Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
21

Gibeonlaččat mávssahit Saula sohkii

211Davida áigge lei nealgi mii bisttii golbma jagi. David bivddii Hearrás neavvaga, ja Hearrá vástidii: “Saula ja su viesu badjel lea varravealgi daid gibeonlaččaid dihte geaid Saul gottii.” 2

21,2
Jos 9,1519
Gibeonlaččat eai lean israellaččat, muhto amorlaččat geat ledje báhcán eatnamii. Vaikko israellaččat ledje vurdnon váli, de lei Saul áŋgirvuođastis israellaččaid ja judalaččaid dihte geahččalan duššadit sin. Gonagas rávkkai dal gibeonlaččaid 3ja jearai sis: “Maid mun galggan dahkat didjiide, ja mainna galggan dahkat soabahusa vai dii buressivdnidehpet Hearrá árbeeatnama?” 4Gibeonlaččat vástidedje: “Eat mii gáibit Saula sogas silbba eatge golli, iige mis leat vuoigatvuohta goddit ovttage israellačča.” David jearai: “Maid dii dáhttubehtet ahte mun dagan didjiide?” 5Sii vástidedje: “Dat olmmái dáhtui heavahit min ja áiggui duššadit min áibbas oppa Israelis. 6Atte midjiide čiehčasa dan olbmá nális, vai mii beassat heakkahuhttit sin Hearrá muođuid ovddas Gibeas, dan olbmá ruovttugávpogis gean Hearrá lei válljen.” David guorrasii sin gáibádussii, 7
21,7
1 Sam 18,3
20,23
muhto sesttii Mefibošeta, Saula áddjuba, dan váli dihte maid son ja Saula bárdni Jonatan leigga vurdnon Hearrá nammii. 8
21,8
1 Sam 18,19
Son válddii Armoni ja Mefibošeta, bártniid geaid Rispa, Aja nieida, lei riegádahttán Saulii, ja velá Saula nieidda Meraba vihtta bártni geaid son lei riegádahttán meholalaš Adrielii, Barsillaja bárdnái. 9Sin son attii gibeonlaččaid gihtii, ja sii heakkahuhtte sin váris Hearrá muođuid ovddas. Nu sii buohkat jápme oktanaga. Sii goddojuvvojedje lájuid vuosttaš beivviid, bivgelájuid álggus.

10

21,10
1 Mos 15,11
1 Gon 14,11
Rispa, Aja nieida, válddii horstta ja lebbii dan iežas gávdnin várrái. Son orui das lájuid álggu rájes gitta dassážii go arvi golggai 21,10 go arvi golggai Ládju álggii cuoŋománus, nu ahte Rispa fáktii rupmašiid sullii jahkebeale. almmis rupmašiid ala, iige son suovvan almmi lottiid lahkonit rupmašiidda beaivet iige meahcispiriid ihkku. 11Go David gulai maid Saula liigeáhkká Rispa, Aja nieida, lei dahkan, 12
21,12
1 Sam 31,12č
de son vieččai Jabešis Gileadis Saula ja su bártni Jonatana dávttiid; Jabeša olbmot ledje buktán daid suoli Bet-Šeana márkanšiljus gosa filistalaččat ledje heŋgen sudno dalle go ledje vuoitán Saula Gilboaváris. 13David buvttii doppe Saula ja su bártni Jonatana dávttiid. Maiddái daid heakkahuhttojuvvon olbmáid dávttit čoggojuvvojedje 14ja hávdáduvvojedje oktanaga Saula ja su bártni Jonatana dávttiiguin Selai, Benjamina eatnamii, Saula áhči Kiša hávdái. Go visot maid gonagas lei gohččon, lei dahkkojuvvon, de Ipmil gulai álbmoga rohkadusaid.

Soađit filistalaččaiguin

15De filistalaččat fas soahttájedje israellaččaiguin, ja David vulggii olbmáidisguin filistalaččaid vuostá. Oktii go David lei vuoimmehuvvan, 1621,16 Rafa refalaččaid máttaráddjá. Sii adnojuvvojedje stuorisin dego jiehtanasat. Rafa sohka lea maiddái čadnojuvvon filistalaččaid eatnamii; gč. 1 Muit 20,4. Muđui sii navdimis orro Nuortajordaneatnamis. Gč. 5 Mos 3,11. golbmačuođi šekela sullii 3,5 kilo.de Jišbi-Benob, Rafa náli olmmoš, áiggui časkit su jámas. Su veaikesáiti dettii golbmačuođi šekela, ja sus lei ođđa miehkki. 17

21,17
1 Gon 11,36
15,4
2 Gon 8,19
Muhto Abišai, Seruja bárdni, bođii veahkehit Davida ja časkkii filistalačča jámas. Dalle Davida olbmát vuortnuhedje su ja dadje: “Don it šat oaččo vuolgit minguin soahtat, vai Israela lámpá ii čáskka oktan duinna.”

18

21,18
1 Muit 20,4–8
De šattai soahti filistalaččaiguin Gobis, ja hušalaš Sibbekai gottii Safa, Rafa náli olbmo. 19
21,19
1 Sam 17,7
De Gobis fas šattai soahti filistalaččaiguin, ja betlehemlaš Elhanan, Jaare-Oregima bárdni, gottii gatlaš Goljata, gean sáitenađđa lei dego gođabumme. 20De šattai soahti Gatis. Doppe lei muhtin hui stuorrašattot olmmái geas ledje guhtta suorpma goappáge gieđas ja guhtta juolgesuorpma goappáge juolggis, oktiibuot guokteloginjeallje; sonnai lei Rafa náli olmmoš. 21Son hiddjidii Israela, muhto Jonatan, Davida vielja Šima bárdni, gottii su. 22Dát njeallje gatlačča ledje Rafa náli olbmot, ja David ja su olbmát godde sin.

22

Davida máidnunlávlla

221

22,1
Sál 18,1eč
Dán David lávllui Hearrái, go Hearrá lei gádjon su Saula ja buot vašálaččaid gieđas.

2Hearrá, don leat mu bákti,

mu ladni ja mu beasti,

3don leat mu bákteladni.

Ipmil, dutnje mun dorvvastan,

don leat mu galba, mu bestojumi čoarvi,

mu vearju ja báhtaransadji.

Don leat mu beasti,

don gájut mu veahkaválddálaččaid gieđas.

4Mun čurvon Hearrá,

su gii lea rámiduvvon,

ja mun bestojuvvojin mu vašálaččain.

5Jápmima bárut birastahtte mu,

mun suorganin heavahusa rávnnjiin.

6Jábmiidáimmu báttit fáŋgejedje mu,

mu ovddas ledje jápmima gielat.

7Heađistan mun rohkadallen Hearrá,

mun čurvon Ipmilasan.

Mu jietna olii su tempelii,

ja son gulai mu čuorvasa.

8Dalle eanan sparaidii ja doarggistii,

almmi vuođđudusat lihkadedje,

su moarri bijai daid suoibut.

9Su njunis badjánii suovva,

su njálmmis duššadeaddji dolla.

Su njálbmi rusui buolli hilaid áhcagastima.

10Son sojahii almmi ja njiejai,

su julggiid vuolde lei seavdnjatvuohta.

11Son riidii kerubain,

son girddii biekka soajáiguin.

12Son dagai goahtinis seavdnjadasa,

čáziid eatnatvuođa, suhkkes balvvaid.

13Báitimis mii manai su ovddas,

bulle áhcagas hilat.

14Hearrá čearggui almmis,

Alimus divttii jienas gullot.

1522,15 njuolaid >Sál 18,15.Son bážii njuolaid

ja biđgii vašálaččaid,

son moivii sin álddagasaidisguin.

16Mearrabotni rokkit ihtigohte,

eatnama vuođđudusat rahpasedje

go Hearrá áittii,

go su moari riđđu bosui daid badjel.

17Son geigii gieđa allagasas

ja dohppii mu gihtii,

son gesii mu bajás čiekŋalis čáziin.

18Son gájui mu gievrras vašálaččain,

vašuheddjiin geat ledje mu gievrrabut.

19Sii fallehedje mu

mu lihkuhisvuođa beaivvi,

muhto Hearrá bođii munnje doarjjan.

20Son doalvvui mu friddjavuhtii,

son besttii mu,

dasgo son ráhkista mu.

21Hearrá mávssii munnje

danin go mun ráhkistan vuoigatvuođa,

son bálkkašii mu,

danin go mu dagut leat buhttásat.

22Mun lean vádjolan Hearrá geainnuid

inge bahávuođas leat gáidan Ipmilis.

23Buot su lágat leat mu čalmmiid ovddas,

in goassege leat rihkkon su báhkkomiid,

24lean leamaš láitemeahttun su ovddas

ja váruhan suddudeames.

25Hearrá bálkkašii mu,

danin go mun ráhkistan vuoigatvuođa,

danin go mu eallin lea buhtis su čalmmiin.

26Don leat oskkáldas oskkáldassii,

vuoigatlaš vuoigatlažžii,

27du dagut leat buhttásat buhttásii,

muhto behtolačča don čádjidahtát.

28Vártnuhis olbmuid don beasttát,

muhto čeavláid don vuolidat.

29Don leat mu lámpá, Hearrá,

mu Ipmil addá čuovgga

seavdnjatvuohtasan.

30Du vehkiin mun fallehan

soahteveaga,

Ipmil veahkeha mu njuiket

muvrra badjel.

31Ipmila geaidnu lea ollis,

Hearrá sátni lea čilgejuvvon.

Dego galba son suodjala daid

geat dorvvastit sutnje.

32Gii lea Ipmil, juos ii Hearrá,

gii lea bákti, juos ii min Ipmil?

33Ipmil lea mu nana ladni,

son dahká mu vádjolusa ollisin.

34Son dahká mu fallin dego sarvvaáldu

ja addá munnje coavcci alážiin.

35Son oahpaha mu soahtat,

mu gieđaid gealdit veaikedávggi.

36Don attát bestojumát munnje galban,

don gulat mu rohkosa

ja dagat mu fámu stuorisin.

37Don rabat luotta mu lávkkiide,

mu láhpelađđasat eai vealčas.

38Mun doarridan vašálaččaidan

ja jovssan sin,

mun máhcan easkka go lean duššadan sin,

39mun časkkán sin,

eaige sii šat čuožžil.

Sii gahččet mu julggiid vuollái.

40Don attát munnje fámu soahtat,

don bágget mu vuostálastiid vuollánit.

41Don áját mu vašálaččaid báhtui,

ja mun duššadan daid geat vašuhit mu.

42Sii čurvot, muhto ii oktage gájo sin,

sii čurvot Hearrái,

muhto son ii vástit sidjiide.

43Mun mollen sin gavjan,

mun duolmman sin dego gáhta durddi.

44Don gájut mu go mu álbmot stuibmida,

don bijat mu álbmogiid ráđđejeaddjin,

vieris álbmogat bálvališgohtet mu.

45Vierroolbmot njálggistedje muinna,

sii ledje gulolaččat munnje.

46Vierroolbmot suorganedje

ja bohte olggos ladniineaset

doarggistemiin.

47Hearrá eallá!

Rámiduvvon lehkos mu bákti,

máidnojuvvon Ipmil,

mu bestojumi bákti!

48Ipmil diktá mu mávssahit

mu vašálaččaide

ja bidjá álbmogiid mu julggiid vuollái.

49Son gádju mu mu vašálaččain,

diktá mu vuoitit vuostálastiidan

ja beastá mu veahkaválddálaččain.

50Danne mun máinnun du

álbmogiid gaskkas, Hearrá,

ja lávllun du nammii rámádusa.

51Hearrá addá gonagassasis

stuorra vuoittuid,

don leat oskkáldas sutnje

gean leat vuoidan,

Davidii ja su nállái gitta agálaš áigái.

23

Davida maŋimuš sánit

231Dát leat Davida maŋimuš sánit.

Ná sárdnu David, Isaja bárdni,

ná sárdnu olmmái

gean Alimus lea alidan,

gean Jakoba Ipmil lea vuoidan

gonagassan,

son gean Israela suodjaleaddji ráhkista.

2

23,2
Jes 59,21
Matt 22,43
Hearrá vuoigŋa sárdnu mu bokte,

su sánit leat mu njuokčama alde.

3

23,3
Sál 28,1
72,1eč
Jes 11,2eč
Jer 23,5č
33,15č
Israela Ipmil lea sárdnon,

Israela bákti lea cealkán munnje:

Gii ráđđe olbmuid vuoigatlaččat,

gii ráđđe sin Ipmila balus.

4Son lea dego iđitguovssu,

go beaivváš badjána jalahas iđida,

nugo beaivvádat mii bohciidahttá

rási eatnamis arvvi maŋŋá.

5

23,5
7,12eč
Jes 55,3
61,11
Jer 33,20eč
Almma mu sohka lea dakkár

Ipmila ovddas?

Son lea dahkan muinna agálaš lihtu

man lohpádusaid son doallá oskkáldasat.

Buot mii lea munnje veahkkin,

visot maid mun sávan,

son diktá lihkostuvvat munnje.

6

23,6
Jes 33,12
Muhto návccaheamit leat

dego bastilislánját mat bálkásit:

Ii oktage váldde daid gihtii,

7dat duohtaduvvojit

dušše ruvddiin ja sáitenađain,

dat boldojuvvojit dasttánaga.

Davida soahteolbmát

8

23,8
1 Muit 11,10–41
Dát leat Davida buoremus soahteolbmáid namat:

Hakmonlaš Jišbošet, golmma buoremus soahteolbmás vuosttaš. Son bajidii sáittis gávccičuođi gottáhallan olbmá badjel ovttat gearddis.

9Čuovvovaš lei ahoahlaš Elasar, Dodo bárdni, gii lei okta dan golmma soahteolbmás. Son lei Davida mielde Pas-Damminis gosa filistalaččat ledje čoagganan soahtat. Go Israela olbmát geassádedje, 10de Elasar bisui das ja gottii filistalaččaid, dassážii go su giehta váibbai ja čárvásii miehkkái gitta. Dan beaivvi Hearrá attii stuorra vuoittu, ja go olbmát máhcce Elasara lusa, de lei dušše stajidit gahččan vašálaččaid.

1123,11 Lehi >Duop 15,9.Čuovvovaš lei hararlaš Šamma, Age bárdni. Filistalaččat ledje oktii čoagganan Lehii, ja doppe lei bealdu mas šattai bađvešaddu. Israellaččat báhtaredje filistalaččain, 12muhto Šamma manai guovdu bealddu, gáhttii dan ja časkkii filistalaččaid. Nu Hearrá attii stuorra vuoittu.

1323,13 Adullam >1 Sam 22,1. Refaimleahki >5,18.Oktii lájuid álggus golmmas dan golbmalogi oaivámuččas vulge Davida lusa váriide, Adullama bákteráigái. Filistalaččaid soahtesiida lei dalle Refaimleagis. 1423,14 várreladnistis >1 Sam 22,4.David lei várreladnistis, ja filistalaččaid njunušveahka lei Betlehemis. 15David goikkai, ja son dajai: “Vare muhtin buvttášii munnje čázi gáivvos mii lea Betlehema poartta guoras!” 16Dalle dat golbma soahteolbmá bahkkejedje filistalaččaid soahtesiidii, goivo čázi Betlehema poartagáivvos ja bukte dan Davidii. Son ii goit dáhtton juhkat dan, muhto golggahii dan juhkamušoaffarin Hearrái 17ja dajai: “Hearrá várjalehkos mu juhkamis dan! Dathan lea daid olbmáid varra geat vižže dan heakkaset váttuin.” Iige son dáhtton juhkat dan.

Dákkáriid dahke dat golbma sáŋgára.

1823,18 golbmalohkása Davida buoremus soahteolbmát. Gč. v. 13.Abišai, Seruja bárdni ja Joaba viellja, lei dan golbmalohkása oaivámuš. Son bajidii sáittis golbmačuođi gottáhallan olbmá badjel, ja son namuhuvvui ovttas dainna golbmasiin. 19Son lei árvvus adnojuvvon dan golbmalohkása gaskkas ja sin oaivámuš, muhto dan golbmasa veardásaš son ii lean.

20

23,20
8,18
20,23
1 Gon 2,29č
Benaja, Jojada bárdni, Kabseela olmmoš, lei jálus olmmái gii dagai stuorra daguid. Son gottii moablaš Ariela guktuid bártniid. Muhtun borgabeaivvi son njiejai arvegáivui ja gottii doppe ledjona. 21Son gottii maid hirbmat stuorra egyptalaš olbmá. Egyptalaččas lei sáiti gieđas, muhto Benaja fallehii su dušše soabbi gieđas, gaikkihii sus sáitti ja gottii su su iežas sáittiin. 22
23,22
1 Muit 27,6
Dakkáriid dagai Benaja, Jojada bárdni. Son namuhuvvui ovttas dainna golbmasiin. 23Son adnojuvvui árvvus dan golbmalohkása gaskkas, muhto dan golbmasa veardásaš son ii lean. David bijai su heaggafávttaidis oaivámužžan.

24Dan golbmalohkása searvvis ledje maiddái Asael, Joaba viellja, ja betlehemlaš Elhanan, Dodo bárdni, 25harodlaš Šamma, harodlaš Elika, 26peletlaš Heles, tekoalaš Ira, Ikkeša bárdni, 27anatotlaš Abieser, hušalaš Sibbekai, 28ahoahlaš Salmon, netofalaš Mahrai, 29netofalaš Heleb, Baana bárdni, Ittai, Ribaja bárdni, benjaminlaččaid Gibea olmmoš, 30piratonlaš Benaja, Hiddai, Nahale Gaaša olmmoš, 31arabalaš Abi-Albon, bahurimlaš Asmavet, 32šaalbonlaš Eljahba, gisonlaš Jašen, 33hararlaš Jonatan, Šamma bárdni, ararlaš Ahiam, Šarara bárdni, 34Elifelet, Ahasbaja bárdni, maakatlaš Hefer, gilolaš Eliam, Ahitofela bárdni, 35karmellaš Hesro, aradlaš Paarai, 36sobalaš Jigal, Natana bárdni, gadlaš Bani, 37ammonlaš Selek, beerotlaš Nahrai, Joaba, Seruja bártni, vearjoguoddi, 38jeterlaš Ira, jeterlaš Gareb 3923,39 golbmalogičieža olbmá namalassii “dat golbmalogis” (v. 24–39), dat golmmas (v. 8–12) ja sidjiide lassin Abišai, Benaja, Asael (v. 18–24) ja Joab.ja hetlaš Uria, oktiibuot golbmalogičieža olbmá.