Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
7

Aramealaččat báhtarit Samarias

717,1 seamihtu sullii 12 lihttera.Dalle Eliša dajai: “Gullet Hearrá sáni! Ná cealká Hearrá: ‘Ihttin dán áigái Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid.’” 2Gonagasa vovdnasoahteolmmái gean gihtii gonagas dorjii, dajai Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Eliša vástidii: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.”

3

7,3
3 Mos 13,46
Gávpotpoartta olggobealde orro njeallje spihtálaš olbmá. Sii dadje guhtet guimmiidasaset: “Manne mii čohkkát dás dassá go jápmit? 4Jos mii mannat gávpogii, de mii jápmit dohko, danin go doppe lea nealgi. Jos mii čohkkát dás, de mii jápmit dása. Mii sáhttit seammá bures mannat aramealaččaid soahtesiidii. Jos sii diktet min eallit, de mii eallit, ja jos sii goddet min, de mii jápmit.” 5Eahkedisveaigin sii vulge aramealaččaid siidda guvlui, muhto go sii jovde siidda ravdii, de doppe ii lean ii oktage. 6
7,6
19,7
Hearrá lei diktán aramealaččaid gullat vovnnaid ja heasttaid ráđa ja stuorra soahteveaga mára. Sii ledje dadjan guhtet guoibmáseaset: “Israela gonagas lea vissásii bálkáhan hetlaččaid gonagasaid ja Egypta gonagasaid fallehit min.” 7Eahkedisveaigin aramealaččat ledje vuolgán, guođđán gođiid, heasttaid ja áseniid ja báhtaran siiddas vai besse gádjut heakkaset.

8Go spihtálaš olbmát ledje joavdan siidii, de sii manne muhtun goahtái. Sii borre ja juhke ja válde doppe silbbaid, golliid ja biktasiid ja čihke daid. De sii máhcce ja manne nuppi goahtái, válde doppege dávviriid ja čihke daid. 9Muhto de sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Mii eat daga riekta. Dát beaivi lea buriid ságaid beaivi, ja jos mii dál orrut jávohaga ja vuordit dassážii go iđit čuvggoda, de mii šaddat sivalažžan. Bohtet, de mii vuolgit muitalit dán gonagasa olbmuide.”

10Spihtálaččat máhcce, čurvo gávpoga poartafávttaid ja muitaledje sidjiide: “Mii manaimet aramealaččaid soahtesiidii, muhto doppe ii dihtton ii oktage eaige gullon olbmojienat. Heasttat ja ásenat gal ledje čatnagasas, ja goađit ledje nugo ledje leamašge.” 11Poartafávttat dieđihedje dan gonagasa šlohttii. 12Lei ain iđedisveaigi, go gonagas lihkai. Son dajai olbmáidasas: “Mun árvidan maid aramealaččat leat dahkan. Sii dihtet ahte mii gillát nealggi, ja danin sii leat vuolgán soahtesiiddas ja čiehkádan meahccái. Sii vurdet ahte mii boahtit olggos gávpogis, ja de sii dohppejit min eallinaga ja bahkkejit gávpogii.”

13Muhtun gonagasa olmmái dajai dalle: “Eatgo mii vuolggat soapmásiid čielggadit ášši? Sii sáhttet váldit vihtta dain heasttain mat velá leat báhcán. Ii sidjiide goit geava vearrábut go daidda israellaččaide geat juo leat duššan, dahje daidda geat vel leat báhcán.” 14Nu sii geassastedje heasttaid guvttiid vovnnaid ovdii, ja gonagas vuolggahii daid Arama soahteveaga maŋŋái ja dajai: “Mannet geahččat!” 15Vovdnaolbmát vudje aramealaččaid maŋis gitta Jordana rádjái, ja oppa geainnu dievva ledje biktasat ja gálvvut maid aramealaččat ledje hoahpus bálkon eret. Áirasat máhcce ja muitaledje gonagassii maid ledje oaidnán. 16Dalle álbmot vulggii olggos gávpogis ja speajai aramealaččaid soahtesiidda. Dalle silbašekeliin beasai oastit seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid, nugo Hearrá lei almmuhan.

17

7,17
7,2
Gonagas lei bidjan vovdnasoahteolbmá gean gihtii son dorjii, gozihit gávpotpoartta, muhto álbmot duolmmui su jámas portii. Ipmila olmmái lei einnostan nu dalle go gonagas lei boahtán su lusa. 18Son lei maid einnostan gonagassii ahte maŋit beaivvi Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin guokte seamihtu gortniid ja seamihtu fiinna jáffuid. 19Dalle vovdnasoahteolmmái lei dadjan Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Muhto Eliša lei dadjan: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.” 20Ja nu sutnje geavaige: Álbmot duolmmui su jámas portii.

8

Eliša veahkeha šunemlaš nissona

81

8,1
4,35
Eliša dajai nissonii gean bártni son lei dahkan eallin: “Vuolgge eret dán eatnamis oktan bearrašiinnát ja ása vierisin gosa sáhtát. Dasgo Hearrá lea rávkan nealggi, ja dat bistá eatnamis čieža jagi.” 2
8,2
Rut 1,1
Nisson dagai nugo Ipmila olmmái lei nevvon. Son vulggii Israelis oktan bearrašiinnis ja ásai čieža jahkái filistalaččaid eatnamii.

3Čieža jagi geažes nisson máhcai filistalaččaid eatnamis ja manai ánuhit gonagasas veahki, vai fidne iežas viesu ja eatnama ruoktot. 4Gonagas lei aiddo dalle sártnodeamen Gehasiin, Ipmila olbmá bálvaleddjiin. Gonagas lei bivdán: “Muital munnje buot daid stuorra daguid maid Eliša lea dahkan.” 5Ja go Gehasi bárrahis lei muitaleamen gonagassii mo Eliša lei dahkan jábmi eallin, de dasa bođii nisson gean bártni Eliša lei dahkan eallin, ja ánuhii gonagasas veahki, vai fidne iežas viesu ja eatnama ruoktot. Gehasi dajai: “Mu hearrá ja gonagas! Dát lea dat nisson ja duot lea su bárdni gean Eliša dagai eallin.” 6Gonagas jearahii nissonis mo visot lei geavvan, ja nisson muitalii sutnje. De gonagas gohčui muhtun hoavvaolbmá vuolgit nissona fárrui ja dajai olbmái: “Veahket su vai oažžu ruoktot buot mii sutnje gullá ja buot dan vuoittu maid eanan lea addán dan beaivvi rájes go son vulggii eatnamis, gitta dán beaivvi rádjái.”

Eliša Damaskusis

7Oktii go Eliša manai Damaskusii, de Arama gonagas Ben-Hadad lei aiddo dalle buohcamin. Gonagassii muitaluvvui ahte gávpogii lei boahtán Ipmila olmmái. 88,8 Hasael muhtun Ben-Hadada virgeolbmáin; son šattai maŋŋá gonagassan, v. 15. Vrd. 1 Gon 19,15eč.Gonagas dajai Hasaelii: “Váldde fárrui attáldaga ja mana deaivvadit Ipmila olbmáin. Siđa su jearrat Hearrás, buorránango mun dán dávddas.” 9Hasael vulggii deaivvadit Elišain ja válddii fárrui attáldahkan Damaskusa buoremus buktagiid nu ollu go njealljelogi kamela vedje guoddit. Son loaiddastii Eliša ovdii ja dajai: “Du bárdni Ben-Hadad, Arama gonagas, vuolggahii mu du lusa jearrat, buorránago son dávddastis.” 10Eliša vástidii: “Cealkke sutnje ahte son buorrána. Muhto Hearrá lea almmuhan munnje ahte son jápmá.” 11

8,11
Jer 14,17
Luk 19,41
Ipmila olmmái gaivái ovdasis guhká, ja viimmat son čirrui. 12
8,12
10,32eč
Jes 13,1618
Hos 14,1
Am 1,3č13
4,10
Hasael jearai: “Mu hearrá, manin don čierut?” Eliša vástidii: “Dan dihte go mun dieđán man ollu bahá don dagat israellaččaide. Don buolláhat sin ladnegávpogiid ja gottát sin válljusoahteolbmáid, don cuvket sin uhca mánážiid ja luddet sin áhpehis nissoniid.” 13Hasael dajai: “Mo mun, dákkár beana, sáhtášin dahkat nu stuorra daguid?” Eliša vástidii: “Hearrá lea almmuhan munnje ahte don šattat Arama gonagassan.” 14Hasael vulggii Eliša luhtte ja manai hearrás lusa. Gonagas jearai sus: “Maid Eliša dajai dutnje?” Hasael vástidii: “Son dajai ahte don buorránat.” 15Muhto maŋit beaivvi son válddii gokčasa, cokkadii dan čázis ja dettii dan gonagasa muođuid vuostá, ja nu son jámii. Hasael šattai gonagassan su maŋŋil.

Joram Juda gonagassan

16

8,16
2 Muit 21,1eč
8,16 šattai Juda gonagassan, viđát ráđđenjagi Áhčči ja bárdni leigga gonagassan oktanaga soames jagiid.Joram, Jošafata bárdni, šattai Juda gonagassan Israela gonagasa Jorama, Ahaba bártni, viđát ráđđenjagi. 17Son lei golbmalogiguovttejahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis gávcci jagi. 18
8,18
16,3
Joram vádjolii seammá geainnu go Israela gonagasat. Ahaba soga láhkái son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, sushan lei áhkkán Ahaba nieida. 19
8,19
2 Sam 7,12eč
1 Gon 11,36
15,4
Muhto bálvaleaddjis Davida dihte Hearrá ii goit dáhtton duššadit Juda, danin go son lei lohpidan addit Davidii ja su bártniide lámppá agálaš áigái.

20

8,20
2 Muit 21,8eč
Jorama áigge edomlaččat stuimmáskedje, čuoldásedje Judas ja bidje alcceseaset gonagasa. 21Dalle Joram vulggii buot soahtevovnnaidisguin ráji rastá Sairii. Son fallehii ihkku, muhto edomlaččat geat ledje birastahttán su, časke su ja su soahtevovdnaoaivámuččaid, ja soahteolbmát báhtaredje gođiidasaset. 228,22 Libna gávpot sullii 40 km Jerusalemis eret. Dat gulai levilaččaide (Jos 21,13), muhto de filistalaččat válde dan.Dan rájes go Edom stuimmáskii, de dat ii šat goassege leat leamaš Juda válddis. Maiddái Libna čuoldásii Judas seammá áigge.

23

8,23
2 Muit 21,20
Mii muđui lea muitalit Joramis ja su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 24
8,24
2 Muit 22,1eč
Joram manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui sin báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Ahasja.

Ahasja Juda gonagassan

25

8,25
9,29
Ahasja, Juda gonagasa Jorama bárdni, šattai Juda gonagassan Jorama, Ahaba bártni, guoktenuppelogát ráđđenjagi. 26Ahasja lei guoktelogiguovttejahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis ovtta jagi. Su eadni lei Atalja, Israela gonagasa Omri nieida. 27Ahasja vádjolii Ahaba soga geainnu ja dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin; dasgo son lei náitalan Ahaba bearrašii. 28
8,28
9,14eč
Ja son vulggii ovttas Joramiin, Ahaba bártniin, soahtat Arama gonagasain Hasaeliin. Ramotis Gileadis aramealaččat hávváduhtte Jorama. 29Dalle gonagas Joram máhcai Jisreelii buorránit háviin maid aramealaččat ledje časkán sutnje Ramas, go son lei soahtan Arama gonagasain Hasaeliin. Juda gonagas Ahasja, Jorama bárdni, bođii Jisreelii geahččat Ahaba bártni Jorama, go son lei buohcamin.

9

Jehu šaddá gonagassan

91Profehta Eliša rávkkai muhtun profehtaoahppi ja dajai sutnje: “Boahkánastte alimiid ja vuolgge Ramotii Gileadis. Váldde mielde dán oljobohttala. 2Go ollet dohko, de oza Jehu, Nimši bártni Jošafata bártni. Mana deaivvadit suinna, bivdde su sierra olbmáidis luhtte ja doalvvo su siskkimuš gámmárii. 3

9,3
1 Gon 19,16
Váldde dasto oljobohttala, golggat oljju su oaivái ja cealkke: ‘Ná cealká Hearrá: Mun lean vuoidan du Israela gonagassan.’ Rabas dasto uvssa ja viehkal dalán, ale ájahala.” 4Dalle profehtaoahppi gii lei ain nuorra olmmái, vulggii Ramotii Gileadis. 5Go son ollii dohko, de soahteveaga oaivámuččat ledje das čohkkámin. Profehtaoahppi dajai: “Mus lea juoga sárdnut dutnje, oaivámuš.” Jehu jearai: “Guđemužžii mis?” Son vástidii: “Dutnje alccesat, oaivámuš.” 6Dalle Jehu čuožžilii, ja soai manaiga vissui. Doppe profehtaoahppi golggahii oljju Jehu oaivái ja dajai sutnje: “Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: ‘Mun lean vuoidan du Hearrá álbmoga Israela gonagassan. 7
9,7
1 Gon 18,4
19,10
21,5eč
Don duššadat hearrát Ahaba soga, dasgo mun dáhtun mávssahit Jesabelii profehtaid vara ja buot bálvaleddjiidan vara. 8
9,8
1 Gon 21,21eč
Oppa Ahaba sohka duššá, mun jávkadan Israelis buot Ahaba soga olbmábeale, sihke stuorráid ja smávváid. 9
9,9
1 Gon 15,29
16,3
Ja mun dagan Ahaba sohkii nugo dahken Jeroboama, Nebata bártni, sohkii ja Baša, Ahia bártni, sohkii. 10Jesabela borret beatnagat Jisreela eatnamis, iige oktage hávdát su.’” Dasto profehtaoahppi rabastii uvssa ja viehkalii.

11

9,11
Hos 9,7
Go Jehu bođii olggos gonagasa oaivámuččaid lusa, de sii jerre sus: “Leago buot bures? Manne dat dáddju finai du luhtte?” Son vástidii sidjiide: “Diihan dovdabehtet olbmá ja su ságaid.” 12Muhto sii dadje: “Ale mohkohala, muital njuolga!” De son dajai: “Dán láhkái son sártnui munnje ja dajai: ‘Nu cealká Hearrá: Mun lean vuoidan du Israela gonagassan.’” 13
9,13
Matt 21,8
Dalle oaivámuččat nulle hoahpus oalgebiktasiid ja bidje daid boardagii Jehu julggiid vuollái. Sii bosso dorvve ja čurvo: “Jehu lea gonagas!”

Jehu goddá Israela ja Juda gonagasaid

14

9,14
8,28č
Jehu, Nimši bártni Jošafata bárdni, dagai suollemas lihtu Jorama vuostá. Gonagas Joram lei leamaš Ramotis Gileadis jođiheamen oppa Israela soahteveaga, go dat bealuštii gávpoga maŋŋil go Arama gonagas Hasael lei bahkken eatnamii. 159,15 Jisreel >1 Gon 18,45.Son lei goit máhccan Jisreelii dálkkodit háviidis maid aramealaččat ledje časkán sutnje dalle go son lei soahtan Hasaeliin, Arama gonagasain. Jehu dajai: “Jos dii lehpet mu beali, de allet luoitte gávpogis ovttage doalvut min doaimmain dieđu Jisreelii.” 16Dasto Jehu goarkŋastii vovnnaidasas ja vulggii Jisreelii gos Joram veallái buohccin. Juda gonagas Ahasja lei maid boahtán dohko oahppaladdat Jorama. 17Várdájeaddji gii čuoččui Jisreela toartnas, oinnii Jehu joavkku boahtimin. Go son muitalii ahte oinnii joavkku, de Joram dajai: “Vuolggat riidejeaddji sin ovddal jearrat, leago buot bures.” 18Riidejeaddji manai sin ovddal ja dajai: “Gonagas jearrá, leago buot bures.” Jehu vástidii: “Maid dat dutnje guoská? Jorggit ja čuovo mu!” Várdájeaddji muitalii ahte áirras lei báhcán joavkku lusa iige vuolgán ruoktot. 19Dalle gonagas vuolggahii nuppi riidejeaddji. Son bođii joavkku lusa ja dajai: “Gonagas jearrá, leago buot bures.” Jehu vástidii: “Maid dat dutnje guoská? Jorggit ja čuovo mu!” 20Várdájeaddji muitalii gonagassii: “Son lea báhcán joavkku lusa iige vuolgge ruoktot. Dat ferte leat Jehu, Nimši bárdni, dasgo son vuodjá dego bieđđi.”

21

9,21
1 Gon 21,1
Dalle Joram dajai: “Geassastehket!” Su vovnnat geassastuvvojedje. De Israela gonagas Joram ja Juda gonagas Ahasja vulggiiga goabbáge vovnnainis ja manaiga Jehu ovddal. Soai fáhtiiga su jisreellaš Nabota eananbihtás. 22
9,22
Alm 2,20
9,22 fuorrávuohta tempelfurrošeapmi.Go Joram oinnii Jehu, de son jearai: “Leago buot bures, Jehu?” Son vástidii: “Mo sáhtášii leat, go eatnát Jesabela fuorrávuohta ja noaidemeanut ain bistet?” 23Dalle Joram jorgalii vovnnaidis báhtarussii ja čurvii Ahasjai: “Beahtus, Ahasja!” 24Muhto Jehu dohppii dávggi ja bážii Jorama hárdui. Njuolla ráiggai váimmu, ja Joram gahčai vovnnaidis sisa. 25
9,25
1 Gon 21,19
22,38
Jehu dajai Bidkarii, vovdnasoalddáhii: “Váldde su vovnnain ja bálkes jisreellaš Nabota eananbihttái! Almma don muittát Hearrá einnostusa? Go moai leimme riidemiin rattát su áhči Ahaba maŋis, de gonagassii celkojuvvui dát Hearrá sátni: 26‘Duođaid, mun oidnen ikte Nabota ja su bártniid vara. Mun mávssahan dutnje aiddo dán seammá eananbihtás’. Ollašuhte dál Hearrá sáni ja bálkes su dán eananbihttái.”

27

9,27
2 Muit 22,9
9,27 Jibleam gávpot Manasses, Dotana davábealde.Go Juda gonagas Ahasja oinnii mii dáhpáhuvai, de son báhtarii Bet-Gana guvlui. Muhto Jehu doarridišgođii su ja čuorvvui: “Goddet sunai!” Sii hávváduhtte Ahasja Jibleama buohta, go su vovnnat ledje goargŋumin Gura vieltti. Ahasja beasai báhtarit Megiddoi, muhto jámii dohko. 28Gonagasa bálvaleaddjit dolvo su vovnnain Jerusalemii ja hávdádedje su Davida gávpogii iežas hávdái áhčiidis báldii. 29Ahasja lei šaddan Juda gonagassan Jorama, Ahaba bártni, oktanuppelogát ráđđenjagi.

Jesabel goddojuvvo

30Jehu lei juo boahtimin Jisreelii, go Jesabel gulai mii lei dáhpáhuvvan. Son fávrrosmahttalii čalmmiidis, čiŋahii oaivvis ja manai geahčadit láseráiggi olggos. 319,31 Simri Jesabel veardida Jehu Simrin gii ráđđii dušše čieža beaivvi maŋŋil go lei goddán gonagas Ela. Vrd. 1 Gon 16,9–18.Go Jehu bođii poarttas, de Jesabel jearai: “Leago buot bures, go leat goddán hearrát dego Simri?” 32Jehu geahčastii bajás ihkkonii ja jearai: “Guhtemuš dis lea mu beali?” Dalle moadde hoavvaolbmá gopmirdedje su beallái. 33“Norddastehket su vulos”, Jehu dajai, ja hoavvaolbmát norddastedje Jesabela láseráigge. Su varra rišai seaidnái ja heasttaid njeaiga, ja Jehu vujii vovnnaidisguin su cuovkkas. 34

9,34
1 Gon 16,31
Jehu manai sisa, borai ja jugai. De son gohčui: “Dolvot eret dan garruduvvon nissona ja hávdádehket su, dasgo son lea gonagasa nieida.” 35Muhto go sii manne hávdádit Jesabela, de sii eai gávdnan sus eará go oaiveskálžžu, julggiid ja gieđaid. 36
9,36
1 Gon 21,23
Hávdádeaddjit máhcce Jehu lusa ja muitaledje dan sutnje. De son dajai: “Dál lea ollašuvvan Hearrá sátni maid son sártnui bálvaleaddjis tišbelaš Elia bokte: ‘Beatnagat borret Jesabela Jisreela eatnamis, 37ja su rumaš lea dego dukta Jisreela eatnamii, iige oktage sáhte dadjat: Dát lea Jesabel.’”