Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Hiskia Juda gonagassan

181

18,1
16,20
2 Muit 29,1eč
Israela gonagasa Hosea, Ela bártni, goalmmát ráđđenjagi Juda gonagassan šattai Hiskia, Ahasa bárdni. 2Son lei guoktelogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guoktelogiovcci jagi. Su eadni lei Abi, Sakarja nieida. 3
18,3
12,2
Son dagai dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin, aivve nugo su áhčči David lei dahkan. 4
18,4
2 Mos 34,13
4 Mos 21,8č
5 Mos 7,5
2 Muit 31,1
18,4 Nehuštan sátnestoahkan hebreagiel sániiguin “gearpmaš” ja “veaiki”.Son jávkadii oaffarbáikkiid, cuvkii bácciid ja njeiddii ašeračuolddaid. Son maid časkkii moallun bronsagearbmaša maid Moses lei dahkan. Daid beivviid rádjái israellaččat ledje boaldán oaffariid dan gearbmašii mii gohčoduvvui Nehuštanin. 5Hiskia dorvvastii Hearrái, Israela Ipmilii. Juda gonagasaid gaskkas ii leat oktage su lágáš, ii ovdal su iige su maŋŋil. 6
18,6
5 Mos 10,20
Son bisui Hearrái oskkáldassan iige gáidan sus, muhto doalai báhkkomiid maid Hearrá lei addán Mosesii. 7
18,7
1 Sam 18,14
2 Gon 16,7eč
Dan dihte Hearrá lei Hiskiain, ja sutnje lihkostuvai buot maid son dagai. Son stuimmáskii Assyria gonagasa vuostá iige šat bálvalan su. 8Son vuittii filistalaččaid ja válddii sin eatnamiid gitta Gaza ráje, sihke sin uhca gávpogaččaid main lei dušše fáktentoardna ja maiddái sin stuorra ladnegávpogiid.

9

18,9
17,5eč
Hiskia njealját ráđđenjagi, dalle go Israela gonagas Hosea, Ela bárdni, ráđđii čihččet jagi, de fallehii Assyria gonagas Salmanassar Samaria gávpoga ja birastahtii dan. 10Golmma jagi geažes Salmanassar válddii gávpoga. Hiskia lei dalle gonagassan guđát jagi, Israela gonagas Hoseagis ovccát jagi. 1118,11 Habor >17,6.Assyria gonagas doalvvui israellaččaid Assyriai ja bijai sin ássat Halahii, Gosanii Habora gáddái ja Media gávpogiidda. 12Nu geavai danin go israellaččat eai lean gullan Hearrá, iežaset Ipmila, jiena, muhto ledje rihkkon su lihtu, buot maid Moses, Hearrá bálvaleaddji, lei gohččon sin doallat. Sii eai lean gullan eaige doahttalan.

Sanherib falleha Jerusalema

13

18,13
2 Muit 32,1eč
Jes 36,1eč
Gonagas Hiskia njealljenuppelogát ráđđenjagi Sanherib, Assyria gonagas, fallehii buot Juda ladnegávpogiid ja válddii daid. 1418,14 golbmačuođi taleantta sullii 10260 kilo. golbmačuođi taleantta sullii 1026 kilo.Juda gonagas Hiskia vuolggahii sáni Assyria gonagassii Lakišii: “Mun lean dahkan boastut. Geassát mu luhtte ja máhca ruoktot, de mun dagan visot maid geatnegahtát mu dahkat.” Assyria gonagas gohčui Juda gonagasa Hiskia máksit golbmačuođi taleantta silbba ja golbmalogi taleantta golli. 15
18,15
1 Gon 15,18
Hiskia attii sutnje buot silbba mii lei Hearrá tempelis ja gonagasa šloahta dávvirgámmáriin. 16Seammás Hiskia, Juda gonagas, gaikkui Hearrá tempela uvssain ja uksastoalppuin golli mainna son ieš lei skoađastan daid, ja attii dan Assyria gonagassii.

17

18,17
2 Muit 32,9eč
18,17 Bajitáldá láttu gávpotmuvrra lahka, jáhkkimis Gihonádjaga lahka Kedronleagis; gč. Jes 7,3.Assyria gonagas vuolggahii Lakišis soahteveagaoaivámuččas, alimus hoavvaolbmás ja alimus oaivámuččas oktan stuorra soahteveagain Jerusalemii doalvut sága Hiskiai. Go sii ollejedje Jerusalemii, de sii orustedje Bajitáldá čáhcerenne lusa Bassangietti máđija gurrii. 18Sii rávke gonagasa, ja šloahttaoaivámuš Eljakim, Hilkia bárdni, riikkačálli Šebna ja gonagasa čálli Joah, Asafa bárdni, manne deaivvadit sin. 19Alimus hoavvaolmmái dajai sidjiide: “Almmuhehket Hiskiai ahte stuorra gonagas, Assyria gonagas, dadjá ná: Mii du dahká nu dorvvolažžan? 20Gáttátgo sánit dohkkejit soađis seammá bures go viisodat ja fápmu? Geasa don dorvvastat, go leat stuibmidan mu vuostá? 21
18,21
Esek 29,6č
Dál don dorvvastat Egyptii, dan doddjon rávrasoabbái mii bastá dan gihtii gii dasa dorje, ja rehtte dan čađa. Dakkár lea farao, Egypta gonagas, buohkaide geat dorvvastit sutnje. 22Dahje vástidehpetgo dii munnje: ‘Mii dorvvastit Hearrái, Ipmilasamet’? Muhto su oaffarbáikkiid ja áltáriid Hiskia ieš lea jávkadan. Sonhan gohčui Juda ja Jerusalema ássiid rohkadallat aivve dán áltára guoras Jerusalemis. 23Veahtal dal mu hearráin, Assyria gonagasain: Son addá dutnje guokteduhát heastta, jos don sáhtát háhkat daidda riidejeddjiid. 24
18,24
Sál 20,8
Jes 31,1eč
Mo don dalle sáhtášit bihtit ovttage oaivámuččas, mu hearrá uhcimus bálvaleaddjis? Muhto don dorvvastat Egyptii, dan vovnnaide ja riidejeddjiide. 25Ja Hearrá dáhtu vuostágo mun lean boahtán fallehit ja duššadit dán báikki? Hearrá ieš lea gohččon mu fallehit ja duššadit dán eatnama.”

26Eljakim, Hilkia bárdni, ja Šebna ja Joah vástidedje alimus oaivámužžii: “Mii, du bálvaleaddjit, gullat arameagiela. Sártno nappo midjiide arameagillii, ale sártno hebreagillii daid olbmuid gullut geat leat muvrra alde.” 27Muhto alimus oaivámuš vástidii sidjiide: “Leago mu hearrá vuolggahan mu sárdnut dáid sániid dušše dutnje ja du hearrái? Iigo baicce daidda olbmuide geat čohkkájit muvrra alde ja šaddet fargga borrat iežaset baikka ja juhkat iežaset gučča ovttas dinguin?” 28Ja alimus oaivámuš loaiddastii ovdan ja čuorvvui jitnosii hebreagillii: “Gullet stuorra gonagasa, Assyria gonagasa, sáni! 29Ná cealká gonagas: Allet divtte Hiskia beahttit iežadet, son ii sáhte gádjut din. 30Allet divtte Hiskia dájuhit din luohttit Hearrái, go son dadjá: Gal Hearrá gádju min, ii dát gávpot addojuvvo Assyria gonagasa gihtii. 31Allet guldal Hiskia! Ná cealká Assyria gonagas: Vuollánehket munnje ja bohtet mu lusa, de juohkehaš dis oažžu borrat viidnemurjjiid iežas viidnemuoras ja fiikoniid iežas fiikonmuoras ja juhkat iežas gáivvo čázi, 32dassážii go mun boađán ja doalvvun din eatnamii mii lea din iežadet eatnama láhkásaš: Gortni ja viinni, láibbi ja viidnegárddiid, oliivaoljju ja honnega eatnamii. Dii oažžubehtet eallit ehpetge jáme. Allet guldal Hiskia, son dušše viggá fillet din go dadjá: ‘Hearrá gádju min.’ 33

18,33
19,12eč
2 Muit 32,13eč
Jes 10,9eč
Leago oktage álbmogiid ipmiliin gádjon iežas eatnama Assyria gonagasa gieđas? 3418,34 Hamat aramealaš riika Orontesjoga gáttis. >2 Sam 8,9. Arpad aramealaš gávpotstáhta Hamata davábealde. Sefarvajim >17,24. Hena ja Avva aramealaččaid gávpogat.Gos leat Hamata ja Arpada ipmilat? Gos leat Sefarvajima, Hena ja Avva ipmilat? Leago oktage ipmil beastán Samaria mu gieđas? 35Guhtemuš buot dáid eatnamiid ipmiliin lea gádjon iežas eatnama mu gieđas? Mo dasto Hearrá sáhttá gádjut Jerusalema mu gieđas?”

36Muhto buohkat orro jávohaga eaige vástidan sutnje, dasgo gonagas lei gieldán sin vástideames. 37Dasto šloahttaoaivámuš Eljakim, Hilkia bárdni, ja riikkačálli Šebna ja gonagasa čálli Joah, Asafa bárdni, bohte Hiskia lusa biktasat gaikkoduvvon ja muitaledje sutnje maid alimus oaivámuš lei dadjan.

19

Gonagas bivdá neavvaga Jesajas

191

19,1
Jes 37,1eč
19,1 gaikkodii biktasiiddis >6,30.Go gonagas Hiskia gulai mii lei dáhpáhuvvan, de son gaikkodii biktasiiddis, gárvodii horstta ja manai Hearrá vissui. 2De son vuolggahii šloahttaoaivámuš Eljakima, riikkačálli Šebna ja báhpaid vuorrasiid horstabiktasat gárvun profehta Jesaja, Amosa bártni, lusa 3ja cealkkihii Jesajai: “Ná dadjá Hiskia: Dát beaivi lea áŧestusa, ráŋggáštusa ja hiddjádusa beaivi. Mánná lea boahtán riegádahttinmuddui, muhto ii leat fápmu riegádahttit. 4Vare Hearrá, du Ipmil, livččii gullan soahteveagaoaivámučča sániid, su gean su hearrá, Assyria gonagas, vuolggahii hiddjidit ealli Ipmila. Hearrá, du Ipmil, sáhttá ráŋggáštit su daid sániid dihte mat leat celkojuvvon Hearrá gullut. Rohkadala nappo bázahasa ovddas mii vel lea ceavzán!” 5Go gonagas Hiskia olbmát bohte Jesaja lusa, 6de son dajai sidjiide: “Celket hearráseattet dán Hearrá sáni: ‘Ale bala dain sániin maid leat gullan ja maiguin Assyria gonagasa bálvaleaddjit leat hiddjidan mu. 7Mun divttán su gullat dakkár sága mii bidjá su máhccat eatnamasas, ja mun divttán su gahččat miehkkái iežas eatnamis.’”

8Assyria alimus oaivámuš geassádii. Son lei gullan ahte Assyria gonagas lei vuolgán Lakišis, ja son fáhtii gonagasa birastahttimin Libna.

9

19,9
2 Muit 32,17
Jes 37,9eč
19,9 Kuš fámolaš riika Egypta lulábealde mii ráđđii Egypta su. 760-656 o.Kr. Vrd. Jes 11,11; 18,1.Go Sanherib dasto gulai ahte Tirhaka, Kuša gonagas, lei vuolgán soahtat suinna, de son vuolggahii fas áirasiid 10cealkit Hiskiai, Juda gonagassii: “Ale divtte iežat Ipmila geasa dorvvastat, fillet du jáhkkit ahte Jerusalem ii šatta Assyria gonagasa gihtii. 1119,11 duššadan vihahit duššadeapmái.Donhan leat gullan mo Assyria gonagasat leat duššadan buot eatnamiid, ja dongo gáddjojuvvošit! 1219,12 gosanlaččaid … Telassara ássiid álbmogat ja báikkit Syrias ja Mesopotamia davvioarjjabealde.Gádjogo sin ipmilat daid álbmogiid geaid mu áhčit duššadedje? Gádjogo dat gosanlaččaid, harranlaččaid, reseflaččaid dahje edenlaččaid, Telassara ássiid? 13Gos lea dál Hamata gonagas, gos Arpada, Sefarvajima, Hena ja Avva gávpogiid gonagasat?”

14Go Hiskia lei váldán reivve áirasiid gieđas ja lohkan dan, de son manai tempelii ja lebbii dan Hearrá ovdii. 15

19,15
Sál 80,2
99,1
Ja son rohkadalai Hearrá ná: “Hearrá, Israela Ipmil, don guhte čohkkát truvnnus maid kerubat guddet! Don, duššefal don leat buot eatnama riikkaid Ipmil. Don leat dahkan almmi ja eatnama. 16Guldal mu, Hearrá, gula mu rohkadusa. Rabas čalmmiid, Hearrá, ja geahča! Gula mo Sanherib hiddjida ealli Ipmila reivves maid lea vuolggahan. 17Hearrá, lea duohta ahte Assyria gonagasat leat duššadan buot álbmogiid ja sin eatnamiid 18
19,18
Sál 115,4
ja bálkestan dollii sin ipmiliid. Dat eai leange albma ipmilat, muhto olbmo gieđaid duodji, muorra ja geađgi, ja dan dihte sii vedje duššadit daid. 19Hearrá, min Ipmil, beastte min su gieđas, vai buot eatnama riikkat oččošedje diehtit ahte aivvefal don, Hearrá, leat Ipmil.”

Hearrá vástida Hiskiai

20

19,20
Jes 37,21eč
Dalle Amosa bárdni Jesaja bijai dán sáni Hiskiai: Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Maid don leat rohkadallan mus Assyria gonagasa Sanheriba hárrái, dan mun lean gullan. 21Dáid sániid Hearrá sárdnu su birra:

Du hiddjida, du bilkida

nieida Sion.

Jerusalem, nuorra nieida,

bárdá oaivvi du maŋŋái.

22Gean don hiddjidit ja bilkidit,

gean vuosttildit julges čuorvasiiguin?

Allagassii don bajidit čeavlás geahčastaga,

Israela Basi vuostá!

23Don diktet iežat áirasiid

hiddjidit Hearrá ja gulahit:

“Soahtevovnnaidasan mun goarkŋastin,

mannen váriid alážiidda,

gáiddus Libanona vilttiid rádjái.

Mun njeiden dan alla sederiid,

čuhppen dan válljusypressaid.

Mun ollejin dan doppimuš vuoiŋŋastanbáikái

gos vuovdi lea suohkadeamos.

24Mun lean roggan eatnamis čázi,

lean juhkan vierročáziid,

buot Egypta eanuid

lean goikadan juolgevuođuidanguin.”

25Itgo leat gullan

ahte áigá juo mun dan smihtten,

sivdnidin dan juo dolin?

Dál mun dikten dan dáhpáhuvvat,

ja don besset rievdadit ladnegávpogiid

ávdin čievračopman.

26

19,26
Sál 92,8
129,6
Daid ássit vuoimmehuvve,

doarggistedje balus ja heahpadis.

Sii ledje dego šattut giettis,

dego rássi mii ruodná bottoža,

dego viessodáhki rahttá

mii dáktá ovdal go lea ollásii šaddan.

27

19,27
Sál 139,2č
Mun dieđán jos don čohkkát,

jos vuolggát dahje boađát

ja jos dárat mu vuostá.

28Muhto go don dárat mu vuostá

ja du čeavli lea boahtán mu gullosii,

de mun bijan dutnje rieggá njunnái

ja njálbmeruvddiid njálbmái

ja doalvvun du ruoktot

dan geainnu man bohtet.

29

19,29
Jes 37,30eč
19,29 dutnje gonagas Hiskia.Dát lea dutnje mearkan, mu gonagas: Dán jagi borrojuvvo dat mii šaddá gahčahallon gortniin ja boahtte jaginai dat mii das šaddá, muhto goalmmát jagi dii gilvibehtet ja láddjebehtet, ráhkadehpet viidnegárddiid ja borrabehtet daid šaddosiid. 30Ja dat Juda čearddas geat leat báhcán, bohciidahttet fas ruohttasiid čiekŋalebbui eatnamii ja šaddadit šaddosiid bajás almmi guvlui, 31
19,31
Jes 9,7
dasgo Jerusalemis vuolgá bázahas, gáddjojuvvon olbmuid joavku Sionváris. Dan dahká Hearrá áŋgirvuohta.

32Muhto Assyria gonagasa birra Hearrá cealká ná:

Ii son boađe dán gávpogii

ii báže deike ovttage njuola,

ii lokte galbba dán vuostá

iige daga dán njeaiga fallehangorgŋehagaid.

33Son máhccá seammá geainnu man bođii,

dán gávpogii son ii boađe, cealká Hearrá.

34

19,34
20,6
Mun suodjalan dán gávpoga,

mun gájun dan iežan dihte

ja bálvaleaddján Davida dihte.

Jerusalem gáddjojuvvo ja Sanherib jápmá

35

19,35
2 Muit 32,21eč
Dan ija Hearrá eŋgel vulggii ja časkkii jámas čuođigávccilogivihttaduhát olbmá Assyria soahteveagas. Go olbmot iđedis lihkke, de juohke bealde ledje jábmit. 36Dalle Assyria gonagas Sanherib vulggii doppe, máhcai ruoktot ja orui Ninives. 37
19,37
Jes 37,38
19,37 Nisrok namma ii leat dovddus eará gálduin, soaitá leat váttásmáhttojuvvon hápmi ipmilnamas Marduk dahje Nusku.Go son oktii lei rohkadallamin ipmilis Nisroka tempelis, de su bártnit Adrammelek ja Sareser gottiiga su mihkiin ja báhtareigga dasto Ararata eatnamii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Assarhaddon.

20

Hiskia buohcuvuohta ja buorráneapmi

201

20,1
2 Muit 32,24
Jes 38,1eč
Daid áiggiid Hiskia buohccái ja lei lahka jámi. Dalle profehta Jesaja, Amosa bárdni, bođii su lusa ja dajai: “Ná cealká Hearrá: Gárvvis iežat viesu, dasgo don jámát itge šat eale.” 2
20,2
Sál 30,3
Hiskia jorgalii seaidnái čalmmiid ja rohkadalai Hearrá: 3“Vuoi Hearrá! Muitte man oskkáldasat ja olles váimmus mun lean vádjolan du muođuid ovddas ja dahkan dan mii lea buorre du čalmmiin!” Ja son čierui bahččagit. 4Jesaja ii lean vuos vuolgán gaskkamuš ovdašiljus, go sutnje bođii dát Hearrá sátni: 5
20,5
19,20
“Máhca ja daja Hiskiai, mu álbmoga oaivámužžii: ‘Ná cealká Hearrá, áhčát Davida Ipmil: Mun lean gullan du rohkadusa ja oaidnán du gatnjaliid. Mun buoridan du, ja goalmmát beaivvi don sáhtát mannat Hearrá tempelii. 6
20,6
19,34
Sál 61,7
Mun lasihan du eallinbeivviide vihttanuppelohkái jagi. Mun gájun du ja dán gávpoga Assyria gonagasa gieđas. Mun várjalan dán gávpoga iežan dihte ja bálvaleaddján Davida dihte.’” 7
20,7
Jes 38,21
Ja Jesaja dajai: “Vižžet fiikongáhku!” Gáhkku vižžojuvvui ja biddjojuvvui buhkko ala, ja gonagas buorránii.

8

20,8
1 Mos 24,12–14
Jes 7,10–14
Hiskia jearai Jesajas: “Mii lea mearkan dasa ahte Hearrá buorida mu ja sáhtán goalmmát beaivvi mannat Hearrá tempelii?” 9Jesaja vástidii: “Hearrá addá dutnje mearkka duođaštussan das ahte son doallá maid lea cealkán: Galgágo beaivvášdiimmu suoivvan sirdásit logi ceahki ovddas vai logi ceahki maŋás?” 10Hiskia dajai: “Álkihan suoivanii lea ollit logi ceahki ovddas; máhccos dat logi ceahki maŋás.” 11Dalle profehta Jesaja čuorvvui Hearrá, ja Hearrá divttii suoivana mannat maŋás Ahasa beaivvášdiimmus dan logi ceahki maid dat lei juo ollán ovddas.

Babylona gonagasa áirasat

12

20,12
Jes 39,1
Daid áiggiid Babylona gonagas Merodak-Baladan, Baladana bárdni, sáddii reivve ja attáldagaid Hiskiai, dasgo son lei gullan ahte Hiskia lei leamaš buozus. 13Hiskia illosii go áirasat bohte. Son čájehii sidjiide oppa vuorkáviesus, silbba ja golli, máistagiid ja divrras oljjuid, iežas vearjovuorkká ja buot eará mii su dávvirgámmáriin lei. Ii lean mihkkege Hiskia viesus iige oppa su riikkas maid son ii čájehan sidjiide.

14Dalle profehta Jesaja bođii gonagas Hiskia lusa ja jearai maid duot olbmát ledje dadjan ja gos sii bohte. Hiskia vástidii: “Sii bohte gáiddus eatnamis, Babylonias.” 15Jesaja jearai: “Maid sii besse oaidnit du šloahtas?” Hiskia vástidii: “Mun čájehin sidjiide buot mii mu šloahtas lea. Mu dávvirgámmáriin ii leat mihkkege maid mun in livčče čájehan sidjiide.” 16Dalle Jesaja dajai Hiskiai: “Gula Hearrá sáni: 17

20,17
24,13eč
Beaivvit bohtet go buot mii lea du šloahtas ja buot maid du áhčit leat čoaggán gitta dán beaivvi rádjái, dolvojuvvo Babyloniai; ii mihkkege báze, cealká Hearrá. 18
20,18
Dan 1,3eč
Ja muhtumat bártniin geat riegádit dutnje, du iežat oažži ja varra, dolvojuvvojit hoavvaolmmájin Babylona gonagasa šlohttii.” 19Hiskia vástidii Jesajai: “Hearrá sátni maid leat sárdnon, lea buorre.” Dasgo son jurddašii: “Mu beivviid goit lea ráfi ja oadjebasvuohta.”

20

20,20
2 Muit 32,30
20,20 čáhceáldá ja tunnela Go Hiskia lei gonagas, de son huksii tunnela mii jođihii čázi Gihonádjagis Kedronleagis (gč. 1 Gon 1,33) ođđa láddui, Siloaláddui. Vrd. Luk 13,4; Joh 9,7.11. Čáhcetunnel lei deaŧalaš gávpoga bealušteames.Mii muđui lea muitalit Hiskias ja su olahusain, das mo son huksii čáhceáldá ja tunnela ja jođihii čázi gávpogii, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 21Hiskia manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Manasse.