Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
10

Paulus bealušta iežas apostaldoaimma

101

10,1
Matt 11,29
1 Kor 2,3
Mun, Paulus, ávžžun din Kristusa vuollegašvuođain ja buorrevuođain, mun gii lean gul din luhtte vuollegaš muhto roahkkat go sártnun didjiide mátkki duohken: 2
10,2
1 Kor 4,21
Allet bágge mu atnit dán roahkkatvuođa din luhtte – mun oainnat áiggun fallehit duostilit muhtumiid geat lohket min áigumušaid máilmmálažžan. 3Mii gal eallit máilmmis, muhto mii eat soađa máilmmi láhkái. 4
10,4
Rom 13,12
2 Kor 6,7
Ef 6,11eč
Min vearjjut eai leat olbmuid vearjjut, muhto dain lea Ipmila fápmu duššadit ladniid. Mii duššadit jierpmi árvalusaid 5
10,5
Rom 1,5
ja buot čeavláivuođa mii čuožžila Ipmila dieđu vuostá. Mii dahkat juohke jurdaga Kristusa gulolaš fáŋgan 6
10,6
2,9
7,15
ja leat gárvásat ráŋggáštit buot eahpegulolašvuođa dallán go dii ieža lehpet šaddan ollásit gulolažžan.

7Dii oaidnibehtet dušše áššiid olggobeali. Jos muhtun lea vissis dasa ahte gullá Kristusii, de son galgá jurddašit ahte seammá ládje maiddái mii gullat Kristusii. 8

10,8
12,6
13,10
Hearrá lea addán munnje válddi ráhkadit din iige arvvahuhttit, ja vaikko mun dáhtošin rámádallat iežan válddis velá eambbo, de mun in šattaše heahpadii. 9Allet gátte ahte mun lean dušše baldimin din girjjiidanguin. 10Muhtumathan dadjet: “Su girjjit gal leat garrasat ja fámolaččat, muhto go son boahtá deike, de son lea headju ja su sártniin ii oktage beroš.” 11
10,11
13,210
Dat geat ná oaivvildit, fertejit jurddašit ahte dalle go mun lean din luhtte, de mun barggan seammá ládje go maid lean buktán ovdan girjjiinan dalle go lean leamaš eret.

12

10,12
3,1
5,12
Mii eat duostta lohkat iežamet daid searvái geat máidnot iežaset, eatge veardidit iežamet sin láhkásažžan. Sii čájehit áddemeahttunvuođa go atnet mihttun iežaset olahusaid ja veardidit iežaset dušše iežaset láhkásažžan. 13Mii baicca eat máinno iežamet mearihis láhkái, muhto dan mihtu mielde maid Ipmil lea midjiide addán go mearridii ahte min bargu galgá ollit maiddái din rádjái. 14Mii eat fakŋal beare guhkás, dego eat livčče oppa boahtánge din rádjái; miihan leat buktán Kristusa evangeliuma ovddemus didjiide. 15
10,15
Rom 15,20
Mii eat rámádala mearihis láhkái eatge earáid rahčamiin. Mis baicca lea dat doaivu ahte go din osku stuorru, de dii addibehtet midjiide stuorit árvvu dan dihte go leat ollašuhttán dan barggu mii midjiide lea addojuvvon. 16
10,16
Apd 19,21
10,16 daidda geat ásset dobbelis din Rom 15,22–29 mielde Paulus lei áigumuš vuolgit Spaniai.Mii doaivut ahte beassat vel sárdnidit evangeliuma daidda geat ásset dobbelis din, ja ahte sáhttit rámádallat das maid ieža leat dahkan eatge das maid earrásat leat dahkan. 17
10,17
Jer 9,24
1 Kor 1,31
Dat gii rámádallá, rámádallos Hearrás. 18
10,18
1 Kor 4,4č
Luohtehahtti ii leat dat gii ieš máidnu iežas, muhto dat gean Hearrá máidnu.

11

Paulus ja vearreapostalat

111Vare dii gillášeiddet mus uhca jallavuođaža! Mun gal dieđán ahte dii dan gillábehtet. 2

11,2
Jes 62,5
Hos 2,219č
Matt 9,15
Joh 3,29
Ef 5,23eč
Alm 19,7
Mun áŋgirušan din ovddas Ipmila áŋgirvuođain. Munhan lean lohpádahttán din ovtta áidna olbmái, Kristusii, ja dáhtun buktit din su ovdii dego buhtis nieidda. 3
11,3
1 Mos 3,1eč
Muhto mun balan ahte nugo gearpmaš gávvilvuođain behtii Eva, nu din miella billašuvvá iige din searvevuohta Kristusiin leat šat oskkáldas ja buhtis. 4
11,4
Gal 1,6eč
Jos muhtun boahtá din lusa ja sárdnida didjiide eará Jesusa go su gean mii leat sárdnidan, dahje jos dii oažžubehtet eará vuoiŋŋa go dan maid juo lehpet ožžon, dahje eará evangeliuma go dan maid juo lehpet váldán vuostá, de dan dii gal bures gierdabehtet. 5
11,5
12,11
Mun in ane iežan guđege láhkái heajubun go dat earenoamáš apostalat. 6
11,6
1 Kor 1,17
2,1eč
Ef 3,4
Vaikko mun lean oahppameahttun sárdnideaddji, de mus lea diehtu, ja iežan dieđu mun lean juohke dáfus, buot áššiin buktán didjiide diehttevassii.

7

11,7
1 Kor 9,1218
Dahkengo mun suttu go vuolidin iežan, vai dii aliduvvošeiddet, ja sárdnidin didjiide Ipmila evangeliuma almmá buhtadusa haga? 8
11,8
Fil 4,1015
Eará searvegottiid mun njammen go válden dain bálkká, vai beasan bálvalit din. 9
11,9
12,13
11,9 vieljat … Makedonias Fil 4,15 mielde Paulus oaččui doarjaga Filippi searvegottis mii lei Makedonias. Gč. Apd 18,5.Ja go mun ledjen orrumin din luhtte ja gillájin vádjitvuođa, de mun in oktiige lean noađđin, danne go vieljat geat bohte Makedonias, adde munnje buot maid dárbbašin. Juohke láhkái mun lean váruhan šaddamis didjiide noađđin, ja das mun áiggun ain váruhit. 10
11,10
1 Kor 9,15
Nu duohta go Kristusa duohtavuohta lea mu siste, de ii oktage Akaia guovllus beasa váldit dán rámi mus eret. 11Manin nu? Ingo mun mahkáš ráhkis din? Dan diehtá Ipmil.

12Ná mun dagan ja áiggun ain dahkat, vai in atte sálvva daidda geat dáhttot rámádallat das ahte leat seammá buorit go mun. 13

11,13
2,17
Fil 3,2
Alm 2,2
Sii leat vearreapostalat, behtolaš bargit geat dahkaluddet Kristusa apostalin. 14Iige dat leat imaš, danin go velá Sáhtán dahkaluddá čuovgasa eŋgelin. 15Danne ii leat imaš ahte maiddái su bálvaleaddjit váldet vanhurskkisvuođa bálvaleaddji hámi. Sin loahppa vástida sin daguid.

Paulusa gillámušat

16

11,16
12,6
Mun dajan fas: Allos oktage adno mu jallan. Muhto jos velá livččiige nu, de girdet almmatge mu jallavuođa, vai mungis oaččun iehčan uhcánaš rámidastit. 17Maid mun dál sártnun, de dan in sártno Hearrá miela mielde. Mun sártnun dego jierpmeheapme, go juo rámidan iežan. 18
11,18
Fil 3,4
Go eatnagat rámidit iežaset olbmuid láhkái, de rámidan iežan munge. 19Dii gillábehtet mielasteattet jierpmehis olbmuid, dii geat ieža lehpet nu jierpmálaččat. 20Diihan gillábehtet dan ahte muhtun dahká din šlávvan, rievida din, vuolida din, alida iežas ja doaškala din muođuid vuostá. 21Heahpanemiin mun dajan ahte mii gusto leat leamaš rašit.

Muhto maid earát dustet – dál mun sártnun nugo mielaheapme – dan duosttan munnai. 22

11,22
Apd 23,6
26,5
Rom 11,1
Fil 3,5
11,22 hebrealaččat.Sii nappo leat hebrealaččat? Nu lean munnai. Sii leat israellaččat? Nu lean munnai. Sii leat Abrahama nális? Nu lean munnai. 23
11,23
1 Kor 4,9eč15,10
11,23–29 katalogat. >4,8.Sii leat Kristusa bálvaleaddjit? Mun lean velá eambbo – mun sártnun jierpmeheamit. Mun lean bargan eambbo go sii, lean leamaš giddagasas eambbo gerddiid, lean gillán cábmojumiid badjelmeari, lean dávjá leamaš heakkaváttus. 2411,24 “ovtta váile njealljelogi” časkkástaga Garraseamos rumašlaš ráŋggáštus juvddálaš lága mielde. Vrd. 5 Mos 25,2č. Ráŋggáštus lei njealljelogi časkkástaga, muhto eai addojuvvon eambbo go golbmalogiovcci vai láhka ii rihkkojuvvo, jos deive rehkenastit boastut.Juvddálaččain lean viđa geardde ožžon “ovtta váile njealljelogi” časkkástaga, 25
11,25
Apd 14,19
16,22
11,25 geađgáduvvon geađgádeapmi.golmma geardde lean spihččejuvvon, ovtta geardde lean geađgáduvvon, golmma geardde lean gillán skiippa heavvaneami, ovtta geardde lean rievddadan jándora meara fávllis. 26
11,26
Apd 9,23
14,5
20,3
27,9č
Mun lean dávjá leamaš mátkkis, lean leamaš heakkaheđiin eanuin, heakkaheđiin rievváriid gaskkas, heakkaheđiin iežan álbmoga ja báhkiniid gaskkas, heakkaheđiin gávpogiin ja meahcis, heakkaheđiin mearas ja heakkaheđiin vearrevieljaid gaskkas. 27
11,27
6,5
Mun lean bargan ja rahčan, dávjá gohcán ijaid, gillán nealggi ja goikku, dávjá fástudan, dávjá gollon asehis gerddiid. 28Earret dáid mun juohke beaivvi lean moraštan buot searvegottiid ovddas. 29
11,29
Rom 9,2č
1 Kor 9,22
Jos muhtin lea headju, de munnai lean headju. Jos muhtin jorrala, de dat boaldá mu.

30

11,30
12,5
Jos mun ferten rámádallat, de mun rámádalan iežan headjuvuođas. 31Hearrámet Jesusa Ipmil ja Áhčči guhte lea rámiduvvon agálaččat, diehtá ahte mun in gielis. 32
11,32
Apd 9,23eč
11,32 gonagas Aretas Aretas IV gii 9 o.Kr.–40 m.Kr. ráđđii nabatealaččaid, arabalaš gávpeálbmoga.Damaskusis gonagas Aretasa eatnanhearrá gohčui fáktet gávpoga vai beasašii váldit mu gitta. 33Ja gávpotmuvrra láseráigge mun luitojuvvojin gore siste ja bessen sus báhtui.

12

Oainnáhusat ja almmustusat

121Mun ferten rámidit iežan, vaikko das ii leat mihkkege ávkkiid. Mun boađán dál oainnáhusaide ja Hearrá almmustusaide. 212,2 goalmmát albmái Lei dábálaš antihkas ahte albmi govviduvvui máŋggageardásažžan. Juvddálaččaid gaskkas hállojuvvui dávjá čieža, muhtumin guovtti, golmma dahje njealji almmis.Mun dovddan olbmá gii lea Kristusis. Njealljenuppelohkái jagi dás ovdal son rohttašuvai goalmmát albmái. Leaččaigo son dalle rupmašis vai rupmašis eret, dan mun in dieđe, dan diehtá Ipmil. 3-412,3–4 paradisii Sátni geavahuvvo muđui dušše Luk 23,43 ja Alm 2,7. ▶ paradisa.Ja mun dieđán ahte dát olmmái rohttašuvai paradisii ja gulai sániid maid olmmoš ii máhte iige oaččo cealkit. Leaččaigo son dalle rupmašis vai rupmašis eret, dan mun in dieđe, dan diehtá Ipmil. 5

12,5
11,30
Dan olbmá mun rámidan, muhto iežan in áiggo rámidit, earret iežan headjuvuođa.

6

12,6
11,16
Muhto jos mun velá dáhtošin rámidit iežan, de mun in almmatge livčče mielaheapme, danne go mun sártnun duođa. Muhto dan mun in daga, amas oktage atnit mu alibun go maid mus oaidná dahje gullá. 712,7 Sáhtána eŋgel gii časká buohcuvuohta ja suddu.Aman mun čeavlut daid erenoamáš almmustusaid dihte, de munnje lea biddjon rupmašii seahčagas, Sáhtána eŋgel gii časká mu aman čeavlut. 8
12,8
Matt 26,44
Golmma geardde mun lean ánuhan Hearrás ahte dat gáiddašii mus eret. 9
12,9
4,7
11,30
Muhto son lea vástidan munnje: “Mu árbmu lea dutnje doarvái, dasgo mu fápmu ollašuvvá headjuvuođas.” Danne mun rámidan milloseappot iežan headjuvuođa, vai Kristusa fápmu ássá mu siste. 10
12,10
Fil 4,12č
12,10 headjuvuhtii … áŧestusaide oanehis gillámuškataloga. ▶ katalogat.Danin mun illudan headjuvuhtii, illasteapmái, váttisvuođaide, doarrádallojumiide ja áŧestusaide. Aiddo headjun mun lean gievra.

Paulus Korinta apostalin

11

12,11
11,5
Mun lean dál leamaš dego jalla, muhto dii lehpet bággen mu dasa. Dan sadjái dii livččiidet galgan doallat mu beali. Vaikko mun in leat mihkkege, de mun in mange dáfus leat heajut go dat erenoamáš apostalat. 12
12,12
Rom 15,19
Hebr 2,4
Munhan lean din gaskkas čájehan ahte lean albma apostal, go gierdavaččat lean dahkan mearkkaid, oavdduid ja veagalaš daguid. 13
12,13
11,8č
Man dáfus dii lehpet leamaš heajubut go eará searvegottit? Dasgo ahte mun in leat leamaš didjiide váivvádussan? Addet munnje ándagassii dan vearrivuođa!

14

12,14
13,1
Mun lean dál gárvvis boahtit din lusa goalmmát geardde, inge mun dán hávege áiggo leat didjiide váivvádussan. In mun bivdde din opmodaga, muhto din iežadet. Ii mánáid geatnegasvuohta leat čohkket opmodagaid váhnemiidda, muhto váhnemiid mánáide. 15
12,15
Fil 2,17
Mun oaffarušan áinnas din ovddas buot mii mus lea, velá iežange. Dan dihtego dii ráhkistehpet mu uhcit, go mun ráhkistan din nu sakka? 16Lehkos nu, muhto mun in leat leamaš didjiide noađđin. Muhto go mun lean šluohkis, de lean vuoitán din behttosiin? 17
12,17
7,2
Leango mun speadjan din muhtun bargoguoibmán vehkiin gean lean vuolggahan din lusa? 18
12,18
8,16eč
Mun ávžon Titusa vuolgit ja vuolggahin dan nuppi vielja oktan suinna. Leago Titus ávkkástallan din? Almma moai letne bargan seammá vuoiŋŋas ja vádjolan ovttaid luottaid?

19Dii várra lehpet dál juo guhká gáddán ahte mii leat bealušteamen iežamet din vuostá. Eat leat, mii sárdnut Ipmila muođuid ovddas Kristusa bálvaleaddjin. Ráhkis ustibiiddán, buot dáinna mii geahččalit ráhkadit din searvegotti. 20

12,20
Matt 15,19
Rom 1,29eč
13,13
1 Kor 5,10č
6,9č
Gal 5,19eč
Ef 5,3eč
Kol 3,5eč
1 Tim 1,9eč
2 Tim 3,2eč
12,20 riidduid … huvddahisvuođa bahádáhpekataloga, sisdoallu lea miellaguottut ja dagut mat vuostálastet kristtalaš oskku ja eallima. ▶ katalogat.Mun oainnat balan ahte go boađán, de mun in deaivva din dakkárin go dáhtun, ja dalle diige oaidnibehtet mu iežálágánin go dáhtošeiddet. Mun balan ahte deaivvan riidduid, utnohisvuođa, suhtu, juonaid, bostalemiid, solžžaid, čeavláivuođa ja huvddahisvuođa. 21
12,21
2,1
Vare Ipmil ii ohpit vuolidivčče mu go mun boađán din lusa! Vare mun in šattaše moraštit eatnagiid ovddas geat leat suddudan eaige veláge leat gáhtan dan buhtismeahttunvuođa, fuorrávuođa ja nuoskivuođa mas leat eallán!