Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
9

Ipmil ráhkista ilolaš addi

919,1 bassi olbmuid veahkeheames ruhtačoaggin Jerusalema searvegoddái. Vrd. 8,4; 9,13.In mun rievtti mielde dárbbaš čállit didjiide bassi olbmuid veahkeheami hárrái. 2Mun dieđán man geargadat dii lehpet veahkehit. Dan dihte mun lean rábmon din makedonialaččaide ja muitalan ahte dii Akaias leiddet gárvásat juo diibmá. Din áŋgirvuohta lea movttiidahttán eatnagiid maiddái dáppe. 39,3 vieljaid Titus (vd 8,6.16–18.23) ja dat guokte searvegotteáirasa geat namuhuvvoba 8,18–24.Mun vuolggahan dál din lusa vieljaid, vai beasan leat vissis dasa ahte in leat rábmon din dán áššis duššás, muhto ahte dii lehpet gárvásat, nugo lean dadjan. 4

9,4
Apd 20,4
Muđui, jos muhtun makedonialaččat bohtet mu mielde ja oidnet ahte dii ehpet leat ráhkkanan, de dat šaddá midjiide heahpadin, ja áinnas vel didjiide, go mii leat luohttán didjiide. 5Dan dihte mun atnen dárbbašlažžan bivdit vieljaid vuolgit din lusa ovdal min ja gárvvistit attáldaga maid leiddet lohpidan, vai dat livččii gárvvis addojuvvot, ja čájehivččii ahte dii addibehtet árvasit ehpetge hánástala.

6

9,6
Sát 11,24č
22,8
Muitet: Dat gii gilvá hátnásit, láddje hátnásit, ja dat gii gilvá valljugasat, láddje valljugasat. 7
9,7
Rom 12,8
Addos juohkehaš nugo váimmustis lea mearridan, allos vuostehágolaččat ja bákkus, danin go Ipmil ráhkista ilolaš addi. 8Son nagoda addit didjiide árvasit buot buriid, vai dis álelassii ja juohke dáfus lea buot maid dárbbašehpet, ja dii sáhttibehtet dahkat valljugasat buot buriid. 9
9,9
Sál 112,9
Čállojuvvonhan lea: Son gilvá, son addá gefiide, su vanhurskkisvuohta bissu agálašvuhtii. 10
9,10
Jes 55,10
Hos 10,12
Son guhte addá gilvái gilvagiid ja láibbi borrat, son addá maiddái didjiide gilvagiid ja lassánahttá daid, ja son lasiha din vanhurskkisvuođa šattuid. 11Dii oažžubehtet juohke dáfus rikkisvuođa ja sáhttibehtet addit árvasit ja valljugasat. Nu min bargu duddjo giitalusa Ipmilii. 12Dán bálvalusa ollašuhttin ii veahket dušše bassi olbmuid dárbbuid, muhto maiddái oažžu ain eanebuid giitit Ipmila. 13Go dii oskkáldasat lehpet ollašuhttán dán bálvalusbarggu, de sii máidnot Ipmila das ahte dii ná lehpet dovddastan gulolašvuođa Kristusa evangeliumii ja árvasit juogadehpet singuin ja buot earáiguin. 14Ná sii maid rohkadallet din ovddas ja ohcalit din Ipmila valljugas árpmu dihte maid son lea čájehan didjiide. 15Giittus lehkos Ipmilii su cealkemeahttun attáldagas!

10

Paulus bealušta iežas apostaldoaimma

101

10,1
Matt 11,29
1 Kor 2,3
Mun, Paulus, ávžžun din Kristusa vuollegašvuođain ja buorrevuođain, mun gii lean gul din luhtte vuollegaš muhto roahkkat go sártnun didjiide mátkki duohken: 2
10,2
1 Kor 4,21
Allet bágge mu atnit dán roahkkatvuođa din luhtte – mun oainnat áiggun fallehit duostilit muhtumiid geat lohket min áigumušaid máilmmálažžan. 3Mii gal eallit máilmmis, muhto mii eat soađa máilmmi láhkái. 4
10,4
Rom 13,12
2 Kor 6,7
Ef 6,11eč
Min vearjjut eai leat olbmuid vearjjut, muhto dain lea Ipmila fápmu duššadit ladniid. Mii duššadit jierpmi árvalusaid 5
10,5
Rom 1,5
ja buot čeavláivuođa mii čuožžila Ipmila dieđu vuostá. Mii dahkat juohke jurdaga Kristusa gulolaš fáŋgan 6
10,6
2,9
7,15
ja leat gárvásat ráŋggáštit buot eahpegulolašvuođa dallán go dii ieža lehpet šaddan ollásit gulolažžan.

7Dii oaidnibehtet dušše áššiid olggobeali. Jos muhtun lea vissis dasa ahte gullá Kristusii, de son galgá jurddašit ahte seammá ládje maiddái mii gullat Kristusii. 8

10,8
12,6
13,10
Hearrá lea addán munnje válddi ráhkadit din iige arvvahuhttit, ja vaikko mun dáhtošin rámádallat iežan válddis velá eambbo, de mun in šattaše heahpadii. 9Allet gátte ahte mun lean dušše baldimin din girjjiidanguin. 10Muhtumathan dadjet: “Su girjjit gal leat garrasat ja fámolaččat, muhto go son boahtá deike, de son lea headju ja su sártniin ii oktage beroš.” 11
10,11
13,210
Dat geat ná oaivvildit, fertejit jurddašit ahte dalle go mun lean din luhtte, de mun barggan seammá ládje go maid lean buktán ovdan girjjiinan dalle go lean leamaš eret.

12

10,12
3,1
5,12
Mii eat duostta lohkat iežamet daid searvái geat máidnot iežaset, eatge veardidit iežamet sin láhkásažžan. Sii čájehit áddemeahttunvuođa go atnet mihttun iežaset olahusaid ja veardidit iežaset dušše iežaset láhkásažžan. 13Mii baicca eat máinno iežamet mearihis láhkái, muhto dan mihtu mielde maid Ipmil lea midjiide addán go mearridii ahte min bargu galgá ollit maiddái din rádjái. 14Mii eat fakŋal beare guhkás, dego eat livčče oppa boahtánge din rádjái; miihan leat buktán Kristusa evangeliuma ovddemus didjiide. 15
10,15
Rom 15,20
Mii eat rámádala mearihis láhkái eatge earáid rahčamiin. Mis baicca lea dat doaivu ahte go din osku stuorru, de dii addibehtet midjiide stuorit árvvu dan dihte go leat ollašuhttán dan barggu mii midjiide lea addojuvvon. 16
10,16
Apd 19,21
10,16 daidda geat ásset dobbelis din Rom 15,22–29 mielde Paulus lei áigumuš vuolgit Spaniai.Mii doaivut ahte beassat vel sárdnidit evangeliuma daidda geat ásset dobbelis din, ja ahte sáhttit rámádallat das maid ieža leat dahkan eatge das maid earrásat leat dahkan. 17
10,17
Jer 9,24
1 Kor 1,31
Dat gii rámádallá, rámádallos Hearrás. 18
10,18
1 Kor 4,4č
Luohtehahtti ii leat dat gii ieš máidnu iežas, muhto dat gean Hearrá máidnu.

11

Paulus ja vearreapostalat

111Vare dii gillášeiddet mus uhca jallavuođaža! Mun gal dieđán ahte dii dan gillábehtet. 2

11,2
Jes 62,5
Hos 2,219č
Matt 9,15
Joh 3,29
Ef 5,23eč
Alm 19,7
Mun áŋgirušan din ovddas Ipmila áŋgirvuođain. Munhan lean lohpádahttán din ovtta áidna olbmái, Kristusii, ja dáhtun buktit din su ovdii dego buhtis nieidda. 3
11,3
1 Mos 3,1eč
Muhto mun balan ahte nugo gearpmaš gávvilvuođain behtii Eva, nu din miella billašuvvá iige din searvevuohta Kristusiin leat šat oskkáldas ja buhtis. 4
11,4
Gal 1,6eč
Jos muhtun boahtá din lusa ja sárdnida didjiide eará Jesusa go su gean mii leat sárdnidan, dahje jos dii oažžubehtet eará vuoiŋŋa go dan maid juo lehpet ožžon, dahje eará evangeliuma go dan maid juo lehpet váldán vuostá, de dan dii gal bures gierdabehtet. 5
11,5
12,11
Mun in ane iežan guđege láhkái heajubun go dat earenoamáš apostalat. 6
11,6
1 Kor 1,17
2,1eč
Ef 3,4
Vaikko mun lean oahppameahttun sárdnideaddji, de mus lea diehtu, ja iežan dieđu mun lean juohke dáfus, buot áššiin buktán didjiide diehttevassii.

7

11,7
1 Kor 9,1218
Dahkengo mun suttu go vuolidin iežan, vai dii aliduvvošeiddet, ja sárdnidin didjiide Ipmila evangeliuma almmá buhtadusa haga? 8
11,8
Fil 4,1015
Eará searvegottiid mun njammen go válden dain bálkká, vai beasan bálvalit din. 9
11,9
12,13
11,9 vieljat … Makedonias Fil 4,15 mielde Paulus oaččui doarjaga Filippi searvegottis mii lei Makedonias. Gč. Apd 18,5.Ja go mun ledjen orrumin din luhtte ja gillájin vádjitvuođa, de mun in oktiige lean noađđin, danne go vieljat geat bohte Makedonias, adde munnje buot maid dárbbašin. Juohke láhkái mun lean váruhan šaddamis didjiide noađđin, ja das mun áiggun ain váruhit. 10
11,10
1 Kor 9,15
Nu duohta go Kristusa duohtavuohta lea mu siste, de ii oktage Akaia guovllus beasa váldit dán rámi mus eret. 11Manin nu? Ingo mun mahkáš ráhkis din? Dan diehtá Ipmil.

12Ná mun dagan ja áiggun ain dahkat, vai in atte sálvva daidda geat dáhttot rámádallat das ahte leat seammá buorit go mun. 13

11,13
2,17
Fil 3,2
Alm 2,2
Sii leat vearreapostalat, behtolaš bargit geat dahkaluddet Kristusa apostalin. 14Iige dat leat imaš, danin go velá Sáhtán dahkaluddá čuovgasa eŋgelin. 15Danne ii leat imaš ahte maiddái su bálvaleaddjit váldet vanhurskkisvuođa bálvaleaddji hámi. Sin loahppa vástida sin daguid.

Paulusa gillámušat

16

11,16
12,6
Mun dajan fas: Allos oktage adno mu jallan. Muhto jos velá livččiige nu, de girdet almmatge mu jallavuođa, vai mungis oaččun iehčan uhcánaš rámidastit. 17Maid mun dál sártnun, de dan in sártno Hearrá miela mielde. Mun sártnun dego jierpmeheapme, go juo rámidan iežan. 18
11,18
Fil 3,4
Go eatnagat rámidit iežaset olbmuid láhkái, de rámidan iežan munge. 19Dii gillábehtet mielasteattet jierpmehis olbmuid, dii geat ieža lehpet nu jierpmálaččat. 20Diihan gillábehtet dan ahte muhtun dahká din šlávvan, rievida din, vuolida din, alida iežas ja doaškala din muođuid vuostá. 21Heahpanemiin mun dajan ahte mii gusto leat leamaš rašit.

Muhto maid earát dustet – dál mun sártnun nugo mielaheapme – dan duosttan munnai. 22

11,22
Apd 23,6
26,5
Rom 11,1
Fil 3,5
11,22 hebrealaččat.Sii nappo leat hebrealaččat? Nu lean munnai. Sii leat israellaččat? Nu lean munnai. Sii leat Abrahama nális? Nu lean munnai. 23
11,23
1 Kor 4,9eč15,10
11,23–29 katalogat. >4,8.Sii leat Kristusa bálvaleaddjit? Mun lean velá eambbo – mun sártnun jierpmeheamit. Mun lean bargan eambbo go sii, lean leamaš giddagasas eambbo gerddiid, lean gillán cábmojumiid badjelmeari, lean dávjá leamaš heakkaváttus. 2411,24 “ovtta váile njealljelogi” časkkástaga Garraseamos rumašlaš ráŋggáštus juvddálaš lága mielde. Vrd. 5 Mos 25,2č. Ráŋggáštus lei njealljelogi časkkástaga, muhto eai addojuvvon eambbo go golbmalogiovcci vai láhka ii rihkkojuvvo, jos deive rehkenastit boastut.Juvddálaččain lean viđa geardde ožžon “ovtta váile njealljelogi” časkkástaga, 25
11,25
Apd 14,19
16,22
11,25 geađgáduvvon geađgádeapmi.golmma geardde lean spihččejuvvon, ovtta geardde lean geađgáduvvon, golmma geardde lean gillán skiippa heavvaneami, ovtta geardde lean rievddadan jándora meara fávllis. 26
11,26
Apd 9,23
14,5
20,3
27,9č
Mun lean dávjá leamaš mátkkis, lean leamaš heakkaheđiin eanuin, heakkaheđiin rievváriid gaskkas, heakkaheđiin iežan álbmoga ja báhkiniid gaskkas, heakkaheđiin gávpogiin ja meahcis, heakkaheđiin mearas ja heakkaheđiin vearrevieljaid gaskkas. 27
11,27
6,5
Mun lean bargan ja rahčan, dávjá gohcán ijaid, gillán nealggi ja goikku, dávjá fástudan, dávjá gollon asehis gerddiid. 28Earret dáid mun juohke beaivvi lean moraštan buot searvegottiid ovddas. 29
11,29
Rom 9,2č
1 Kor 9,22
Jos muhtin lea headju, de munnai lean headju. Jos muhtin jorrala, de dat boaldá mu.

30

11,30
12,5
Jos mun ferten rámádallat, de mun rámádalan iežan headjuvuođas. 31Hearrámet Jesusa Ipmil ja Áhčči guhte lea rámiduvvon agálaččat, diehtá ahte mun in gielis. 32
11,32
Apd 9,23eč
11,32 gonagas Aretas Aretas IV gii 9 o.Kr.–40 m.Kr. ráđđii nabatealaččaid, arabalaš gávpeálbmoga.Damaskusis gonagas Aretasa eatnanhearrá gohčui fáktet gávpoga vai beasašii váldit mu gitta. 33Ja gávpotmuvrra láseráigge mun luitojuvvojin gore siste ja bessen sus báhtui.