Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
31

Hiskia ođasmahttá tempelbálvalusa

311

31,1
5 Mos 7,5
2 Gon 18,4
Go ávvudoalut ledje nohkan, de buohkat geat ledje leamaš mielde, vulge Juda sierra gávpogiidda. Sii cuvkejedje geađgebácciid, mollejedje ašeračuolddaid ja duššadedje visot oaffarbáikkiid ja áltáriid miehtá Juda ja Benjamina, Efraima ja Manasse guovlluid. Dasto israellaččat máhcce gávpogiiddáseaset, juohkehaš opmodahkasis.

2

31,2
1 Muit 24
Hiskia ásahii fas báhpaid ja levilaččaid juhkosiid ja mearridii báhpaid ja levilaččaid iežaset bálvalusdoaimmaide, oaffaruššat boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid, giitit ja máidnut Hearrá ja bálvalit ovdašiljuid poarttain. 3
31,3
4 Mos 28,3eč
Gonagas attii opmodagastis dan oasi maid Hearrá láhka geatnegahttá, iešguđetlágán boaldinoaffariidda: iđit- ja eahketoaffariidda, sabbatoaffariidda ja mánočalbmebeivviid ja jahkásaš feasttaid oaffariidda. 4Son gohčui Jerusalema ássiid addit báhpaide ja levilaččaide dan oasi mii sidjiide gullá, vai sii bisuhivčče Hearrá lága. 5
31,5
2 Mos 23,19+
Go dát gohččun lei gulustuvvan, de israellaččat bukte álgošaddoattáldahkan ollu gortni, viinni, oljju ja honnega ja buot dakkára maid eanan buvttadii, ja sii bukte maiddái ráhpadis logádasaid juohke diŋggas. 6Maiddái eará Juda gávpogiid ássit ja davvičearddaid ja Juda olbmát bukte logádasaid stuorraomiin ja smávvaomiin, ja daidda lassin sii bukte attáldagaid mat ledje basuhuvvon Hearrái, sin Ipmilii, ja bidje guba guba báldii. 7Attáldagaid álge čoaggit goalmmát mánus, ja čihččet mánus sii gerge. 8Go Hiskia ja oaivámuččat bohte ja oidne gubaid, de sii máidno Hearrá ja su álbmoga Israela. 9Hiskia jearahii báhpain ja levilaččain gubaid hárrái, 10ja bajimusbáhppa Asarja gii lei Sadoka sogas, vástidii: “Dan rájes go olbmot buktigohte attáldagaid Hearrá vissui, de mii leat borran gallás. Ná ollu lea báhcán liiggás, danin go Hearrá lea buressivdnidan iežas álbmoga. Buot dát eatnatvuohta lea báhcán liiggás.”

11Hiskia gohčui divvut Hearrá tempela dávvirgámmáriid. Go dat ledje divvojuvvon, 12de daidda buktojuvvojedje oskkáldasat oaffarattáldagat, logádasat ja bassi attáldagat. Levilaš Konanja vástidii dávvirgámmáriin, ja su lagamus olmmájin lei su viellja Šimi. 13Fáktan ledje Jehiel, Asasja, Nahat, Asael, Jerimot, Josabad, Eliel, Jismakja, Mahat ja Benaja, ja sin jođii Konanja vieljainis Šimiin. Nu gonagas Hiskia ja Asarja, tempela njunušolmmái, leigga mearridan. 14Ipmilii addojuvvon eaktodáhtolaš attáldagain anii fuola levilaš Kore, Jimna bárdni, nuortapoartta fákta. Su bargui gulai maid juogadit oaffarattáldagaid mat ledje addojuvvon Hearrái, ja maiddái basimus attáldagaid juogadeapmi. 15Su veahkkin báhpagávpogiin ledje Eden, Minjamin, Ješua, Šemaja, Amarja ja Šekanja. Sii juogadedje oskkáldasat attáldagaid vieljaidasaset, sihke boarrásiidda ja nuoraide, guđege juhkosii dárkilit dan iežas oasi, 16buot olbmáide ja bártniide geat ledje golmmajahkásaččat dahje boarráseappot, ledje sii dal čállojuvvon sohkalogahallamiidda dahje eai, buohkaide geat beaivvis beaivái bohte Hearrá tempelii doaimmahit bálvalusaset dahje bálvalit fáktan juhkosiid juhkosiid. 17Báhpat ledje čállojuvvon sohkalogahallamiidda bearrašiid mielde, levilaččat guoktelogijahkásaččaid rájes juhkosiid ja bargguid mielde. 18Sii galge čállojuvvot sohkalogahallamiidda oktan bearrašiin, áhkáiguin, bártniiguin ja nieiddaiguin, danin go áhči oskkáldasvuohta basuhii bearrašage. 19Daid báhpaid, Arona bártniid, várás geat ásse gávpogiid olggobealde, ledje juohke gávpogii nammaduvvon olbmát geat galge juogadit juohke báhpabearraša guđege olbmábeallái su oasi, nu maiddái guđege levilažžii gii lei čállojuvvon sohkalogahallamii.

20Nu Hiskia dagai miehtá Juda; son dagai oskkáldasat dan mii lei buorre ja vuoigat Hearrá, su Ipmila, čalmmiin. 21Buot das masa son riemai, guoskkai dat dal bálvalussii Ipmila tempelis, láhkii dahje báhkkomiidda, son bálvalii Ipmila olles váimmus, ja nu sutnje menestuvai visot.

32

Sanherib falleha Juda

321

32,1
2 Gon 18,13–37
19,14–1935–37
Jes 36,1–22
37,8–38
Maŋŋil go Hiskia lei ollašuhttán oskkáldasat buot dáid doaimmaid, de Assyria gonagas Sanherib fallehii Juda ja birastahttigođii ladnegávpogiid, vai beassá váldit daid. 2Go Hiskia ipmirdii ahte Sanheriba ulbmilin lei fallehit Jerusalema, 3de son ráđđádalai iežas oaivámuččaiguin ja offisearaiguin ahte galggašii buođđut ádjagiid mat ledje gávpoga olggobealde, ja sii dorjo su. 4Ollu olbmot čoagganedje, ja sii buđđo buot ádjagiid ja dan jogaža mii golggai eatnama čađa. Sii dadje: “Dahkkot ná, vai Assyria gonagas ii gávnna ollu čázi go boahtá.” 5
32,5
25,23
32,5 Millo >2 Sam 5,9.Hiskia roahkasmuvai ja divui muvrras visot mii lei gaikojuvvon, bajidii toartnaid, huksii olggobeallái nuppi muvrra ja nannii Millo mii lea Davida gávpogis. Son duddjohii maid ollu vearjjuid ja galbbaid. 6Son bijai álbmogii oaivámuččaid ja rávkkai sin lusas gávpotpoartta šilljui. Son arvvosmahtii sin ja dajai: 7
32,7
2 Gon 6,16
1 Joh 4,4
“Lehket roahkkadat ja gievrrat! Allet suorgan Assyria gonagasas ja su stuorra soahteveagas, danin go son gii lea min bealde, lea stuorit. 8
32,8
Sál 20,8
Jer 17,5–7
Assyria gonagasa fápmu lea olbmuid fápmu, muhto min bealde lea Hearrá, min Ipmil. Son veahkeha min ja soahtá min beales.” Hiskia, Juda gonagasa, sánit adde álbmogii roahkkatvuođa.

9Go Assyria gonagas Sanherib lei ain soahteveagainis birastahttimin Lakiša, de son vuolggahii Jerusalemii olbmáid sárdnut Hiskiai, Juda gonagassii, ja buot Juda olbmuide dáinna lágiin: 10“Ná cealká Sanherib, Assyria gonagas: ‘Masa dii dorvvastehpet, go áigubehtet báhcit Jerusalemii birastahttojuvvot? 11Hiskia fille din ja áigu diktit din jápmit nealgái ja goikui go son dadjá ahte Hearrá, din ipmil, gádju din Assyria gonagasa gieđas. 12Iigo Hiskia duššadan din ipmila oaffarbáikkiid ja áltáriid ja gohččon din, Juda ja Jerusalema ássiid, rohkadallat ovtta áidna áltára ovddas ja dan alde boaldit suovvasiid? 13Ehpetgo dii dieđe maid mun ja mu áhčit leat dahkan buot eará eatnamiid álbmogiidda. Nagodedjego daid álbmogiid ipmilat gádjut eatnameaset mu gieđas? 14Guhtemuš buot ipmiliin mat ledje dain álbmogiin maid mu áhčit leat duššadan, lea nagodan gádjut iežas álbmoga mu gieđas, go juo dii jáhkkibehtet ahte din ipmil nagoda gádjut din? 15Allet divtte Hiskia beahttit ja fillet iežadet dan láhkái. Allet jáhke sutnje! Ii oktage ipmil guđege álbmogis dahje riikkas leat nagodan gádjut álbmogis mu ja mu áhčiid gieđas. Mo dalle din ipmil galggašii gádjut din?’” 16Ja Sanheriba áirasat sárdno velá eambbo dakkáriid Hearrá, Israela Ipmila, vuostá ja su bálvaleaddji Hiskia vuostá. 17Sanherib čálii maiddái reivve mas son bilkidii Hearrá, Israela Ipmila, ja celkkii: “Nugo iežá álbmogiid ipmilat eai nagodan gádjut iežaset álbmoga mu gieđas, de ii Hiskia ipmilge nagot gádjut iežas álbmoga.” 18Áirasat čurvo dán alla jienain hebreagillii, vai suorggahivčče Jerusalema ássiid geat ledje gorgŋon muvrra ala, ja vai beasašedje váldit gávpoga. 19

32,19
Sál 115,4
Sii sárdno Jerusalema Ipmila birra seammá láhkái go eará eatnamiid ipmiliid birra, mat leat dušše olbmo gieđaid duojit.

20

32,20
2 Gon 19,415eč
Dalle gonagas Hiskia ja profehta Jesaja, Amosa bárdni, rohkadalaiga ja čuorvvuiga almmi guvlui. 21Ja Hearrá vuolggahii eŋgela gii duššadii Assyria gonagasa soahtesiiddas juohke soahteolbmá, stuorrá ja soahteoaivámučča. Gonagas šattai máhccat eatnamasas heahpanemiin. Go son de oktii manai ipmilis vissui, de su iežas bártnit godde su mihkiin. 22Nu Hearrá besttii Hiskia ja Jerusalema ássiid Assyria gonagasa Sanheriba ja buot eará vašálaččaid gieđas ja attii sidjiide ráfi juohke guovllus. 23Eatnagat bukte Jerusalemii attáldagaid Hearrái ja divrras skeaŋkkaid Hiskiai, Juda gonagassii, ja buot álbmogat atne su alla árvvus.

Hiskia maŋimuš ráđđenjagit

24

32,24
2 Gon 20,1–21
Jes 38,1–8
39
Daid áiggiid Hiskia buohccái bahás ja lei juo lahka jámi. Son rohkadalai Hearrá, ja Hearrá vástidii su rohkadussii ja attii sutnje ovddolaš mearkka. 25Hiskia ii goit lean giitevaš Hearrá buriid daguid dihte, muhto čeavllui. Dalle Hearrá moaráhuvai sutnje ja oppa Judai ja Jerusalemii. 26Hiskia goit vuollánii, ja maiddái Jerusalema ássit vuollánedje, iige Hearrá moarri deaividan sin nu guhká go Hiskia elii.

27Hiskia oaččui ollu riggodaga ja gudni. Son huksii alccesis dávvirgámmáriid silbba, golli, divrras geđggiid, hádjaávdnasiid, galbbaid ja eará divrras gálvvuid várás. 28Son huksii maid vuorkkáid gortni, viinni ja oljju várás, ja oapmesujiid ja gárddiid oapmeealuidasas. 29Son huksii gávpogiid ja skáhppui alccesis ollu smávvaomiid ja stuorraomiid. Ipmil attii sutnje hui stuorra opmodaga. 3032,30 Gihonája >1 Gon 1,33. bijai čázi golgat eatnama vuole Gč. 2 Gon 20,20.Hiskia lei dat gii buođui Gihonádjaga bajit suorggi ja bijai čázi golgat eatnama vuole Davida gávpoga oarjjabeallái. Hiskiai menestuvai buot maid son dagai, 31

32,31
5 Mos 8,2
nu maiddái dalle go Babylonia ráđđejeddjiid áirasat ledje boahtán su lusa gulaskuddat dan ovddolaš mearkka mii lei dáhpáhuvvan eatnamis. Dalle Ipmil divttii Hiskia dahkat su iežas miela mielde, muhto dušše danin vai beassá geahččalit su siskkimus jurdagiid.

32Mii muđui lea muitalit Hiskias ja su vuoigatlaš daguin, lea čállojuvvon profehta Jesaja, Amosa bártni, oainnáhusaide Juda ja Israela gonagasaid girjái. 33Hiskia manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui bajás vieltái Davida soga hávddiide. Oppa Juda álbmot ja buot Jerusalema ássit gudnejahtte su, go son jámii. Su maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Manasse.

33

Manasse Juda gonagassan

331

33,1
2 Gon 21,1–18
Manasse lei guoktenuppelotjahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis vihttalogivihtta jagi. 2
33,2
5 Mos 18,9+
Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, ja anii seammá fasttes vieruid go dat álbmogat maid Hearrá lei duššadan israellaččaid ovddas. 3
33,3
2 Gon 18,4
33,3 almmiveaga almmi veahka.Manasse huksii ođđasis oaffarbáikkiid maid su áhčči Hiskia lei gaikon, ceggii áltáriid Baal-ipmiliidda, dagai ašeračuolddaid ja rohkadalai ja bálvalii buot almmiveaga. 4
33,4
1 Gon 9,3
Son maid ráhkadii vieris ipmiliid áltáriid Hearrá tempelii, vaikko Hearrá lei cealkán: “Jerusalem lea mu nama ássanbáiki agálaččat.” 5Hearrá viesu goappáge ovdašilljui son huksii áltáriid buot almmivehkii. 6
33,6
3 Mos 18,21+
33,6 bijai … dola čađa >28,3.Manasse bijai bártniidis mannat Ben-Hinnoma leagis dola čađa, einnostalai, diiddastii ja noaiddástalai ja jearai neavvaga jábmiid vuoiŋŋaid mánideddjiin ja mearkačilgejeddjiin. Son dagai ollu dakkára mii lea bahá Hearrá čalmmiin, ja nu moaráhuhtii su. 7
33,7
7,12
Son dagahii eahpeipmilbácci ja ceggii dan Ipmila tempelii, vaikko Ipmil lei cealkán Davidii ja su bárdnái Salomoi: “Dán viesu ja Jerusalema mun lean válljen buot Israela čearddaid gávpogiin iežan nama ássanbáikin agálaš áigái. 8Mun in goassege šat bija israellaččaid vádjolit guhkkin dan eatnamis maid adden sin áhčiide, jos sii fal dollet buot maid mun lean gohččon sin doallat, oppa mu lága ja buot mu báhkkomiid ja mearrádusaid maid sii leat ožžon Mosesa bokte.” 9Manasse fillii Juda ja Jerusalema ássiid dahkat eambbo bahá go dat álbmogat maid Hearrá lei jávkadan israellaččaid ovddas.

10

33,10
24,19
Hearrá sártnui Manassei ja su álbmogii, muhto sii eai dáhtton gullat. 11Danne Hearrá divttii Assyria gonagasa soahteoaivámuččaid fallehit sin. Sii válde Manasse fáŋgan, bidje su bronsaláhkkiide ja dolvo su Babylonii. 12Heađistis son ánuhii árpmu Hearrás, Ipmilisttis, ja son vuolidii iežas áhčiidis Ipmila muođuid ovddas. 13Go Manasse rohkadalai Ipmila, de Ipmil gulai su vuollegis átnuma ja divttii su máhccat Jerusalemii ja truvdnosis. Dalle Manasse ipmirdii ahte Hearrá lea Ipmil.

1433,14 Ofel Jerusalema lulimus ja boarráseamos gávpotoassi. Vrd. Ofela muvrra. >27,3.Maŋŋil Manasse huksii Davida gávpogii hui alla olggut muvrra mii manai Gihonis oarjjás, doppe ain leagi vieltti mielde Guollepoartta rádjái ja de birra Ofela. Buot Juda ladnegávpogiidda son bijai soahteoaivámuččaid. 15Son jávkadii Ipmila tempelis vieris ipmiliid ja bácci maid lei dagahan, duššadii buot áltáriid maid lei huksen tempelvárrái ja eará sajiide Jerusalemii, ja gohčui bálkestit daid gávpoga olggobeallái. 16Son divui Hearrá áltára, ja dan alde son oaffarušai searvevuođaoaffariid ja giittusoaffariid. Son gohčui Juda álbmoga bálvalit Hearrá, Israela Ipmila. 17Álbmot dattetge oaffarušai ain oaffarbáikkiin, muhto dál aivvefal Hearrái, iežaset Ipmilii.

18Mii muđui lea muitalit Manasse daguin, mo son rohkadalai iežas Ipmila ja maid oaidnit sárdno sutnje Hearrá, Israela Ipmila, nammii, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 19Dat mo su rohkadus gullojuvvui, muhto maiddái su suddu ja oskkáldasmeahttunvuohta ja dat báikkit gosa son ásahii oaffarbáikkiid ja ceggii ašeračuolddaid ja ipmilgovaid ovdal go vuollánii, lea čállojuvvon su oidniid muitalusaid girjái. 20Manasse manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui iežas šloahta lahka. Su maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Amon.

Amon Juda gonagassan

21

33,21
2 Gon 21,19–26
Amon lei guoktelogiguovttejahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guokte jagi. 22Son dagai dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin, nugo su áhčči Manasse lei dahkan. Amon oaffarušai buot daidda ipmilgovaide maid su áhčči Manasse lei ráhkadan, ja bálvalii daid. 23Muhto son ii vuolidan iežas Hearrái, nugo su áhčči Manasse lei dahkan, muhto baicce lasihii iežas sivalašvuođa. 24
33,24
2 Gon 12,20
Su olbmát dahke lihtu su vuostá ja godde su su šlohttii. 25
33,25
2 Sam 1,14eč
Muhto Juda álbmot gottii buohkaid geat ledje dahkan lihtu gonagas Amona vuostá, ja dagai su maŋŋil gonagassan su bártni Jošia.