Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
4

Eliša veahkeha geafes leaskka

41Muhtun profehta áhkká bođii Eliša lusa ja dajai: “Mu boadnji, du bálvaleaddji, lea jápmán. Don dieđát ahte son balai Hearrás. Dál velgoheaddji áigu váldit goappašagaid mu bártniid šlávvan.” 2

4,2
1 Gon 17,12
Eliša jearai: “Maid mun sáhtášin dahkat du ovdii? Muital munnje mii dus lea viesustat.” Nisson vástidii: “Mus, du bálvaleaddjis, ii leat viesus eará go ruhkku mas lea olju.” 3Dalle Eliša dajai: “Mana luoikkahit buot siidaguimmiinat nu ollu guoros lihtiid go fidnet. 4Mana dasto bártniidatguin vissosat ja govčča uvssa. Njoara oljju buot lihtiide ja ain go lihtti dievvá, de lokte dan sierra.” 5Nisson manai eret su luhtte.

Son giddii uvssa iežas ja bártniidis duohkái. Bártnit geigiiga sutnje lihtiid, ja son njoarai ruhkus daidda oljju. 6Go lihtit ledje dievvan, de son dajai nuppi bárdnásis: “Buktil munnje velá ovtta lihti.” Muhto bárdni vástidii: “Ii leat šat ii oktage.” Dalle bisánii olju. 74,7 Ipmila olbmá profehta Eliša.Nisson vulggii Ipmila olbmá lusa ja muitalii mii lei dáhpáhuvvan. Eliša dajai sutnje: “Vuovdde dál oljju ja mávsse iežat vealggi. Don bártnátguoktáin ealát dainna mii vel báhcá.”

Eliša ja šunemlaš nisson

84,8 Šunem gávpot Jisreela duolbadasas, Isaskara eatnamis. Gč. Jos 19,18.Go Eliša oktii lei johtimin Šunema bokte, de muhtun jábálaš nisson ánuhii su boahtit boradit. Ja go Eliša maŋŋil jođii dakko, de son álo finai nissona geahčen boradeamen. 9Nisson dajai boadnjásis: “Mun dieđán ahte dát Ipmila olmmái gii láve fitnat dás, lea bassi. 10Eango moai sáhte hukset sutnje uhca loktagámmáračča ja bidjat dohko sutnje seaŋgga, beavddi, stuolu ja lámppá? Das son sáhttá orrut go boahtá munno lusa.”

11Go Eliša fas oktii bođii dohko, de son manai loktagámmárii ja veallánii. 12De son dajai bálvaleaddjásis Gehasii: “Rávkka deike šunemlaš nissona.” Gehasi rávkkai nissona, ja nisson bođii ja čuoččastii su ovdii. 13Eliša dajai Gehasii: “Jeara maid mun sáhtášin dahkat su ovdii, go son lea fuolahan munnuide ná ollu. Jeara, leago sus juoga bivdit gonagasas dahje soahteveagaoaivámuččas.” Muhto nisson dajai: “Munhan ealán ráfis iežan olbmuid luhtte.” 14“Maid mun de sáhtášin dahkat su ovdii?” Eliša jearai. Gehasi vástidii: “Sus ii leat bárdni, ja su boadnji lea boaris.” 15Dalle Eliša dajai: “Rávkka su deike.” Gehasi rávkkai nissona, ja nisson bođii ja čuoččastii uksaráigái. 16

4,16
1 Mos 18,1014
Eliša dajai: “Boahtte jagi dán muttos áiggi don doalat salas iežat bártni.” Nisson vástidii: “Mu hearrá, Ipmila olmmái, ale gielástala mu.” 17Muhto nisson šattai áhpeheapmin ja riegádahtii bártni mearriduvvon áigái maŋit jagi, aiddo nugo Eliša lei dadjan sutnje.

18Bárdni stuorui, ja muhtun beaivvi son vulggii ládjobargiid lusa deaivvadit áhčiinis. 19Son biehkugođii áhččásis: “Vuoi, mus oaivi nu bávččasta!” Dalle áhčči dajai bálvaleaddjásis: “Guotte su su eatni lusa.” 20Bálvaleaddji válddii bártni ja guttii su su eatni lusa. Bárdni čohkkái eatnis askkis gaskabeaivvi rádjái, ja de son jámii. 21Nisson doalvvui su loktagámmárii Ipmila olbmá seŋgii, govččai uvssa ja manai olggos. 22De son rávkkai lusas boatnjis ja dajai: “Gohčo muhtun bálvaleaddji buktit munnje ásena. Mun gáhčan Ipmila olbmá lusa, muhto máhcan fargga.” 234,23 mánočalbmebeaivi.Boadnji jearai: “Manin don odne manat su lusa? Iihan dál leat mánočalbmebeaivi iige sabbat.” Nisson vástidii: “Luoitte fal mu mannat.” 24Nisson sádelasttii ásena ja dajai bálvaleaddjásis: “Láide don ásena. It oaččo bisánit ovdal go mun dajan.”

25

4,25
2,25
Nu nisson vulggii ja bođii Ipmila olbmá lusa Karmelvárrái. Go Ipmila olmmái áiccai nissona guhkkin, de son dajai bálvaleaddjásis Gehasii: “Do boahtá dat šunemlaš nisson. 26Viega su ovddal ja jeara sus mannágo bures ja mo su boadnji ja bárdni veadjiba.” Nisson vástidii Gehasii: “Buot lea buorre.” 27Muhto go son bođii várrái Ipmila olbmá lusa, de son gahčai eatnamii ja dohppii su julggiide. Gehasi bođii dasa ja áiggui duvdilit su eret, muhto Ipmila olmmái dajai: “Divtte su orrut. Son lea morrašis, muhto Hearrá lea čiehkan mus su morraša iige leat diktán mu diehtit dan.” 28Nisson dajai: “Hearrá, ánuhingo mun dus bártni? Almma mun dadjen ahte don it oaččo dájuhit mu?”

29

4,29
Luk 10,4
Dalle Eliša dajai Gehasii: “Boahkánastte alimiid, váldde mu soappi gihtii ja vuolgge! Jos muhtun boahtá du ovddal, de ale dearvvat su, ja jos muhtun dearvvaha du, de ale vástit. Bija de mu soappi bártni muođuid ala.” 30Muhto bártni eadni dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, ja nu duohta go don ieš ealát: Mun in vuolgge dás muđui go duinna.” Dalle Eliša vulggii nissona mielde. 31Gehasi manai sudno ovdal ja bijai soappi bártni muođuid ala, muhto bárdni ii jienádan iige sus dovdon heagga. Dalle Gehasi máhcai, ja go son deaivvai Eliša, de son muitalii ahte bárdni ii lean ealáskan.

32Go Eliša bođii vissui, de bárdni veallái seaŋggas jábmin. 33

4,33
Apd 9,40
Eliša govččai uvssa ja rohkadalai Hearrá. 34
4,34
1 Gon 17,21
Apd 20,10
Dasto son veallánii bártni ala. Son bijai njálmmi bártni njálmmi vuostá, čalmmiid su čalmmiid vuostá ja gieđaid su gieđaid vuostá. Go son veallái ná, de bártni rumaš liegganii. 35Eliša čuožžilii ja váccii viesus oktii ovddos maŋos. Go son fas veallánii bártni ala, de bárdni gasttii čieža geardde ja rabastii čalmmiid. 36
4,36
Luk 7,15
Hebr 11,35
Eliša čuorvvui Gehasii ja siđai su rávkat šunemlaš nissona. Gehasi rávkkai nissona, ja son bođii. Eliša dajai: “Váldde bártnát.” 37Nisson čippostii su julggiid ovdii ja gopmirdii eatnama rádjái. De son válddii bártnis askái ja manai olggos.

Eliša jávkada mirkko biepmus

38Go Eliša máhcai Gilgalii, de dan guovllus lei nealgi. Oktii go profehtajoavku ledje su luhtte, de son dajai bálvaleaddjásis: “Bija stuorra ruittu duoldat ja vuošša mállása profehtaide.” 39Muhtun oahppi manai gieddái čoaggit biebmourtasiid. Son gávnnai meahccemuora ja čokkii das meahccegurkkáid oalgebiktasa dievva. Go son lei máhccan, de son cábai daid ruitui, iige oktage máhttán vihkut maidege. 40Muhto go mális goivojuvvui olbmáide ja sii máiste dan, de sii čurvo: “Ipmila olmmái, ruittus lea jápmin!” Eaige sii sáhttán borrat dan. 41Dalle Eliša dajai: “Vižžet veahá jáffuid.” Daid son botkalii ruitui ja dajai: “Goivot dál buohkaide.” De sii borre, iige ruittus šat lean mihkkege mirkkolaččaid.

Eliša biebmá čuođi olbmá

42

4,42
4 Mos 18,12č
4,42 Baal-Šališa báiki mii jáhkkimis lei Loda (Lydda) lahka.Baal-Šališas bođii muhtun olmmái ja buvttii Ipmila olbmái álgošaddoláibbiid. Son buvttii guoktelogi bivgeláibbi, ja lávkkas sus ledje varas gortnit. Eliša dajai bálvaleaddjásis: “Atte dáid olbmuide borramuššan.” 43
4,43
Matt 14,17
15,33
Joh 6,9
Muhto su bálvaleaddji jearai: “Mo mun sáhtán juogadit dáid čuođi olbmái?” Dalle Eliša dajai: “Juogat daid olbmuide borramuššan, dasgo ná cealká Hearrá: ‘Sii gallánit, ja borramuš báhcá vel liiggásge.’” 44
4,44
Matt 14,20
15,37
Joh 6,12č
Bálvaleaddji juogadii olbmuide borramuša, ja sii borre, ja borramuš bázii vel liiggásge, nugo Hearrá lei cealkán.

5

Eliša buorida aramealaš Naamana

515,1 spihtálaš >3 Mos 13,2.Arama gonagasa soahteveagaoaivámuččas Naamanis lei alla árvu iežas hearrá čalmmiin, danin go son lei leamaš Hearrá vearjun go lei beastán Arama dan vašálaččaid gieđas. Naaman lei veagalaš soahteolmmái, muhto lei spihtálaš. 2Go aramealaččat oktii ledje leamaš speadjamin Israela, de sii ledje buktán doppe uhca nieiddaža gii dasto šattai Naamana áhká bálvaleaddjin. 3Nieida dajai eamidasas: “Vare mu hearrá beasašii fitnat profehta luhtte Samarias! Dat olmmái gal beasttášii su spihtálvuođas.” 4Naaman manai hearrás ságaide ja muitalii maid israellaš nieida lei dadjan. 55,5 logi taleantta sullii 342 kilo. guhttaduhát šekela sullii 68,4 kilo.Arama gonagas dajai: “Mana fal dohko, mun sádden reivve Israela gonagassii.” De Naaman vulggii ja válddii fárrui logi taleantta silbba, guhttaduhát šekela golli ja logi ávvubiktasa. 6Naaman doalvvui Israela gonagassii reivve mas daddjojuvvui: “Dán reivve buktá dutnje mu bálvaleaddji Naaman. Mun lean vuolggahan su du lusa, vai don beasttášit su spihtálvuođas.” 7

5,7
1 Mos 30,2
5 Mos 32,39
1 Sam 2,6
5,7 gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearkan. ▶ moraštanvierut.Go Israela gonagas lei lohkan reivve, de son gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Leango mun mahkáš Ipmil, nu ahte veaján jámihit ja dahkat eallin, go son vuolggaha mu lusa olbmá gean mun galggašin beastit spihtálvuođas? Čielgasit son bivdá sálvva soahtat muinna.”

8Go Ipmila olmmái Eliša gulai ahte Israela gonagas lei gaikkodan biktasiiddis, de son cealkkihii gonagassii: “Manin don gaikkodit biktasiiddát? Vuolggat olbmá mu lusa, de son šaddá diehtit ahte Israelis lea profehta.” 9Ja Naaman bođii heasttaidisguin ja vovnnaidisguin ja bisánii Eliša viesu uvssa ovdii. 10

5,10
Joh 9,7
Eliša vuolggahii su lusa olbmá cealkit: “Mana Jordangáddái ja lávggot eanus čieža geardde. Dalle du oažži šaddá dearvvasin ja don buhtásmuvat.” 11Dalle Naaman moaráhuvai ja vulggii eret. Son dajai: “Munhan navden su boahtit olggos mu lusa ja rohkadallat Hearrá, iežas ipmila. Mun gádden su lihkahit gieđa dan báikki badjel gokko dávda lea, ja nu váldit eret mu spihtálvuođa. 12Eaigo Damaskusa jogat Abana ja Parpar leat buorebut go buot Israela čázit? Munhan livččen sáhttán lávggodit dain ja buhtásmuvvat!” Son jorggihii moaris ja vulggii. 13Muhto su bálvaleaddjit bohte su lusa ja sárdno sutnje: “Hearrámet, jos profehta livččii gohččon du dahkat juoga váddása, de almma don livččet dahkan dan? Man sakka eambbo dál, go son dušše gohčču du lávggodit, vai buhtásmuvat!”

14

5,14
Luk 4,27
Nu Naaman manai Jordangáddái ja buokčalii etnui čieža geardde, nugo Ipmila olmmái lei cealkán. Dalle su oažži šattai uhca bártnáža oačči láhkásažžan, ja son buhtásmuvai. 15Naaman máhcai oppa fáruinis Ipmila olbmá lusa. Son loaiddastii Eliša ovdii ja dajai: “Dál mun dieđán ahte ii leat Ipmil oppa eatnama alde earret go Israelis. De váldde dál attáldaga bálvaleaddjistat!” 16Muhto Eliša dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, son gean mun bálvalan: Mun in váldde dus attáldaga.” Naaman nággii su váldit attáldaga, muhto son biehttalii. 175,17 muoldda Naaman áiggui ráhkadit Damaskusii áltára Hearrái dan muoldda ala mii lea buktojuvvon Israelis.Dalle Naaman dajai: “Go juo it dáhto, de divtte goit du bálvaleaddji váldit mielde dan mađe muoldda go mulapárra nagoda guoddit. Mun in šat áiggo oaffaruššat boaldinoaffara inge njuovvanoaffara eará ipmiliidda go Hearrái. 185,18 Rimmon riđđuipmil Hadada nubbi namma. Dat lei Damaskusa deaŧaleamos ipmil.Muhto addos Hearrá munnje ándagassii dan ahte mun gopmirdan Rimmona ovddas. Go mu hearrá ja gonagas manná rohkadallat Rimmona tempelii ja dorje mu gihtii, de addos Hearrá dan munnje ándagassii.” 19Eliša dajai sutnje: “Mana ráfái!”

Gehasi beahtus

Go Naaman lei vuolgán Eliša luhtte ja johtán muhtun gaskka, 20de Ipmila olbmá Eliša bálvaleaddji Gehasi jurddašii: “Mu hearrá sesttii dán aramealačča iige váldán vuostá dan maid son lei buktán. Nu duohta go Hearrá eallá, mun viehkalan su maŋŋái vai oaččun sus juoidá.” 21Gehasi viehkalii Naamana maŋŋái. Go Naaman oinnii ahte soamis viegai su maŋis, de son njiejai eret vovnnain, manai su ovddal ja jearai: “Leago visot bures?” 22Gehasi vástidii: “Visot lea bures, muhto mu hearrá vuolggahii mu dadjat dutnje ahte su lusa bohte eske Efraima várreeatnamis guokte nuorra profehtaoahppi. Sáhtášitgo don addit sudnuide silbataleantta ja guokte ávvubiktasa?” 23“Mieđit váldit guokte taleantta,” Naaman dajai, ja nággii Gehasi váldit silbataleanttaid ja čanai daid guovtti bursii. Son attii silbbaid ja guokte ávvubiktasa guovtti bálvaleaddjásis, ja soai guttiiga daid Gehasi ovddas. 24Go sii bohte gávpotdievvái, de Gehasi válddii bálvaleddjiin attáldagaid ja čiegai daid iežas vissui. De son luittii olbmáid vuolgit.

25Go Gehasi máhcai hearrás lusa, de Eliša jearai sus: “Gos don boađát, Gehasi?” Son vástidii: “In mun fitnan gostege.” 26Muhto Eliša dajai: “Ingo mun lean vuoiŋŋas doppe, go dat olmmái njiejai vovnnainis ja bođii du ovddal? Leago dál áigi váldit silbbaid ja gárvvuid, oliivagárddiid ja viidnegárddiid, smávvaomiid ja stuorraomiid, šlávaid ja šlávvanissoniid? 27

5,27
2 Mos 4,6
4 Mos 12,10
2 Sam 3,29
Naamana spihtáldávda njoammu dál dutnje ja du nállái agibeaivái.” Go Gehasi vulggii su luhtte, de son lei spihtálaš, vielgat dego muohta.

6

Eliša govddiidahttá ákšu

61Profehtaoahppit dadje Elišai: “Viessu gosa mii čoahkkanit du ovdii, lea midjiide ilá gárži. 2Divtte min mannat Jordangáddái ja buktit doppe iešguhtege hirssa ja hukset alcceseamet viesu gos čáhkat orrut.” Eliša dajai: “Mannet fal!” 3Muhtun oahppi dajai: “Vuolgge donge bálvaleddjiidatguin.” Eliša dajai: “Na juo, mun vuolggán.” 4Son vulggii singuin, ja sii manne Jordangáddái ja njeaidigohte muoraid. 5Muhto go muhtun oahppi lei njeaidimin muora, de su ákšu gahčai čáhcái. Son čuorvvui: “Vuoi, hearrán, dat lei vel luoikkasákšu!” 6Dalle Ipmila olmmái jearai: “Gokko dat gahčai?” Oahppi čájehii dan báikki. De Eliša čuohpai muorrabihtáža, suhppii dan dan báikái ja govddiidahtii ákšu. 7“Váldde dal dan!” Eliša dajai. Oahppi geigii gieđa ja válddii ákšu čázis.

Hearrá čalmmehuhttá aramealaččaid

8Oktii go Arama gonagas lei soahtamin Israeliin, de son ráđđádalai olbmáidisguin ja mearridii, gosa dahkat soahtesiidda. 9Ipmila olmmái bijai sáni Israela gonagassii ja várrii su mannamis dan báikki bokte gosa aramealaččat ledje boahtimin. 10Israela gonagas vuolggahii olbmáidis dan báikái mas Ipmila olmmái lei várren su, ja dat báiki adnojuvvui čalmmis. Iige dat dáhpáhuvvan duššefal oktii dahje guktii. 11Dat muosehuhtii Arama gonagasa. Son rávkkai lusas olbmáidis ja dajai sidjiide: “Muitalehket, guhtemuš min olbmáin lea Israela gonagasa beali!” 12Dalle muhtun su olbmáin dajai: “Ii oktage, mu hearrá ja gonagas. Israelis lea profehta Eliša gii muitala Israela gonagassii vel dange maid don sártnut oađđingámmáristtát.” 136,13 Dotan báiki Samaria davábealde.Dalle gonagas gohčui: “Mannet diđoštit gos son lea, vai mun beasan vuolggahit olbmáid dohppet su.” Go sutnje dieđihuvvui ahte Eliša lei Dotanis, 14de son vuolggahii dohko ollu soahteolbmáid oktan heasttaideasetguin ja vovnnaideasetguin. Sii bohte ihkku ja birastahtte gávpoga. 15Go Ipmila olbmá bálvaleaddji árrat iđedis lihkai ja manai olggos, de ledje gávpoga birra ollu soahteolbmát, heasttat ja vovnnat. Bálvaleaddji dajai Elišai: “Vuoi, hearrán! Maid moai dál dahke?” 16

6,16
2 Muit 32,7
1 Joh 4,4
Eliša vástidii: “Ale bala, dat geat leat munno beali, leat ollu eanebut go dat geat leat sin beali.” 17
6,17
1 Mos 32,1č
Sál 34,8
Son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Hearrá, rabas su čalmmiid, vai son oaidná. Ja Hearrá rabastii bálvaleaddji čalmmiid, ja son oinnii ahte váris Eliša birra ledje dievva dollaheasttat ja dollavovnnat.”

18

6,18
1 Mos 19,11
Go aramealaččat boahtigohte Eliša guvlui, de son rohkadalai Hearrá ja dajai: “Čalmmehuhte sin!” Ja Hearrá čalmmehuhtii sin, nugo Eliša lei ánuhan. 19Eliša dajai sidjiide: “Ii dát leat rivttes geaidnu iige rivttes gávpot. Bohtet mu maŋis, de mun ofelasttán din dan olbmá lusa gean lehpet ohcamin.” Ja son ofelasttii sin Samaria gávpogii. 20Go sii jovde dohko, de Eliša dajai: “Hearrá, rabas sin čalmmiid, vai sii oidnet!” Hearrá rabastii sin čalmmiid, ja sii fuomášedje leat guovdu Samaria gávpoga. 216,21 Áhčážan >2,12.Go Israela gonagas oinnii sin, de son jearai Elišas: “Áhčážan, galggango mun goddit sin?” 22
6,22
Sát 25,21
Eliša vástidii: “Ale gotte sin. It suige don gottáše daidge geaid válddát fáŋgan soađis? Bija sin ovdii láibbi ja čázi, vai sii besset borrat ja juhkat ja de máhccat hearráset lusa.” 23Gonagas lágidii aramealaččaide stuorra guossemállásiid, ja sii borre ja juhke. De son luittii sin mannat ráfái, ja sii máhcce hearráset lusa. De eai aramealaččat šat bahkken Israelii stajidit eatnama.

Nealgi birastahttojuvvon Samarias

24Muhtin áiggi geažes Arama gonagas Ben-Hadad čohkkii olles soahteveagas, vulggii johtui ja birastahtii Samaria gávpoga, 25

6,25
18,27
6,25 gávccilogi šekela sullii 0,9 kilo. vihtta šekela sullii 57 grámma. njealjádas kabmihtu sullii 0,5 lihttera. ▶ mihttu ja deaddu. duvvábaika adnojuvvui biebmun go lei heađi áigi. ja gávpogii šattai hui stuorra nealgi. Ásenoaivi mávssii dalle gávccilogi šekela silba ja njealjádas kabmihtu duvvábaika mávssii vihtta šekela.

26Go Israela gonagas dalle lei oktii váccašeamen muvrra alde, de soames nisson čuorvvui sutnje: “Veahket, mu hearrá ja gonagas!” 27Gonagas vástidii: “Jos Hearrá ii veahket du, de mo dalle mun? Gordneráidnensajisgo mun vieččan dutnje veahki vai viidnebohčingáris?” 28Son goit jearai: “Mii dus lea heahtin?” Nisson dajai: “Dát nisson dajai munnje: ‘Atte deike bártnát, de moai borre su odne, ja ihttingis mu bártni.’ 29

6,29
3 Mos 26,29
5 Mos 28,53
Váid 4,10
Nu moai vuoššaime mu bártni ja boraime su, ja maŋit beaivvi mun de dadjen sutnje: ‘Atte dál dongis iežat bártni, de moai borre su.’ Muhto son leige čiehkan bártnis.” 30
6,30
1 Gon 21,27
6,30 gaikkodii biktasiiddis, horstagárvu morraša dahje suorganeami mearkkat. ▶ moraštanvierut.Go gonagas gulai nissona sániid, de son gaikkodii biktasiiddis, ja go son lei vázzimin muvrra alde, de olbmot oidne ahte sus lei horstagárvu liikki vuostá. 31Gonagas dajai: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos Eliša, Šafata bártni, oaivi bissu sajistis vel otná beaivvi maŋŋilge!”

32

6,32
1 Gon 19,1014
21,19
Eliša lei čohkkámin viesustis, ja vuorrasat čohkkájedje su luhtte. Gonagas vuolggahii dohko muhtun olbmá, muhto ovdal go áirras lei ollen dohko, de Eliša dajai vuorrasiidda: “Dál lea dat sorbmejeaddji bárdni vuolggahan deike olbmá čuohppat mus oaivvi. Muhto go áirras boahtá, de galgabehtet dahppat uvssa ja doalahit su olgun. Almma su hearrá lávkkit juo gullojit su maŋis?” 336,33 gonagas masorehtalaš teavsttas lea “áirras”.Go Eliša ain lei sárdnumin, de gonagas bođii su lusa ja dajai: “Dát lihkuhisvuohta lea Hearrá dahku. Manne mun šat dorvvastivččen sutnje?”