Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
17

Absalom hilgu Ahitofela ráđi

171Ahitofel dajai Absalomii: “Divtte mu válljet guoktenuppelohkáiduhát olbmá ja vuolgit vel otná ija doarridit Davida. 2Dalle mun beasan fallehit su, go son lea váiban ja vuoimmehuvvan. Mun suorggahan su, ja go oppa su veahka báhtara, de mun gottán su, dušše su. 317,3 dego moarsi … olbmá heakka Masorehtalaš teaksta ii leat čielggas. Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta.De mun anán fuola das ahte oppa álbmot ohcala du lusa, dego moarsi ohcala irggis lusa. Donhan leat bivdimin dušše ovtta olbmá heakka; buot earáid don divttát leat ráfis.” 4Dán neavvaga Absalom ja Israela vuorrasat atne buorrin, 5

17,5
16,16
muhto Absalom rávkkai lusas maiddái ereklaš Hušaja, vai beassá gullat su oaivila.

6Hušai bođii Absaloma lusa, ja Absalom muitalii sutnje maid Ahitofel lei nevvon. Son jearai: “Dahkatgo mii nugo son dadjá vai eat? Maid don neavvut?” 7Hušai dajai Absalomii: “Dán háve Ahitofela neavva ii leat buorre. 8

17,8
Sát 17,12
Hos 13,8
Donhan dovddat áhčát ja su olbmáid ja dieđát ahte sii leat jálus soahteolbmát, ja go sii hárdojuvvojit, de sii leat dego guovžaeadni mas leat váldojuvvon čivggat. Du áhčči lea hárjánan soahteolmmái, ii son idjat olbmáidis luhtte. 9Dál son lea vissásit čiehkádan muhtun bákteráigái dahje eará báikái. Jos muhtumat du olbmáin gahččet juo vuosttaš falleheames ja dat beaggá, de olbmot dadjet: Heavvu lea deaividan Absaloma veaga. 10Ja dalle dorvvohuvvá jálumus olmmáige gean váibmu lea nugo ledjona váibmu. Oppa Israelhan diehtá ahte du áhčči lea sáŋgár ja ahte su olbmát leat jálut. 11Dan dihte mu neavva lea dát: Čohkke lusat buot israellaččaid Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái, seamma eatnagin go sáddot mearragáttis, ja vuolgge donnai soahtat. 12Go mii dasto fáhtet su, gos ihkinassii son leažžáge, de mii gokčat su nugo suoldni gahččá eatnamii; ii son iige oktage su olbmáin báze heggii. 13Ja jos son geassáda muhtun gávpogii, de oppa Israel boahtá dan birra oarat gieđas ja gaikkiha dan gávpoga vulos leahkái, nu ahte dasa ii báze ii geađgige.” 14
17,14
15,31
Job 5,12č
Absalom ja buot Israela olbmát dadje: “Ereklaš Hušaja ráđđi lea buoret go Ahitofela ráđđi.” Hearrá lei oainnat mearridan dahkat duššin Ahitofela buori ráđi ja dagahit Absalomii oasehisvuođa.

David beassá báhtarit Absalomis

15Hušai muitalii báhpaguoktái Sadokii ja Abjatarii man láhkai Ahitofel lei nevvon Absaloma ja Israela vuorrasiid ja makkár neavvaga son ieš lei addán. 16De son dajai: “Biddji hoahpus Davidii dákkár sáni: ‘Ale idjat gálabáikkiin meahcis, muhto rasttil Jordana dállánaga, muđui don ja oppa du veahka gottáhallabehtet.’”

1717,17 Rogelája dan báikki lulábealde gos Hinnomleahki ja Kedronleahki bohtet oktii.Jonatan ja Ahimaas leigga orron Rogeládjaga gurrii. Muhtin bálvaleaddjinieida finai buktimin sudnuide sáni, ja soai dasto galggaiga doalvut dan gonagas Davidii. Soai ieža eaba duostan diktit iežaska oidnojuvvot gávpogis. 18Muhto muhtun bártnáš oinnii sudno ja muitalii dan Absalomii. Dalle soai vulggiiga das hoahpus ja manaiga muhtun olbmá vissui Bahurimii. Šiljus lei gáivo, ja soai njiejaiga dan sisa.

19

17,19
Jos 2,4eč
Olbmá áhkká lebbii gokčasa gáivoráiggi ala ja botkkuhii gokčasa ala gordnečalmmiid, nu ahte gáivvo ii sáhttán oaidnit. 20Absaloma olbmát bohte vissui áhká lusa ja jerre: “Gos leaba Ahimaas ja Jonatan?” Áhkká vástidii: “Soai manaiga jogaža rastá.” Olbmát ohce sudno, muhto go eai gávdnan, de sii máhcce Jerusalemii. 21Go sii ledje mannan, de Jonatan ja Ahimaas goarkŋuiga gáivvos ja doalvvuiga sáni gonagas Davidii. Soai dajaiga: “Mannet hoahpus joga rastá!” De soai muitaleigga, makkár neavvaga Ahitofel lei addán. 22David ja oppa su veahka vulge ja rasttildedje Jordana. Go iđit čuvggodii, de ledje buohkat, velá maŋimuš olmmáige, mannan Jordana rastá.

23Go Ahitofel oinnii ahte su neavva ii adnojuvvon, de son sádelasttii ásena ja máhcai iežas gávpogii. Go son lei lágidan viesus, de son harccastii iežas. Nu son jámii, ja son hávdáduvvui áhčis hávdái.

24David lei boahtán Mahanajimii, go Absalom ja israellaččat manne suinna Jordana rastá. 25Absalom lei bidjan Joaba sadjái soahteveagaoaivámužžan Amasa gean áhčči lei ismaellaš Jitra ja eadni Abigajil, Nahaša nieida, Joaba eatni Seruja oabbá. 26Israel ja Absalom luoitaledje Gileadii. 27

17,27
9,4
19,31eč
1 Gon 2,7
17,27 Lo-Debar >9,4.Go David bođii Mahanajimii, de bohte su ovddal Nahaša bárdni Šobi gii lei ammonlaččaid Rabba olmmoš, Ammiela bárdni Makir gii lei Lo-Debara olmmoš, ja gileadlaš Barsillai gii lei Rogelima olmmoš. 28Sii bukte sutnje ja su vehkii gávnniid, gáriid, láirálihtiid ja borramuššan nisu, bivggi, jáffu ja gordojuvvon gortni, linssaid ja earttaid, 29honnega, vuoja, sávzzaid ja vuosttáid. Dasgo sii jurddašedje ahte olbmát ledje váiban ja goikan ja nelgon meahcis.

18

Absalom vuoittáhallá ja jápmá

181David geahčadii soahteveagas ja bijai dasa duháhaoaivámuččaid ja čuohtásaoaivámuččaid. 2Son juogadii veaga golmma sadjái; ovtta njunušin lei Joab, nuppi Abišai, Seruja bárdni ja Joaba viellja, goalmmádagis gatlaš Ittai. Gonagas dajai soahteolbmáidasas: “Mun ieš maid vuolggán dinguin.” 3

18,3
21,17
Muhto olbmát vástidedje: “Ale vuolgge! Jos mii earát báhtarit, de ii oktage beroš, ja jos bealli mis gahččá, de ii dallege oktage beroš. Muhto don leat nugo logiduháha mis. Dan dihte lea buoret ahte don bisut gávpogis ja boađát doppe midjiide veahkkin.” 4Dalle gonagas dajai sidjiide: “Mun dagan maid dii dáhttubehtet.” Son manai poartta gurrii čuožžut, ja oppa soahteveahka vulggii gávpogis čuđiid mielde ja duháhiid mielde. 5Muhto gonagas gohčui Joaba, Abišaja ja Ittaja: “Meannudehket mu dihte litnásit mu Absalomiin.” Oppa soahteveahka gulai ahte gonagas attii buot oaivámuččaidasas mearrádusa Absaloma hárrái.

6Soahteveahka vulggii gávpogis soahtat israellaččaiguin, ja soahti šattai Efraima vuovddis. 7Davida olbmát vuite israellaččaid, ja heavvu lei dan beaivvi stuoris, guoktelogiduhát olbmá. 8Soahti viidánii miehtá dan guovllu, ja vuovdi duššadii dan beaivvi eanebuid go miehkki.

9

18,9
14,26
Davida olbmát deive áicat Absaloma gii riidii mulain. Go mula bođii stuorra suhkkesoavssat terebintta vuoli, de Absalom sorrašuvai vuovttainis terebintii, ja go mula mainna son lei riidemin, ruohtai eret, de son heaŋgasii almmi ja eatnama gaskii. 10Muhtun olmmái oinnii dan ja muitalii Joabii: “Mun oidnen Absaloma heaŋgámin terebinttas.” 11De Joab dajai olbmái: “Jos don oidnet su, de manin it časkán su jámas dasttánaga? Mun livččen addán dutnje logi šekela silbba ja boahkána.” 12Olmmái dajai: “Vaikko mu gieđaide vihkkejuvvošii duhát silbašekela, de mun in lokteše gieđa gonagasa bártni vuostá. Min gulluthan gonagas gohčui du ja Abišaja ja Ittaja: ‘Atnet mu dihte fuola dan nuorra olbmás!’ 13Galggašingo mun dalle leat behtolaš su vuostá? Dasgo ii mihkkege biso čihkosis gonagasa ovddas, ja don livččet doalahan iežat eret.” 14Joab dajai: “Mun in áiggo šat ájahallat du luhtte.” Son válddii golbma sáitti ja čuggii daid Absaloma raddái, go son lei ain heakkas ja heaŋgái terebinttas. 15De bohte logi Joaba vearjoguoddi Absaloma birra, ja sii časke su jámas.

16Joab bosádii dorvve, ja soahteolbmát heite doarrideames Israela, danin go Joab lei bissehan sin. 17

18,17
Jos 7,26
8,29
Sii válde Absaloma rupmaša, bálkestedje dan meahcis stuorra roggái ja barde dan ala stuorra geađgečoma. Muhto israellaččat báhtaredje, iešguhtege ruktosis. 1818,18 Gonagasleahkái >1 Mos 14,17.Absalom lei ealedettiinis ceggen alccesis geađgebácci Gonagasleahkái. Son dajai: “Mus ii leat bárdni gii bisuhivččii mu nama muittu.” Dan dihte son bijai bázzái iežas nama, ja dat gohčoduvvo vel dán beaivvige Absaloma bázzin.

David gullá ahte Absalom lea jápmán

19Ahimaas, Sadoka bárdni, dajai Joabii: “Divtte mu viehkat muitalit gonagassii dan illusága ahte Hearrá lea doaimmahan sutnje vuoigatvuođa ja beastán su vašálaččaid gieđas.” 20Muhto Joab celkkii sutnje: “Odne don it sáhte doalvut illusága. Muhtun eará beaivvi don sáhtát doalvut illusága, muhto it odne, danin go gonagasa bárdni lea jápmán.” 21Dasto Joab celkkii muhtun nubialažžii: “Mana muitalit gonagassii maid leat oaidnán.” Nubialaš gopmirdii Joaba ovdii eatnamii muođuid ja de viehkalii. 22Muhto Ahimaas, Sadoka bárdni, dajai fas Joabii: “Lehkos mo leažžá, muhto divtte mu viehkalit nubialačča maŋŋái!” Joab dajai: “Maid dat ávkkuhivččii, bártnážan? It don goitge oaččo bálkká iežat ságas.” 23Ahimaas dajai: “Gevvos mo geavaš, muhto mun viehkalan.” Dalle Joab dajai: “Viehkal dasto!” De Ahimaas viehkalii Jordanjalgadasa bálgá ja joavddai ovdal nubialačča.

24David lei čohkkámin poartalanjas go várdájeaddji gii lei gorgŋon gávpotpoartta dáhki ala, oinnii olbmá boahtimin viega okto. 25Várdájeaddji čurvii gonagassii ja dieđihii ášši. Gonagas dajai: “Jos olmmái lea okto, de son buktá buriid ságaid.” Go olmmái bođii lagabui, 26de várdájeaddji áiccai nuppi viehkkige, ja son čuorvvui poartalatnjii: “Do viehká vel nubbi olmmáige deike guvlui.” Gonagas dajai: “Sonnai buktá buriid ságaid.” 27Várdájeaddji dajai: “Duot ovddit orru mu mielas viehkamin Ahimaasa, Sadoka bártni, láhkái.” Gonagas dajai: “Son lea buorre olmmái, son buktá buriid ságaid.”

28Ahimaas čurvii gonagassii: “Ráfi dutnje!” Son gopmirdii gonagasa ovdii eatnamii muođuid ja dajai: “Rámiduvvon lehkos Hearrá, du Ipmil, guhte lea addán du vuoitit daid olbmáid geat bajidedje gieđa mu hearrá ja gonagasa vuostá.” 29Gonagas jearai: “Eallágo Absalom dearvan?” Ahimaas vástidii: “Aiddo dalle go Joab vuolggahii mu mátkái, de soahtesiiddas lei stuorra šlápma, muhto mun in dieđe mii dat lei.” 30Gonagas gohčui su mannat doaresbeallái, ja son manai dasa vuordit. 31De joavddai nubialaš. Son dajai: “Mus leat buorit ságat hearrásan ja gonagassasan: Hearrá lea odne doaimmahan dutnje vuoigatvuođa ja beastán du buot daid gieđas geat čuožžiledje du vuostá.” 32Gonagas jearai nubialaččas: “Eallágo Absalom dearvan?” Nubialaš vástidii: “Gevvos buot mu hearrá ja gonagasa vašálaččaide ja vuostálastiide nugo sutnje geavai!” 33Dat čuzii gonagassii garrasit. Son manai čieru dan latnjii mii lei poartta bajábealde, ja manadettiin son čuorvvui: “Bártnážan Absalom! Mu iežan bárdni, bártnážan Absalom! Vuoi bártnážan, vare mun livččen jápmán du sajis! Absalom, mu iežan bárdni!”

19

Joab láitá Davida

191Joabii muitaluvvui: “Gonagas dušše čierru ja morašta Absaloma.” 2Dan beaivvi soahteolbmáid vuoitoillu jorai morašin, go sii gulle ahte gonagas morašta bártnis. 3Olbmát njáhke dan beaivvi gávpogii dego njáhká heahpanemiin veahka mii lea báhtaran soađis. 4

19,4
15,30
18,33
Gonagas lei gokčan muođuid ja čuorvvui alla jienain: “Bártnážan Absalom! Mu iežan bárdni, bártnážan Absalom!” 5Dalle Joab manai vissui gonagasa lusa ja dajai: “Don leat dál heahppášuhttán buot olbmáidat, vaikko sii odne leat gádjon du heakka ja maiddái du bártniid ja nieiddaid, du áhkáid ja liigeáhkáid heakka. 6Don ráhkistat vašálaččaidat ja vašuhat daid geat ráhkistit du! Otná beaivvi don dovddahat ahte it ane árvvus it oaivámuččaidat itge olbmáidat. Dál mun dieđán ahte jos mii buohkat livččiimet gahččan, muhto Absalom livččii báhcán heggii, de dat livččii leamaš du mielas vuoigat. 7Čuožžil dál! Mana olggos ja sártno ustitlaččat olbmáidasat. Mun vuortnun Hearrá nammii ahte jos it mana, de dán ija buot du olbmát guđđet du. Dat livččii dutnje bahát go buot dat bahá maid leat vásihan nuorravuođat rájes gitta dássážii.” 8
19,8
18,17
Dalle gonagas čuožžilii ja čohkánii portii. Álbmogii almmuhuvvui: “Gonagas čohkká poarttas”, ja buohkat bohte gonagasa lusa.

David máhccá Jerusalemii

Israellaččat ledje báhtaran, iešguhtege ruktosis. 9

19,9
3,18
5,25
Israela čearddaid olbmát nággegohte guhtet guimmiideasetguin ja dadje: “Gonagas lea beastán min min vašálaččaid gieđas, son lea gádjon min filistalaččaid gieđas, ja dál son lea báhtaran Absalomis ja šaddan vuolgit eatnamis. 10Muhto Absalom gean mii vuoiddaimet iežamet gonagassan, lea jápmán soahtái. Manin dii ehpet jietnat maidege gonagasa ruovttoluotta viežžamis?”

11Go gonagas David gulai dáid ságaid, de son bijai báhpaguoktái, Sadokii ja Abjatarii, dákkár sáni: “Sárdnu Juda vuorrasiidda ná: Áigubehtetgo dii leat maŋimuččat viežžat gonagasa ruoktot? 12Dii lehpet mu vieljat, mu dákti ja mu oažži. Manne dii livččiidet maŋimuččat viežžat gonagasa ruoktot?” 13

19,13
17,25
1 Muit 2,16č
Ja cealki Amasai: “Almma don leat mu dákti ja mu oažži? Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos don it dán beaivvi rájes šatta mu soahteveagaoaivámužžan Joaba sadjái.” 14Dán láhkái son oaččui buot Juda olbmáid jorgalit beallásis oktan olmmájin, ja sii bidje gonagassii sáni: “Máhca ruoktot oktan buot olbmáidatguin!”

15Nu gonagas vulggii ruoktot ja bođii Jordangáddái. Juda olbmát ledje boahtán Gilgalii gonagasa ovddal, vai besset buktit su Jordana rastá.

16Benjaminlaš Šimi, Gera bárdni, Bahurima olmmoš, gáhčai oktan Juda olbmáiguin gonagasa ovddal. 17

19,17
9,210
16,5
Sus ledje mielde duhát benjaminlačča ja vel Siba, Saula bearraša bálvaleaddji, ja su vihttanuppelohkái bártni ja guoktelogi bálvaleaddji. 18Sii ledje mannan rastá gállagis, vai besset veahkehit gonagasa bearraša nuppi beallái ja dahkat maid gonagas anii buorrin. Go gonagas lei vuolgimin rasttildit Jordana, de Šimi, Gera bárdni, luoitádii gonagasa ovdii 19
19,19
16,5eč
ja ánui: “Hearrá, ale logahala munnje mu rihkkuma alege muitte man bahás du bálvaleaddji rihkui dan beaivvi go mu hearrá ja gonagas vulggii Jerusalemis. Gonagas, ale šat muittaš dan! 2019,20 Josefa čearddas čujuha buot davvičearddaide, maiddái Benjamina čerdii masa Šimi gulai. Gč. v. 16.Mun dieđán ahte lean suddudan, ja danin mun lean vuosttamužžan oppa Josefa čearddas boahtán odne mu hearrá ja gonagasa ovddal.” 21Dalle Abišai, Seruja bárdni, dajai: “Iigo Šimi ferte jápmit, go son lea garuhan dan olbmá gean Hearrá lea vuoidan?” 22
19,22
1 Sam 11,13
2 Sam 16,10
Muhto David vástidii: “Mii dahkamušaid dudnos lea muinna, Seruja bártnit? Manin doai dál vuosttaldeahppi mu? Ii oktage israellaš goddojuvvo dán beaivvi, go mun fas lean vissis ahte lean Israela gonagas.” 23Ja gonagas dajai Šimii: “Don it jáme.” Ja son vuortnui dan sutnje.

24

19,24
9,6
Mefibošet, Saula áddjut, lei maid boahtán gonagasa ovddal. Son ii lean bassan julggiid, čorgen skávžžáid iige bassan biktasiid gonagasa vuolgima rájes gitta dan rádjái, go gonagas máhcai ráfis ruoktot. 25Go son dal bođii Jerusalemis gonagasa ovddal, de gonagas jearai sus: “Manne don it vuolgán muinna, Mefibošet?” 26
19,26
4,4
9,3
Mefibošet vástidii: “Mu hearrá ja gonagas, mu bálvaleaddji behtii mu. Mun sihten su sádelastit alccesan ásena, vai beasan riidet dainna ja vuolgit gonagasa mielde – dasgo mun lean rámbi. 27
19,27
14,1720
Muhto son lea sárdnon mu sealggebealde baháid mu birra hearrá gonagassii. Don, mu hearrá ja gonagas, leat goittotge nugo Ipmila eŋgel; daga nu mo don oainnát buorrin. 28
19,28
9,11
Dus livččii leamaš vuoigatvuohta goddit oppa mu áhči soga, muhto don almmatge bidjet bálvaleaddját daid searvái geat borret du beavddis. Mii vuoigatvuođaid mus vel livččii maid mun vel sáhtášin átnut gonagasas?” 29
19,29
9,10
16,4
Gonagas dajai sutnje: “Don it šat dárbbaš sárdnut eambbo. Mun gohčun du ja Siba juohkit gaskaneatte du soga eatnamiid.” 30Dalle Mefibošet dajai gonagassii: “Váldos Siba vaikko buot, go juo mu hearrá ja gonagas lea boahtán dearvan ruoktot.”

31

19,31
17,27
Gileadlaš Barsillai lei boahtán Rogelimis ja mieđuštan gonagasa Jordana rastá, vai beassá dahkat doppe earrodearvvuođaid. 32Barsillai lei boares olmmái, gávccilogijahkásaš. Son lei atnán fuola gonagasa birgejumis dan botta go gonagas orui Mahanajimis, dasgo son lei hui jábálaš. 33Gonagas dajai Barsillajii: “Vuolgge donnai muinna, de mun anán dus fuola Jerusalemis.” 34Barsillai vástidii: “Mun lean ilá boaris vuolgit gonagasain Jerusalemii. 35Mun lean dál gávccilogijahkásaš, de earuheaččango šat buori bahás dahje njálggiideažžágo bálvaleaddjásat dat maid son borrá ja juhká dahje gulažango šat olbmáid ja nissoniid lávluma? Manne du bálvaleaddji galggašii leat hearrá gonagassii noađđin? 36Du bálvaleaddji mieđušta gonagasa dušše oanehis gaskka don beallái Jordana. Manne gonagas dagašii munnje dakkár buori dagu? 3719,37 Kimham jáhkkimis Barsillaja bárdni.Divtte mu máhccat ruoktot, vai oaččun jápmit iežan gávpogii gosa maiddái mu áhčči ja eadni leaba hávdáduvvon. Muhto dá lea du bálvaleaddji Kimham; suova su vuolgit duinna, mu hearrá ja gonagas, ja daga sutnje maid anát buoremussan.” 38Gonagas dajai: “Bohtos Kimham muinna. Mun dagan sutnje maid don sávat. Mun dagan buot maid don mus ánuhat.” 39Dasto oppa álbmot manai Jordana rastá, ja maiddái gonagas rasttildii eanu. Gonagas cummistii Barsillaja ja dagai earrodearvvuođaid, ja Barsillai máhcai ruktosis.

40Gonagas vulggii Gilgala guvlui, ja Kimham vulggii suinna. Oppa Juda álbmot ja bealleoassi Israela álbmogis ledje leamaš mieđušteamen gonagasa Jordana rastá. 41Dalle buot eará israellaččat bohte gonagasa lusa ja dadje sutnje: “Manne min vieljat, Juda olbmát, leat buktán du ja du bearraša ja buot du olbmáid Jordana rastá?” 42De buot Juda olbmát vástidedje israellaččaide: “Danin go gonagas lea okta mis. Manin dii das lehpet suhttan? Leatgo mii borran gonagasa opmodaga dahje skáhppon alcceseamet ovdduid?” 43Israellaččat dadje Juda olbmáide: “Mis lea logi geardái stuorit vuoigatvuohta gonagassii go dis, maiddái Davidii. Manne lehpet olgguštan min. Ja eatgo aiddo mii vuosttažin sárdnon ahte min gonagas galggašii vižžojuvvot ruoktot?” Muhto Juda olbmáid sánit ledje garraseappot go israellaččaid sánit.