Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
22

Davida máidnunlávlla

221

22,1
Sál 18,1eč
Dán David lávllui Hearrái, go Hearrá lei gádjon su Saula ja buot vašálaččaid gieđas.

2Hearrá, don leat mu bákti,

mu ladni ja mu beasti,

3don leat mu bákteladni.

Ipmil, dutnje mun dorvvastan,

don leat mu galba, mu bestojumi čoarvi,

mu vearju ja báhtaransadji.

Don leat mu beasti,

don gájut mu veahkaválddálaččaid gieđas.

4Mun čurvon Hearrá,

su gii lea rámiduvvon,

ja mun bestojuvvojin mu vašálaččain.

5Jápmima bárut birastahtte mu,

mun suorganin heavahusa rávnnjiin.

6Jábmiidáimmu báttit fáŋgejedje mu,

mu ovddas ledje jápmima gielat.

7Heađistan mun rohkadallen Hearrá,

mun čurvon Ipmilasan.

Mu jietna olii su tempelii,

ja son gulai mu čuorvasa.

8Dalle eanan sparaidii ja doarggistii,

almmi vuođđudusat lihkadedje,

su moarri bijai daid suoibut.

9Su njunis badjánii suovva,

su njálmmis duššadeaddji dolla.

Su njálbmi rusui buolli hilaid áhcagastima.

10Son sojahii almmi ja njiejai,

su julggiid vuolde lei seavdnjatvuohta.

11Son riidii kerubain,

son girddii biekka soajáiguin.

12Son dagai goahtinis seavdnjadasa,

čáziid eatnatvuođa, suhkkes balvvaid.

13Báitimis mii manai su ovddas,

bulle áhcagas hilat.

14Hearrá čearggui almmis,

Alimus divttii jienas gullot.

1522,15 njuolaid >Sál 18,15.Son bážii njuolaid

ja biđgii vašálaččaid,

son moivii sin álddagasaidisguin.

16Mearrabotni rokkit ihtigohte,

eatnama vuođđudusat rahpasedje

go Hearrá áittii,

go su moari riđđu bosui daid badjel.

17Son geigii gieđa allagasas

ja dohppii mu gihtii,

son gesii mu bajás čiekŋalis čáziin.

18Son gájui mu gievrras vašálaččain,

vašuheddjiin geat ledje mu gievrrabut.

19Sii fallehedje mu

mu lihkuhisvuođa beaivvi,

muhto Hearrá bođii munnje doarjjan.

20Son doalvvui mu friddjavuhtii,

son besttii mu,

dasgo son ráhkista mu.

21Hearrá mávssii munnje

danin go mun ráhkistan vuoigatvuođa,

son bálkkašii mu,

danin go mu dagut leat buhttásat.

22Mun lean vádjolan Hearrá geainnuid

inge bahávuođas leat gáidan Ipmilis.

23Buot su lágat leat mu čalmmiid ovddas,

in goassege leat rihkkon su báhkkomiid,

24lean leamaš láitemeahttun su ovddas

ja váruhan suddudeames.

25Hearrá bálkkašii mu,

danin go mun ráhkistan vuoigatvuođa,

danin go mu eallin lea buhtis su čalmmiin.

26Don leat oskkáldas oskkáldassii,

vuoigatlaš vuoigatlažžii,

27du dagut leat buhttásat buhttásii,

muhto behtolačča don čádjidahtát.

28Vártnuhis olbmuid don beasttát,

muhto čeavláid don vuolidat.

29Don leat mu lámpá, Hearrá,

mu Ipmil addá čuovgga

seavdnjatvuohtasan.

30Du vehkiin mun fallehan

soahteveaga,

Ipmil veahkeha mu njuiket

muvrra badjel.

31Ipmila geaidnu lea ollis,

Hearrá sátni lea čilgejuvvon.

Dego galba son suodjala daid

geat dorvvastit sutnje.

32Gii lea Ipmil, juos ii Hearrá,

gii lea bákti, juos ii min Ipmil?

33Ipmil lea mu nana ladni,

son dahká mu vádjolusa ollisin.

34Son dahká mu fallin dego sarvvaáldu

ja addá munnje coavcci alážiin.

35Son oahpaha mu soahtat,

mu gieđaid gealdit veaikedávggi.

36Don attát bestojumát munnje galban,

don gulat mu rohkosa

ja dagat mu fámu stuorisin.

37Don rabat luotta mu lávkkiide,

mu láhpelađđasat eai vealčas.

38Mun doarridan vašálaččaidan

ja jovssan sin,

mun máhcan easkka go lean duššadan sin,

39mun časkkán sin,

eaige sii šat čuožžil.

Sii gahččet mu julggiid vuollái.

40Don attát munnje fámu soahtat,

don bágget mu vuostálastiid vuollánit.

41Don áját mu vašálaččaid báhtui,

ja mun duššadan daid geat vašuhit mu.

42Sii čurvot, muhto ii oktage gájo sin,

sii čurvot Hearrái,

muhto son ii vástit sidjiide.

43Mun mollen sin gavjan,

mun duolmman sin dego gáhta durddi.

44Don gájut mu go mu álbmot stuibmida,

don bijat mu álbmogiid ráđđejeaddjin,

vieris álbmogat bálvališgohtet mu.

45Vierroolbmot njálggistedje muinna,

sii ledje gulolaččat munnje.

46Vierroolbmot suorganedje

ja bohte olggos ladniineaset

doarggistemiin.

47Hearrá eallá!

Rámiduvvon lehkos mu bákti,

máidnojuvvon Ipmil,

mu bestojumi bákti!

48Ipmil diktá mu mávssahit

mu vašálaččaide

ja bidjá álbmogiid mu julggiid vuollái.

49Son gádju mu mu vašálaččain,

diktá mu vuoitit vuostálastiidan

ja beastá mu veahkaválddálaččain.

50Danne mun máinnun du

álbmogiid gaskkas, Hearrá,

ja lávllun du nammii rámádusa.

51Hearrá addá gonagassasis

stuorra vuoittuid,

don leat oskkáldas sutnje

gean leat vuoidan,

Davidii ja su nállái gitta agálaš áigái.

23

Davida maŋimuš sánit

231Dát leat Davida maŋimuš sánit.

Ná sárdnu David, Isaja bárdni,

ná sárdnu olmmái

gean Alimus lea alidan,

gean Jakoba Ipmil lea vuoidan

gonagassan,

son gean Israela suodjaleaddji ráhkista.

2

23,2
Jes 59,21
Matt 22,43
Hearrá vuoigŋa sárdnu mu bokte,

su sánit leat mu njuokčama alde.

3

23,3
Sál 28,1
72,1eč
Jes 11,2eč
Jer 23,5č
33,15č
Israela Ipmil lea sárdnon,

Israela bákti lea cealkán munnje:

Gii ráđđe olbmuid vuoigatlaččat,

gii ráđđe sin Ipmila balus.

4Son lea dego iđitguovssu,

go beaivváš badjána jalahas iđida,

nugo beaivvádat mii bohciidahttá

rási eatnamis arvvi maŋŋá.

5

23,5
7,12eč
Jes 55,3
61,11
Jer 33,20eč
Almma mu sohka lea dakkár

Ipmila ovddas?

Son lea dahkan muinna agálaš lihtu

man lohpádusaid son doallá oskkáldasat.

Buot mii lea munnje veahkkin,

visot maid mun sávan,

son diktá lihkostuvvat munnje.

6

23,6
Jes 33,12
Muhto návccaheamit leat

dego bastilislánját mat bálkásit:

Ii oktage váldde daid gihtii,

7dat duohtaduvvojit

dušše ruvddiin ja sáitenađain,

dat boldojuvvojit dasttánaga.

Davida soahteolbmát

8

23,8
1 Muit 11,10–41
Dát leat Davida buoremus soahteolbmáid namat:

Hakmonlaš Jišbošet, golmma buoremus soahteolbmás vuosttaš. Son bajidii sáittis gávccičuođi gottáhallan olbmá badjel ovttat gearddis.

9Čuovvovaš lei ahoahlaš Elasar, Dodo bárdni, gii lei okta dan golmma soahteolbmás. Son lei Davida mielde Pas-Damminis gosa filistalaččat ledje čoagganan soahtat. Go Israela olbmát geassádedje, 10de Elasar bisui das ja gottii filistalaččaid, dassážii go su giehta váibbai ja čárvásii miehkkái gitta. Dan beaivvi Hearrá attii stuorra vuoittu, ja go olbmát máhcce Elasara lusa, de lei dušše stajidit gahččan vašálaččaid.

1123,11 Lehi >Duop 15,9.Čuovvovaš lei hararlaš Šamma, Age bárdni. Filistalaččat ledje oktii čoagganan Lehii, ja doppe lei bealdu mas šattai bađvešaddu. Israellaččat báhtaredje filistalaččain, 12muhto Šamma manai guovdu bealddu, gáhttii dan ja časkkii filistalaččaid. Nu Hearrá attii stuorra vuoittu.

1323,13 Adullam >1 Sam 22,1. Refaimleahki >5,18.Oktii lájuid álggus golmmas dan golbmalogi oaivámuččas vulge Davida lusa váriide, Adullama bákteráigái. Filistalaččaid soahtesiida lei dalle Refaimleagis. 1423,14 várreladnistis >1 Sam 22,4.David lei várreladnistis, ja filistalaččaid njunušveahka lei Betlehemis. 15David goikkai, ja son dajai: “Vare muhtin buvttášii munnje čázi gáivvos mii lea Betlehema poartta guoras!” 16Dalle dat golbma soahteolbmá bahkkejedje filistalaččaid soahtesiidii, goivo čázi Betlehema poartagáivvos ja bukte dan Davidii. Son ii goit dáhtton juhkat dan, muhto golggahii dan juhkamušoaffarin Hearrái 17ja dajai: “Hearrá várjalehkos mu juhkamis dan! Dathan lea daid olbmáid varra geat vižže dan heakkaset váttuin.” Iige son dáhtton juhkat dan.

Dákkáriid dahke dat golbma sáŋgára.

1823,18 golbmalohkása Davida buoremus soahteolbmát. Gč. v. 13.Abišai, Seruja bárdni ja Joaba viellja, lei dan golbmalohkása oaivámuš. Son bajidii sáittis golbmačuođi gottáhallan olbmá badjel, ja son namuhuvvui ovttas dainna golbmasiin. 19Son lei árvvus adnojuvvon dan golbmalohkása gaskkas ja sin oaivámuš, muhto dan golbmasa veardásaš son ii lean.

20

23,20
8,18
20,23
1 Gon 2,29č
Benaja, Jojada bárdni, Kabseela olmmoš, lei jálus olmmái gii dagai stuorra daguid. Son gottii moablaš Ariela guktuid bártniid. Muhtun borgabeaivvi son njiejai arvegáivui ja gottii doppe ledjona. 21Son gottii maid hirbmat stuorra egyptalaš olbmá. Egyptalaččas lei sáiti gieđas, muhto Benaja fallehii su dušše soabbi gieđas, gaikkihii sus sáitti ja gottii su su iežas sáittiin. 22
23,22
1 Muit 27,6
Dakkáriid dagai Benaja, Jojada bárdni. Son namuhuvvui ovttas dainna golbmasiin. 23Son adnojuvvui árvvus dan golbmalohkása gaskkas, muhto dan golbmasa veardásaš son ii lean. David bijai su heaggafávttaidis oaivámužžan.

24Dan golbmalohkása searvvis ledje maiddái Asael, Joaba viellja, ja betlehemlaš Elhanan, Dodo bárdni, 25harodlaš Šamma, harodlaš Elika, 26peletlaš Heles, tekoalaš Ira, Ikkeša bárdni, 27anatotlaš Abieser, hušalaš Sibbekai, 28ahoahlaš Salmon, netofalaš Mahrai, 29netofalaš Heleb, Baana bárdni, Ittai, Ribaja bárdni, benjaminlaččaid Gibea olmmoš, 30piratonlaš Benaja, Hiddai, Nahale Gaaša olmmoš, 31arabalaš Abi-Albon, bahurimlaš Asmavet, 32šaalbonlaš Eljahba, gisonlaš Jašen, 33hararlaš Jonatan, Šamma bárdni, ararlaš Ahiam, Šarara bárdni, 34Elifelet, Ahasbaja bárdni, maakatlaš Hefer, gilolaš Eliam, Ahitofela bárdni, 35karmellaš Hesro, aradlaš Paarai, 36sobalaš Jigal, Natana bárdni, gadlaš Bani, 37ammonlaš Selek, beerotlaš Nahrai, Joaba, Seruja bártni, vearjoguoddi, 38jeterlaš Ira, jeterlaš Gareb 3923,39 golbmalogičieža olbmá namalassii “dat golbmalogis” (v. 24–39), dat golmmas (v. 8–12) ja sidjiide lassin Abišai, Benaja, Asael (v. 18–24) ja Joab.ja hetlaš Uria, oktiibuot golbmalogičieža olbmá.

24

Olmmošlohkan

241

24,1
4 Mos 25,3
1 Muit 21,1–6
Hearrá moaráhuvai fas Israelii, ja son bođđii Davida sin vuostá ja celkkii: “Loga Israela ja Juda olbmuid logu.” 2Gonagas gohčui Joaba ja soahteveagas oaivámuččaid: “Vádjolehket buot Israela čearddaid miehtá Dana rájes gitta Beer Šeba rádjai ja geahčadehket álbmoga, vai mun oaččun diehtit olbmuid logu.”

3

24,3
5 Mos 1,11
Joab vástidii: “Diktos Hearrá, du Ipmil, dán álbmoga lassánit čuođigeardásažžan, ja ožžos mu hearrá ja gonagas oaidnit dan iežas čalmmiiguin. Muhto manne don dáhtut dahkat nie?” 4Gonagasa gohččun goit geatnegahtii Joaba ja soahteveaga oaivámuččaid. Nu Joab vulggii oaivámuččaiguin gonagasa luhtte geahčadit Israela álbmoga.

5

24,5
5 Mos 2,36
24,5 ja álge Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta.Sii rasttildedje Jordana ja álge Aroeris ja dan gávpogis mii lea leagi gasku, ja jotke dasto Gada ja Jasera guvlui. 6Doppe sii manne Gileadii ja hetlaččaid eatnamii, bohte Kadeša guvlui Danii ja jorggihedje Sidona guvlui. 7Sii fitne Tyrosa ladnis ja buot hivvelaččaid ja kanaanlaččaid gávpogiin ja manne maŋimuš Beer Šeba ja Juda Negeva guvlui. 8Go sii ledje vádjolan miehtá oppa eatnama, de ovcci mánu ja guoktelogi beaivvi geažes sii máhcce Jerusalemii. 9Joab almmuhii gonagassii olmmošlohkama bohtosa: Israelis ledje gávccičuođiduhát soahteolbmá, Judas vihttačuođiduháha.

10

24,10
1 Sam 24,6
2 Sam 12,13
1 Muit 21,7–17
Muhto Davida váibmui čuzii dat ahte son lei lohkan álbmoga. Son dajai Hearrái: “Mun lean suddudan stuorrát. Hearrá, atte ándagassii bálvaleaddját vearredagu! Mun lean meannudan hui jierpmeheamit.” 11
24,11
1 Sam 22,5
Go David lihkai iđđedis, de su oaidnái, profehta Gadii, lei boahtán dát Hearrá sátni: 12“Mana dadjat Davidii: Ná cealká Hearrá: ‘Mun bijan du ovdii golbma ášši. Vállje dain ovtta, de mun attán dan deaividit du.’” 13
24,13
Jer 29,17
Esek 6,11č
Gad manai muitalit dan Davidii ja dajai: “Dáhtutgo nealggi boahtit eatnamasat čieža jahkái? Vai báhtaratgo golbma mánu vašálaččainat geat oaguhit du? Vai boahtágo rohttudávda du eatnamii golmma beaivái? Guorahala dal dárkilit makkár vástádusa mun doalvvun sutnje gii mu lea vuolggahan.” 14David vástidii Gadii: “Mun lean stuorra heađis. Gahččot Hearrá gihtii, dasgo su váibmoláđisvuohta lea stuoris; olbmuid gihtii mun in dáhto gahččat.” 15
24,15
1 Muit 27,24
De Hearrá divttii Israelii boahtit rohttudávdda, ja dat bisttii iđida rájes gitta mearriduvvon áiggi rádjái. Álbmogis jápme čiežalogi duhát olbmo Danis Beer Šebai. 16
24,16
1 Mos 6,6+
Muhto go eŋgel geigii gieđa Jerusalema guvlui vai beassá buktit heavahusa dohko, de Hearrá gáđai dan bahá ja celkkii eŋgelii gii lei duššadeamen álbmoga: “Dál lea galle! Rohtte gieđa ruoktot!” Hearrá eŋgel lei dalle jebuslaš Aravna gordneráidnenbáikki buohta.

17

24,17
4 Mos 16,22
Go David oinnii eŋgela goddimin álbmoga, de son dajai Hearrái: “Munhan lean suddudan, mun lean dahkan vearrut. Muhto dát mu sávzzat, maid sii leat dahkan? Deaividehkos du giehta mu ja mu áhči soga.”

David cegge áltára Aravna gordneráidnenbáikái

18

24,18
1 Muit 21,18–22,1
Seammá beaivvi Gad bođii Davida lusa ja dajai sutnje: “Mana jebuslaš Aravna gordneráidnenbáikái ja cegge dasa áltára Hearrái.”

19David dagai nugo Gad lei dadjan ja vulggii dan báikái maid Hearrá lei mearridan. 2024,20 gonagasa … olbmáidisguin Qumrana giehtačállosis lea eará ja vehá guhkit teaksta, muhto dat ii leat seilon ollásit.Go Aravna geahčastii vieltái ja oinnii gonagasa boahtimin lusas oktan olbmáidisguin, de son manai sin ovddal ja gopmirdii gonagasa ovdii eatnamii muođuid. 21

24,21
4 Mos 16,4850
Aravna jearai: “Manne mu hearrá ja gonagas boahtá bálvaleaddjis lusa?” David vástidii: “Mun áiggun oastit dus dán gordneráidnehaga ja cegget dása áltára Hearrái, vai giksi bisána ja gáidá álbmogis.” 22
24,22
1 Sam 6,14
Aravna dajai Davidii: “Váldde dan, mu hearrá ja gonagas, ja oaffaruša maid anát buorrin. Dá leat vuovssát boaldinoaffarin ja gordneluvvenreagat ja vuovssáid geassát boaldámuššan. 23Buot dáid Aravna addá dutnje, gonagas.” Son dajai vel: “Vare Hearrá, du Ipmil, livččii dutnje árbmugas!” 2424,24 viđainlogiin silbašekeliin sullii 570 grámma.Muhto gonagas dajai Aravnai: “Ii fal nu; mun oasttán dus visot olles haddái. Mun in oaffaruša Hearrásan ja Ipmilasan dakkár boaldinoaffariid maid in leat máksán.” David osttii gordneráidnenbáikki ja vuovssáid viđainlogiin silbašekeliin. 25
24,25
21,14
Son ceggii dasa áltára Hearrái ja oaffarušai boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid. Hearrá gulai álbmoga rohkosiid, ja giksi mii lei deaividan Israela, nogai.