Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
6

61

6,1
1 Gon 8,12–21
Dalle Salomo celkkii:

“Hearrá, don dáhtut ássat moskosis.

2Mun lean huksen dutnje ássansaji

agálaš áigái.”

3

6,3
2 Sam 6,18
Gonagas jorggihii álbmogii muođuid ja buressivdnidii oppa Israela searvegotti. Buohkat čužžo, 4ja Salomo celkkii: “Máidnojuvvon lehkos Hearrá, Israela Ipmil, gii gieđainis lea ollašuhttán dan maid lohpidii áhččásan Davidii, go son celkkii: 5
6,5
2 Sam 7,5eč
‘Juo dolin mun bukten iežan álbmoga Egyptas, muhto dán beaivvi rádjái mun in leat válljen Israela čearddaid guovlluin gávpoga gosa huksejuvvošii tempel mu nama ássansadjin, inge leat válljen ráđđejeaddji álbmogasan Israelii. 6Dál mun lean válljen Jerusalema iežan nama ássansadjin ja Davida iežan álbmoga Israela ráđđejeaddjin.’ 7
6,7
1 Muit 28,2eč
Mu áhčči David dáhtui hukset tempela Hearrái, Israela Ipmilii. 8Muhto Hearrá celkkii áhččásan Davidii: ‘Du áigumuš hukset munnje tempela lea buorre. 9Muhto don it dattetge hukse tempela. Dan hukse du bárdni gii riegáda dutnje.’ 10Dál Hearrá lea ollašuhttán iežas lohpádusa. Mun lean boahtán áhččán Davida sadjái ja čohkkán Israela truvnnus, nugo Hearrá lea cealkán. Ja mun lean huksen Hearrái, Israela Ipmilii, tempela. 11Dohko mun lean bidjan árkka man siste leat lihtu lágat, dan lihtu maid Hearrá dagai israellaččaiguin.”

Salomo rohkadus

12

6,12
1 Gon 8,22–53
Salomo čuoččui Hearrá áltára luhtte oppa Israela searvegotti ovddas ja lebbii gieđaid. 136,13 viđa állana, golmma állana sullii 2,5 mehtera ja 1,5 mehtera.Son lei ráhkadan bronsalávddi, viđa állana guhkkosačča, viđa állana govdosačča ja golmma állana allosačča, ja bidjan dan gasku ovdašilju. Oppa Israela searvegotti ovddas son dal lávkii dan ala. Son čippostii, lebbii gieđaid almmi guvlui 14
6,14
Luk 1,72
ja celkkii:

Hearrá, Israela Ipmil! Ii leat du lágán ipmil, ii almmis iige eatnama alde. Don bisuhat lihtu ja dagat buori bálvaleddjiidasat, go sii olles váimmus vádjolit du muođuid ovddas. 15Don leat ollašuhttán dan maid lohpidit bálvaleaddjásat Davidii, mu áhččái. Maid du njálbmi sártnui, dan du giehta dagai. Nu lea odne dáhpáhuvvan. 16

6,16
2 Sam 7,16
1 Gon 2,4
Hearrá, Israela Ipmil, doala maiddái dan maid don lohpidit bálvaleaddjásat Davidii, mu áhččái, go dadjet: “Álo čohkká Israela truvnnus du soga olmmái, go fal du bártnit dárkojit geainnuset ja ellet mu lága mielde, nugo don leat dahkan.” 17Hearrá, Israela Ipmil! Divtte dál ollašuvvat dán lohpádusa maid sárdnot bálvaleaddjásat Davidii.

18

6,18
2,6
Jes 66,1
Muhto ásságo Ipmil duođaid eatnama alde olbmuid luhtte? Albmi, velá almmiid almmitge, ii leat doarvái stuoris, mo dasto dát tempel maid mun lean huksen! 19Hearrá, mu Ipmil, jorgal almmatge bálvaleaddját beallái ja gula mu njuoras rohkadusa maid mun rohkadalan du muođuid ovddas. 20
6,20
2 Mos 20,24
5 Mos 12,511
Divtte čalmmiidat leat rabastuvvon dán viesu guvlui ijatbeaivái, dan báikki man birra leat cealkán: Dát lea mu nama ássanbáiki. Gula maid du bálvaleaddji rohkadallá dán báikái čalmmiid. 21Gula bálvaleaddját ja álbmogat Israela átnumiid, go mii rohkadallat dán báikái čalmmiid. Vare don gulašit daid ássansadjásat albmái, gulašit ja attášit ándagassii!

22

6,22
2 Mos 22,10eč
Jos muhtin rihkku nuppi olbmo vuostá ja geatnegahttojuvvo dahkat váli, ja son de dahká váli du áltára ovddas dán tempelis, 23de gula dalle albmái ja atte vuoigatvuođa bálvaleddjiidasat. Dubme sivalačča sivalažžan ja ráŋggáš su su daguid mielde, duođaš sivaheami sivaheapmin ja atte sutnje buhtadusa su sivahisvuođa mielde.

24

6,24
5 Mos 28,25eč
Jos du álbmot Israel vuoittáhallá vašálažžii danin go lea suddudan du vuostá, muhto de fas jorgala du beallái ja máidnu du nama, rohkadallá ja ánuha dus árpmu dán tempelis, 25de gula dan albmái. Atte ándagassii álbmogasat Israelii dan suttuid ja divtte dan máhccat dán eatnamii maid addet juo min áhčiide.

26Jos albmi lea dahppojuvvon iige boađe arvi, danin go israellaččat leat suddudan du vuostá, ja jos sii dalle goit rohkadallet dán báikái čalmmiid, rámidit du nama ja jorgalit suttusteaset go don vuolidat sin, 27de gula dan albmái ja atte ándagassii bálvaleaddját ja álbmogat Israela suttu. Oahpat sidjiide buori geainnu man sii galget vádjolit, ja divtte arvit eatnamasat maid leat addán iežat álbmogii opmodahkan.

286,28 gurbet ja ástet šaddodávddat.Jos eatnamii šaddá nealgi dahje boahtá rohttudávda, jos gortnit gurbet ja ástet, jos bohtet rásselohkut ja máđut, jos vašálaččat birastahttet gávpogiid dahje jos boahtá mii ihkinassii buohcuvuođaid dahje givssiid, 29de gula dalle ássansadjásat albmái juohke rohkadusa ja átnuma maid ovttaskas olbmot dahje oppa Israel rohkadallá, danin go juohkehaš dovdá iežas váivvi ja bákčasa, ja lebbe gieđaid dán viesu guvlui, 30

6,30
Sál 7,10
de gula dan átnumuša albmái gos čohkkát truvnnustat. Atte dalle sidjiide ándagassii ja atte juohkehažžii su vádjoleami mielde, danin go don dovddat sin váimmu, dušše don dovddat buot olbmuid váimmu. 31De sii ballet dus ja vádjolit du geainnuid nu guhká go ellet dán eatnamis maid don leat addán min áhčiide.

32

6,32
Jes 56,6č
Maiddái vierroolbmot vedjet boahtit gáiddus eatnamis. Sii eai gula du álbmogii Israelii, muhto du stuorra namma ja du gievrras ja bajiduvvon giehta leat beaggán sidjiide. Go vierroolmmoš boahtá ja rohkadallá dán tempelii čalmmiid, 33de gula dan albmái gos čohkkát truvnnustat, ja daga dan maid son átnu dus. Dalle buot eatnama álbmogat ohppet dovdat du nama ja ballet dus du álbmoga Israela láhkái, ja sii ipmirdit ahte dát tempel maid mun lean huksen, lea basuhuvvon du nammii.

34Jos don vuolggahat iežat álbmoga soahtat vašálaččaideasetguin, ja sii rohkadallet du dán gávpogii čalmmiid maid don leat válljen ja dan vissui čalmmiid maid mun lean huksen du nammii, 35de gula albmái sin rohkadusa ja átnuma ja veahket sin oažžut vuoigatvuođa.

36

6,36
Sárd 7,20
Jos sii suddudit du vuostá – danin go ii leat dakkár olmmoš gii ii suddut – ja don moaráhuvat sidjiide ja attát sin vašálaččaid gihtii, ja sii dolvojuvvojit fáŋgan eará eatnamii, guhkás dahje lahka, 37
6,37
Sál 106,6
muhto sii de fáŋgavuođas gáhtet, atnot dus árpmu ja dadjet: “Mii leat suddudan, mii leat dahkan vearrut ja leamaš ipmilmeahttumat”, 38ja jos sii dalle, dan eatnamis gos leat fáŋgan, jorgalit du beallái oppa váimmus ja oppa sielus ja rohkadallet iežaset eatnamii čalmmiid, dán eatnamii maid don leat addán sin áhčiide, ja dán gávpogii čalmmiid maid don leat válljen ja dán vissui čalmmiid maid mun lean huksen du nammii, 39de gula dalle albmái gos čohkkát truvnnustat, sin rohkosa ja átnuma ja veahket sin oažžut vuoigatvuođa. Atte álbmogasat ándagassii dan ahte sii leat suddudan du vuostá. 40Mu Ipmil, rabas čalmmiid ja beljiid ja gula daid rohkosiid maid olbmot rohkadallet dán báikkis. 41
6,41
4 Mos 10,35
Sál 132,8č16
De čuožžil, Hearrá Ipmil,

boađe vuoiŋŋastanbáikásat,

don ja árka mas du fápmu lea!

Du báhpat, Hearrá Ipmil,

gárvodehkoset bestojumi,

illudehkoset du oskkáldas bálvaleaddjit

du buriid attáldagaide.

42

6,42
2 Sam 7,13
Hearrá Ipmil, ale hilggo su

gean leat vuoidan gonagassan,

muitte árbmugasvuođa maid čájehit

bálvaleaddjásat Davidii.

7

Tempela vihaheapmi

71

7,1
2 Mos 40,34
3 Mos 9,24
1 Gon 8,62–66
18,38
Esek 43,5
Go Salomo lei geargan rohkadallamis, de almmis časkkii dolla mii lovttii boaldinoaffara ja njuovvanoaffariid, ja Hearrá hearvásvuohta devddii tempela. 2Báhpat eai sáhttán mannat tempelii, danin go dan dievva lei Hearrá hearvásvuohta. 3
7,3
Sál 136,1eč
Go israellaččat geat ledje čuožžumin geađgeguolbbis, oidne dola ja oidne Hearrá hearvásvuođa njiedjamin tempela badjelii, de sii čippostedje eatnamii muođuid ja rohkadalle ja giite Hearrá: “Son lea buorre, su árbmugasvuohta bistá agálaččat.”

4De gonagas ja oppa álbmot oaffarušše njuovvanoaffariid Hearrái. 5Gonagas Salomo oaffarušai guoktelogiguokteduhát vuovssá ja čuođiguoktelogiduhát sávzza. Nu gonagas ja oppa álbmot vihahedje Ipmila tempela. 6Báhpat čužžo bálvalussajiineaset, nu maiddái levilaččat čuojanasat gieđas. Gonagas David lei duddjohan daid dan várás ahte sii besset giitit Hearrá dáid sániiguin: “Su árbmugasvuohta bistá agálaččat.” Sin buohta báhpat bosso dorvve, ja ovdašiljus čužžo buot israellaččat. 7Salomo vihahii Hearrá tempela ovdašilju gaskaoasi, gos son oaffarušai boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid buoidebihtáid. Bronsaáltár maid Salomo lei duddjohan ii geassán buot boaldinoaffariid ja borramušoaffariid ja buoidebihtáid.

8

7,8
Jos 13,3eč
7,8 Lebo-Hamat >4 Mos 13,21.De Salomo doalai basiid čieža beaivvi oppa Israeliin. Hui ollu olbmot ledje boahtán oppa eatnamis, davvin gitta Lebo-Hamata rájes ja lullin gitta Egyptajogaža rájes. 9
7,9
3 Mos 23,36
7,9 basiid lastagoahtebasit.Go sii ledje ávvudan áltára vihaheami čieža beaivvi ja basiid čieža beaivvi, de gávccát beaivvi sii dolle bassi čoakkalmasa. 10Čihččet mánu guoktelogigoalmmát beaivvi gonagas luittii álbmoga vuolgit, ja buohkat vulge ruktoseaset, ilus ja arvvohis mielas buot dan buori dihte maid Hearrá lei dahkan Davidii, Salomoi ja álbmogasas Israelii.

Ipmil vástida Salomo rohkadussii

11

7,11
1 Gon 9,1–9
Salomo lei dal gárvvistan Hearrá tempela ja gonagasa šloahta. Sutnje lei menestuvvan dahkat buot maid son lei áigon dahkat Hearrá tempelii ja iežas šlohttii. 12
7,12
6,20+
Dalle Hearrá almmustuvai sutnje ihkku ja celkkii: Mun lean gullan du rohkadusa ja lean váldán dán tempela báikin, gos munnje oaffaruššojuvvo. 13Jos mun muhtumin dahpan almmi nu ahte ii boađe arvi, jos mun gohčun rásselohkuid loaktit eatnama dahje jos mun vuolggahan rohttudávdda iežan álbmoga gaskii 14– ja jos dalle mu álbmot maid mun lean váldán oapminan, vuollána ja rohkadallá, jorgala mu beallái ja hilgu bahás geainnuidis, de mun gulan dan albmái, attán dasa suttuid ándagassii ja dálkkodan dan eatnama. 15Dál mu čalmmit leat rabas ja mu bealjit gullet rohkadusaid maid sii rohkadallet dán báikkis. 16Mun lean válljen ja basuhan dán tempela ja dahkan dan iežan nama agálaš ássansadjin. Mu čalmmit leat álo jorgaluvvon dan guvlui, ja dat lea lahka mu váimmu. 17Jos don vádjolat mu muođuid ovddas nugo du áhčči David, jos dagat buot maid mun lean gohččon du dahkat, ja doalat mu lágaid ja báhkkomiid, 18
7,18
2 Sam 7,12
1 Gon 2,4
de mun bisuhan du gonagasvuođa, nugo mun lohpidin áhččásat Davidii. Munhan celken sutnje ahte álo lea su soga olmmái Israela ráđđejeaddjin. 19Muhto jos dii jorgalehpet eret ja hilgubehtet mu lágaid ja báhkkomiid, jos bálvališgoahtibehtet eará ipmiliid ja luoitádehpet daid ovdii, 20
7,20
Jos 23,16+
de mun rohtten din eret iežan eatnamis maid adden didjiide. Ja tempela maid mun lean basuhan iežan nammii, mun hilggun ja divttán šaddat bilkun ja hiddjádussan buot álbmogiid gaskkas. 21
7,21
Jer 22,8
Juohkehaš gii manná meaddel dán báikki gokko ovdal lei nu stuorra ja čáppa tempel, soasiha ja jearrá: “Manin Hearrá lea dahkan ná dán eatnamii ja dán tempelii?” 22Son oažžu dán vástádusa: “Danin go israellaččat hilgo Hearrá, áhčiideaset Ipmila, gii buvttii sin Egyptas, ja dorvvastedje eará ipmiliidda, rohkadalle ja bálvaledje daid. Dan dihte son divttii buot dán bahá deaividit sin.”

8

Salomo eará doaimmat

81

8,1
1 Gon 9,10–28
Salomo anii guoktelogi jagi Hearrá tempela ja iežas šloahta huksemii. 2Son nannii maiddái daid gávpogiid maid Hiram lei addán sutnje, ja divttii israellaččaid ássat daidda. 38,3 Hamat-Soba gávpot aramealaš riikkas man namma lei Soba. >1 Sam 14,47.De Salomo fallehii Hamat-Soba ja válddii dan. 48,4 Tadmor lea seammá go Palmyra, dan stuorra meahcis mii lea Damaskusa nuorttadavábealde.Son nannii Tadmora mii lea meahcis, ja buot vuorkágávpogiid maid lei huksen Hamatii. 5Son huksii maid bajit ja vuolit Bet-Horona, ladnegávpogiid main ledje muvrrat, poarttat ja bummat 6ja nannii Baalata ja buot gávpogiid main son anii vuorkkáidis, vovnnaidis ja heasttaidis. Son huksii maid buot eará, visot maid dáhtui, Jerusalemii ja Libanonii ja oppa dan riikii maid ráđđii. 7Salomo mearridii ahte buot hetlaččat, amorlaččat, perisselaččat, hivvelaččat ja jebuslaččat geat ledje báhcán, buohkat geat eai lean israellaččat, galge šaddat bággobargui. 8
8,8
Jos 16,10
Israellaččat eai lean duššadan sin buohkaid, ja danin sin mánát ledje ain eatnamis. Sin buohkaid Salomo bijai bággobargui, ja nu lea dilli ain otná beaivvige. 9Salomo ii goit bidjan ovttage israellačča bargat šlávvan, muhto sii barge soahteolmmájin ja soahteoaivámužžan, vovdnaolmmájin ja soahtevovnnaid oaivámužžan.

10Bargiid goziheaddjin gonagas Salomos ledje guoktečuođivihttalogi bargohoavdda.

11Salomo doalvvui farao nieidda Davida gávpogis dan šlohttii maid lei huksen su várás. Salomo dajai: “Ii oktage nisson oaččo ássat Davida, Israela gonagasa, šloahtas. Dat lea bassi báiki, danin go Hearrá lihtuárka lea leamaš doppe.”

12Salomo oaffarušai Hearrái boaldinoaffariid áltára alde maid lei huksen tempela ovdahálla ovdii. 13

8,13
2 Mos 23,14eč
4 Mos 28,2eč
8,13 sabbahiid … lastagoahtebasiid sabbat, ▶ mánočalbmebeaivi, ▶ suvrutkeahtes láibbi basit, ▶ vahkkobasit, ▶ lastagoahtebasit.Son oaffarušai oaffariid sabbahiid, mánočalbmebeivviid ja golmmaid jahkásaš basiid, namalassii suvrutkeahtes láibbi basiid, vahkkobasiid ja lastagoahtebasiid, guđege beaivvi nugo Mosesa láhka mearridii. 14
8,14
1 Muit 24,1eč
26,1eč
Áhčis Davida rávvagiid mielde son ásahii báhpaid bálvalusvuoruid, jugii levilaččaide sin bargguid ja mearridii goas guhtege juogus galggai máidnut Hearrá ja bálvalit báhpaid. Son bijai maid poartafávttaid juhkosiid guđege portii, danin go nu Ipmila olmmái David lei gohččon. 15Sii eai spiehkastan oppanassiige das maid gonagas lei gohččon báhpaid ja levilaččaid hárrái eaige vuorkkáid hárrái.

16De buot Salomo barggut ledje ollašuvvan, tempela vuođđudusa rájes gitta dassážii go lei gárvvistuvvon. Hearrá viessu lei gárvvis.

178,17 Eilat >5 Mos 2,8.Dasto Salomo manai Esjon-Geberii ja Eilatii mat leat mearragáttis Edomis. 188,18 njeallječuođivihttalogi taleantta sullii 15 390 kilo.Hiram vuolggahii bálvaleddjiid doalvut sutnje skiippaid ja hárjánan mearraolbmáid. Sii borjjastedje ovttas Salomo olbmáiguin Ofirii ja vižže doppe njeallječuođivihttalogi taleantta golli ja bukte dan gonagas Salomoi.