Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
5

Eliša buorida aramealaš Naamana

515,1 spihtálaš >3 Mos 13,2.Arama gonagasa soahteveagaoaivámuččas Naamanis lei alla árvu iežas hearrá čalmmiin, danin go son lei leamaš Hearrá vearjun go lei beastán Arama dan vašálaččaid gieđas. Naaman lei veagalaš soahteolmmái, muhto lei spihtálaš. 2Go aramealaččat oktii ledje leamaš speadjamin Israela, de sii ledje buktán doppe uhca nieiddaža gii dasto šattai Naamana áhká bálvaleaddjin. 3Nieida dajai eamidasas: “Vare mu hearrá beasašii fitnat profehta luhtte Samarias! Dat olmmái gal beasttášii su spihtálvuođas.” 4Naaman manai hearrás ságaide ja muitalii maid israellaš nieida lei dadjan. 55,5 logi taleantta sullii 342 kilo. guhttaduhát šekela sullii 68,4 kilo.Arama gonagas dajai: “Mana fal dohko, mun sádden reivve Israela gonagassii.” De Naaman vulggii ja válddii fárrui logi taleantta silbba, guhttaduhát šekela golli ja logi ávvubiktasa. 6Naaman doalvvui Israela gonagassii reivve mas daddjojuvvui: “Dán reivve buktá dutnje mu bálvaleaddji Naaman. Mun lean vuolggahan su du lusa, vai don beasttášit su spihtálvuođas.” 7

5,7
1 Mos 30,2
5 Mos 32,39
1 Sam 2,6
5,7 gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearkan. ▶ moraštanvierut.Go Israela gonagas lei lohkan reivve, de son gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Leango mun mahkáš Ipmil, nu ahte veaján jámihit ja dahkat eallin, go son vuolggaha mu lusa olbmá gean mun galggašin beastit spihtálvuođas? Čielgasit son bivdá sálvva soahtat muinna.”

8Go Ipmila olmmái Eliša gulai ahte Israela gonagas lei gaikkodan biktasiiddis, de son cealkkihii gonagassii: “Manin don gaikkodit biktasiiddát? Vuolggat olbmá mu lusa, de son šaddá diehtit ahte Israelis lea profehta.” 9Ja Naaman bođii heasttaidisguin ja vovnnaidisguin ja bisánii Eliša viesu uvssa ovdii. 10

5,10
Joh 9,7
Eliša vuolggahii su lusa olbmá cealkit: “Mana Jordangáddái ja lávggot eanus čieža geardde. Dalle du oažži šaddá dearvvasin ja don buhtásmuvat.” 11Dalle Naaman moaráhuvai ja vulggii eret. Son dajai: “Munhan navden su boahtit olggos mu lusa ja rohkadallat Hearrá, iežas ipmila. Mun gádden su lihkahit gieđa dan báikki badjel gokko dávda lea, ja nu váldit eret mu spihtálvuođa. 12Eaigo Damaskusa jogat Abana ja Parpar leat buorebut go buot Israela čázit? Munhan livččen sáhttán lávggodit dain ja buhtásmuvvat!” Son jorggihii moaris ja vulggii. 13Muhto su bálvaleaddjit bohte su lusa ja sárdno sutnje: “Hearrámet, jos profehta livččii gohččon du dahkat juoga váddása, de almma don livččet dahkan dan? Man sakka eambbo dál, go son dušše gohčču du lávggodit, vai buhtásmuvat!”

14

5,14
Luk 4,27
Nu Naaman manai Jordangáddái ja buokčalii etnui čieža geardde, nugo Ipmila olmmái lei cealkán. Dalle su oažži šattai uhca bártnáža oačči láhkásažžan, ja son buhtásmuvai. 15Naaman máhcai oppa fáruinis Ipmila olbmá lusa. Son loaiddastii Eliša ovdii ja dajai: “Dál mun dieđán ahte ii leat Ipmil oppa eatnama alde earret go Israelis. De váldde dál attáldaga bálvaleaddjistat!” 16Muhto Eliša dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, son gean mun bálvalan: Mun in váldde dus attáldaga.” Naaman nággii su váldit attáldaga, muhto son biehttalii. 175,17 muoldda Naaman áiggui ráhkadit Damaskusii áltára Hearrái dan muoldda ala mii lea buktojuvvon Israelis.Dalle Naaman dajai: “Go juo it dáhto, de divtte goit du bálvaleaddji váldit mielde dan mađe muoldda go mulapárra nagoda guoddit. Mun in šat áiggo oaffaruššat boaldinoaffara inge njuovvanoaffara eará ipmiliidda go Hearrái. 185,18 Rimmon riđđuipmil Hadada nubbi namma. Dat lei Damaskusa deaŧaleamos ipmil.Muhto addos Hearrá munnje ándagassii dan ahte mun gopmirdan Rimmona ovddas. Go mu hearrá ja gonagas manná rohkadallat Rimmona tempelii ja dorje mu gihtii, de addos Hearrá dan munnje ándagassii.” 19Eliša dajai sutnje: “Mana ráfái!”

Gehasi beahtus

Go Naaman lei vuolgán Eliša luhtte ja johtán muhtun gaskka, 20de Ipmila olbmá Eliša bálvaleaddji Gehasi jurddašii: “Mu hearrá sesttii dán aramealačča iige váldán vuostá dan maid son lei buktán. Nu duohta go Hearrá eallá, mun viehkalan su maŋŋái vai oaččun sus juoidá.” 21Gehasi viehkalii Naamana maŋŋái. Go Naaman oinnii ahte soamis viegai su maŋis, de son njiejai eret vovnnain, manai su ovddal ja jearai: “Leago visot bures?” 22Gehasi vástidii: “Visot lea bures, muhto mu hearrá vuolggahii mu dadjat dutnje ahte su lusa bohte eske Efraima várreeatnamis guokte nuorra profehtaoahppi. Sáhtášitgo don addit sudnuide silbataleantta ja guokte ávvubiktasa?” 23“Mieđit váldit guokte taleantta,” Naaman dajai, ja nággii Gehasi váldit silbataleanttaid ja čanai daid guovtti bursii. Son attii silbbaid ja guokte ávvubiktasa guovtti bálvaleaddjásis, ja soai guttiiga daid Gehasi ovddas. 24Go sii bohte gávpotdievvái, de Gehasi válddii bálvaleddjiin attáldagaid ja čiegai daid iežas vissui. De son luittii olbmáid vuolgit.

25Go Gehasi máhcai hearrás lusa, de Eliša jearai sus: “Gos don boađát, Gehasi?” Son vástidii: “In mun fitnan gostege.” 26Muhto Eliša dajai: “Ingo mun lean vuoiŋŋas doppe, go dat olmmái njiejai vovnnainis ja bođii du ovddal? Leago dál áigi váldit silbbaid ja gárvvuid, oliivagárddiid ja viidnegárddiid, smávvaomiid ja stuorraomiid, šlávaid ja šlávvanissoniid? 27

5,27
2 Mos 4,6
4 Mos 12,10
2 Sam 3,29
Naamana spihtáldávda njoammu dál dutnje ja du nállái agibeaivái.” Go Gehasi vulggii su luhtte, de son lei spihtálaš, vielgat dego muohta.

6

Eliša govddiidahttá ákšu

61Profehtaoahppit dadje Elišai: “Viessu gosa mii čoahkkanit du ovdii, lea midjiide ilá gárži. 2Divtte min mannat Jordangáddái ja buktit doppe iešguhtege hirssa ja hukset alcceseamet viesu gos čáhkat orrut.” Eliša dajai: “Mannet fal!” 3Muhtun oahppi dajai: “Vuolgge donge bálvaleddjiidatguin.” Eliša dajai: “Na juo, mun vuolggán.” 4Son vulggii singuin, ja sii manne Jordangáddái ja njeaidigohte muoraid. 5Muhto go muhtun oahppi lei njeaidimin muora, de su ákšu gahčai čáhcái. Son čuorvvui: “Vuoi, hearrán, dat lei vel luoikkasákšu!” 6Dalle Ipmila olmmái jearai: “Gokko dat gahčai?” Oahppi čájehii dan báikki. De Eliša čuohpai muorrabihtáža, suhppii dan dan báikái ja govddiidahtii ákšu. 7“Váldde dal dan!” Eliša dajai. Oahppi geigii gieđa ja válddii ákšu čázis.

Hearrá čalmmehuhttá aramealaččaid

8Oktii go Arama gonagas lei soahtamin Israeliin, de son ráđđádalai olbmáidisguin ja mearridii, gosa dahkat soahtesiidda. 9Ipmila olmmái bijai sáni Israela gonagassii ja várrii su mannamis dan báikki bokte gosa aramealaččat ledje boahtimin. 10Israela gonagas vuolggahii olbmáidis dan báikái mas Ipmila olmmái lei várren su, ja dat báiki adnojuvvui čalmmis. Iige dat dáhpáhuvvan duššefal oktii dahje guktii. 11Dat muosehuhtii Arama gonagasa. Son rávkkai lusas olbmáidis ja dajai sidjiide: “Muitalehket, guhtemuš min olbmáin lea Israela gonagasa beali!” 12Dalle muhtun su olbmáin dajai: “Ii oktage, mu hearrá ja gonagas. Israelis lea profehta Eliša gii muitala Israela gonagassii vel dange maid don sártnut oađđingámmáristtát.” 136,13 Dotan báiki Samaria davábealde.Dalle gonagas gohčui: “Mannet diđoštit gos son lea, vai mun beasan vuolggahit olbmáid dohppet su.” Go sutnje dieđihuvvui ahte Eliša lei Dotanis, 14de son vuolggahii dohko ollu soahteolbmáid oktan heasttaideasetguin ja vovnnaideasetguin. Sii bohte ihkku ja birastahtte gávpoga. 15Go Ipmila olbmá bálvaleaddji árrat iđedis lihkai ja manai olggos, de ledje gávpoga birra ollu soahteolbmát, heasttat ja vovnnat. Bálvaleaddji dajai Elišai: “Vuoi, hearrán! Maid moai dál dahke?” 16

6,16
2 Muit 32,7
1 Joh 4,4
Eliša vástidii: “Ale bala, dat geat leat munno beali, leat ollu eanebut go dat geat leat sin beali.” 17
6,17
1 Mos 32,1č
Sál 34,8
Son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Hearrá, rabas su čalmmiid, vai son oaidná. Ja Hearrá rabastii bálvaleaddji čalmmiid, ja son oinnii ahte váris Eliša birra ledje dievva dollaheasttat ja dollavovnnat.”

18

6,18
1 Mos 19,11
Go aramealaččat boahtigohte Eliša guvlui, de son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Čalmmehuhte sin!” Ja Hearrá čalmmehuhtii sin, nugo Eliša lei ánuhan. 19Eliša dajai sidjiide: “Ii dát leat rivttes geaidnu iige rivttes gávpot. Bohtet mu maŋis, de mun ofelasttán din dan olbmá lusa gean lehpet ohcamin.” Ja son ofelasttii sin Samaria gávpogii. 20Go sii jovde dohko, de Eliša dajai: “Hearrá, rabas sin čalmmiid, vai sii oidnet!” Hearrá rabastii sin čalmmiid, ja sii fuomášedje leat guovdu Samaria gávpoga. 216,21 Áhčážan >2,12.Go Israela gonagas oinnii sin, de son jearai Elišas: “Áhčážan, galggango mun goddit sin?” 22
6,22
Sát 25,21
Eliša vástidii: “Ale gotte sin. It suige don gottáše daidge geaid válddát fáŋgan soađis? Bija sin ovdii láibbi ja čázi, vai sii besset borrat ja juhkat ja de máhccat hearráset lusa.” 23Gonagas lágidii aramealaččaide stuorra guossemállásiid, ja sii borre ja juhke. De son luittii sin mannat ráfái, ja sii máhcce hearráset lusa. De eai aramealaččat šat bahkken Israelii stajidit eatnama.

Nealgi birastahttojuvvon Samarias

24Muhtin áiggi geažes Arama gonagas Ben-Hadad čohkkii olles soahteveagas, vulggii johtui ja birastahtii Samaria gávpoga, 25

6,25
18,27
6,25 gávccilogi šekela sullii 0,9 kilo. vihtta šekela sullii 57 grámma. njealjádas kabmihtu sullii 0,5 lihttera. ▶ mihttu ja deaddu. duvvábaika adnojuvvui biebmun go lei heađi áigi. ja gávpogii šattai hui stuorra nealgi. Ásenoaivi mávssii dalle gávccilogi šekela silba ja njealjádas kabmihtu duvvábaika mávssii vihtta šekela.

26Go Israela gonagas dalle lei oktii váccašeamen muvrra alde, de soames nisson čuorvvui sutnje: “Veahket, mu hearrá ja gonagas!” 27Gonagas vástidii: “Jos Hearrá ii veahket du, de mo dalle mun? Gordneráidnensajisgo mun vieččan dutnje veahki vai viidnebohčingáris?” 28Son goit jearai: “Mii dus lea heahtin?” Nisson dajai: “Dát nisson dajai munnje: ‘Atte deike bártnát, de moai borre su odne, ja ihttingis mu bártni.’ 29

6,29
3 Mos 26,29
5 Mos 28,53
Váid 4,10
Nu moai vuoššaime mu bártni ja boraime su, ja maŋit beaivvi mun de dadjen sutnje: ‘Atte dál dongis iežat bártni, de moai borre su.’ Muhto son leige čiehkan bártnis.” 30
6,30
1 Gon 21,27
6,30 gaikkodii biktasiiddis, horstagárvu morraša dahje suorganeami mearkkat. ▶ moraštanvierut.Go gonagas gulai nissona sániid, de son gaikkodii biktasiiddis, ja go son lei vázzimin muvrra alde, de olbmot oidne ahte sus lei horstagárvu liikki vuostá. 31Gonagas dajai: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos Eliša, Šafata bártni, oaivi bissu sajistis vel otná beaivvi maŋŋilge!”

32

6,32
1 Gon 19,1014
21,19
Eliša lei čohkkámin viesustis, ja vuorrasat čohkkájedje su luhtte. Gonagas vuolggahii dohko muhtun olbmá, muhto ovdal go áirras lei ollen dohko, de Eliša dajai vuorrasiidda: “Dál lea dat sorbmejeaddji bárdni vuolggahan deike olbmá čuohppat mus oaivvi. Muhto go áirras boahtá, de galgabehtet dahppat uvssa ja doalahit su olgun. Almma su hearrá lávkkit juo gullojit su maŋis?” 336,33 gonagas masorehtalaš teavsttas lea “áirras”.Go Eliša ain lei sárdnumin, de gonagas bođii su lusa ja dajai: “Dát lihkuhisvuohta lea Hearrá dahku. Manne mun šat dorvvastivččen sutnje?”

7

Aramealaččat báhtarit Samarias

717,1 seamihtu sullii 12 lihttera.Dalle Eliša dajai: “Gullet Hearrá sáni! Ná cealká Hearrá: ‘Ihttin dán áigái Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid.’” 2Gonagasa vovdnasoahteolmmái gean gihtii gonagas dorjii, dajai Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Eliša vástidii: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.”

3

7,3
3 Mos 13,46
Gávpotpoartta olggobealde orro njeallje spihtálaš olbmá. Sii dadje guhtet guimmiidasaset: “Manne mii čohkkát dás dassá go jápmit? 4Jos mii mannat gávpogii, de mii jápmit dohko, danin go doppe lea nealgi. Jos mii čohkkát dás, de mii jápmit dása. Mii sáhttit seammá bures mannat aramealaččaid soahtesiidii. Jos sii diktet min eallit, de mii eallit, ja jos sii goddet min, de mii jápmit.” 5Eahkedisveaigin sii vulge aramealaččaid siidda guvlui, muhto go sii jovde siidda ravdii, de doppe ii lean ii oktage. 6
7,6
19,7
Hearrá lei diktán aramealaččaid gullat vovnnaid ja heasttaid ráđa ja stuorra soahteveaga mára. Sii ledje dadjan guhtet guoibmáseaset: “Israela gonagas lea vissásii bálkáhan hetlaččaid gonagasaid ja Egypta gonagasaid fallehit min.” 7Eahkedisveaigin aramealaččat ledje vuolgán, guođđán gođiid, heasttaid ja áseniid ja báhtaran siiddas vai besse gádjut heakkaset.

8Go spihtálaš olbmát ledje joavdan siidii, de sii manne muhtun goahtái. Sii borre ja juhke ja válde doppe silbbaid, golliid ja biktasiid ja čihke daid. De sii máhcce ja manne nuppi goahtái, válde doppege dávviriid ja čihke daid. 9Muhto de sii dadje guhtet guoibmáseaset: “Mii eat daga riekta. Dát beaivi lea buriid ságaid beaivi, ja jos mii dál orrut jávohaga ja vuordit dassážii go iđit čuvggoda, de mii šaddat sivalažžan. Bohtet, de mii vuolgit muitalit dán gonagasa olbmuide.”

10Spihtálaččat máhcce, čurvo gávpoga poartafávttaid ja muitaledje sidjiide: “Mii manaimet aramealaččaid soahtesiidii, muhto doppe ii dihtton ii oktage eaige gullon olbmojienat. Heasttat ja ásenat gal ledje čatnagasas, ja goađit ledje nugo ledje leamašge.” 11Poartafávttat dieđihedje dan gonagasa šlohttii. 12Lei ain iđedisveaigi, go gonagas lihkai. Son dajai olbmáidasas: “Mun árvidan maid aramealaččat leat dahkan. Sii dihtet ahte mii gillát nealggi, ja danin sii leat vuolgán soahtesiiddas ja čiehkádan meahccái. Sii vurdet ahte mii boahtit olggos gávpogis, ja de sii dohppejit min eallinaga ja bahkkejit gávpogii.”

13Muhtun gonagasa olmmái dajai dalle: “Eatgo mii vuolggat soapmásiid čielggadit ášši? Sii sáhttet váldit vihtta dain heasttain mat velá leat báhcán. Ii sidjiide goit geava vearrábut go daidda israellaččaide geat juo leat duššan, dahje daidda geat vel leat báhcán.” 14Nu sii geassastedje heasttaid guvttiid vovnnaid ovdii, ja gonagas vuolggahii daid Arama soahteveaga maŋŋái ja dajai: “Mannet geahččat!” 15Vovdnaolbmát vudje aramealaččaid maŋis gitta Jordana rádjái, ja oppa geainnu dievva ledje biktasat ja gálvvut maid aramealaččat ledje hoahpus bálkon eret. Áirasat máhcce ja muitaledje gonagassii maid ledje oaidnán. 16Dalle álbmot vulggii olggos gávpogis ja speajai aramealaččaid soahtesiidda. Dalle silbašekeliin beasai oastit seamihtu fiinna jáffuid ja guokte seamihtu gortniid, nugo Hearrá lei almmuhan.

17

7,17
7,2
Gonagas lei bidjan vovdnasoahteolbmá gean gihtii son dorjii, gozihit gávpotpoartta, muhto álbmot duolmmui su jámas portii. Ipmila olmmái lei einnostan nu dalle go gonagas lei boahtán su lusa. 18Son lei maid einnostan gonagassii ahte maŋit beaivvi Samaria gávpotpoarttas beassá oastit šekeliin guokte seamihtu gortniid ja seamihtu fiinna jáffuid. 19Dalle vovdnasoahteolmmái lei dadjan Ipmila olbmái: “Vaikko Hearrá rabastivččii almmi ihkkoniid, de dát ii ollašuva!” Muhto Eliša lei dadjan: “Dan don beasat oaidnit iežat čalmmiiguin, muhto jáffuid don it beasa borrat.” 20Ja nu sutnje geavaige: Álbmot duolmmui su jámas portii.