Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
14

Amasja Juda gonagassan

141

14,1
2 Muit 25,1eč
Israela gonagasa Joaša, Joahasa bártni, nuppi ráđđenjagi šattai Juda gonagassan Amasja, Joaša bárdni. 2Son lei guoktelogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guoktelogiovcci jagi. Su eadni lei jerusalemlaš Joaddan. 3
14,3
15,334
Amasja dagai dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin, ii dattetge nugo su áhčči David. Son dagai buot nugo su áhčči Joaš lei dahkan. 4
14,4
12,3
Oaffarbáikkit eai goit jávkaduvvon, ja álbmot oaffarušai ja bolddii ain suovvasiid oaffarbáikkiin. 5
14,5
12,20č
Go Amasja lei nannen gonagasvuođas, de son gottii daid bálvaleddjiid geat ledje goddán su áhči, gonagas Joaša. 6
14,6
5 Mos 24,16
Muhto sorbmejeddjiid mánáid son ii goddán. Das son doahttalii Mosesa láhkagirjji mas Hearrá gohčču: “Áhčit eai oaččo ráŋggáštuvvot jápmimiin mánáideaset eaige mánát áhčiideaset suttu dihte, muhto juohkehaš galgá jápmit iežas suttu dihte.”

714,7 Sálteleagis >2 Sam 8,13. Sela jáhkkimis gávpot Sálteleagis; gč. Duop 1,36.Amasja časkkii Sálteleagis logiduhát edomlačča ja válddii dasto Sela. Son bijai gávpoga namman Jokteel, ja danin dat gohčoduvvo veláge. 8

14,8
13,12
Dasto Amasja vuolggahii áirasiid cealkit Israela gonagassii Joašii, Joahasa bárdnái, Jehu áddjubii: “Boađe, gávnnadeadnu muođus muhtui!” 9
14,9
Duop 9,14
Muhto Israela gonagas Joaš cealkkihii Juda gonagassii Amasjai: “Libanona gáskálas cealkkihii Libanona sederii: ‘Atte nieiddat áhkkán mu bárdnái!’ Muhto Libanona meahcieallit manne ja dulbme gáskálasa eatnamii. 10Don leat časkán Edoma ja danin leat čevlon. Duđa gudnásat ja biso viesustat! Manin dáhtut mannat lihkuhisvuhtii? Don duššat ja Juda maid duššá.” 11Muhto Amasja ii gullan su. Dalle Joaš, Israela gonagas, fallehii eatnama ja soađai Juda gonagasain Amasjain muođus muhtui Bet-Šemešis. 12Juda olbmát vuoittáhalle israellaččaide ja báhtaredje iešguhtege ruktosis. 1314,13 Jerusalema muvrras Jerusalema davábeale muvra; dakko lei váttis bealuštit gávpoga. njeallječuođi állana sullii 200 mehtera.Joaš, Israela gonagas, válddii Bet-Šemešis fáŋgan Juda gonagasa Amasja gii lei Joaša bárdni ja Ahasja áddjut. De Joaš bođii Jerusalemii ja gaikkodii Jerusalema muvrras njeallječuođi állana gaskka Efraima poartta rájes gitta Čiehkapoartta rádjai. 14
14,14
1 Gon 14,26
Son válddii Hearrá tempelis ja gonagasa šloahta dávvirvuorkkáin buot golli ja silbba ja eará gálvvuid. Son válddii velá pántafáŋggaid ja máhcai de Samariai.

15Mii muđui lea muitalit Joašis ja su olahusain ja das mo son soađai Amasjain, Juda gonagasain, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 16Joaš manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui Samariai Israela gonagasaid báldii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Jeroboam. 17Juda gonagas Amasja, Joaša bárdni, elii vel vihttanuppelohkái jagi maŋŋil go Israela gonagas Joaš, Joahasa bárdni, lei jápmán. 18Mii muđui lea muitalit Amasjas, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 19

14,19
12,20
21,23
Amasja vuostá dahkkojuvvui Jerusalemis suollemas lihttu. Son báhtarii Lakišii, muhto su maŋŋái vuolggahuvvojedje olbmát, ja sii godde su dohko. 20Son buktojuvvui heasttačielggis Jerusalemii ja hávdáduvvui Davida gávpogii áhčiidis báldii.

21

14,21
15,1eč
Juda álbmot dagai gonagassan Amasja maŋŋái Asarja gii dalle lei guhttanuppelotjahkásaš. 22
14,22
16,6
14,22 Eilat >5 Mos 2,8.Asarja máhcahii Judai Eilata ja huksii dan ođđasis maŋŋil go su áhčči lei mannan vuoiŋŋadit áhčiidis lusa.

Jeroboam Israela gonagassan

23

14,23
Hos 1,1
Am 1,1
Juda gonagasa Amasja, Joaša bártni, vihttanuppelogát ráđđenjagi šattai Israela gonagassan Jeroboam, Joaša bárdni. Son ráđđii Samarias njealljelogiokta jagi. 24
14,24
15,9182428
Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Son ii gáidan dain suttuin maiguin Jeroboam, Nebata bárdni, lei fillen Israela suddudit. 25
14,25
Jona 1,1
14,25 Lebo-Hamat >4 Mos 13,21. Arabameara Jápmamearra. Gat Hefer gávpot Sebulonis (Galileas); gč. Jos 19,13.Son máhcahii Israelii rádjaguovllu Lebo-Hamata rájes gitta Arabameara rádjái. Nu ollašuvai dat maid Hearrá, Israela Ipmil, lei gohččon bálvaleaddjis Gat Hefera olbmo profehta Jona, Amittaja bártni, sárdnut. 26
14,26
5 Mos 32,36
Hearrá lei oaidnán ahte Israel lei vártnuhis dilis: Sii buohkat, sihke stuorrát ja smávvát, ledje roahppáneamen, iige lean oktage gii livččii gádjon sin. 27
14,27
13,5
Muhto Hearrá ii lean cealkán ahte son sihkku eret Israela nama almmi vuolde, ja son besttii sin Joaša bártni Jeroboama bokte. 28
14,28
2 Sam 8,6
2 Muit 8,3
Jeroboama historjá muđui, buot maid son dagai, su veagalaš dagut, mo son soađai ja mo son máhcahii Damaskusa ja Hamata Israelii, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 29
14,29
15,8
Jeroboam manai vuoiŋŋadit áhčiidis, Israela gonagasaid, lusa. Su bárdni Sakarja šattai gonagassan su maŋŋil.

15

Asarja Juda gonagassan

151

15,1
14,21
2 Muit 26,1eč
15,1 Asarja Nubbi namma lea Ussia. Vrd. v. 13; Jes 1,1; 6,1.Asarja, Amasja bárdni, šattai Juda gonagassan Israela gonagasa Jeroboama guoktelogičihččet ráđđenjagi. 2Son lei guhttanuppelotjahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis vihttalogiguokte jagi. Su eadni lei jerusalemlaš Jekolja. 3
15,3
14,3eč
Son dagai dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin, nugo su áhčči Amasja lei dahkan. 4Oaffarbáikkit dattetge eai jávkaduvvon, ja álbmot ain oaffarušai ja bolddii suovvasiid oaffarbáikkiin. 5
15,5
3 Mos 13,46
2 Muit 26,19eč
Hearrá časkkii gonagasa spihtáldávddain nu ahte son buozai gitta jápminbeaivvis rádjái ja fertii ássat sierra viesus. Su bárdni Jotam gii lei šloahta oaivámuš, stivrii eatnama.

6Mii muđui lea muitalit Asarjas ja buot su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 7Asarja manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui áhčiidis báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Jotam.

Israela maŋimuš gonagasat

8

15,8
14,29
Juda gonagasa Asarja golbmalogigávccát ráđđenjagi Israela gonagassan šattai Sakarja, Jeroboama bárdni. Son ráđđii Samarias guhtta mánu. 9
15,9
10,29
Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, nugo su áhčitge ledje dahkan. Son ii gáidan Jeroboama, Nebata bártni, suttuin maiguin son lei fillen Israela suddudit. 10Šallum, Jabeša bárdni, dagai suollemas lihtu gonagasa vuostá. Son časkkii Sakarja jámas Jibleamis ja šattai gonagassan su sadjái.

11Mii muđui lea muitalit Sakarjas, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 12

15,12
10,30
Nu ollašuvai dat maid Hearrá lei sárdnon Jehui: “Du bártnit ožžot čohkkát Israela truvnnus gitta njealját bulvii.”

1315,13 Ussia >v. 1.Šallum, Jabeša bárdni, šattai gonagassan Juda gonagasa Ussia golbmalogiovccát ráđđenjagi, ja son ráđđii Samarias mánotbaji. 1415,14 Tirsa >1 Gon 14,17.Menahem, Gadi bárdni, vulggii Tirsas ja bođii Samariai. Doppe son časkkii jámas Šalluma, Jabeša bártni, ja šattai gonagassan su sadjái.

15Mii muđui lea muitalit Šallumis ja suollemas lihtus maid son dagai, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái.

16

15,16
8,12
15,16 Tappuah gávpot Efraima ja Manasse ráji alde; gč. Jos 16,8.Menahem duššadii Tappuaha ja buot mii doppe lei, ja maiddái dan birasguovllu gitta Tirsa rádjái, danne go gávpot ii rahpan sutnje poarttaid, ja luddii buot dan áhpehis nissoniid.

17Menahem, Gadi bárdni, šattai Israela gonagassan Juda gonagasa Asarja golbmalogiovccát ráđđenjagi. Son ráđđii Samarias logi jagi. 18Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Oppa eallináiggistis son ii gáidan dain suttuin maiguin Jeroboam, Nebata bárdni, lei fillen Israela suddudit. 1915,19 Pul Assyria gonagasa Tiglat-Pileser 3. nubbi namma (745–727 o.Kr.). Vrd. v. 29 ja 1 Muit 5,26. duhát silbataleantta sullii 34200 kilo.Go Assyria gonagas Pul fallehii eatnama, de Menahem attii sutnje duhát silbataleantta, vai son doalašii su beali ja nannešii su gonagasválddi. 2015,20 vihttalogi silbašekela sullii 570 grámma.Menahem gáibidii silbba buot Israela jábálaš olbmáin, nu ahte juohkehaš šattai máksit Assyria gonagassii vihttalogi silbašekela. 21De Assyria gonagas vulggii ruoktot iige šat báhcán eatnamii.

Mii muđui lea muitalit Menahemis, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 22Menahem manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Pekahja.

23Pekahja, Menahema bárdni, šattai Israela gonagassan Juda gonagasa Asarja vihttalogát ráđđenjagi, ja son ráđđii Samarias guokte jagi. 24Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Son ii gáidan dain suttuin maiguin Jeroboam, Nebata bárdni, lei fillen Israela suddudit. 25Su vovdnasoahteolmmái Pekah, Remalja bárdni, dagai suollemas lihtu su vuostá ja gottii su Samarias gonagasa šloahta tordnii; sus ledje mielde vihttalogi olbmá Gileadis. Go son lei goddán Pekahja, de son šattai gonagassan su sadjái.

26Mii muđui lea muitalit Pekahjas ja su daguin, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái.

27Pekah, Remalja bárdni, šattai Israela gonagassan Juda gonagasa Asarja vihttaloginuppi ráđđenjagi. Son ráđđii Samarias guoktelogi jagi. 28Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Son ii gáidan dain suttuin maiguin Jeroboam, Nebata bárdni, lei fillen Israela suddudit. 29

15,29
1 Gon 15,20
15,29 Tiglat-Pileser >v. 19.Israela gonagasa Pekaha áigge fallehii eatnamii Tiglat-Pileser, Assyria gonagas, ja válddii Ijona, Abel Bet-Maaka, Janoaha, Kedeša, Hasora, Gileada ja Galilea, oppa Naftali čeardda eatnama, ja doalvvui olbmuid Assyriai. 30Hosea, Ela bárdni, dagai suollemas lihtu Pekaha, Remalja bártni, vuostá. Son časkkii Pekaha jámas ja šattai su sadjái gonagassan Jotama, Ussia bártni, guoktelogát ráđđenjagi. 31Mii muđui lea muitalit Pekahis ja su daguin, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái.

Jotam Juda gonagassan

32

15,32
2 Muit 27,1eč
Jotam, Ussia bárdni, šattai Juda gonagassan Israela gonagasa Pekaha, Remalja bártni, nuppi ráđđenjagi. 33Son lei guoktelogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guhttanuppelohkái jagi. Su eadni lei Jeruša, Sadoka nieida. 34Jotam dagai dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin, áibbas nugo su áhčči Ussia lei dahkan. 35Oaffarbáikkit eai dattetge jávkaduvvon, ja álbmot ain oaffarušai ja bolddii suovvasiid oaffarbáikkiin. Jotam huksii Hearrá tempelii Bajitpoartta.

36Mii muđui lea muitalit Jotamis ja buot su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 37

15,37
16,5
Jes 7,1
Daid áiggiid Hearrá vuolggahii Juda vuostái Arama gonagasa Resina ja Pekaha, Remalja bártni. 38Jotam manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui áhčiidis báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Ahas.

16

Ahas Juda gonagassan

161

16,1
2 Muit 28,1eč
Ahas, Jotama bárdni, šattai Juda gonagassan Pekaha, Remalja bártni, čiežanuppelogát ráđđenjagi. 2Ahas lei guoktelogijahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guhttanuppelohkái jagi. Son ii dahkan dan mii lea riekta Hearrá, su Ipmila, čalmmiin, nugo su áhčči David lei dahkan. 3
16,3
3 Mos 18,21
2 Gon 8,18
16,3 bijai … mannat dola čađa čujuha oskkoldatlaš virrui go sii oaffarušše mánáid. >5 Mos 18,10.Son vádjolii Israela gonagasaid geainnu ja bijai velá bártnisge mannat dola čađa, daid álbmogiid fasttes vieruid mielde maid Hearrá lei ádján israellaččaid ovddas. 4
16,4
17,10
Jer 2,20
Son oaffarušai ja bolddii suovvasiid oaffarbáikkiin ja dieváin ja juohke rudnes muora vuolde.

5

16,5
15,37
Jes 7,1
Daid áiggiid Arama gonagas Resin ja Israela gonagas Pekah, Remalja bárdni, soahttáiga Ahasiin. Soai birastahtiiga Jerusalema, muhto eaba nagadan váldit dan. 6
16,6
14,22
16,6 Aram čállojuvvo “Edom” muhtun giehtačállosiin.Arama gonagas Resin máhcahii dalle Eilata Aramii ja ájii Juda olbmuid eret gávpogis. Eilatii ásse dasto edomlaččat, ja sii ásset ain doppe. 7
16,7
2 Muit 28,16
Ahas vuolggahii áirasiid Assyria gonagasa Tiglat-Pilesera lusa ja cealkkihii sutnje: “Mun lean du bálvaleaddji ja bárdni. Boađe gádjut mu Arama gonagasa ja Israela gonagasa gieđas. Soai leaba vuolgán soahtat muinna.” 8
16,8
1 Gon 15,18eč
Ahas válddii buot silbba ja golli mii lei Hearrá tempelis ja gonagasa šloahta dávvirvuorkkáin, ja vuolggahii dan attáldahkan Assyria gonagassii. 9
16,9
Am 1,5
16,9 Kir eanan Mesopotamias, gos aramealaččat bohte. Vrd. Jes 22,6; Am 9,7.Assyria gonagas gulai su. Son vulggii Damaskusii, válddii dan ja doalvvui dan ássiid Kirii, ja Resina son gottii.

10Dalle gonagas Ahas vulggii Damaskusii deaivvadit Assyria gonagasain Tiglat-Pileseriin. Go son oinnii doppe áltára, de son vuolggahii báhppa Uriai áltára málle ja dárkilis čilgehusa dan ráhkadusas. 11Báhppa Uria huksii áltára daid čilgehusaid mielde maid gonagas Ahas lei vuolggahan sutnje Damaskusis, ja son fidnii dan fálmmasin ovdal go gonagas máhcai.

12Go Ahas bođii ruoktot Damaskusis ja oinnii áltára, de son loaiddastii dan ovdii ja gorgŋii dan ala. 13Son oaffarušai iežas boaldinoaffara ja borramušoaffara, golggahii iežas juhkamušoaffara ja riškkuhii iežas searvevuođaoaffara vara áltára ala. 14Bronsaáltára mii lei Hearrá muođuid ovddas, son sirddii eret tempela ovddas, ođđa áltára ja Hearrá tempela gaskkas. Dan son sirddihii ođđa áltára davábeallái. 15Gonagas Ahas gohčui báhppa Uria: “Boaldde stuorit áltára alde iđitboaldinoaffara ja eahketborramušoaffara, gonagasa boaldinoaffara ja su borramušoaffara, ja maiddái álbmoga oktasaš boaldinoaffara ja velá sin borramušoaffariid ja juhkamušoaffariid. Riškkut boaldinoaffariid ja njuovvanoaffariid vara áltára ala. Muhto bronsaáltára mun geavahan einnosteapmái.” 16Báhppa Uria dagai nugo gonagas Ahas lei gohččon. 17

16,17
1 Gon 7,23eč
Gonagas Ahas gohčui luvvet bevddiid listtuid ja váldit daid ja lihtiid bevddiid alde. Mearage son gohčui váldit bronsavuovssáid alde ja bidjat dan geađgevuođđudusa vehkii. 1816,18 sabbatváccáhaga tempeluksa man ráigge gonagas váccii sabbahiid. Vrd. Esek 46,1č.Dáhkiin gokčojuvvon sabbatváccáhaga mii lei huksejuvvon tempela gurrii, ja gonagasa olggut feaskára son sirddihii eará sadjái Assyria gonagasa dihte.

19Mii muđui lea muitalit Ahasa daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 20

16,20
18,1eč
Ahas manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui áhčiidis báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Hiskia.