Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
8

Salomo eará doaimmat

81

8,1
1 Gon 9,10–28
Salomo anii guoktelogi jagi Hearrá tempela ja iežas šloahta huksemii. 2Son nannii maiddái daid gávpogiid maid Hiram lei addán sutnje, ja divttii israellaččaid ássat daidda. 38,3 Hamat-Soba gávpot aramealaš riikkas man namma lei Soba. >1 Sam 14,47.De Salomo fallehii Hamat-Soba ja válddii dan. 48,4 Tadmor lea seammá go Palmyra, dan stuorra meahcis mii lea Damaskusa nuorttadavábealde.Son nannii Tadmora mii lea meahcis, ja buot vuorkágávpogiid maid lei huksen Hamatii. 5Son huksii maid bajit ja vuolit Bet-Horona, ladnegávpogiid main ledje muvrrat, poarttat ja bummat 6ja nannii Baalata ja buot gávpogiid main son anii vuorkkáidis, vovnnaidis ja heasttaidis. Son huksii maid buot eará, visot maid dáhtui, Jerusalemii ja Libanonii ja oppa dan riikii maid ráđđii. 7Salomo mearridii ahte buot hetlaččat, amorlaččat, perisselaččat, hivvelaččat ja jebuslaččat geat ledje báhcán, buohkat geat eai lean israellaččat, galge šaddat bággobargui. 8
8,8
Jos 16,10
Israellaččat eai lean duššadan sin buohkaid, ja danin sin mánát ledje ain eatnamis. Sin buohkaid Salomo bijai bággobargui, ja nu lea dilli ain otná beaivvige. 9Salomo ii goit bidjan ovttage israellačča bargat šlávvan, muhto sii barge soahteolmmájin ja soahteoaivámužžan, vovdnaolmmájin ja soahtevovnnaid oaivámužžan.

10Bargiid goziheaddjin gonagas Salomos ledje guoktečuođivihttalogi bargohoavdda.

11Salomo doalvvui farao nieidda Davida gávpogis dan šlohttii maid lei huksen su várás. Salomo dajai: “Ii oktage nisson oaččo ássat Davida, Israela gonagasa, šloahtas. Dat lea bassi báiki, danin go Hearrá lihtuárka lea leamaš doppe.”

12Salomo oaffarušai Hearrái boaldinoaffariid áltára alde maid lei huksen tempela ovdahálla ovdii. 13

8,13
2 Mos 23,14eč
4 Mos 28,2eč
8,13 sabbahiid … lastagoahtebasiid sabbat, ▶ mánočalbmebeaivi, ▶ suvrutkeahtes láibbi basit, ▶ vahkkobasit, ▶ lastagoahtebasit.Son oaffarušai oaffariid sabbahiid, mánočalbmebeivviid ja golmmaid jahkásaš basiid, namalassii suvrutkeahtes láibbi basiid, vahkkobasiid ja lastagoahtebasiid, guđege beaivvi nugo Mosesa láhka mearridii. 14
8,14
1 Muit 24,1eč
26,1eč
Áhčis Davida rávvagiid mielde son ásahii báhpaid bálvalusvuoruid, jugii levilaččaide sin bargguid ja mearridii goas guhtege juogus galggai máidnut Hearrá ja bálvalit báhpaid. Son bijai maid poartafávttaid juhkosiid guđege portii, danin go nu Ipmila olmmái David lei gohččon. 15Sii eai spiehkastan oppanassiige das maid gonagas lei gohččon báhpaid ja levilaččaid hárrái eaige vuorkkáid hárrái.

16De buot Salomo barggut ledje ollašuvvan, tempela vuođđudusa rájes gitta dassážii go lei gárvvistuvvon. Hearrá viessu lei gárvvis.

178,17 Eilat >5 Mos 2,8.Dasto Salomo manai Esjon-Geberii ja Eilatii mat leat mearragáttis Edomis. 188,18 njeallječuođivihttalogi taleantta sullii 15 390 kilo.Hiram vuolggahii bálvaleddjiid doalvut sutnje skiippaid ja hárjánan mearraolbmáid. Sii borjjastedje ovttas Salomo olbmáiguin Ofirii ja vižže doppe njeallječuođivihttalogi taleantta golli ja bukte dan gonagas Salomoi.

9

Saba dronnet galleda Salomo

91

9,1
1 Gon 10,1–13
Matt 12,42
Saba dronnet lei gullan Salomo beaggima, ja son bođii Jerusalemii geahččalit Salomo váttis gažaldagaiguin. Sus lei mielde hui stuorra fárru, ja kamelaid nođiin ledje eatnat máistagat, golli ja divrras geađggit. Son bođii Salomo lusa ja sártnui suinna buot das maid lei smiehttan, 2ja Salomo vástidii buot su gažaldagaide. Oktage gažaldat ii lean Salomoi ilá váttis, son máhtii vástidit buot daidda. 3Go Saba dronnet beasai oaidnit man viissis Salomo lei, makkár šloahta son lei huksen, 4makkár biebmošlájat su beavddis ledje, mo su hoavvaolbmát čohkkájedje ja su bálvaleaddjit dárjjodedje, go son oinnii su bálvaleddjiid ja juhkamušaddiid gárvvuid ja oaffariid maid son oaffarušai Hearrá tempelis, de son hirpmástuvai sakka. 5Son dajai gonagassii: “Duohta lei gusto dat maid mun eatnamasan gullen du ja du viisodaga birra. 6Mun in jáhkkán daidda ságaide ovdal go bohten deike ja oidnen dan iežan čalmmiiguin. Muhto munnje ii leat muitaluvvon ii beallige du stuorra viisodagas. Don leat stuorit go buot maid mun lean gullan. 7Lihkolaččat leat du olbmát, lihkolaččat leat dát du bálvaleaddjit geat álo besset leat du luhtte ja guldalit du viisodaga. 8
9,8
2,11
Máidnojuvvon lehkos Hearrá, du Ipmil, gii lea liikon dutnje ja bidjan du truvdnosis ráđđet gonagassan Hearrá, du Ipmila muođuid ovddas. Danin go du Ipmil ráhkista Israela, de son diktá álbmogis bissut agálaččat ja lea bidjan du dan gonagassan ovddidit rievtti ja vuoigatvuođa.” 99,9 čuođiguoktelogi taleantta sullii 4104 kilo.Dronnet attii Salomoi čuođiguoktelogi taleantta golli ja hui ollu máistagiid ja divrras geđggiid. Ii goassege das maŋŋil eatnamis leat leamaš dakkár máistagiid eatnatvuohta go maid Saba dronnet attii gonagas Salomoi.

10

9,10
8,18
Hirama ja Salomo olbmát geat ledje viežžan Ofiris golli, ledje buktán doppe maiddái sandelmuora ja divrras geđggiid. 11Sandelmuoras gonagas lei duddjohan hearvvaid Hearrá tempelii ja iežas šlohttii ja maiddái lávluid lyraid ja hárppaid. Mihkkege dakkáraččaid ii lean ovdal dihtton Juda eatnamis. 12Gonagas Salomo attii Saba dronnegii giittusattáldagaid ja daidda lassin buot maid son siđai. De dronnet máhcai fáruinis eatnamasas.

Salomo riggodat

13

9,13
1 Gon 10,14–29
9,13 guhttačuođi guhttalogiguhtta taleantta sullii 22 777 kilo.Dan golli deaddu maid Salomo oaččui jahkásaččat, lei guhttačuođi guhttalogiguhtta taleantta, 14earret dan maid gávpeolbmát ja gávppálaččat bukte. Dasa lassin buot arabalaš gonagasat ja riikka eatnanhearrát bukte Salomoi golli ja silbba.

159,15 guhttačuođi šekela sullii 6,8 kilo.Gonagas Salomo duddjohii derpojuvvon gollis guoktečuođi stuorra galbba, maidda guhtiige adnojuvvui guhttačuođi šekela golli. 169,16 Sederšlohttii >1 Gon 7,2.Son maiddái duddjohii derpojuvvon gollis golbmačuođi unna galbba, maidda guhtiige adnojuvvui golbmačuođi šekela golli. Gonagas bijai daid Sederšlohttii.

17Gonagas duddjohii maid stuorra elefántabátnetruvnnu mii gokčojuvvui čielga golliin. 18Truvnnus ledje guhtta tráhppaceahkká ja gollejuolgevuoluš mat buot ledje oktan bihttán truvnnuin. Čohkkánsaji goappáge bealde ledje giehtamuorat, ja giehtamuoraid guoras ledje guokte ledjona. 19Dan guđa tráhppaceahkkás ledje guoktenuppelohkái ledjona, guhtta goappáge bealde. Dakkár ii lean goassege duddjojuvvon mange eará riikkas.

20Buot gonagas Salomo juhkanlihtit ledje gollis, ja buot Sederšloahta biergasat ledje čielga gollis. Salomo áigge silba ii adnojuvvon mange vearan. 219,21 Taršiš hápmangávpot dahje guovlu gáiddus rittuin, navdimis oarjin Gaskamearas. >1 Mos 10,4.Gonagasa skiippat borjjastedje Taršišii, ja dain ledje mielde Hirama olbmát. Juohke goalmmát jagi Taršiša-skiippat máhcce ja bukte golli, silbba, elefántabáni, ábegáhtuid ja polottiid. 22Gonagas Salomo lei riggát ja viisát go buot máilmmi gonagasat. 23Gonagasat buot riikkain bohte gullat Salomo viisodaga maid Ipmil lei bidjan su váibmui. 24Sii bukte sutnje skeaŋkkaid, silba- ja gollebiergasiid, biktasiid, vearjjuid, máistagiid, heasttaid ja mulaid. Nu dáhpáhuvai jagis jahkái. 25Salomos ledje njealljeduhát saji heasttaide ja soahtevovnnaide ja velá guoktenuppelohkáiduhát heastta maid son bijai muhtumassii vovdnagávpogiidda ja muhtumassii iežas gávpogii Jerusalemii. 26

9,26
1 Gon 4,21
Sál 72,8
Son ráđđii buot gonagasaid Eufrata rájes gitta filistalaččaid eatnama ja Egypta ráji rádjái. 27Su áigge Jerusalemis silba šattai seammá dábálažžan go geađggit, ja seder lei nu ollu go meahccefiikonmuorat Šefelas. 28Heasttat Salomoi buktojuvvojedje Egyptas ja eará eatnamiinge.

Salomo jápmá

29

9,29
1 Gon 11,41–43
Salomo historjá muđui, álggus gitta lohppii, lea čállojuvvon profehta Natana muitalusaid girjái, šilolaš Ahia profehtasániide ja oaidni Iddo oainnáhusaide Jeroboama, Nebata bártni, hárrái. 30Salomo ráđđii Jerusalemis oppa Israela njealljelogi jagi. 31De son manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui áhčis Davida gávpogii. Salomo maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Rehabeam.

10

Riika juohkása

101

10,1
1 Gon 12,1–20
10,1 Sikem >1 Mos 12,6.Rehabeam vulggii Sikemii, danin go oppa Israel lei boahtán dohko dahkat su gonagassan. 2
10,2
1 Gon 11,40
Go Jeroboam, Nebata bárdni, gulai dan Egyptii gosa son lei báhtaran gonagas Salomos, de son máhcai Israelii. 3Israellaččat bivde su mielddiset, ja ovttas sii manne Rehabeama ságaide ja dadje: 4“Du áhčči dagai min geassá lossadin. Geahpit don dál dan garra bargonoađi ja lossa geassá maid du áhčči bijai min guoddit, de mii leat du bálvaleaddjit.” 5Rehabeam dajai sidjiide: “Vurdet vel guokte beaivvi ja bohtet dasto ođđasis.” Olmmošjoavku vulggii eret.

6Gonagas Rehabeam jearai neavvaga vuorrasiin geat ledje bálvalan su áhči Salomo, dalle go son lei eallimin. Son jearai: “Maid dii neavvubehtet mu vástidit dán álbmogii?” 7Sii dadje: “Jos don leat buorre dán álbmogii, jos bivddát dan buori ja sártnut dasa ustitlaččat, de dat lea álo du bálvaleaddji.” 8Muhto Rehabeam hilggui vuorrasiid neavvaga. Son jearai neavvaga nuorain geat ledje šaddan ovttas suinna ja ledje dál su bálvaleaddjin. 9Son jearai sis: “Maid dii neavvubehtet mu vástidit álbmogii? Sii bivdet mu geahpidit geassá maid mu áhčči lea bidjan sin guoddit.” 10De nuorat geat ledje šaddan ovttas suinna, dadje sutnje: “Dát álbmot dadjá dutnje ahte du áhčči dagai sin geassá lossadin, ja bivdá du geahpidit dan. Daja álbmogii ná: ‘Mu čelččen lea gasit go áhččán alimat. 11Mu áhčči bijai din guoddit lossa geassá, muhto mun dagan dan ain losibun. Mu áhčči bagadii din spižáin, muhto mun bagadan din biikaroaiskkáin.’”

12Guovtti beaivvi geažes Jeroboam ja oppa álbmot bohte Rehabeama lusa, nugo gonagas lei gohččon. 13Gonagas Rehabeam vástidii sidjiide garra sániiguin. Son hilggui vuorrasiid neavvaga 14ja vástidii nugo nuorat ledje nevvon su: “Mu áhčči dagai din geassá lossadin, muhto mun dagan dan ain losibun. Mu áhčči bagadii din spižáin, muhto mun bagadan din biikaroaiskkáin.” 1510,15 Ahia Vrd. 1 Gon 11,26–39.Gonagas ii guldalan álbmoga; nu Ipmil lei dahkan vai ollašuvašii dat maid Hearrá lei sárdnon Jeroboamii, Nebata bárdnái, šilolaš Ahia bokte.

16

10,16
2 Sam 20,1
Go israellaččat oidne ahte gonagas ii guldalan sin, de sii vástidedje: “Mii osiid mis lea Davidis?

Ii mis leat mihkkege oktasaččaid Isaja bártniin.

Mannet ruoktot, israellaččat!

David, geahča bearrái iežat viesu!”

De buot israellaččat manne ruoktot. 17Rehabeam šattai dušše daid israellaččaid gonagassan geat ásse Juda gávpogiin.

18Go gonagas Rehabeam vuolggahii israellaččaid lusa Adorama, bargogeatnegasaid goziheaddji, de sii geađgádedje su jámas. Gonagas Rehabeam fertii hoahpus mannat vovnnaidasas ja báhtarit Jerusalemii.

19Nu Israel earránii Davida sogas, ja nu lea leamaš gitta otná beaivvi rádjái.