Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
10

David vuoitá ammonlaččaid ja aramealaččaid

101

10,1
1 Muit 19,1–5
Muhtin áiggi geažes ammonlaččaid gonagas Nahas jámii, ja su bárdni Hanun šattai gonagassan su maŋŋil. 2David dajai: “Mun áiggun leat ustitlaš Hanunii, Nahaša bárdnái, nugo su áhčči lei ustitlaš munnje.” Ja David vuolggahii olbmáidis jeđđet Hanuna su áhči jápmima geažil. Go Davida olbmát ollejedje dohko, 310,3 gávpoga Rabba, Ammona oaivegávpot; dálá Amman.de ammonlaččaid oaivámuččat dadje hearráseaset Hanunii: “Gáttátgo don Davida vuolggahan dáid olbmáid du lusa danin go áigu gudnejahttit du áhči ja jeđđet du? Iigoson David leat vuolggahan bálvaleddjiidis deike diđoštit ja vákšut gávpoga, vai beassá duššadit dan.” 4Dalle Hanun válddii gitta Davida olbmáid, ráhkehii beali sin skávžžáin ja čuohpahii sin biktasiid gaskat gitta bađa ráje. De son bijai sin mannat. 5Go dat almmuhuvvui Davidii, de son vuolggahii áirasiid olbmáid ovddal, dasgo sii ledje sakka heahppášuhttojuvvon. Gonagas cealkkihii: “Orrot Jerikos dassážii go din skávžžát leat šaddan, ja bohtet easkka das maŋŋil ruoktot.”

6

10,6
1 Muit 19,6–19
10,6 Bet-Rehob, Soba, Maaka, Tob aramealaš riikkat.Ammonlaččat áddejedje dál ahte David lei moaráhuvvan sidjiide. Danin sii vuolggahedje áirasiid bálkáhit Bet-Rehoba ja Soba aramealaččain guoktelogiduhát vázzi soahteolbmá, Maaka gonagasa olbmuin duhát olbmá ja Toba olbmuin guoktelogiduhát olbmá. 7Go David gulai dan, de son vuolggahii sin vuostá Joaba ja oppa soahteveaga, buot jálus olbmáid. 8Dalle ammonlaččat bohte olggos gávpogisttiset ja divvo iežaset soahtan láhkái poartta ovdii, muhto Soba ja Rehoba aramealaččat ja Toba ja Maaka olbmát ledje vehá guhkibus giettis. 9Go Joab oinnii ahte vašálaččat áite su sihke ovddabealde ja maŋábealde, de son válljii Israela buoremus soahteolbmáid ja divui sin aramealaččaid vuostá. 10Eará olbmáid son attii vieljas Abišaja gihtii, gii divui daid ammonlaččaid vuostá. 11Joab dajai: “Jos aramealaččat šaddet munnje ilá gievran, de boađe don veahkehit mu, ja jos fas ammonlaččat šaddet dutnje ilá gievran, de mungis boađán veahkehit du. 12
10,12
5 Mos 20,1
1 Sam 3,18
Leage roahkkat! Soahttu duostilit iežame álbmoga ovddas ja Ipmileame gávpogiid ovddas. Dahkos Hearrá dan mii lea buorre su čalmmiin.”

13Dasto Joab fallehii soahteveagainis aramealaččaid, ja dat báhtaredje sus. 14Go ammonlaččat oidne ahte aramealaččat báhtaredje, de siige báhtaredje Abišajis ja geassádedje gávpogii. Joab heittii áŧesteames ammonlaččaid ja máhcai Jerusalemii.

15Go aramealaččat oidne ahte sii ledje vuoittáhallan Israelii, de sii čohkkejedje fámuideaset. 1610,16 Helam báiki Nuortajordaneatnama davábealde.Hadadeser gohčui aramealaččaid geat ásse don bealde Eufrata, fallehit, ja sii bohte Helamii. Šobak, Hadadesera soahteveagaoaivámuš, lei sin njunnošis. 17Go David gulai dan, de son čohkkii oppa Israela, rasttildii Jordana ja bođii Helamii. Aramealaččat divvo iežaset soahtan láhkái Davida vuostá ja fallehedje su. 18Muhto aramealaččat fertejedje báhtarit Israelis, ja David gottii aramealaččain čiežačuođi vovdnaolbmá ja njealljelogiduhát riidejeaddji. Son časkkii doppe jámas maiddái Šobaka, sin soahteveagaoaivámučča. 19Go buot gonagasat geat bálvaledje Hadadesera, oidne ahte ledje vuoittáhallan israellaččaide, de sii dahke ráfi singuin ja bálvaledje sin. Aramealaččat eai šat goassege duostan veahkehit ammonlaččaid.

11

David ja Batseba

111

11,1
1 Muit 20,1
11,1 dat áigi … soahtat giđđat. Rabba dálá Amman.Go maŋit jagi fas lei dat áigi go gonagasat vulget soahtat, de David vuolggahii Joaba ja su olbmáid ja oppa Israela soahtat, ja sii stajidedje ammonlaččaid eatnama ja birastahtte Rabba. David ieš orui Jerusalemis. 2Muhtin eahkeda go David lei lihkkan oađđinsajistis ja váccašii gonagasa šloahta dáhki alde, de son oinnii nissona gii lei lávggodeamen. Nisson lei hui čáppat. 3David vuolggahii áirasa dihtoštit gii nisson lei, ja sutnje muitaluvvui: “Son lea Batseba, Eliama nieida, hetlaš Uria áhkká.” 4
11,4
3 Mos 15,19
De David vuolggahii áirasiid viežžat Batseba, ja son bođii su lusa. Nisson lei aiddo buhtásmuvvan, ja David veallái suinna. De nisson máhcai ruktosis. 5Nisson šattai áhpeheapmin, ja son bijai Davidii sáni: “Mun lean áhpeheapmin.”

6Dalle David bijai sáni Joabii: “Vuolggat mu lusa hetlaš Uria.” Joab dagai nu. 7Go Uria bođii, de David jearai sus ságaid Joabii ja su soahteolbmáide ja mo soahti manai. 8De David dajai Uriai: “Mana ruktosat, vai beasat bassat julggiid.” Uria vulggii šloahtas, ja gonagas vuolggahii su maŋis skeaŋkka. 9Muhto Uria ii mannange ruktosis, muhto veallánii šloahttašilljui gonagasa bálvaleddjiid searvái. 10Go David gulai ahte Uria ii lean mannan ruktosis, de son dajai sutnje: “Donhan boađát mátkkis. Manne don it mannan ruktosat?” 11

11,11
1 Sam 4,3č
Uria vástidii: “Árka ja Israela ja Juda olbmát orrot gođiin, ja mu hearrá Joab ja su olbmát leat soahtesiiddas rabas meahcis. Manašingo mun dalle ruktosan borrat, juhkat ja veallát áhkáinan? Nu duohta go don ealát, de mun in daga dan.” 12David dajai Uriai: “Oro dás vel otná beaivvi, ihttin mun luoittán du vuolgit.” De Uria orui Jerusalemis dan beaivvi ja maŋit beaivvi. 13David bovdii su borrat ja juhkat ja jugahii su gárremiidda. Muhto eahkedis Uria veallánii fas sadjásis gonagasa olbmáid searvái iige mannan ruktosis.

14Maŋit iđida David čálii reivve Joabii ja sáddii dan Uria mielde. 15Reivii son čálii: “Divvot Uria ovddimussii gokko soahti lea garraseamos, ja geassádehket dasto ieža su luhtte, vai son časkojuvvo jámas.” 16Go Joab birastahtii gávpoga, de son divui Uria dasa gokko diđii vašálačča jálumus soahteolbmáid leat. 17Go ammonlaččat bohte gávpogis soahtat Joabiin, de muhtin Davida olbmát gahčče, ja maiddái hetlaš Uria gottáhalai. 18Joab vuolggahii áirasa muitalit Davidii soahteságaid. 19Son gohčui áirasa ná: “Go leat muitalan gonagassii mo soađis manná, 20de son sáhttá moaráhuvvat ja dadjá: ‘Manne dii manaidet soahtat nu lahka gávpoga? Ehpetgo diehtán ahte vašálaččat báhčet muvrra alde? 21

11,21
Duop 9,50eč
11,21 Jerubbešet váttásmáhttojuvvon hápmi namas Jerubbaal, Gideona nubbi namma. Gč. Duop 6,32. >2 Sam 2,8; 4,4.Gii gottii Tebesis Abimeleka, Jerubbešeta bártni? Muhtun nisson bálkestii muvrra alde millogeađggi su oaivái, nu ahte son jámii. Manne dii manaidet nu lahka muvrra?’ Daja dalle: ‘Maiddái du bálvaleaddji, hetlaš Uria, lea jápmán.’”

22Áirras vulggii, ja go son bođii Davida lusa, de son muitalii visot nugo Joab lei gohččon. 23Áirras dajai: “Vašálaš lei gievrrat go mii ja fallehii min giettis, muhto mii ájiimet sin ruoktot gitta gávpotpoartta rádjái. 24Dalle dávgebáhččit báhče du olbmáid muvrra alde, ja soapmásat gahčče. Maiddái du bálvaleaddji, hetlaš Uria, jámii.” 25

11,25
2,26
Dalle David dajai áirasii: “Cealkke Joabii ná: ‘Ale divtte dán ášši váivvidit iežat, miehkkihan goddá fargga ovtta, fargga nuppi. Soađa roahkkadit gávpogiin ja duššat dan.’ Roahkasmahte su dán láhkai.”

26Go Uria áhkká gulai ahte su boadnjá lei gahččan, de son doalai beallelažžasis váidalusaid. 27Go moraštanáigi lei vássán, de David vieččahii su šloahttasis. Son šattai Davida áhkkán ja riegádahtii sutnje bártni. Muhto dat maid David lei dahkan, lei bahá Hearrá čalmmiin.

12

Natan cuiggoda Davida

121Hearrá vuolggahii Natana Davida lusa. Go Natan lei boahtán gonagasa lusa, de son dajai: “Muhtun gávpogis ledje guokte olbmá, nubbi rikkis ja nubbigis geafi. 2Riggás ledje hui ollu sávzzat ja vuovssát, 3muhto geafes olbmás ii lean eará go okta áidna uhca lábbáš maid son lei oastán. Son biepmai lábbáža, ja dat stuorui su luhtte ovttas su mánáiguin. Dat borai su láibbi ja jugai su lihtis, veallái su askkis ja lei sutnje dego su iežas nieida. 4De oktii rikkis olbmái bođii guossi. Rikkis ii rásken váldit ovttage iežas sávzzain dahje omiin vai beassá málestit mátkkálažžii, muhto son válddii geafes olbmá lábbá ja ráhkadii dan olbmái gii lei boahtán su guossái.”

5David suhtai sakka dan olbmái ja dajai Natanii: “Nu duohta go Hearrá eallá, dat olmmái gii dan dagai, ánssáša jápmit. 6

12,6
2 Mos 22,1
Lábbá son galgá máksit njealjegeardásaččat, danin go son dagai duoinna lágiin ja lei nu garraváimmot.” 7
12,7
1 Sam 16,13
Dalle Natan dajai Davidii: “Don leat dat olmmái. Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Mun vuiden du Israela gonagassan ja gádjon du Saula gieđas. 8Mun adden dutnje du hearrá gonagasvuođa ja su áhkáid du fátmái ja adden dutnje Israela ja Juda čearddaid. Jos dat livččii leamaš uhccán, de mun livččen addán dutnje vel eambbo. 9
12,9
4 Mos 15,31
Manne don leat badjelgeahččan Hearrá sáni ja dahkan dan mii lea bahá mu čalmmiin? Hetlaš Uria don leat časkán ammonlaččaid mihkiin, ja su áhká don leat váldán alccesat áhkkán. 10De ii miehkki goassege gáidda du sogas, danne go don leat badjelgeahččagoahtán mu ja váldán áhkkán hetlaš Uria áhká. 11
12,11
16,22
Ná cealká Hearrá: Mun čuoččáldahtán lihkohisvuođa du iežat bearrašis, ja du čalmmiid ovddas mun válddán du iežat áhkáid ja attán sin nubbái, ja son veallá du áhkáiguin beaiveguovdil. 12Don leat dahkan iežat dagu čihkosis, muhto mun dagan dán oppa Israela oaidnut, beaivečuovggas.” 13
12,13
24,10
Sál 51,2eč
Dalle David dajai Natanii: “Mun lean suddudan Hearrá vuostá.” Natan vástidii: “Nu lea Hearráge sihkkon du suttu, itge don jáme. 14
12,14
11,27
Muhto go don dáinna daguin leat badjelgeahččan Hearrá sáni, de jápmá dat bárdni gii dutnje lea riegádan.”

Davida ja Batseba bárdni jápmá

15De Natan manai ruoktot. Ja Hearrá časkkii máná gean Uria áhkká lei riegádahttán Davidii, nu ahte mánná buohccái sakka. 16David rohkadalai Ipmila bártnáža ovddas, fástudii veallái ijaid báljes eatnamis. 17

12,17
3,35
Šloahta vuorrasat geahččaledje oažžut su lihkkat, muhto son biehttalii iige dáhtton oppa borratge singuin.

18Čihččet beaivvi bártnáš jámii. Davida bálvaleaddjit eai arvan muitalit dan Davidii, dasgo sii jurddašedje: “Ii son guldalan min go bártnáš lei eallimin, mo mii dalle sáhttit muitalit sutnje ahte bártnáš lea jápmán? Son sáhttá dahkat bahá alccesis.” 19Muhto go David oinnii bálvaleddjiidis savkkástallamin gaskaneaset, de son árvidii ahte bártnáš lei jápmán. Son jearai sis: “Leago bártnáš jápmán?” Sii vástidedje: “De lea.” 20Dalle David lihkai eatnamis, basadii, vuoiddai iežas ja molssui biktasiid. Dasto son manai Hearrá vissui rohkadallat. Go son máhcai ruoktot, de son siđai borramuša. Dat buktojuvvui sutnje, ja son borai. 21Su bálvaleaddjit jerre sus: “Manin don dagat nie? Go bártnáš lei ain eallimin, de don fástudit ja čirrot. Muhto dál go son lea jápmán, de don čuožžilat ja boradišgoađát!” 22Son vástidii: “Go bártnáš lei ain eallimin, de mun fástudin ja čirron, dasgo mun jurddašin: ‘Hearrá sáhttá árkkálmastit mu ja diktit bártnáža eallit.’ 23

12,23
Job 7,9
Muhto manne mun dál šat galggašin fástudit, go son lea jápmán? In mun goitge sáhte oažžut su ruovttoluotta? Mun manan oktii su lusa, muhto son ii gal máhca mu lusa.”

Salomo riegáda

24

12,24
1 Muit 3,5
12,24 Salomo Namas lea oktavuohta hebreagiel sátnái mii mearkkaša “ráfi”. Gč. 1 Muit 22,9.David jeđđii áhkás Batseba. Son manai su lusa ja veallái suinna. Áhkká riegádahtii bártni, ja David attii sutnje nama Salomo. Hearrá ráhkistii bártnáža 2512,25 Jedidja Namma mearkkaša “Hearrá ráhkis ustit” dahje “Hearrá jiellat”.ja vuolggahii profehta Natana buktit sáni ahte bártnážii galggai Hearrá dihte bidjat namman Jedidja.

David váldá Rabba

26

12,26
1 Muit 20,1–3
12,26 gonagasa gávpoga Rabba gávpotoassi. >10,3.Joab fallehii ammonlaččaid Rabba ja válddii gonagasa gávpoga. 2712,27 Čáhcegávpoga Rabba gávpotoassi.Son vuolggahii áirasiid Davida lusa ja cealkkihii: “Mun lean fallehan Rabba ja lean juo váldán Čáhcegávpoga. 28Čohkke dal soahteveaga bázahasa, divo dan gávpoga birra ja váldde dan, ovdal go mun válddán dan ja oaččun dan iežan nammii.” 29Dalle David čohkkii buot olbmáidis ja vulggii Rabbai, fallehii gávpoga ja válddii dan. 3012,30 ovtta taleantta sullii 34,2 kilo.Son válddii sin gonagasa oaivvis gollekruvnnu mii lei čiŋahuvvon divrras geđggiiguin ja dettii ovtta taleantta, ja dat biddjojuvvui su oaivái. Son válddii gávpogis hui stuorra sállaša. 31Son doalvvui eret gávpoga ássiid ja bággii muhtumiid sis bargat saháiguin, ruovdeguhkiiguin, veahčiriiguin ja ruovdeákšuiguin, earáidgis son bijai ráhkadit diillaid. Nu son dagai buot ammonlaččaid gávpogiidda. Dasto David ja oppa soahteveahka máhcce Jerusalemii.