Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

David árpmiha Absaloma

141Go Joab, Seruja bárdni, fuomášii mo gonagas ohcalii Absaloma, 2de son vieččahii Tekoas muhtun jierpmálaš nissona ja dajai sutnje: “Dahkalutta morašteaddjin, gárvot morašbiktasiid alege vuoidda iežat oljjuin, muhto leage nugo dakkár gii guhká juo lea moraštan jábmi. 3Mana dasto gonagasa lusa ja sártno sutnje ná.” Ja Joab bijai sániid su njálbmái.

4Tekoalaš nisson manai gonagasa ságaide, luoitádii su ovdii eatnamii muođuid ja dajai: “Veahket, gonagas!” 5Gonagas jearai: “Maid don dáhtut?” Son vástidii: “Vuoi hearrá, mun lean leaska, mu boadnjá lea jápmán. 6

14,6
1 Mos 4,8
Go mu boadnjá jámii, de mus, du bálvaleaddjinissonis, ledje guokte bártni. Go soai oktii leigga giettis, de soai riiddáskeigga, iige das lean oktage gii livččii earuhan sudno, muhto nubbi časkkii nuppi jámas. 7
14,7
4 Mos 35,19
Dál oppa sohka lea vuosttildišgoahtán mu ja dadjá: ‘Atte deike bártnát gii sorbmii vieljas, vai mii beassat goddit su ja nu duššadit maiddái árbbolačča.’ Nu sii áigot čáskadit maŋimuš čuotnamage mii velá lea báhcán, vai mu boatnjás ii bázáše ii namma iige nálli eatnama ala.”

8Gonagas dajai nissonii: “Mana ruoktot, mun bealuštan du du áššis.” 9Nisson dajai gonagassii: “Mu hearrá ja gonagas, dušše mun ja áhččán sohka leat sivalaččat, muhto lehkos gonagas ja su truvdnu siva haga.” 10Gonagas dajai: “Jos guhtege vel sárdnu dutnje maidege dán áššis, de buvtte su deike! De son ii šat vuorjja du.” 11

14,11
1 Sam 14,45
Nisson dajai: “Vare gonagas vurtnošii Hearrás ja Ipmilis nammii ahte varramávssaheaddji ii beasa duššadit eambbo iige sorbme mu bártni.” Dalle gonagas dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, ii vuoktačalbmige gahča bártnát oaivvis.” 12Dalle nisson dajai: “Divtte du bálvaleaddjinissona vel sárdnut juoidá hearrásis ja gonagassasis.” David dajai: “Sártno.” 13Nisson dajai: “Manin don dál áiggut dahkat aivve seammá láhkái Ipmila álbmoga vuostá? Daiguin sániiguin maid don, gonagas, leat sárdnon, de don dagat iežat sivalažžan, go it suova dan olbmá máhccat gii lea šaddan báhtarit du luhtte. 14
14,14
Job 14,10eč
Sál 89,49
Esek 18,23–32
Buohkat mii jápmit, ja mii leat dego eatnamii golggahuvvon čáhci mii ii leat fas čohkkemis. Muhto Ipmila dáhttu ja ulbmil ii leat dat ahte hilgojuvvon olmmoš lea áddjojuvvon su muođuid ovddas agálaš áigái. 15Aiddo dán áššis mun lean boahtán sárdnut hearrásan gonagassii. Olbmot leat suorggahan mu, ja mun jurddašin: Mun ferten sárdnut gonagassii, son sáhttá dahkat dan maid su bálvaleaddjinisson átnu, 16son sáhttá beastit mu dan olbmá gieđas gii dáhttu heavahit mu ja mu bártni Ipmila árbeeatnamis. 17
14,17
1 Sam 29,9
Du bálvaleaddjinisson jurddašii ahte gonagasa sátni buktá oadjebasvuođa, dasgo mu hearrá ja gonagas lea nugo Ipmila eŋgel ja máhttá earuhit mii lea buorre ja mii bahá. Vare Hearrá, du Ipmil, livččii duinna.” 18Gonagas dajai dalle nissonii: “Ale čiega mus maidege maid mun dus jearan.” Nisson dajai: “Sártno, mu hearrá ja gonagas!” 19Gonagas jearai: “Leago Joaba giehta buot dás?” Nisson vástidii: “Nu duohta go don ealát, mu hearrá ja gonagas: Olmmoš ii beasa gáidat ii olgeš iige gurut beallái das maid mu hearrá gonagas sárdnu. Du bálvaleaddji Joab vuolggahii mu ja bijai buot dáid sániid mu njálbmái, 20danin go son dáhtui jorgalit dán ášši nuppi guvlui. Muhto mu hearrá lea viissis dego Ipmila eŋgel ja ipmirda buot mii eatnama alde dáhpáhuvvá.”

21Gonagas dajai Joabii: “Mun dagan nugo don dáhtut. Mana viežžat Absaloma ruoktot.” 22Joab luoitádii eatnamii muođuid, buressivdnidii gonagasa ja dajai: “Mu hearrá ja gonagas, dál mun dieđán ahte lean ožžon árpmu du čalmmiin, go oainnán ahte don ollašuhtát mu sávaldaga.” 23De Joab manai Gešurii ja buvttii Absaloma Jerusalemii. 24Muhto gonagas dajai: “Son galgá mannat iežas vissui, mu čalmmiid ovdii son ii oaččo boahtit.” Nu Absalom manai iežas vissui iige beassan deaivvadit gonagasain.

25

14,25
1 Sam 9,2
Oppa Israelis ii lean olmmái gii livččii rámiduvvon nu fávrun go Absalom. Son lei dievaslaš juolgevuođus oaivečohkkii. 2614,26 guoktečuođi šekela sullii 2,3 kilo.Go son čuohpahii vuovttaidis – dan son dagai oktii jagis, go dat šadde ilá lossadin – de dat dedde guoktečuođi šekela gonagasa viehkagis. 27Absalomii riegádedje golbma bártni ja okta nieida gean namma lei Tamar. Son lei hui čáppa nisson.

28Absalom ásai Jerusalemis guokte jagi, muhto ii boahtán gonagasa čalmmiid ovdii. 29De son rávkkai Joaba, vai beassá bivdit su mannat gonagasa ságaide, muhto Joab ii dáhtton boahtit. Son rávkkai su vel nuppádassii, muhto Joab ii dallege dáhtton boahtit. 30

14,30
Duop 15,4č
Dalle Absalom dajai bálvaleddjiidasas: “Diihan diehtibehtet ahte Joabis lea mu eatnama bálddas bealdu mas son šaddada bivggi. Mannet cahkkehit dan!” Ja Absaloma bálvaleaddjit cahkkehedje bealddu. 31Dalle Joab bođii Absaloma vissui ja jearai: “Manne du bálvaleaddjit leat cahkkehan mu bealddu?” 32Absalom vástidii: “Munhan rávken du, vai beasan vuolggahit du jearrat gonagasas: ‘Manne mun galgen boahtit Gešuris? Munnje livččii leamaš buoret orrut doppe. Dál mun dáhtun beassat gonagasa ovdii. Jos mun lean sivalaš, de gonagas oažžu goddit mu.’” 33Dalle Joab manai gonagasa ságaide ja muitalii sutnje dán, ja gonagas rávkkai Absaloma lusas. Son bođii gonagasa lusa ja luoitádii su ovdii eatnamii muođuid, ja gonagas cummistii su.

15

Absaloma suollemas lihtodeamit

151

15,1
1 Sam 8,11
1 Gon 1,5
Das maŋŋil Absalom hágai vovnnaid ja heasttaid ja vihttalogi olbmá geat vihke su ovddabeale. 2Árrat iđedis Absalom lávii mannat dan luotta gurrii gokko beasai gávpoga portii. Go de muhtin bođii gonagasa lusa vai oažžu vuoigatvuođa riidoáššis, de Absalom rávkkai su lusas ja jearai: “Guđe gávpogis don boađát?” Go olmmái muitalii guđe Israela čerdii son gulai, 3de Absalom dajai: “Du ášši lea gal buorre ja vuoigat, muhto gonagasa luhtte ii oktage guldal du.” 4Ja Absalom dajai vel: “Vare mun biddjojuvvošin duopmárin dán eatnamii! Dalle juohkehaš geas lea riidoášši, sáhttá boahtit mu lusa, ja mun doaimmahan sutnje vuoigatvuođa.” 5Ja nu dávjá go soamis lahkanii sutnje ja áiggui luoitádit su ovdii, de son doamai geiget gieđa, dollii su ja cummistii su. 6Nu Absalom dagai buot israellaččaide geat bohte gonagasa lusa oažžut vuoigatvuođa, ja dainna lágiin son čádjidahtii israellaččaid.

7Njealji jagi maŋŋil Absalom dajai gonagassii: “Divtte mu mannat Hebronii deavdit lohpádusa maid lean dahkan Hearrái. 8

15,8
1 Mos 28,20eč
Go mun ássen Gešuris Aramis, de mun lohpidin oaffaruššat Hearrái, jos son diktá mu máhccat Jerusalemii.” 9Gonagas dajai: “Mana ráfis.” De Absalom vulggii Hebronii. 10
15,10
1 Gon 1,39
Son lei suoli vuolggahan áirasiid buot Israela čearddaid gaskii cealkit: “Go dii gullabehtet dorvečuodjama, de galgabehtet čuorvut: ‘Absalom lea šaddan gonagassan Hebronis!’” 11Absalom lei bovden Jerusalemis guoktečuođi olbmá, ja sii vulge su mielde ávaškeahttá mii lei dáhpáhuvvamin. 12
15,12
1 Muit 27,33
15,12 Gilo gávpot Judas, Jerusalema ja Betlehema gaskkas.Go Absalom lei oaffaruššamin njuovvanoaffariid, de son vieččahii vel Davida ráđđeaddi Ahitofela su ruovttugávpogis Gilos. Nu suollemas lihttu nanosmuvai, ja ain eambbo olbmot čoagganedje Absaloma lusa.

David báhtara Jerusalemis

13Davida lusa bođii áirras gii muitalii ahte Israela olbmáid váibmu lea jorgalan Absaloma beallái. 14

15,14
Sál 3,1eč
Dalle David dajai buot olbmáidasas geat ledje su luhtte Jerusalemis: “Báhtarehkot, muđui mii eat gáddjojuvvo Absaloma gieđas. Gáhččet vuolgit, muđui son doarrida min ja dagaha midjiide lihkuhisvuođa, ja son časká mihkiin oppa gávpoga.” 15Gonagasa olbmát vástidedje sutnje: “Du bálvaleaddjit leat gárvásat dahkat maid min hearrá ja gonagas atná buorrin.” 16
15,16
16,21č
Gonagas vulggii gávpogis vácci oppa veagainis; dušše logi liigeáhká son guđii gáhttet šloahta. 17Gonagas nappo vulggii gávpogis oppa veagainis. Sii bisánedje doppimuš viesu buohta. 1815,18 keretlaččat ja peletlaččat >8,18.Doppe buot gonagasa olbmát manne su meattá, maiddái buot keretlaččat ja peletlaččat ja vel guhttačuođi olbmá geat ledje vuolgán su fárrui Gatis.

19Gonagas dajai gatlaš Ittajii: “Manne donnai leat vuolgán minguin? Máhca ruoktot ja oro ođđa gonagasa luhtte. Dasgo don leat vierroolmmoš ja leat velá guođđán iežat eatnama. 20Eske don leat boahtán; válddášingo mun du dál juo čádjádallat min mielde, go mun iešge in dieđe gosa lean mannamin? Máhca ruoktot ja doalvvo mielddát vieljaidatge. Vare Hearrá livččii dutnje buorre ja oskkáldas!” 21

15,21
Rut 1,16č
Muhto Ittai vástidii gonagassii: “Nu duohta go Hearrá eallá ja nu duohta go don ealát: Mun dáhtun leat doppe gos mu hearrá ja gonagas lea, lei dal ovddas eallin dahje jápmin.” 22Dalle David divttii su boahtit mielde, ja gatlaš Ittai searvvai suinna buot olbmáidisguin ja eará veagainis.

23Juohke bealde buohkat čirro jitnosii. Gonagas rasttildii Kedronleagi, ja dasto oppa álbmot vádjolišgođii su meattá ja de geainnu mii manai meahci guvlui. 24Mielde lei maiddái Sadok ja suinna buot levilaččat geat gudde Ipmila lihtuárkka. Sii luite Ipmila árkka eatnamii, ja Abjatar oaffarušai oaffariid dassážii go oppa álbmot lei vádjolan olggos gávpogis. 25De gonagas dajai Sadokii: “Doalvvo Ipmila árkka ruoktot gávpogii. Jos Hearrá árpmiha mu, de son doalvu munai ruoktot ja diktá mu vel oaidnit árkka dan iežas sajis. 26

15,26
1 Sam 3,18
2 Sam 10,12
Muhto jos son hilgu mu, de son oažžu dahkat munnje maid atná buorrin.” 27Ja son dajai vel: “Donhan áddet ahte lea buoret go don máhcat gávpogii ja válddát mielddát guktuid bártniid, du iežat bártni Ahimaasa ja Abjatara bártni Jonatana. 2815,28 gálabáikkiid Jordaneanus, Jeriko lahka.Mun ieš ájáhalan meahcis gálabáikkiid lahka, dassážii go dis boahtá sátni.” 29De Sadok ja Abjatar doalvvuiga Ipmila árkka ruoktot Jerusalemii ja oruiga doppe. 30
15,30
Est 6,12
Jer 14,3č
Mi 1,8
Muhto David govččai oaivvi ja vulggii čieru ja rabas julggiid goargŋut Oljovárrái. Buohkat geat ledje su mielde, gokče oaivvi ja gorgŋo várrefieltti čieru.

31

15,31
17,14
Job 5,12
Go Davidii muitaluvvui ahte maiddái Ahitofel lei daid joavkkus geat ledje dahkan lihtu Absalomiin, de son dajai: “Hearrá, daga duššin Ahitofela rávvagiid!” 32Go David lei joavdan várrečohkkii dan báikái gokko lávejedje rohkadallat Ipmila, de ereklaš Hušai bođii su ovddal. Son lei gaikkodan biktasiid ja botkkuhan muoldda oaivvi ala. 33David dajai sutnje: “Jos don boađát muinna, de don šattat munnje dušše noađđin. 34Máhca gávpogii ja daja Absalomii: ‘Gonagas, mun dáhtun bálvalit du. Ovdal mun ledjen áhčát bálvaleaddji, muhto dál mun dáhtun leat du bálvaleaddji.’ Dalle don sáhtát veahkehit mu ja dahkat duššin Ahitofela rávvagiid. 35Báhpaguovttos Sadok ja Abjatar leaba doppe du veahkkin. Go don gulažat juoidá gonagasa šloahtas, de muital sudnuide. 36Doppe leaba maid sudno bártnit, Sadoka bárdni Ahimaas ja Abjatara bárdni Jonatan. Bidjet sudno mielde dieđu munnje buot das maid gullabehtet.” 37Seammá áigge go Davida ustit Hušai joavddai Jerusalemii, de dohko bođii maiddái Absalom.

16

David ja Siba

161

16,1
9,212
Go David lei aiddo mannan várrečohka meattá, de su ovddal bođii Siba, Mefibošeta bálvaleaddji, ja sus ledje mielde guokte noađđeásena. Daid sealgái ledje noađuhuvvon guoktečuođi láibbi, čuođi rusingáhku, čuođi šattošgihpu ja viidneseahkka. 2Gonagas jearai Sibas: “Maid don áiggut daiguin?” Siba vástidii: “Ásenat leat gonagasa bearraša várás, vai sii besset riidet, láibbit ja šaddosat bálvaleddjiide borramuššan ja viidni juhkamuššan daidda geat váibet meahcis.” 3
16,3
9,4eč
16,3 du hearrá Saula bárdni Mefibošet, Jonatana bárdni ja Saula áddjut. >4,4.Gonagas jearai: “Gos lea du hearrá Saula bárdni?” Siba vástidii: “Son bázii Jerusalemii. Son oainnat jurddaša ahte dál Israela čearddat addet sutnje fas su áhči gonagasvuođa.” 4Dalle gonagas dajai Sibai: “Buot mii gullá Mefibošetii, šaddá dál du oapmin.” Siba vástidii: “Mun gopmirdan du ovdii. Vare du árbmugasvuohta livččii álo mu oassin, mu hearrá ja gonagas!”

5

16,5
1 Gon 2,8
16,5 Bahurim >3,16.Go gonagas David joavddai Bahurima buohta, de gávpogis bođii su ovddal muhtun Saula fuolki. Son lei Šimi, Gera bárdni. Go son váccii, de son garrudalai 6ja bállahastalii geđggiid Davida ja su lagamus olbmáid njeaiga, vaikko oppa soahteveahka ja oaivámuččat ledje gonagasa goappáge bealde. 7
16,7
2 Mos 22,28
Šimi garuhii su ja čuorvvui: “Eret dás, eret, don varragiehtarievvár! 8Hearrá mávssaha dutnje buot Saula soga varaid maid golggahit, go álget gonagassan su sadjái. Hearrá lea addán dál gonagasvuođa du bárdnái Absalomii. Aiddo du iežat varradagut leat dagahan dutnje oasehisvuođa.” 9Abišai, Seruja bárdni, dajai gonagassii: “Manne duot jápma beana oažžu garuhit mu hearrá ja gonagasa? Divtte mu mannat ja čuolastit sus oaivvi.” 10Muhto gonagas dajai: “Mii dahkamušaid dudnos lea dáinna, Seruja bártnit? Anne dal garuha! Jos Hearrá lea gohččon su garuhit Davida, de gii sáhttá láitit su?” 11David dajai Abišajii ja olbmáidasas: “Jos mu bárdni, mu iežan oažži ja varra, bivdá mu heakka, manne dalle ii dát benjaminlašge? Diktet su orrut ja garuhit mu, dasgo Hearrá lea gohččon su. 12Hearrá sáhttá oaidnit mu vártnuhisvuođa ja jorahit su garuhusaid juoga buorrin.” 13David ja su olbmát manne luotta ovddos, ja Šimi váccii várrevieltti sin buohta. Oppa áigge son garuhii Davida ja bállahastalii geđggiid ja čievrra. 14Gonagas ja oppa su veahka jovde maŋimuš Ajefimii, ja doppe sii vuoiŋŋastedje.

Absalom Jerusalemis

15Absalom lei boahtán Jerusalemii oktan Israela olbmáiguin, ja Ahitofel lei maiddái suinna. 16

16,16
1 Sam 10,24+
Davida ustit ereklaš Hušai bođii Absaloma lusa ja čuorvvui: “Ellos gonagas! Ellos gonagas!” 17Absalom dajai Hušajii: “Dákkárgo lea du oskkáldasvuohta? Manin it mannan ustibiinnát?” 18Hušai vástidii: “In de mannan, dasgo mun lean dan bealde gean Hearrá ja dát álbmot ja buot Israela olbmát leat válljen. Su lusa mun bázán. 19Ja nuppádassii: Gean mun bálvalivččen, jos in su bártni? Nugo mun lean bálvalan du áhči, nu mun áiggun bálvalit dunai.”

20Absalom dajai Ahitofelii: “Neavvomat dál, maid mun galggašin dahkat.” 21

16,21
12,11
15,16
Ahitofel dajai sutnje: “Mana áhčát liigeáhkáid lusa geaid son guđii gáhttet šloahta. Go dalle oppa Israel gullá ahte don leat šaddan áhčát vašálažžan, de dat geat leat duinna, roahkasmuvvet.” 22Absalomii ceggejuvvui goahti dáhki ala, ja son manai áhčis liigeáhkáid lusa oppa Israela oaidnut. 23Daid áiggiid Ahitofela neavvagat ledje dego Ipmila sátni; dakkárin su neavvagiid aniiga maid David ja Absalom.