča geat guldaledje Paulusa, osko, ja sii gásttašuvvojedje.

9

18,9
1 Kor 2,3
Muhtun ija Hearrá celkkii Paulusii oainnáhusas: “Ale bala, muhto sártno ain alege jávohuva. 10
18,10
2 Mos 3,12
Jos 1,59
Jes 41,10
43,5
Matt 28,20
Mun lean duinna. Ii oktage fallet iige vahágahte du; dán gávpogis leat ollu mu olbmot.” 11Paulus orui korintalaččaid luhtte beannot jagi ja oahpahii sidjiide Ipmila sáni.

1218,12 Gallio filosofa Seneca viellja, Akaia eatnanhearrá 51–52 m.Kr.Muhto go Gallio lei Akaia eatnanhearrán, de juvddálaččat čuožžiledje oktii ráđiid Paulusa vuostá. Sii dolvo su duopmostuolu ovdii 13ja dadje: “Dát olmmái sártnuha olbmuid bálvalit Ipmila vugiin mii lea lága vuostá.” 14

18,14
23,29
25,18č
Muhto ovdal go Paulus háhppehii vástidit, Gallio dajai: “Juvddálaččat! Jos dát livččii mihkkege rihkkosiid dahje vearredaguid, de dalle mun diehttelas guldalivččen din gierdavaččat. 15Muhto go dii nákkáhallabehtet sániin ja namain ja iežadet lágas, de dat lea din iežadet ášši. Dan duopmárin mun in álgge.” 16Ja son ájii sin eret diggesajis 17iige beroštan, go olbmot dohppejedje Sostenesa, synagoga ovdaolbmá, ja cábme su aiddo duopmostuolu ovddas.

Paulus Syrias

18

18,18
21,24
18,18 Kenkrea nubbi Korinta guovtti hápmangávpogis, sullii 11 km gávpogis nuorttas. Gč. Rom 16,1. lohpádusa sáhttá leat nasiralohpádus. Vrd. 4 Mos 6,2eč. Nu guhká go lohpádus čanai, dábálaččat 30 beaivvi, de olmmoš ii ožžon ee. čuohpahit vuovttaid. ▶ nasira.Paulus orui Korintas velá muhtun áiggi. De son válddii earu vieljain ja borjjastii Syriai oktan Priskillain ja Akvilain. Kenkreas son lei čuohpahan vuovttaidis, danin go son lei dahkan lohpádusa. 1918,19 Efesos stuorra gávpot Uhca-Asia oarjerittus ja Paulusa miššundoaimma guovddáš. ▶ Efesos.Go sii bohte Efesosii, de Paulus earránii mátkeguoimmis guoktás. Son manai dasto synagogai ja sártnodii doppe juvddálaččaiguin. 20Sii dáhtto su orrut iežaset luhtte guhkit áiggi, muhto son ii mieđihan. 21
18,21
Rom 1,10
1 Kor 4,19
16,7
Jak 4,15
Son válddii sis earu ja dajai: “Mun máhcan fas din lusa, jos Ipmil dáhttu.” Dasto son borjjastii eret Efesosis. 22Go son lei joavdan Kaisareai, de son manai bajás Jerusalemii. Son dearvvahii searvegotti ja mátkkoštii dasto Antiokiai. 18,22 searvegotti navdimis Jerusalema searvegotti.

2318,23 Galatia ja Frygia Gč. 16,6.Go son lei orron doppe muhtun áiggi, de son fas vulggii, vádjolii Galatia ja Frygia čađa ja nanosmahtii máhttájeddjiid buot báikkiin.

Apollos Efesosis ja Korintas

24

18,24
1 Kor 1,12
3,5č
16,12
18,24 Aleksandria Egypta oaivegávpot ja okta Roma riikka stuorimus gávpogiin gos ledje kultur- ja oahpahusguovddážat. Ollu juvddálaččat ásse doppe, ja gávpot šattai árrat kristtalaččaid váldoguovddážin.Efesosii bođii Apollos, juvddálaš gii lei riegádan Aleksandrias; son lei čeahppi sárdnut ja dovddai bures čállagiid. 25
18,25
19,2eč
18,25 Hearrá geaidnu >9,2.Sutnje lei oahpahuvvon Hearrá geaidnu, ja buolli movttain son sárdnidii ja oahpahii dárkilit Jesusa birra, muhto son dovddai dušše Johannesa gástta. 26
18,26
18,2
Apollos riemai roahkkadit sárdnut synagogas. Go Priskilla ja Akvila gulaiga su sárdnideamen, de soai válddiiga su lusaska ja čilgiiga sutnje Ipmila Geainnu dárkileappot. 27Go Apollos de dáhtui vuolgit Akaiai, de vieljat čálle máhttájeddjiide ja nevvo sin váldit su vuostá bures. Go son bođii Akaiai, de Ipmila árpmus son šattai ollu ávkin daidda geat osko. 28
18,28
9,22+
Fámolaččat son buohkaid gullut biđii juvddálaččain ja čájehii čállagiin ahte Jesus lea Messias.

19

Paulus Efesosis

191Dan botta go Apollos lei Korintas, de Paulus vádjolii siseatnamiid čađa ja bođii Efesosii. Doppe son deaivvai soames máhttájeddjiid 2

19,2
Joh 7,39
ja jearai sis: “Oaččuidetgo dii Bassi Vuoiŋŋa dalle go oskkuidet?” Sii vástidedje: “Eat mii leat oppa gullange ahte lea Bassi Vuoigŋa.” 3
19,3
18,25
Paulus jearai: “Mainna gásttain dii dasto lehpet gásttašuvvon?” Sii vástidedje: “Johannesa gásttain.” 4
19,4
Matt 3,11
De Paulus celkkii: “Johannes gásttašii jorgaleami gásttain ja ávžžuhii olbmuid oskut sutnje guhte boahtá su maŋŋil, ja dat lea Jesus.” 5
19,5
2,38
Go sii gulle dán, de gásttašuvvojedje Hearrá Jesusa nammii. 6
19,6
8,17
10,4446
Ja go Paulus bijai gieđaid sin ala, de Bassi Vuoigŋa bođii sidjiide, ja sii sárdnugohte gielaiguin ja profehtastalle. 7Sii ledje oktiibuot guoktenuppelohkái olbmá.

8Golmma mánu áiggi Paulus dasto manai synagogas ja sártnui doppe rahpasit ja friddja. Son sártnodii olbmuiguin ja čájehii sidjiide daid áššiid duohtavuođa mat gullet Ipmila riikii. 9

19,9
9,2
19,9 Tyrannosa skuvllas latnja mii gullá Tyrannosii, navdimis muhtun viisodaga oahpaheaddji Efesosas.Go muhtumat goit buoššudedje váimmu eaige oskon, muhto sárdno álbmoga gullut baháid Hearrá geainnu birra, de Paulus vulggii sin luhtte ja válddii máhttájeddjiid mielddis. Dan rájes son oahpahii ja sártnodii beaivválaččat Tyrannosa skuvllas. 10Dan son dagai guokte jagi, nu ahte buohkat geat ásse Asias, sihke juvddálaččat ja greikalaččat, besse gullat Hearrá sáni.

Skeuasa čieža bártni

11

19,11
5,12
14,3
Ipmil dagai veagalaš oavdudaguid Paulusa gieđaid bokte. 12
19,12
5,15
Velá liinnit ja eará biktasat maid Paulus lei atnán, dolvojuvvojedje buhcciid ala, ja buozalvasat gáide ja bahás vuoiŋŋat vulge olggos.

13Maiddái muhtun johtti juvddálaš mánideaddjit ripme cealkit Hearrá Jesusa nama daid badjelii geain ledje bahás vuoiŋŋat, ja sii celke: “Mun vuortnuhan din dan Jesusa bokte gean Paulus sárdnida.” 14Nu dahke maiddái juvddálaš bajimusbáhpa Skeuasa čieža bártni, 15muhto bahás vuoigŋa vástidii sidjiide: “Jesusa mun dovddan, ja Paulusa mun gal dieđán, muhto geat dii lehpet?” 16Ja olmmái geas lei bahás vuoigŋa, fallehii sin, biđii sis buohkain ja illastii sin nu ahte sii báhtaredje viesus álásin ja varranaga.

17

19,17
2,43
Dát šattai Efesosis dieđusin buohkaide, sihke juvddálaččaide ja greikalaččaide. Sii dohppehalle ballui, ja Hearrá Jesusa namma rámiduvvui sakka. 18Eatnagat dain geat osko, bohte ja dovddastedje daguideaset albmosit, 1919,19 vihttalogiduhát silbaruđa 200 000 beaivebálkká. ▶ minttat.ja máŋgasat geat ledje noaiddástallan, gudde girjjiideaset čoahkkái ja bolde daid buohkaid oaidnut. Go girjjiid árvu rehkenastojuvvui, de gávnnahuvvui ahte dat ledje vihttalogiduhát silbaruđa veardásaččat. 20
19,20
6,7
12,24
Ná Hearrá sátni čájehii fámus, ja dat ovdánii ja nanosmuvai.

21

19,21
Rom 15,22eč
Daid dáhpáhusaid maŋŋil Paulus mearridii vádjolit Makedonia ja Akaia čađa Jerusalemii ja dajai: “Go mun lean fitnan doppe, de mun ferten mátkkoštit maiddái Romai.” 22
19,22
1 Tim 1,2
19,22 Timoteus >16,1.Iežas veahki guoktá, Timoteusa ja Erastosa, son vuolggahii Makedoniai, muhto ieš son orui Asias velá muhtun áiggi.

Efesosa stuibmi

2319,23 geainnu Gč. 9,2.Daid áiggiid Efesosis šattai stuorra stuibmi Hearrá geainnu dihte. 2419,24 Artemis greikalaš nissonipmil. Su tempel Efesosas lei dovddus riggodagastis ja čábbodagastis. Silbarávdit duddjojedje smávva tempeliid mat adnojuvvojedje čikŋahearvan. ▶ Artemis.Gávpogis lei Demetrios-nammasaš silbarávdi gii duddjohii silbbas Artemisa tempela govaid ja skáhppui dainna buriid dietnasiid duojáriidda. 25Son rávkkai čoahkkái sin ja earáid geain lei seamma fidnu, ja dajai: “Olbmát, dii diehtibehtet ahte min birgejupmi boahtá dán barggus. 26

19,26
17,29
Muhto dál dii oaidnibehtet ja gullabehtet mo dát Paulus lea dájuhan ollu olbmuid, ii duššefal dáppe Efesosis, muhto gosii miehtá Asia. Son cealká ahte ipmilat maid mii leat ráhkadan gieđaiguin, eai leat mahkkege ipmiliid. 27Dál min fidnu sáhttá oažžut heajos beaggima, iige das doarvái: Sáhttá geavvat nu ahte min stuorra nissonipmila Artemisa tempel adnojuvvo duššin, ja son gean oppa Asia ja oppa máilbmi bálvala, massá iežas alla árvvu.”

28Go olbmát dan gulle, de sii vašáskedje ja čuorvugohte: “Stuoris lea Efesosa Artemis!” 29

19,29
20,4
27,2
Kol 4,10
Filem 24
19,29 teahterii Efesosa stuorra olgoteáhter.Oppa gávpot moivváskii. Buohkat bahkkejedje oktanaga gávpoga teahterii, ja olbmot gesse mielddiset Gaiusa ja Aristarkosa, Paulusa makedonialaš mátkeguoimmi guoktá. 30Paulus áiggui mannat čoahkkinbáikái, muhto máhttájeaddjit eai luoitán su. 31Maiddái muhtun Asia ráđđeolbmát geat ledje su ustibat, bidje sutnje sáni ja várrejedje su mannamis teahterii.

32Olmmošjoavku lei áibbas moivváskan. Olbmot čurvo ja huike oktii njálmmiid, ja eatnasat eai oppa diehtánge manne sii ledje čoagganan. 33Dalle juvddálaččat duvde ovdan Aleksandrosa, ja muhtumat joavkkus čilgejedje ášši sutnje. Aleksandros áiggui bealuštit álbmoga ovddas iežas ja seavestii gieđain. 34

19,34
16,20
Muhto go olbmot fuobmájedje ahte son lei juvddálaš, de buohkat čuorvugohte ovtta jitnii: “Stuoris lea Efesosa Artemis!” Čuorvun bisttii moadde diimmu.

3519,35 gahččan almmis sáhttá čujuhit nissonipmil Artemisa bázzái dahje meteorageađgái.Maŋimustá gávpoga čálli nagodii jaskkodahttit álbmoga. Son dajai: “Efesosa olbmot! Almma juohkehaš diehtá ahte Efesosa gávpot lea gáhttemin stuorra Artemisa tempela ja geađggi mii lea gahččan almmis. 36Ii oktage sáhte dan šiitit. Dii galgabehtet dál leat jaskadat, allet daga maidege hoahpus. 37Dat olbmát geaid dii lehpet buktán deike, eai leat tempelrievideaddjit eaige leat bilkidan min nissonipmila. 38Jos Demetriosis ja dain duojáriin geat leat su beali, lea ášši guđege vuostá, de dan várás leat dikkit ja eatnanhearrát. Váidoset doppe guhtet guimmiideaset! 39Jos dis ležžet muhtun eará gáibádusat, de diktet lágalaš álbmotdikki gieđahallat ášši. 40Dál lea ballamis ahte mii váidojuvvot dan otná stuimmi geažil, ja dalle mis ii leat mihkkege ákkaid mainna sáhtášeimmet bealuštit dán stuimmi.” Dáiguin sániiguin son oaččui čoagganeami hádjánit.

20

Paulus Makedonias ja Greikkas

201Go stuibmi lei jaskkodan, de Paulus rávkkai lusas máhttájeddjiid ja arvvosmahtii sin. Dasto son válddii earrodearvvuođaid ja vulggii vádjolit Makedoniai. 2Go son lei vádjolan daid guovlluid čađa ja arvvosmahttán vieljaid juohke báikkis, de son bođii Greikai 3ja orui doppe golbma mánu. Go son lei áigumin vuolgit meara rastá Syriai, de son gulai ahte juvddálaččat ledje dahkan lihtu su vuostá, ja son mearridii mohkastit Makedonia bokte. 4

20,4
19,29
Ef 6,211 Tim 1,2+
20,4 Aristarkos mielbargi gii Paulusis lei mátkeguoibmin. Vrd. 19,29; 27,2. Gaius sáhttá leat seammá olmmoš gii namahuvvo 19,29. Timoteus >16,1. Tykikos lei Paulusa lagas mielbargi. Vrd. Ef 6,21; Kol 4,7; 2 Tim 4,12; Tit 3,12. Trofimos báhkin gii lei oskon ja lei mielde Paulusa maŋimuš mátkkis Jerusalemii; Efesosa olmmoš. Vrd. 21,29; 2 Tim 4,20.Su fárus vulge beroialaš Sopatros, Pyrrhosa bárdni, Aristarkos ja Sekundus geat gulaiga Tessalonika vieljaide, derbelaš Gaius, Timoteus ja Asia olbmot Tykikos ja Trofimos. 5Sii vulge juo ovdal ja vurde min Troasis. 620,6 Suvrutkeahtes láibbi basiid beassášáigi; gč. 12,3.Suvrutkeahtes láibbi basiid maŋŋil mii borjjasteimmet Filippis ja joavddaimet viđa beaivvis sin lusa Troasii. Doppe mii oruimet vahku.

Vuolgga Troasis

7

20,7
Matt 28,1
Apd 2,4246
1 Kor 16,2
Alm 1,10
20,7 doadjalit láibbi >2,42.Sabbaha maŋŋil, vahku vuosttaš beaivvi, mii čoagganeimmet doadjalit láibbi. Paulus gii áiggui vuolgit maŋit beaivvi, sártnui daidda geat ledje das, ja guhkidii sártni gitta gaskaija rádjái. 8Ollu lámppát ledje buollimin dan loktalanjas gosa mii leimmet čoagganan. 9Muhtun Eutykos-nammasaš nuorra olmmái lei čohkkámin láses, ja go Paulus sártnui nu guhká, de son vuoittáhalai nahkáriidda ja gahčai goalmmát gearddis eatnamii. Son loktejuvvui eatnamis jábmin. 10
20,10
1 Gon 17,21
Muhto Paulus manai vuolás, gopmulii su badjel, fátmmastii su ja dajai: “Allet heađástuva, son lea ain heakkas.” 11Paulus máhcai loktalatnjii, doadjalii láibbi ja borai. Son sártnodii singuin vel guhká, gitta čuvggodeami rádjái, ja de son vulggii. 12Bártni sii bukte heakkas ruoktot, ja dat lei sidjiide stuorra jeđđehus.

Earrosárdni Efesosa vuorrasiidda

13Mii lávkiimet dasto skiipii ja borjjasteimmet Assosii gos galggaimet váldit Paulusa fárrui; nu son lei gohččon, dasgo son ieš áiggui mannat dohko vácci. 14Go mii deaivvadeimmet Assosis, de mii válddiimet su skiipii ja manaimet Mitylenei. 15Mii borjjasteimmet das ja bođiimet nuppe beaivvi Kiosa buohta, maŋit beaivvi mii leimmet Samosis ja de ovtta beaivvis joavddaimet Miletosii. 16Paulus lei oainnat mearridan borjjastit Efesosa meattá, amas ádjánit Asias. Son doamai vai joavddašii hellodagaide Jerusalemii, jos vejolaš.

17Miletosis son bijai sáni Efesosii ja gohčui lusas searvegotti vuorrasiid. 18Go sii ledje boahtán, de Paulus sártnui sidjiide:

“Dii diehtibehtet man láhkai mun oppa áigge, vuosttaš beaivvi rájes go bohten Asiai, lean eallán din luhtte. 19

20,19
20,3
Mun lean bálvalan Hearrá vuollegašvuođas, ganjalčalmmiid, buot geahččalusain maid lean gillán juvddálaččaid juonaid dihte. 20Mun in leat čiehkan maidege mii lea didjiide ávkin, muhto lean gulahan sáni ja oahpahan din sihke almmolaččat ja din ruovttuin. 21
20,21
Rom 1,16
Mun lean duođaštusainan ávžžuhan sihke juvddálaččaid ja greikalaččaid jorgalit Ipmila beallái ja oskut min Hearrá Jesusii.

22

20,22
19,21
Ja dál Bassi Vuoigŋa lea čatnan mu ja doalvu mu Jerusalemii, inge mun dieđe mii mu doppe deaivideažžá. 23
20,23
21,411
Mun dieđán dušše dán: Juohke gávpogis Bassi Vuoigŋa duođašta munnje ahte láhkkit ja áŧestusat mu vurdet. 24
20,24
21,13
2 Tim 4,7
In mun goit ane iežan heakka mange vearan, go fal ollen mearrái ja ollašuhtán dan bálvalandoaimma maid ožžon Hearrá Jesusis, ahte duođaštit Ipmila árpmu evangeliuma.

25Dál mun dieđán ahte dii ehpet šat oainne mu muođuid, ii oktage dis geaid luhtte mun lean vádjolan ja sárdnidan Ipmila riikka. 26

20,26
18,6
20,26 vigiheapme čujuha ovddasvástádussii várret álbmoga ipmilmeahttunvuođas. Vrd. Esek 33,1–9.Danne mun duođaštan didjiide dán beaivvi ahte lean vigiheapme jos muhtun dis manná gáđohussii. 27Mun in leat diktán sárdnitkeahttá didjiide buot mii gullá Ipmila beastináigumuššii.

28

20,28
Luk 22,32
Joh 21,15č
Ef 4,11
1 Pet 5,2
20,28 searvegotti Máŋgga boares giehtačállosis lea “Hearrá searvegotti”. iežas varain sáhttá maiddái jorgaluvvot “iežas Bártni varain”; vrd. Ef 5,25; 1 Pet 1,19.De atnet dalle vára iešalddádet ja oppa dan ealus man geahččin Bassi Vuoigŋa lea bidjan din; gozihehket Ipmila searvegotti maid son iežas varain lea lonistan alccesis. 29
20,29
Matt 7,15
Joh 10,12
Mun dieđán ahte mu vuolgima maŋŋil din gaskii bohtet speaddji gumppet mat eai seastte ealu. 30
20,30
1 Joh 2,19
Din iežadet gaskkas čuožžilit olbmát geat sárdnidit vearreoahpaid, vai besset fillet máhttájeddjiid bealláseaset. 31
20,31
19,8eč
Gohcet dan dihte ja muitet ahte mun golbma jagi heaittekeahttá, ija beaivvi lean ganjalčalmmiid rávven iešguđege dis.

32

20,32
26,18+
Ja dál mun oskkildan din Ipmila ja su árpmu sáni háldui, dan sáni mas lea fápmu ráhkadit din ja addit didjiide árbeoasi buot daid searvvis geat leat basuhuvvon. 33
20,33
1 Kor 9,11eč
Mun in leat anistuvvan geange silbbaide dahje golliide dahje biktasiidda. 34
20,34
18,3+
Dii diehtibehtet ieža ahte mun dáiguin gieđaiguin lean háhkan alccesan ja guimmiidasan buot maid leat dárbbašan. 35
20,35
Rom 15,1č
Juohke láhkái mun lean čájehan didjiide ahte ná, bargamiin, mii fertet veahkehit heajuid ja muitit Hearrá Jesusa iežas sániid: ‘Ávdugasat lea addit go váldit.’”

36

20,36
21,5
Go Paulus lei dán sárdnon, de son luoitádii čippiidis ala ja rohkadalai singuin buohkaiguin. 37Sii buohkat čierrugohte sakka, salastedje Paulusa ja cummistedje su. 38Eanemustá sin bávččagahtii dat sátni ahte sii eai goassege šat oainne su muođuid. De sii mieđuštedje su skiipii.