Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

Eliša govddiidahttá ákšu

61Profehtaoahppit dadje Elišai: “Viessu gosa mii čoahkkanit du ovdii, lea midjiide ilá gárži. 2Divtte min mannat Jordangáddái ja buktit doppe iešguhtege hirssa ja hukset alcceseamet viesu gos čáhkat orrut.” Eliša dajai: “Mannet fal!” 3Muhtun oahppi dajai: “Vuolgge donge bálvaleddjiidatguin.” Eliša dajai: “Na juo, mun vuolggán.” 4Son vulggii singuin, ja sii manne Jordangáddái ja njeaidigohte muoraid. 5Muhto go muhtun oahppi lei njeaidimin muora, de su ákšu gahčai čáhcái. Son čuorvvui: “Vuoi, hearrán, dat lei vel luoikkasákšu!” 6Dalle Ipmila olmmái jearai: “Gokko dat gahčai?” Oahppi čájehii dan báikki. De Eliša čuohpai muorrabihtáža, suhppii dan dan báikái ja govddiidahtii ákšu. 7“Váldde dal dan!” Eliša dajai. Oahppi geigii gieđa ja válddii ákšu čázis.

Hearrá čalmmehuhttá aramealaččaid

8Oktii go Arama gonagas lei soahtamin Israeliin, de son ráđđádalai olbmáidisguin ja mearridii, gosa dahkat soahtesiidda. 9Ipmila olmmái bijai sáni Israela gonagassii ja várrii su mannamis dan báikki bokte gosa aramealaččat ledje boahtimin. 10Israela gonagas vuolggahii olbmáidis dan báikái mas Ipmila olmmái lei várren su, ja dat báiki adnojuvvui čalmmis. Iige dat dáhpáhuvvan duššefal oktii dahje guktii. 11Dat muosehuhtii Arama gonagasa. Son rávkkai lusas olbmáidis ja dajai sidjiide: “Muitalehket, guhtemuš min olbmáin lea Israela gonagasa beali!” 12Dalle muhtun su olbmáin dajai: “Ii oktage, mu hearrá ja gonagas. Israelis lea profehta Eliša gii muitala Israela gonagassii vel dange maid don sártnut oađđingámmáristtát.” 136,13 Dotan báiki Samaria davábealde.Dalle gonagas gohčui: “Mannet diđoštit gos son lea, vai mun beasan vuolggahit olbmáid dohppet su.” Go sutnje dieđihuvvui ahte Eliša lei Dotanis, 14de son vuolggahii dohko ollu soahteolbmáid oktan heasttaideasetguin ja vovnnaideasetguin. Sii bohte ihkku ja birastahtte gávpoga. 15Go Ipmila olbmá bálvaleaddji árrat iđedis lihkai ja manai olggos, de ledje gávpoga birra ollu soahteolbmát, heasttat ja vovnnat. Bálvaleaddji dajai Elišai: “Vuoi, hearrán! Maid moai dál dahke?” 16

6,16
2 Muit 32,7
1 Joh 4,4
Eliša vástidii: “Ale bala, dat geat leat munno beali, leat ollu eanebut go dat geat leat sin beali.” 17
6,17
1 Mos 32,1č
Sál 34,8
Son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Hearrá, rabas su čalmmiid, vai son oaidná. Ja Hearrá rabastii bálvaleaddji čalmmiid, ja son oinnii ahte váris Eliša birra ledje dievva dollaheasttat ja dollavovnnat.”

18

6,18
1 Mos 19,11
Go aramealaččat boahtigohte Eliša guvlui, de son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Čalmmehuhte sin!” Ja Hearrá čalmmehuhtii sin, nugo Eliša lei ánuhan. 19Eliša dajai sidjiide: “Ii dát leat rivttes geaidnu iige rivttes gávpot. Bohtet mu maŋis, de mun ofelasttán din dan olbmá lusa gean lehpet ohcamin.” Ja son ofelasttii sin Samaria gávpogii. 20Go sii jovde dohko, de Eliša dajai: “Hearrá, rabas sin čalmmiid, vai sii oidnet!” Hearrá rabastii sin čalmmiid, ja sii fuomášedje leat guovdu Samaria gávpoga. 216,21 Áhčážan >2,12.Go Israela gonagas oinnii sin, de son jearai Elišas: “Áhčážan, galggango mun goddit sin?” 22
6,22
Sát 25,21
Eliša vástidii: “Ale gotte sin. It suige don gottáše daidge geaid válddát fáŋgan soađis? Bija sin ovdii láibbi ja čázi, vai sii besset borrat ja juhkat ja de máhccat hearráset lusa.” 23Gonagas lágidii aramealaččaide stuorra guossemállásiid, ja sii borre ja juhke. De son luittii sin mannat ráfái, ja sii máhcce hearráset lusa. De eai aramealaččat šat bahkken Israelii stajidit eatnama.

Nealgi birastahttojuvvon Samarias

24Muhtin áiggi geažes Arama gonagas Ben-Hadad čohkkii olles soahteveagas, vulggii johtui ja birastahtii Samaria gávpoga, 25

6,25
18,27
6,25 gávccilogi šekela sullii 0,9 kilo. vihtta šekela sullii 57 grámma. njealjádas kabmihtu sullii 0,5 lihttera. ▶ mihttu ja deaddu. duvvábaika adnojuvvui biebmun go lei heađi áigi. ja gávpogii šattai hui stuorra nealgi. Ásenoaivi mávssii dalle gávccilogi šekela silba ja njealjádas kabmihtu duvvábaika mávssii vihtta šekela.

26Go Israela gonagas dalle lei oktii váccašeamen muvrra alde, de soames nisson čuorvvui sutnje: “Veahket, mu hearrá ja gonagas!” 27Gonagas vástidii: “Jos Hearrá ii veahket du, de mo dalle mun? Gordneráidnensajisgo mun vieččan dutnje veahki vai viidnebohčingáris?” 28Son goit jearai: “Mii dus lea heahtin?” Nisson dajai: “Dát nisson dajai munnje: ‘Atte deike bártnát, de moai borre su odne, ja ihttingis mu bártni.’ 29

6,29
3 Mos 26,29
5 Mos 28,53
Váid 4,10
Nu moai vuoššaime mu bártni ja boraime su, ja maŋit beaivvi mun de dadjen sutnje: ‘Atte dál dongis iežat bártni, de moai borre su.’ Muhto son leige čiehkan bártnis.” 30
6,30
1 Gon 21,27
6,30 gaikkodii biktasiiddis, horstagárvu morraša dahje suorganeami mearkkat. ▶ moraštanvierut.Go gonagas gulai nissona sániid, de son gaikkodii biktasiiddis, ja go son lei vázzimin muvrra alde, de olbmot oidne ahte sus lei horstagárvu liikki vuostá. 31Gonagas dajai: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos Eliša, Šafata bártni, oaivi bissu sajistis vel otná beaivvi maŋŋilge!”

32

6,32
1 Gon 19,1014
21,19
Eliša lei čohkkámin viesustis, ja vuorrasat čohkkájedje su luhtte. Gonagas vuolggahii dohko muhtun olbmá, muhto ovdal go áirras lei ollen dohko, de Eliša dajai vuorrasiidda: “Dál lea dat sorbmejeaddji bárdni vuolggahan deike olbmá čuohppat mus oaivvi. Muhto go áirras boahtá, de galgabehtet dahppat uvssa ja doalahit su olgun. Almma su hearrá lávkkit juo gullojit su maŋis?” 336,33 gonagas masorehtalaš teavsttas lea “áirras”.Go Eliša ain lei sárdnumin, de gonagas bođii su lusa ja dajai: “Dát lihkuhisvuohta lea Hearrá dahku. Manne mun šat dorvvastivččen sutnje?”

7

Aramealaččat báhtarit Samarias

717,1 seamihtu sullii 12 lihttera.Dalle Eliša dajai: “Gullet Hearrá sáni! Ná cealká Hearrá: ‘Ihttin dán áigái Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid.’” 2Gonagasa vovdnasoahteolmmái gean gihtii gonagas dorjii, dajai Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Eliša vástidii: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.”

3

7,3
3 Mos 13,46
Gávpotpoartta olggobealde orro njeallje spihtálaš olbmá. Sii dadje guhtet guimmiidasaset: “Manne mii čohkkát dás dassá go jápmit? 4Jos mii mannat gávpogii, de mii jápmit dohko, danin go doppe lea nealgi. Jos mii čohkkát dás, de mii jápmit dása. Mii sáhttit seammá bures mannat aramealaččaid soahtesiidii. Jos sii diktet min eallit, de mii eallit, ja jos sii goddet min, de mii jápmit.” 5Eahkedisveaigin sii vulge aramealaččaid siidda guvlui, muhto go sii jovde siidda ravdii, de doppe ii lean ii oktage. 6
7,6
19,7
Hearrá lei diktán aramealaččaid gullat vovnnaid ja heasttaid ráđa ja stuorra soahteveaga mára. Sii ledje dadjan guhtet guoibmáseaset: “Israela gonagas lea vissásii bálkáhan hetlaččaid gonagasaid ja Egypta gonagasaid fallehit min.” 7Eahkedisveaigin aramealaččat ledje vuolgán, guođđán gođiid, heasttaid ja áseniid ja báhtaran siiddas vai besse gádjut heakkaset.

8Go spihtálaš olbmát ledje joavdan siidii, de sii manne muhtun goahtái. Sii borre ja juhke ja válde doppe silbbaid, golliid ja biktasiid ja čihke daid. De sii máhcce ja manne nuppi goahtái, válde doppege dávviriid ja čihke daid. 9Muhto de sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Mii eat daga riekta. Dát beaivi lea buriid ságaid beaivi, ja jos mii dál orrut jávohaga ja vuordit dassážii go iđit čuvggoda, de mii šaddat sivalažžan. Bohtet, de mii vuolgit muitalit dán gonagasa olbmuide.”

10Spihtálaččat máhcce, čurvo gávpoga poartafávttaid ja muitaledje sidjiide: “Mii manaimet aramealaččaid soahtesiidii, muhto doppe ii dihtton ii oktage eaige gullon olbmojienat. Heasttat ja ásenat gal ledje čatnagasas, ja goađit ledje nugo ledje leamašge.” 11Poartafávttat dieđihedje dan gonagasa šlohttii. 12Lei ain iđedisveaigi, go gonagas lihkai. Son dajai olbmáidasas: “Mun árvidan maid aramealaččat leat dahkan. Sii dihtet ahte mii gillát nealggi, ja danin sii leat vuolgán soahtesiiddas ja čiehkádan meahccái. Sii vurdet ahte mii boahtit olggos gávpogis, ja de sii dohppejit min eallinaga ja bahkkejit gávpogii.”

13Muhtun gonagasa olmmái dajai dalle: “Eatgo mii vuolggat soapmásiid čielggadit ášši? Sii sáhttet váldit vihtta dain heasttain mat velá leat báhcán. Ii sidjiide goit geava vearrábut go daidda israellaččaide geat juo leat duššan, dahje daidda geat vel leat báhcán.” 14Nu sii geassastedje heasttaid guvttiid vovnnaid ovdii, ja gonagas vuolggahii daid Arama soahteveaga maŋŋái ja dajai: “Mannet geahččat!” 15Vovdnaolbmát vudje aramealaččaid maŋis gitta Jordana rádjái, ja oppa geainnu dievva ledje biktasat ja gálvvut maid aramealaččat ledje hoahpus bálkon eret. Áirasat máhcce ja muitaledje gonagassii maid ledje oaidnán. 16Dalle álbmot vulggii olggos gávpogis ja speajai aramealaččaid soahtesiidda. Dalle silbašekeliin beasai oastit seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid, nugo Hearrá lei almmuhan.

17

7,17
7,2
Gonagas lei bidjan vovdnasoahteolbmá gean gihtii son dorjii, gozihit gávpotpoartta, muhto álbmot duolmmui su jámas portii. Ipmila olmmái lei einnostan nu dalle go gonagas lei boahtán su lusa. 18Son lei maid einnostan gonagassii ahte maŋit beaivvi Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin guokte seamihtu gortniid ja seamihtu fiinna jáffuid. 19Dalle vovdnasoahteolmmái lei dadjan Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Muhto Eliša lei dadjan: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.” 20Ja nu sutnje geavaige: Álbmot duolmmui su jámas portii.

8

Eliša veahkeha šunemlaš nissona

81

8,1
4,35
Eliša dajai nissonii gean bártni son lei dahkan eallin: “Vuolgge eret dán eatnamis oktan bearrašiinnát ja ása vierisin gosa sáhtát. Dasgo Hearrá lea rávkan nealggi, ja dat bistá eatnamis čieža jagi.” 2
8,2
Rut 1,1
Nisson dagai nugo Ipmila olmmái lei nevvon. Son vulggii Israelis oktan bearrašiinnis ja ásai čieža jahkái filistalaččaid eatnamii.

3Čieža jagi geažes nisson máhcai filistalaččaid eatnamis ja manai ánuhit gonagasas veahki, vai fidne iežas viesu ja eatnama ruoktot. 4Gonagas lei aiddo dalle sártnodeamen Gehasiin, Ipmila olbmá bálvaleddjiin. Gonagas lei bivdán: “Muital munnje buot daid stuorra daguid maid Eliša lea dahkan.” 5Ja go Gehasi bárrahis lei muitaleamen gonagassii mo Eliša lei dahkan jábmi eallin, de dasa bođii nisson gean bártni Eliša lei dahkan eallin, ja ánuhii gonagasas veahki, vai fidne iežas viesu ja eatnama ruoktot. Gehasi dajai: “Mu hearrá ja gonagas! Dát lea dat nisson ja duot lea su bárdni gean Eliša dagai eallin.” 6Gonagas jearahii nissonis mo visot lei geavvan, ja nisson muitalii sutnje. De gonagas gohčui muhtun hoavvaolbmá vuolgit nissona fárrui ja dajai olbmái: “Veahket su vai oažžu ruoktot buot mii sutnje gullá ja buot dan vuoittu maid eanan lea addán dan beaivvi rájes go son vulggii eatnamis, gitta dán beaivvi rádjái.”

Eliša Damaskusis

7Oktii go Eliša manai Damaskusii, de Arama gonagas Ben-Hadad lei aiddo dalle buohcamin. Gonagassii muitaluvvui ahte gávpogii lei boahtán Ipmila olmmái. 88,8 Hasael muhtun Ben-Hadada virgeolbmáin; son šattai maŋŋá gonagassan, v. 15. Vrd. 1 Gon 19,15eč.Gonagas dajai Hasaelii: “Váldde fárrui attáldaga ja mana deaivvadit Ipmila olbmáin. Siđa su jearrat Hearrás, buorránango mun dán dávddas.” 9Hasael vulggii deaivvadit Elišain ja válddii fárrui attáldahkan Damaskusa buoremus buktagiid nu ollu go njealljelogi kamela vedje guoddit. Son loaiddastii Eliša ovdii ja dajai: “Du bárdni Ben-Hadad, Arama gonagas, vuolggahii mu du lusa jearrat, buorránago son dávddastis.” 10Eliša vástidii: “Cealkke sutnje ahte son buorrána. Muhto Hearrá lea almmuhan munnje ahte son jápmá.” 11

8,11
Jer 14,17
Luk 19,41
Ipmila olmmái gaivái ovdasis guhká, ja viimmat son čirrui. 12
8,12
10,32eč
Jes 13,1618
Hos 14,1
Am 1,3č13
4,10
Hasael jearai: “Mu hearrá, manin don čierut?” Eliša vástidii: “Dan dihte go mun dieđán man ollu bahá don dagat israellaččaide. Don buolláhat sin ladnegávpogiid ja gottát sin válljusoahteolbmáid, don cuvket sin uhca mánážiid ja luddet sin áhpehis nissoniid.” 13Hasael dajai: “Mo mun, dákkár beana, sáhtášin dahkat nu stuorra daguid?” Eliša vástidii: “Hearrá lea almmuhan munnje ahte don šattat Arama gonagassan.” 14Hasael vulggii Eliša luhtte ja manai hearrás lusa. Gonagas jearai sus: “Maid Eliša dajai dutnje?” Hasael vástidii: “Son dajai ahte don buorránat.” 15Muhto maŋit beaivvi son válddii gokčasa, cokkadii dan čázis ja dettii dan gonagasa muođuid vuostá, ja nu son jámii. Hasael šattai gonagassan su maŋŋil.

Joram Juda gonagassan

16

8,16
2 Muit 21,1eč
8,16 šattai Juda gonagassan, viđát ráđđenjagi Áhčči ja bárdni leigga gonagassan oktanaga soames jagiid.Joram, Jošafata bárdni, šattai Juda gonagassan Israela gonagasa Jorama, Ahaba bártni, viđát ráđđenjagi. 17Son lei golbmalogiguovttejahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis gávcci jagi. 18
8,18
16,3
Joram vádjolii seammá geainnu go Israela gonagasat. Ahaba soga láhkái son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, sushan lei áhkkán Ahaba nieida. 19
8,19
2 Sam 7,12eč
1 Gon 11,36
15,4
Muhto bálvaleaddjis Davida dihte Hearrá ii goit dáhtton duššadit Juda, danin go son lei lohpidan addit Davidii ja su bártniide lámppá agálaš áigái.

20

8,20
2 Muit 21,8eč
Jorama áigge edomlaččat stuimmáskedje, čuoldásedje Judas ja bidje alcceseaset gonagasa. 21Dalle Joram vulggii buot soahtevovnnaidisguin ráji rastá Sairii. Son fallehii ihkku, muhto edomlaččat geat ledje birastahttán su, časke su ja su soahtevovdnaoaivámuččaid, ja soahteolbmát báhtaredje gođiidasaset. 228,22 Libna gávpot sullii 40 km Jerusalemis eret. Dat gulai levilaččaide (Jos 21,13), muhto de filistalaččat válde dan.Dan rájes go Edom stuimmáskii, de dat ii šat goassege leat leamaš Juda válddis. Maiddái Libna čuoldásii Judas seammá áigge.

23

8,23
2 Muit 21,20
Mii muđui lea muitalit Joramis ja su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 24
8,24
2 Muit 22,1eč
Joram manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui sin báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Ahasja.

Ahasja Juda gonagassan

25

8,25
9,29
Ahasja, Juda gonagasa Jorama bárdni, šattai Juda gonagassan Jorama, Ahaba bártni, guoktenuppelogát ráđđenjagi. 26Ahasja lei guoktelogiguovttejahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis ovtta jagi. Su eadni lei Atalja, Israela gonagasa Omri nieida. 27Ahasja vádjolii Ahaba soga geainnu ja dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin; dasgo son lei náitalan Ahaba bearrašii. 28
8,28
9,14eč
Ja son vulggii ovttas Joramiin, Ahaba bártniin, soahtat Arama gonagasain Hasaeliin. Ramotis Gileadis aramealaččat hávváduhtte Jorama. 29Dalle gonagas Joram máhcai Jisreelii buorránit háviin maid aramealaččat ledje časkán sutnje Ramas, go son lei soahtan Arama gonagasain Hasaeliin. Juda gonagas Ahasja, Jorama bárdni, bođii Jisreelii geahččat Ahaba bártni Jorama, go son lei buohcamin.