Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
3

Soahti Moabiin

31

3,1
1,17
Joram, Ahaba bárdni, šattai Samaria gávpogis Israela gonagassan Juda gonagasa Jošafata gávccinuppelogát ráđđenjagi. Son ráđđii guoktenuppelohkái jagi. 2
3,2
1 Gon 16,32
Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, ii dattetge nu ollu go su áhčči ja eadni. Son jávkadii Baal-čuoldda maid su áhčči lei dagahan. 3Dattetge son bisui dahkamis daid suttuid maiguin Jeroboam, Nebata bárdni, lei fillen israellaččaid suddudit. Daid son ii hilgon.

4Mešas, Moaba gonagasas, ledje ollu sávzzat, ja son lei geatnegahttojuvvon addit mearreáiggiid Israela gonagassii čuođiduhát lábbá ja čuođiduhát beaskitkeahtes viercca. 5Muhto go Ahab jámii, de Moaba gonagas stuimmáskii iige šat dovddastan Israela gonagasa iežas hearrán. 6Gonagas Joram vulggii dalán Samarias ja geahčadii oppa Israela soahteveaga. 7

3,7
1 Gon 22,4
Son bijai sáni Juda gonagassii Jošafatii: “Moaba gonagas lea stuibmidišgoahtán muinna. Vuolggátgo don muinna soahtat Moabiin?” Son vástidii: “Nu mun nugo donge, nu mu álbmot nugo du álbmotge, nu mu heasttat nugo du heasttatge. 8Joram jearai vel: Guđe geainnu moai fallehetne?” Joram vástidii: “Dan geainnu mii manná Edoma meahci čađa.”

93,9 Go sii … jođus Jáhkkimis sii manne Jápmameara lulágeaži birra. Gč. v. 8.Israela ja Juda gonagasat vulggiiga johtui oktan Edoma gonagasain. Go sii ledje leamaš jođus čieža beaivvi, de sii eai šat gávdnan čázi soahtevehkii eaige omiidasaset. 10Israela gonagas dajai: “Vuoi min! Hearrá lea gohččon čoahkkái min golbma gonagasa, vai beassá addit min moablaččaid gihtii.” 11

3,11
1 Gon 22,5
Muhto Jošafat jearai: “Iigo dáppe leat oktage Hearrá profehta, vai mii beassat jearrat ráđi Hearrás?” Dalle muhtun Israela gonagasa soahteolmmái dajai: “Lea dáppe Eliša, Šafata bárdni, son gii lei Elia oskkáldas bálvaleaddji.” 12“Sus mii oažžut Hearrá sáni”, Jošafat dajai ja vulggii Eliša ságaide, ja Israela ja Edoma gonagasat vulggiiga oktan suinna. 13
3,13
1 Gon 18,19
Eliša dajai Israela gonagassii: “Mii mus lea dahkamuššan duinna? Mana áhčát ja eatnát profehtaid ságaide!” Muhto Israela gonagas dajai sutnje: “Ale nie! Hearrá lea rávkan min, buot golbma gonagasa, deike vai beassá addit min moablaččaid gihtii.” 14Eliša vástidii: “Nu duohta go Hearrá, Almmiveagaid Ipmil, eallá, son gean mun bálvalan: Jos mun in anáše árvvus Jošafata, Juda gonagasa, de mun in oppa vilppastivččege dutnje. 15
3,15
1 Sam 10,5č
Muhto vižžet dal deike dakkára gii máhttá čuojahit!” Go čuojaheaddji čuojahišgođii, de Hearrá giehta bođii Eliša badjelii, 16ja son dajai: “Hearrá gohčču du goaivut dán leahkái rokkiid bálddalagaid. 17Dasgo ná cealká Hearrá: Dii ehpet oainne biekka ehpetge arvvi, muhto dán leagi dievva šaddá čáhci. Dii beassabehtet juhkat, nu maiddái din oamit ja fievrrut. 18Muhto dát ii leat Hearrái galle: Son addá maid Moaba din gihtii. 19Dii váldibehtet buot ladnegávpogiid ja njeaidibehtet juohke buori muora, buođđubehtet buot ádjagiid ja billistehpet buot šattolaš bealdduid geđggiiguin.” 203,20 borramušoaffara >1 Gon 18,29.Iđedis borramušoaffara áigge golggiidii Edoma guovllus čáhci, ja dat govččai oppa eatnama.

21Go moablaččat gulle ahte gonagasat ledje vuolgán fallehit sin, de rávkojuvvojedje čoahkkái buot vearjoolbmát, sihke nuorat ja boarrásat, ja sii manne soahtan láhkái rájá duohkái. 22Go moablaččat iđedis lihkke, de beaivváš báittii čáhcái, ja čáhci ruoksái dego varra. 23Dalle sii dadje: “Duot lea varra! Gonagasat leat soahtan guhtet guimmiideasetguin ja časkán guhtet guimmiideaset jámas. Dál sállašii, moablaččat!” 24Muhto go sii bohte Israela soahtesiidii, de israellaččat fallehedjege sin nu ahte sii šadde báhtarit. Israellaččat doarridedje moablaččaid ja časke sin oalát. 253,25 Kir-Hareset Moaba oaivegávpot.Sii gaikkodedje gávpogiid, ja juohke šattolaš beldui sii suhppejedje geađggi iešguhtege ja nu devde dan. Sii buđđo juohke ádjaga ja njeide buot buriid muoraid. Loahpas dušše Kir-Hareseta muvrrat ledje ceaggut, ja doppenai šleaŋgobálkut birastahtte gávpoga ja fallehedje dan. 26Go Moaba gonagas oinnii ahte ii šat bihtán ceavzit, de son válddii mielddis čiežačuođi miehkkeolbmá ja iskkai bahkkestit čađa Edoma gonagasa olbmáid bokte, muhto dan sii eai nagodan. 27Dalle gonagas válddii vuosttašriegádan bártnis gii galggai šaddat gonagassan su maŋŋil, ja oaffarušai su boaldinoaffarin gávpotmuvrra alde. Dalle israellaččaid vuostá buollái nu stuorra moarri ahte sii geassádedje ja máhcce iežaset eatnamii.

4

Eliša veahkeha geafes leaskka

41Muhtun profehta áhkká bođii Eliša lusa ja dajai: “Mu boadnji, du bálvaleaddji, lea jápmán. Don dieđát ahte son balai Hearrás. Dál velgoheaddji áigu váldit goappašagaid mu bártniid šlávvan.” 2

4,2
1 Gon 17,12
Eliša jearai: “Maid mun sáhtášin dahkat du ovdii? Muital munnje mii dus lea viesustat.” Nisson vástidii: “Mus, du bálvaleaddjis, ii leat viesus eará go ruhkku mas lea olju.” 3Dalle Eliša dajai: “Mana luoikkahit buot siidaguimmiinat nu ollu guoros lihtiid go fidnet. 4Mana dasto bártniidatguin vissosat ja govčča uvssa. Njoara oljju buot lihtiide ja ain go lihtti dievvá, de lokte dan sierra.” 5Nisson manai eret su luhtte.

Son giddii uvssa iežas ja bártniidis duohkái. Bártnit geigiiga sutnje lihtiid, ja son njoarai ruhkus daidda oljju. 6Go lihtit ledje dievvan, de son dajai nuppi bárdnásis: “Buktil munnje velá ovtta lihti.” Muhto bárdni vástidii: “Ii leat šat ii oktage.” Dalle bisánii olju. 74,7 Ipmila olbmá profehta Eliša.Nisson vulggii Ipmila olbmá lusa ja muitalii mii lei dáhpáhuvvan. Eliša dajai sutnje: “Vuovdde dál oljju ja mávsse iežat vealggi. Don bártnátguoktáin ealát dainna mii vel báhcá.”

Eliša ja šunemlaš nisson

84,8 Šunem gávpot Jisreela duolbadasas, Isaskara eatnamis. Gč. Jos 19,18.Go Eliša oktii lei johtimin Šunema bokte, de muhtun jábálaš nisson ánuhii su boahtit boradit. Ja go Eliša maŋŋil jođii dakko, de son álo finai nissona geahčen boradeamen. 9Nisson dajai boadnjásis: “Mun dieđán ahte dát Ipmila olmmái gii láve fitnat dás, lea bassi. 10Eango moai sáhte hukset sutnje uhca loktagámmáračča ja bidjat dohko sutnje seaŋgga, beavddi, stuolu ja lámppá? Das son sáhttá orrut go boahtá munno lusa.”

11Go Eliša fas oktii bođii dohko, de son manai loktagámmárii ja veallánii. 12De son dajai bálvaleaddjásis Gehasii: “Rávkka deike šunemlaš nissona.” Gehasi rávkkai nissona, ja nisson bođii ja čuoččastii su ovdii. 13Eliša dajai Gehasii: “Jeara maid mun sáhtášin dahkat su ovdii, go son lea fuolahan munnuide ná ollu. Jeara, leago sus juoga bivdit gonagasas dahje soahteveagaoaivámuččas.” Muhto nisson dajai: “Munhan ealán ráfis iežan olbmuid luhtte.” 14“Maid mun de sáhtášin dahkat su ovdii?” Eliša jearai. Gehasi vástidii: “Sus ii leat bárdni, ja su boadnji lea boaris.” 15Dalle Eliša dajai: “Rávkka su deike.” Gehasi rávkkai nissona, ja nisson bođii ja čuoččastii uksaráigái. 16

4,16
1 Mos 18,1014
Eliša dajai: “Boahtte jagi dán muttos áiggi don doalat salas iežat bártni.” Nisson vástidii: “Mu hearrá, Ipmila olmmái, ale gielástala mu.” 17Muhto nisson šattai áhpeheapmin ja riegádahtii bártni mearriduvvon áigái maŋit jagi, aiddo nugo Eliša lei dadjan sutnje.

18Bárdni stuorui, ja muhtun beaivvi son vulggii ládjobargiid lusa deaivvadit áhčiinis. 19Son biehkugođii áhččásis: “Vuoi, mus oaivi nu bávččasta!” Dalle áhčči dajai bálvaleaddjásis: “Guotte su su eatni lusa.” 20Bálvaleaddji válddii bártni ja guttii su su eatni lusa. Bárdni čohkkái eatnis askkis gaskabeaivvi rádjái, ja de son jámii. 21Nisson doalvvui su loktagámmárii Ipmila olbmá seŋgii, govččai uvssa ja manai olggos. 22De son rávkkai lusas boatnjis ja dajai: “Gohčo muhtun bálvaleaddji buktit munnje ásena. Mun gáhčan Ipmila olbmá lusa, muhto máhcan fargga.” 234,23 mánočalbmebeaivi.Boadnji jearai: “Manin don odne manat su lusa? Iihan dál leat mánočalbmebeaivi iige sabbat.” Nisson vástidii: “Luoitte fal mu mannat.” 24Nisson sádelasttii ásena ja dajai bálvaleaddjásis: “Láide don ásena. It oaččo bisánit ovdal go mun dajan.”

25

4,25
2,25
Nu nisson vulggii ja bođii Ipmila olbmá lusa Karmelvárrái. Go Ipmila olmmái áiccai nissona guhkkin, de son dajai bálvaleaddjásis Gehasii: “Do boahtá dat šunemlaš nisson. 26Viega su ovddal ja jeara sus mannágo bures ja mo su boadnji ja bárdni veadjiba.” Nisson vástidii Gehasii: “Buot lea buorre.” 27Muhto go son bođii várrái Ipmila olbmá lusa, de son gahčai eatnamii ja dohppii su julggiide. Gehasi bođii dasa ja áiggui duvdilit su eret, muhto Ipmila olmmái dajai: “Divtte su orrut. Son lea morrašis, muhto Hearrá lea čiehkan mus su morraša iige leat diktán mu diehtit dan.” 28Nisson dajai: “Hearrá, ánuhingo mun dus bártni? Almma mun dadjen ahte don it oaččo dájuhit mu?”

29

4,29
Luk 10,4
Dalle Eliša dajai Gehasii: “Boahkánastte alimiid, váldde mu soappi gihtii ja vuolgge! Jos muhtun boahtá du ovddal, de ale dearvvat su, ja jos muhtun dearvvaha du, de ale vástit. Bija de mu soappi bártni muođuid ala.” 30Muhto bártni eadni dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, ja nu duohta go don ieš ealát: Mun in vuolgge dás muđui go duinna.” Dalle Eliša vulggii nissona mielde. 31Gehasi manai sudno ovdal ja bijai soappi bártni muođuid ala, muhto bárdni ii jienádan iige sus dovdon heagga. Dalle Gehasi máhcai, ja go son deaivvai Eliša, de son muitalii ahte bárdni ii lean ealáskan.

32Go Eliša bođii vissui, de bárdni veallái seaŋggas jábmin. 33

4,33
Apd 9,40
Eliša govččai uvssa ja rohkadalai Hearrá. 34
4,34
1 Gon 17,21
Apd 20,10
Dasto son veallánii bártni ala. Son bijai njálmmi bártni njálmmi vuostá, čalmmiid su čalmmiid vuostá ja gieđaid su gieđaid vuostá. Go son veallái ná, de bártni rumaš liegganii. 35Eliša čuožžilii ja váccii viesus oktii ovddos maŋos. Go son fas veallánii bártni ala, de bárdni gasttii čieža geardde ja rabastii čalmmiid. 36
4,36
Luk 7,15
Hebr 11,35
Eliša čuorvvui Gehasii ja siđai su rávkat šunemlaš nissona. Gehasi rávkkai nissona, ja son bođii. Eliša dajai: “Váldde bártnát.” 37Nisson čippostii su julggiid ovdii ja gopmirdii eatnama rádjái. De son válddii bártnis askái ja manai olggos.

Eliša jávkada mirkko biepmus

38Go Eliša máhcai Gilgalii, de dan guovllus lei nealgi. Oktii go profehtajoavku ledje su luhtte, de son dajai bálvaleaddjásis: “Bija stuorra ruittu duoldat ja vuošša mállása profehtaide.” 39Muhtun oahppi manai gieddái čoaggit biebmourtasiid. Son gávnnai meahccemuora ja čokkii das meahccegurkkáid oalgebiktasa dievva. Go son lei máhccan, de son cábai daid ruitui, iige oktage máhttán vihkut maidege. 40Muhto go mális goivojuvvui olbmáide ja sii máiste dan, de sii čurvo: “Ipmila olmmái, ruittus lea jápmin!” Eaige sii sáhttán borrat dan. 41Dalle Eliša dajai: “Vižžet veahá jáffuid.” Daid son botkalii ruitui ja dajai: “Goivot dál buohkaide.” De sii borre, iige ruittus šat lean mihkkege mirkkolaččaid.

Eliša biebmá čuođi olbmá

42

4,42
4 Mos 18,12č
4,42 Baal-Šališa báiki mii jáhkkimis lei Loda (Lydda) lahka.Baal-Šališas bođii muhtun olmmái ja buvttii Ipmila olbmái álgošaddoláibbiid. Son buvttii guoktelogi bivgeláibbi, ja lávkkas sus ledje varas gortnit. Eliša dajai bálvaleaddjásis: “Atte dáid olbmuide borramuššan.” 43
4,43
Matt 14,17
15,33
Joh 6,9
Muhto su bálvaleaddji jearai: “Mo mun sáhtán juogadit dáid čuođi olbmái?” Dalle Eliša dajai: “Juogat daid olbmuide borramuššan, dasgo ná cealká Hearrá: ‘Sii gallánit, ja borramuš báhcá vel liiggásge.’” 44
4,44
Matt 14,20
15,37
Joh 6,12č
Bálvaleaddji juogadii olbmuide borramuša, ja sii borre, ja borramuš bázii vel liiggásge, nugo Hearrá lei cealkán.

5

Eliša buorida aramealaš Naamana

515,1 spihtálaš >3 Mos 13,2.Arama gonagasa soahteveagaoaivámuččas Naamanis lei alla árvu iežas hearrá čalmmiin, danin go son lei leamaš Hearrá vearjun go lei beastán Arama dan vašálaččaid gieđas. Naaman lei veagalaš soahteolmmái, muhto lei spihtálaš. 2Go aramealaččat oktii ledje leamaš speadjamin Israela, de sii ledje buktán doppe uhca nieiddaža gii dasto šattai Naamana áhká bálvaleaddjin. 3Nieida dajai eamidasas: “Vare mu hearrá beasašii fitnat profehta luhtte Samarias! Dat olmmái gal beasttášii su spihtálvuođas.” 4Naaman manai hearrás ságaide ja muitalii maid israellaš nieida lei dadjan. 55,5 logi taleantta sullii 342 kilo. guhttaduhát šekela sullii 68,4 kilo.Arama gonagas dajai: “Mana fal dohko, mun sádden reivve Israela gonagassii.” De Naaman vulggii ja válddii fárrui logi taleantta silbba, guhttaduhát šekela golli ja logi ávvubiktasa. 6Naaman doalvvui Israela gonagassii reivve mas daddjojuvvui: “Dán reivve buktá dutnje mu bálvaleaddji Naaman. Mun lean vuolggahan su du lusa, vai don beasttášit su spihtálvuođas.” 7

5,7
1 Mos 30,2
5 Mos 32,39
1 Sam 2,6
5,7 gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearkan. ▶ moraštanvierut.Go Israela gonagas lei lohkan reivve, de son gaikkodii biktasiiddis ja dajai: “Leango mun mahkáš Ipmil, nu ahte veaján jámihit ja dahkat eallin, go son vuolggaha mu lusa olbmá gean mun galggašin beastit spihtálvuođas? Čielgasit son bivdá sálvva soahtat muinna.”

8Go Ipmila olmmái Eliša gulai ahte Israela gonagas lei gaikkodan biktasiiddis, de son cealkkihii gonagassii: “Manin don gaikkodit biktasiiddát? Vuolggat olbmá mu lusa, de son šaddá diehtit ahte Israelis lea profehta.” 9Ja Naaman bođii heasttaidisguin ja vovnnaidisguin ja bisánii Eliša viesu uvssa ovdii. 10

5,10
Joh 9,7
Eliša vuolggahii su lusa olbmá cealkit: “Mana Jordangáddái ja lávggot eanus čieža geardde. Dalle du oažži šaddá dearvvasin ja don buhtásmuvat.” 11Dalle Naaman moaráhuvai ja vulggii eret. Son dajai: “Munhan navden su boahtit olggos mu lusa ja rohkadallat Hearrá, iežas ipmila. Mun gádden su lihkahit gieđa dan báikki badjel gokko dávda lea, ja nu váldit eret mu spihtálvuođa. 12Eaigo Damaskusa jogat Abana ja Parpar leat buorebut go buot Israela čázit? Munhan livččen sáhttán lávggodit dain ja buhtásmuvvat!” Son jorggihii moaris ja vulggii. 13Muhto su bálvaleaddjit bohte su lusa ja sárdno sutnje: “Hearrámet, jos profehta livččii gohččon du dahkat juoga váddása, de almma don livččet dahkan dan? Man sakka eambbo dál, go son dušše gohčču du lávggodit, vai buhtásmuvat!”

14

5,14
Luk 4,27
Nu Naaman manai Jordangáddái ja buokčalii etnui čieža geardde, nugo Ipmila olmmái lei cealkán. Dalle su oažži šattai uhca bártnáža oačči láhkásažžan, ja son buhtásmuvai. 15Naaman máhcai oppa fáruinis Ipmila olbmá lusa. Son loaiddastii Eliša ovdii ja dajai: “Dál mun dieđán ahte ii leat Ipmil oppa eatnama alde earret go Israelis. De váldde dál attáldaga bálvaleaddjistat!” 16Muhto Eliša dajai: “Nu duohta go Hearrá eallá, son gean mun bálvalan: Mun in váldde dus attáldaga.” Naaman nággii su váldit attáldaga, muhto son biehttalii. 175,17 muoldda Naaman áiggui ráhkadit Damaskusii áltára Hearrái dan muoldda ala mii lea buktojuvvon Israelis.Dalle Naaman dajai: “Go juo it dáhto, de divtte goit du bálvaleaddji váldit mielde dan mađe muoldda go mulapárra nagoda guoddit. Mun in šat áiggo oaffaruššat boaldinoaffara inge njuovvanoaffara eará ipmiliidda go Hearrái. 185,18 Rimmon riđđuipmil Hadada nubbi namma. Dat lei Damaskusa deaŧaleamos ipmil.Muhto addos Hearrá munnje ándagassii dan ahte mun gopmirdan Rimmona ovddas. Go mu hearrá ja gonagas manná rohkadallat Rimmona tempelii ja dorje mu gihtii, de addos Hearrá dan munnje ándagassii.” 19Eliša dajai sutnje: “Mana ráfái!”

Gehasi beahtus

Go Naaman lei vuolgán Eliša luhtte ja johtán muhtun gaskka, 20de Ipmila olbmá Eliša bálvaleaddji Gehasi jurddašii: “Mu hearrá sesttii dán aramealačča iige váldán vuostá dan maid son lei buktán. Nu duohta go Hearrá eallá, mun viehkalan su maŋŋái vai oaččun sus juoidá.” 21Gehasi viehkalii Naamana maŋŋái. Go Naaman oinnii ahte soamis viegai su maŋis, de son njiejai eret vovnnain, manai su ovddal ja jearai: “Leago visot bures?” 22Gehasi vástidii: “Visot lea bures, muhto mu hearrá vuolggahii mu dadjat dutnje ahte su lusa bohte eske Efraima várreeatnamis guokte nuorra profehtaoahppi. Sáhtášitgo don addit sudnuide silbataleantta ja guokte ávvubiktasa?” 23“Mieđit váldit guokte taleantta,” Naaman dajai, ja nággii Gehasi váldit silbataleanttaid ja čanai daid guovtti bursii. Son attii silbbaid ja guokte ávvubiktasa guovtti bálvaleaddjásis, ja soai guttiiga daid Gehasi ovddas. 24Go sii bohte gávpotdievvái, de Gehasi válddii bálvaleddjiin attáldagaid ja čiegai daid iežas vissui. De son luittii olbmáid vuolgit.

25Go Gehasi máhcai hearrás lusa, de Eliša jearai sus: “Gos don boađát, Gehasi?” Son vástidii: “In mun fitnan gostege.” 26Muhto Eliša dajai: “Ingo mun lean vuoiŋŋas doppe, go dat olmmái njiejai vovnnainis ja bođii du ovddal? Leago dál áigi váldit silbbaid ja gárvvuid, oliivagárddiid ja viidnegárddiid, smávvaomiid ja stuorraomiid, šlávaid ja šlávvanissoniid? 27

5,27
2 Mos 4,6
4 Mos 12,10
2 Sam 3,29
Naamana spihtáldávda njoammu dál dutnje ja du nállái agibeaivái.” Go Gehasi vulggii su luhtte, de son lei spihtálaš, vielgat dego muohta.