Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
28

Ahas Juda gonagassan

281

28,1
2 Gon 16,1–4
Ahas lei guoktelogijahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guhttanuppelohkái jagi. Son ii dahkan dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin, nugo su áhčči David lei dahkan. 2Son vádjolii Israela gonagasaid geainnuid ja dagai maid leikejuvvon govaid Baal-ipmiliidda. 3
28,3
5 Mos 18,9č
28,3 bijai … mannat dola čađa čujuha oskkoldatlaš virrui go sii oaffarušše mánáid. >5 Mos 18,10.Son oaffarušai Ben-Hinnoma leagis ja bijai bártniidis mannat dola čađa daid álbmogiid fasttes vieruid mielde, maid Hearrá lei ádján eret israellaččaid ovddas. 4
28,4
1 Gon 14,23
2 Gon 17,10
Son maid oaffarušai ja bolddii suovvasiid oaffarbáikkiin ja dieváin ja juohke rudnes muora vuolde.

5

28,5
2 Gon 16,5
Jes 7,1eč
Hearrá, su Ipmil, attii su aramealaččaid gonagasa gihtii, ja aramealaččat časke su. Sii válde hui ollu su olbmáid fáŋgan ja dolvo sin Damaskusii. Hearrá attii su maiddái Israela gonagasa gihtii, ja son vuoittáhalai sutnje bahás. 628,6 Pekah Davviriikka gonagas; gč. 2 Gon 15,27.Pekah, Remalja bárdni, gottii ovtta beaivvis čuođiguoktelogiduhát jálus soahteolbmá Judas. Nu dáhpáhuvai danin go Juda álbmot lei hilgon Hearrá, áhčiidis Ipmila. 7Sikri, efraimlaš soahtesáŋgár, gottii gonagasa bártni Maaseja, bajimus eatnanhearrá Asrikama ja gonagasa lagamus olbmá Elkana. 8Israellaččat válde vieljaineaset fáŋgan guoktečuođiduhát olbmo, nissoniid, bártniid ja nieiddaid, ja sii rievidedje maiddái ollu sállaša ja dolvo dan Samariai.

9Samarias lei Hearrá profehta gean namma lei Oded. Son manai soahteveaga ovddal ja dajai soahteolbmáide: “Hearrá, din áhčiid Ipmil, lea moaráhuvvan Judai, ja danin son lea addán sin din gihtii. Muhto vašši mainna dii lehpet goddán sin, ollá gitta albmái. 10Ja dál dii vel áigubehtet bágget Juda ja Jerusalema olbmáid ja nissoniid iežadet šlávvan! Iigo leat nu ahte dii ieža lehpet rihkkon Hearrá, Ipmileattet, vuostá? 11Gullet dál mu ja vuolggahehket ruoktot fáŋggaid, vieljaideattet! Muđui Hearrá buolli moarri deaivida din.” 12Dalle loaiddastedje Efraima oaivámuččat Asarja, Johanana bárdni, Berekja, Mešillemota bárdni, Hiskia, Šalluma bárdni, ja Amasa, Hadlaja bárdni, daid ovdii geat ledje máhccamin soađis. 13Sii dadje: “Allet buvtte fáŋggaid deike! Min sivalašvuohta Hearrá ovddas lea stuoris ja Hearrá buolli moarri lea min badjelis. Áigubehtetgo dii vel lasihit min suttuid ja sivalašvuođa?” 14Dalle soahteolbmát luite fáŋggaid luovos ja guđđe sállaša oaivámuččaid ja oppa čoakkalmasa oaidnut. 15

28,15
Sát 25,21č
Rom 12,20
Olbmát geat namahuvvojedje dan doibmii, atne váras fáŋggaid. Sii bivttastedje sin geat ledje álás ja adde sidjiide sállašis biktasiid ja gápmagiid. Sii adde sidjiide borrat ja juhkat, vuide sin oljjuin ja loktejedje áseniid čielgái daid geat eai nagodan vázzit. De sii dolvo sin Jerikoi, Pálbmagávpogii, sin vieljaid lahka. Ieža sii máhcce Samariai.

16

28,16
2 Gon 16,7–20
Daid áiggiid gonagas Ahas bijai sáni Assyria gonagassii ja bivddii sus veahki, 17danin go maiddái edomlaččat ledje fallehan Juda, časkán dan soahteveaga ja váldán fáŋggaid. 18Filistalaččatnai ledje fallehan Juda gávpogiid Šefelas ja Negevis. Sii ledje váldán Bet-Šemeša, Ajalona ja Gederota, ja maiddái Soko, Timna ja dan birasbáikkiid ja Gimno ja dan birasbáikkiid ja ledje ássan daidda. 19Hearrá vuolidii Juda dan gonagasa Ahasa dihte, danin go Ahas lei dahkan Juda veaidaláđasin ja lei iešge leamaš oskkáldasmeahttun Hearrái. 2028,20 Tiglat-Pileser >2 Gon 15,19.Assyria gonagas Tiglat-Pileser vulggii deaivvadit suinna, muhto fallehiige su iige veahkehan. 21Vaikko Ahas válddii dávviriid Hearrá tempelis, gonagasa šloahtas ja eatnama oaivámuččain ja attii daid Assyria gonagassii, de son ii veahkehan su. 22Dan áiggige go Ahas áŧestuvvui sakka, de son ii jorgalan Hearrá beallái. 23Son oaffarušai Damaskusa ipmiliidda mat ledje vuoitán su, danin go son jurddašii: “Go aramealaččaid gonagasaid ipmilat leat veahkehan sin, de mun oaffarušan daidda, vai dat veahkehivčče munai.” Muhto dat šattai jorralussan sutnje ja oppa Israelii. 24Ahas čohkkii Ipmila tempela biergasiid ja cuvkii daid, dahpai tempela uvssaid ja dagai alccesis áltáriid Jerusalema juohke gáhtačihkii. 25Juohke Juda gávpogii son dagai oaffarbáikkiid vai beassá oaffaruššat eará ipmiliidda, ja nu son moaráhuhtii Hearrá, áhčiidis Ipmila.

26Mii muđui lea muitalit Ahasa áiggi dáhpáhusain ja buot su doaimmain, álggu rájes gitta loahpa rádjái, lea čállojuvvon Juda ja Israela gonagasaid girjái. 27

28,27
21,20
24,25
Ahas manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui Jerusalemii, muhto ii gonagasaid hávdái. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Hiskia.

29

Hiskia Juda gonagassan

291

29,1
2 Gon 18,1–4
Hiskia lei guoktelogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guoktelogiovcci jagi. Su eadni lei Abia, Sakarja nieida. 2Hiskia dagai dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin, aiddo nugo su áhčči David lei dahkan. 3
29,3
28,24
Vuosttaš ráđđenjagis vuosttaš mánus Hiskia rabai ja divui Hearrá tempela uvssaid. 4Son rávkkai báhpaid ja levilaččaid nuorttabeale šilljui 5ja dajai sidjiide: “Gullet maid mun dajan, levilaččat! Basuhehket iežadet ja basuhehket Hearrá, áhčiideattet Ipmila, tempela, ja buktet doppe eret visot mii lea buhtismeahttun. 6Min áhčit leat leamaš oskkáldasmeahttumat ja leat dahkan dan mii lea bahá Hearrá, min Ipmila, čalmmiin. Sii leat hilgon su eaige leat beroštan Hearrá ássansajis, muhto leat jorgalan dasa sealggi. 7Sii leat maid dahppan ovdahálla uvssaid ja jáddadan lámppáid, eai leat boaldán suovvasiid eaige oaffaruššan tempelis boaldinoaffariid Israela Ipmilii. 8
29,8
5 Mos 28,25
Dan dihte Hearrá moarri lea deaividan Juda ja Jerusalema. Son lea dahkan daid hiddjádussan ja bilkun, nugo dii oaidnibehtet iežadet čalmmiiguin. 9Min áhčit leat gahččan miehkkái ja min bártnit, nieiddat ja áhkát leat dolvojuvvon fáŋgavuhtii. 10Dál mun dáhtun dahkat lihtu Hearráin, Israela Ipmiliin, vai son jorgalivččii buolli moaris eret min badjelis. 11
29,11
2 Mos 28,1
4 Mos 3,10
Bártnážiiddán, allet ájahala, danin go Hearrá lea válljen din iežas bálvaleaddjin, bálvalit su ja boaldit suovvasiid.”

12

29,12
1 Muit 6,44
Dalle loaiddastedje ovdan dát levilaččat: Mahat, Amasaja bárdni, ja Joel, Asarja bárdni, Kehata sogas; Kiš, Abdi bárdni, ja Asarja, Jehallelela bárdni, Merari sogas; Joah, Simma bárdni, ja Eden, Joaha bárdni, Geršona sogas; 13Šimri ja Jeiel Elisafana sogas ja Sakarja ja Mattanja Asafa sogas; 14Jehiel ja Šimi Hemana sogas ja Šemaja ja Ussiel Jedutuna sogas. 15Sii rávke čoahkkái vieljaideaset, basuhedje iežaset ja manne buhtistit Hearrá tempela, nugo gonagas lei sin gohččon Hearrá sáni mielde. 16De báhpat manne Hearrá viesu sisa buhtistit dan. Buot buhtismeahttuma maid sii gávdne Hearrá tempelis, sii dolvo ovdašilljui. Doppe levilaččat válde dan ja dolvo gávpoga olggobeallái Kedronleahkái. 17Buhtisteapmi álggahuvvui vuosttaš mánu vuosttaš beaivvi, ja mánu gávccát beaivvi sii ledje beassan tempela ovdahálla rádjái. Tempela buhtisteapmái golai gávcci beaivvi, ja vuosttaš mánu guhttanuppelogát beaivvi sii ledje geargan.

18De sii manne gonagas Hiskia lusa ja dadje: “Mii leat buhtistan oppa Hearrá tempela, boaldinoaffaráltára ja buot dan biergasiid ja oaffarláibebeavddi ja buot dan biergasiid. 19

29,19
28,24
Mii leat divodan ja basuhan buot biergasiid maid oskkáldasmeahttun gonagas Ahas hilggui ráđđenáiggistis. Dat leat dál Hearrá áltára ovddas.”

20Árrat iđedis gonagas Hiskia rávkkai čoahkkái gávpoga oaivámuččaid ja manai singuin tempelii. 21Sii bukte čieža vuovssá, čieža viercca, čieža lábbá ja čieža bohká suddooaffarin riikka, tempela ja Juda álbmoga ovddas. Gonagas gohčui báhpaid, Arona bártniid, oaffaruššat daid Hearrá áltára alde. 22Báhpat njuvve vuovssáid, válde vara ja riškkuhedje dan áltára ala, de sii njuvve vierccaid ja riškkuhedje vara áltára ala ja maŋimuš sii njuvve lábbáid ja riškkuhedje vara áltára ala. 23Dasto sii bukte suddooaffarbohkáid gonagasa ja searvegotti ovdii, ja buohkat geigejedje gieđaid daid ala. 24Báhpat njuvve bohkáid ja oaffarušše daid vara áltára alde suddooaffarin ja nu doaimmahedje soabahusa oppa Israelii. Gonagas lei oainnat gohččon oaffaruššat boaldinoaffara ja suddooaffara oppa álbmoga ovddas.

25

29,25
1 Muit 25,1
Gonagas gohčui levilaččaid čuoččastit Hearrá vissui symbálat, hárppat ja lyrat gieđas, nugo David, gonagasa oaidni Gad ja profehta Natan ledje gohččon; gohččun bođii Hearrás su profehtaid bokte. 2629,26 Davida duddjohan čuojanasat Vrd. 1 Muit 15,16; 23,5; 2 Muit 7,6.Levilaččat čužžo sajisteaset ja sis ledje gieđas Davida duddjohan čuojanasat, ja báhpain ledje gieđas trompehtat. 27Hiskia gohčui oaffaruššat boaldinoaffara áltára alde. Seammás go oaffaruššan álggii, de lávlut lávlugohte Hearrái ja trompehtat ja čuojanasat maid Israela gonagas David lei duddjohan, čuodjagohte. 28Oppa searvegoddi luoitádii rohkadallat, ja lávlut lávlo ja trompehtat čudje nu guhká go oaffaruššan bisttii. 29Go oaffaruššan lei nohkan, de gonagas ja dat geat ledje suinna, luoitádedje rohkadallat. 3029,30 Davida ja oaidni Asafa sániiguin Sálmmaid girjji sálmmat, maid David ja Asaf dávjá namahuvvoba čállin. Vrd. Sál 3,1; 73,1.Gonagas Hiskia ja oaivámuččat gohččo levilaččaid máidnut Hearrá Davida ja oaidni Asafa sániiguin, ja sii máidno Hearrá illudemiin ja luoitádedje dasto rohkadallat.

31Hiskia sárdnugođii ja dajai: “Dii lehpet buktán valjis attáldagaid Hearrái. Loaiddastehket dál ovdan ja buktet njuovvanoaffariiddádet ja giittusoaffariiddádet Hearrá tempelii.” Ja searvegoddi buvttii njuovvanoaffariid ja giittusoaffariid, ja máŋgasat bukte eaktodáhtolaš boaldinoaffariid. 32Searvegoddi buvttii boaldinoaffarin čiežalogi vuovssá, čuođi viercca ja guoktelogi lábbá. Buot dát ledje boaldinoaffarin Hearrái. 33Bassi attáldahkan buktojuvvojedje guhttačuođi vuovssá ja golbmaduhát sávzza. 34Muhto báhpat ledje beare hárvát njuovvat buot oaffarelliid, ja dan dihte sin vieljat levilaččat veahkehedje sin dassážii go bargu lei dahkkojuvvon ja dassážii go eará báhpat ledje basuhan iežaset; levilaččat oainnat ledje leamaš miehtáseappot basuhit iežaset go báhpat. 35Daid ollu boaldinoaffariid lassin bohte maiddái searvevuođaoaffariid buoidebihtát ja juhkamušoaffarat mat gulle boaldinoaffariidda.

Nu Hearrá tempela bálvalus ásahuvvui ođđasis. 36Buot dáhpáhuvai fáhkkestaga, ja Hiskia ja oppa álbmot illudedje das maid Hearrá lei addán sidjiide.

30

Hiskia doallá beassážiid

301

30,1
2 Gon 23,21
2 Muit 35,1
Hiskia bijai sáni oppa Israelii ja Judai, ja son čálii maid reivviid Efraima ja Manasse čearddaide, ahte buohkat galge boahtit Jerusalemii Hearrá tempelii doallat Hearrá, Israela Ipmila, beassážiid.

2

30,2
4 Mos 9,10č
Gonagas lei soahpan oaivámuččaiguin ja oppa Jerusalema searvegottiin doallat beassážiid nuppi mánus. 3Daid ii sáhttán doallat rivttes áigái, danin go dárbahassii ollu báhpat eai vel lean basuhan iežaset, iige álbmot vel lean čoagganan Jerusalemii. 4Gonagas ja searvegoddi atne vuoigadin dahkat nu, 5
30,5
2 Mos 12,2+
ja miehtá Israela, Beer Šeba rájes gitta Dana rádjái, gulahuvvui ahte buohkat galge boahtit Jerusalemii doallat Hearrá, Israela Ipmila, beassážiid. Oppa álbmot ii lean doallan daid guhkes áigái oktasaččat, nugo láhka gohčču.

6Áirasat vulge oppa Israelii ja Judai, ja sis ledje mielde gonagasa ja oaivámuččaid reivvet maidda lei čállojuvvon: “Israellaččat, jorgalehket Hearrá, Abrahama, Isaka ja Israela Ipmila, beallái! Dalle son jorgala din beallái, din geat lehpet beassan báhtarussii Assyria gonagasaid gieđas. 7Allet leage nugo din áhčit ja din vieljat geat hilgo Hearrá, áhčiideaset Ipmila. Son lea diktán sin duššat, nugo dii ieža oaidnibehtet. 8Allet buoššut váimmu nugo din áhčit dahke, muhto jorgalehket Hearrá beallái ja bohtet su tempelii, maid son lea basuhan agálaš áigái. Bálvalehket Hearrá, Ipmileattet, de su buolli moarri jorgala dis eret. 9

30,9
Jer 3,12
Jos dii jorgalehpet Hearrá beallái, de dat geat dolvo din vieljaid ja mánáid fáŋgavuhtii, árpmihit sin, ja sii besset máhccat dán eatnamii. Hearrá, din Ipmil, lea árbmugas ja váibmoláđis iige jorgal muođuidis dis eret, jos dii jorgalehpet su beallái.”

10

30,10
36,16
Áirasat johte gávpogis nubbái miehtá Efraima ja Manasse guovllu gitta Sebulona guovllu rádjái, muhto juohke sajis olbmot dušše boagustedje ja bilkidedje sin. 11Muhtin Ašera, Manasse ja Sebulona čearddaid olbmát gal vuollánedje ja bohte Jerusalemii. 12Maiddái Juda álbmogis Ipmil gohccáhii olbmuin ovttamielalaš hálu dahkat nugo gonagas ja oaivámuččat ledje gohččon Hearrá sáni mielde.

13Nuppi mánus Jerusalemii čoagganedje ollu olbmot doallat suvrutkeahtes láibbi basiid. Hui ollu olbmot ledje čoagganan. 14Sii ripme jávkadit Jerusalemis eahpeipmiliid áltáriid ja buot suovasáltáriid, ja dat bálkestuvvojedje Kedronleahkái. 15Nuppi mánu njealljenuppelogát beaivvi njuvvojuvvui beassášláppis. Heahpanemiin ledje báhpat ja levilaččat basuhan iežaset, ja sii oaffarušše boaldinoaffariid Hearrá tempelis. 16Sii čužžo sajiineaset maid Moses, Ipmila olmmái, lei mearridan. Báhpat riškkuhedje vara maid levilaččat ledje áimmahuššan. 17Čoakkalmasas ledje eatnagat geat eai lean basuhan iežaset. Danin go sii eai sáhttán basuhit beassášlábbá Hearrái, de levilaččat njuvve dan sin beales. 18Eatnagat álbmogis, máŋgasat Efraima, Manasse, Isaskara ja Sebulona čearddain, eai lean buhtistan iežaset, muhto borre beassášlábbá eaige váldán vuhtii mii lei mearriduvvon. Hiskia rohkadalai sin ovddas: “Vare Hearrá, guhte leat buorre, buvttášii soabahusa 19juohkehažžii gii olles váimmus bálvala du, Hearrá, áhčiidis Ipmila, vaikko ii sáhtege deavdit bassibáikki buhtisvuođa njuolggadusaid.” 20Hearrá gulai Hiskia iige ráŋggáštan álbmoga.

21Israellaččat dolle Jerusalemis suvrutkeahtes láibbi basiid čieža beaivvi illudemiin ja ávvudemiin, ja beaivvis beaivái levilaččat ja báhpat máidno Hearrá oppa fámusteaset. 22Hiskia rámidii levilaččaid geat ledje leamaš čeahpit Hearrá bálvalusas. Čieža beaivvi sii dolle basiid. Sii oaffarušše searvevuođaoaffariid ja máidno Hearrá, áhčiideaset Ipmila. 23De oppa searvegoddi mearridii doallat basiid velá čieža beaivvi, ja sii dolle iluin basiid maiddái dan čieža beaivvi. 24Juda gonagas Hiskia attii searvegoddái duhát vuovssá ja čiežaduhát sávzza, ja oaivámuččat adde duhát vuovssá ja logiduhát sávzza. Ollu báhpat basuhedje iežaset. 25Oppa Juda searvegoddi illudii, nu maiddái báhpat ja levilaččat ja čoakkalmas mii lei boahtán Israelis, ja ovttas singuin vierrásat, sihke dat geat ásse Israelis ja dat geat ásse Judas. 26Jerusalemis lei stuorra illu, danne go dakkár ii lean dáhpáhuvvan Salomo, Davida bártni, Israela gonagasa, beivviid rájes. 27Báhpat ja levilaččat loaiddastedje ovdan ja buressivdnidedje álbmoga. Hearrá gulai sin, ja sin rohkadus bođii albmái, su bassi ássanbáikái.