Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
23

Atalja gottáhallá

231

23,1
2 Gon 11,4–16
Čihččet jagi Jojada roahkasmuvai dahkat lihtu muhtun čuohtásaoaivámuččaiguin. Sii ledje Asarja, Jerohama bárdni, Ismael, Johanana bárdni, Asarja, Obeda bárdni, Maaseja, Adaja bárdni, ja Elišafat, Sikri bárdni. 2Sii johte miehtá Juda ja čohkkejedje levilaččaid buot Juda gávpogiin ja vel Israela sogaid oaivámuččaid. Go sii ledje boahtán Jerusalemii, 3
23,3
2 Sam 7,12č
de oppa čoagganeapmi dagai Ipmila tempelis lihtu gonagasain. Jojada dajai sidjiide: “Dá lea gonagasa bárdni! Son galgá biddjojuvvot gonagassan, Hearráhan lea lohpidan bisuhit gonagasvuođa Davida sogas. 4Dahket ná: Goalmmátoassi báhpain ja levilaččain geat leat sabbahin bálvalanvuorus, fáktegohtet šielmmáid, 5goalmmátoassi fákte gonagasa šloahta ja goalmmátoassigis Jesodpoartta. Eará olbmot galget leat Hearrá tempela ovdašiljuin. 6Ii oktage oaččo mannat Hearrá tempelii earret báhpaid ja levilaččaid, geat leat bálvalanvuorus. Sii ožžot mannat sisa, danne go sii leat basuhan iežaset, muhto eará olbmot galget doahttalit Hearrá gildosa. 7Levilaččat galget čuoččastit gonagasa birra, iešguhtege vearju gieđas. Juohkehaš gii bođeš tempelii, galgá goddojuvvot. Levilaččat galget leat gonagasa luhtte, gosa son ain manná.”

8Levilaččat ja oppa Juda álbmot dahke nugo báhppa Jojada lei gohččon. Juohke oaivámuš čohkkii olbmáidis, sihke daid geat sabbahin álggahedje fáktavuoru ja daid geat loahpahedje fáktavuoru, danne go báhppa Jojada ii luoitán daid juhkosiid vuolgit. 9Báhppa Jojada attii čuohtásaoaivámuččaide sáittiid, galbbaid ja njuollaskuohpuid mat ledje gullan gonagas Davidii ja ledje dál tempelis. 10Son bijai buot olbmáid, iešguđege vearju gieđas, čuožžut gonagasa suodjin ráiddus mii manai tempela lulleseainnis áltára guora gitta tempela davveseainni rádjái. 11

23,11
5 Mos 17,18eč
1 Sam 10,24
1 Gon 1,2539
De gonagasa bárdni buktojuvvui ovdan, su oaivái biddjojuvvui kruvdnu ja sutnje addojuvvojedje gonagasvuođa mearkkat. Jojada ja su bártnit vuide su gonagassan, ja oppa álbmot čuorvvui: “Ellos gonagas!”

12Go Atalja gulai álbmoga viehkamin ja čuorvumin rámádusa gonagassii, de son vulggii Hearrá tempelii álbmoga lusa. 13

23,13
4 Mos 10,10
23,13 stoalppu luhtte >2 Gon 11,14. gaikkodii biktasiiddis morraša dahje suorganeami mearkan. ▶ moraštanvierut.Doppe son oinnii gonagasa čuožžumin stoalppu luhtte uvssa guoras ja oaivámuččaid ja dorvebossuid su birra. Oppa álbmot ávvudii, dorvvet čudje ja lávlut jođihedje čuojanasaideasetguin máidnunlávluma. Dalle Atalja gaikkodii biktasiiddis ja čurvii: “Beahtus, beahtus!” 14Báhppa Jojada gohčui čuohtásaoaivámuččaid: “Dolvot su olggos ráidduid gaskka ja goddet juohkehačča gii vikkaš čuovvut su.” Son lei oainnat gieldán goddimis Atalja Hearrá tempelii. 15
23,15
Neh 3,28
Jer 31,40
Soahteolbmát dohppejedje Atalja, dolvo su Heastapoartta ráigge gonagasa šlohttii ja godde su dohko.

16

23,16
2 Gon 11,17–20
15,12
Jojada, álbmot ja gonagas dahke lihtu ja čatnasedje leat álo Hearrá álbmot. 17Dasto oppa olmmošjoavku manai Baala tempelii ja gaikkodii dan. Sii cuvko moallun áltáriid ja ipmilgovaid ja godde Baala báhpa Mattana áltáriid ovdii. 18
23,18
1 Muit 24,3eč
Jojada bijai báhpaid ja levilaččaid Hearrá tempelii doaimmahit daid bargguid maid David lei mearridan sidjiide. Sii galge oaffaruššat tempelis boaldinoaffariid Hearrái, nugo lea mearriduvvon Mosesa lágas, ja dahkat dan illudemiin ja lávlumiin Davida rávvagiid mielde. 19Jojada bijai fávttaid Hearrá tempela poarttaide, vai ii oktage gii muhtin siva geažil lei šaddan buhtismeahttumin, beasašii boahtit sisa. 20
23,20
Esra 9,2
De Jojada rávkkai mielddis čuohtásaoaivámuččaid, hearráid, álbmoga ráđđejeddjiid ja oppa álbmoga ja doalvvui gonagasa Hearrá viesus Bajit poartta bokte gonagasa vissui. Doppe sii čohkánahtte gonagasa riikka truvdnui. 21Álbmot ávvudii, ja gávpogis lei ráfi.

Atalja sii godde mihkiin.

24

241

24,1
2 Gon 12,1–16
Joaš lei čiežajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis njealljelogi jagi. Su eadni lei beeršebalaš Sibja. 2Nu guhká go báhppa Jojada elii, de Joaš dagai dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin. 3Jojada válddii sutnje guokte áhká, ja Joašii riegádedje bártnit ja nieiddat.

Joaš divuha tempela

4Joaš mearridii divvut Hearrá viesu. 5Son čohkkii báhpaid ja levilaččaid ja dajai sidjiide: “Mannet Juda gávpogiidda ja čohkkejehket israellaččain ruđa Ipmileattet tempela jahkásaš divuhusaid várás. Dahket dan ájahalakeahttá.” Levilaččat goit ájahalle. 624,6 vearu bassibáikái; vrd. 2 Mos 30,11–16. duođaštusa goađi dás tempel. >2 Mos 38,21.Dalle gonagas rávkkai lusas bajimusbáhppa Jojada ja jearai sus: “Manin don it leat atnán fuola das ahte levilaččat čohkkešedje Judas ja Jerusalemis dan vearu maid Hearrá bálvaleaddji Moses ja Israela searvegoddi leat gohččon čohkket duođaštusa goađi várás?” 7Ipmilmeahttun Atalja bártnit ledje bahkken Ipmila tempelii ja velá oaffaruššan Baal-ipmiliidda buot Hearrá tempela bassi attáldagaid.

8Gonagas gohčui duddjot bumbbá ja bidjat dan Hearrá tempela poartta olggobeallái. 9Juda ja Jerusalema ássiide almmuhuvvui ahte buohkat galge buktit Hearrái vearu maid Ipmila bálvaleaddji Moses meahcis lei mearridan Israelii. 10Buot oaivámuččat ja oppa álbmot šadde illui ja bidje vearu bumbái, ja bumbá dievai. 11Gonagas lei gohččon levilaččaid ain dárkkistit bumbbá, ja go sii oidne ahte das lei ollu ruhta, de gonagasa čálli ja bajimusbáhpa bearráigeahčči bođiiga ja gurriiga bumbbá ja bijaiga dan fas sadjásis. Nu dahkkojuvvui beaivvis beaivái, ja ruhta čoggui ollu. 12Gonagas ja Jojada attiiga ruđaid olbmáide geat jođihedje Hearrá tempela divvunbargguid, ja sii láigohedje geađgečulliid ja snihkkáriid ja maiddái ruovde- ja veaikerávdiid divvut tempela. 13Bargit álggahedje barggu ja divvugohte vahágiid. Sii dahke Ipmila tempela dakkárin go dat álggus lei leamaš ja vel buoridedjege dan. 14Go sii ledje geargan, de sii dolvo gonagassii ja Jojadai ruđaid mat ledje báhcán. Dain duddjojuvvojedje Hearrá tempelii biergasat ipmilbálvalusa ja oaffaruššama várás, lihtit ja eará golle- ja silbabiergasat. Boaldinoaffarat oaffaruššojuvvojedje Hearrá tempelis beaivválaččat nu guhká go Jojada elii.

15Jojada jámii boarisin ja beivviin gallánan. Son lei čuođigolbmalogijahkásaš go jámii. 16Son hávdáduvvui Davida gávpogii gonagasaid báldii, danin go son lei dahkan ollu Israela ovdii ja Ipmila ja su tempela ovdii.

17Jojada jápmima maŋŋil bohte Juda oaivámuččat gudnejahttit gonagasa, ja gonagas guldalii sin. 18Sii hilgo Hearrá tempela, áhčiideaset Ipmila ássansaji, ja bálvališgohte Ašera-čuolddaid ja eahpeipmiliid. Sin rihkkosa dihte Ipmil moaráhuvai Judai ja Jerusalemii. 19Vaikko son vuolggahii sin lusa profehtaid jorgalit sin fas Hearrá lusa, de sii eai guldalan profehtaid várrehusaid.

20

24,20
15,2
Ipmila vuoigŋa devddii Sakarja, báhppa Jojada bártni. Son loaiddastii álbmoga ovdii ja dajai: “Ná cealká Ipmil: ‘Manin dii rihkkubehtet Hearrá báhkkomiid? Dat buktá didjiide lihkohisvuođa.’ Go dii lehpet hilgon Hearrá, de songe hilgu din.” 21
24,21
Matt 23,35
Olmmošjoavku dagai lihtu Sakarja vuostá, ja gonagas gohčui geađgádit su jámas Hearrá tempela ovdašilljui. 22Gonagas Joaš ii muitán man ollu buriid Sakarja áhčči Jojada lei dahkan sutnje, muhto gottihii su bártni. Jámedettiinis Sakarja dajai: “Hearrá oaidná ja mávssaha.”

23Jahkemolsašumis aramealaš soahteveahka soahttái Joašiin. Dat bahkkii Judai ja Jerusalemii ja gottii buot álbmoga oaivámuččaid, ja sálaš vuolggahuvvui Arama gonagassii Damaskusii. 24Vaikko aramealaččat ledje dušše uhca soahtejovkkoš, de Hearrá attii dan gihtii Israela stuorra soahteveaga, danin go israellaččat ledje hilgon Hearrá, áhčiideaset Ipmila. Nu aramealaččat ollašuhtte Joaša ráŋggáštusa.

25

24,25
2 Gon 12,20č
2 Muit 21,20
Joaš lei bahás hávváduvvan, go aramealaččat vulge. Dalle su lagamus olbmát lihtodedje mávssahit sutnje báhppa Jojada bártni sorpmi ja godde su su iežas seŋgii. Nu Joaš jámii. Son hávdáduvvui Davida gávpogii, muhto ii gonagasaid hávdái. 26Dat geat lihtodedje su vuostá ledje Sabad, ammonlaš nissona Šimata bárdni, ja Josabad, moablaš nissona Šimrita bárdni. 27
24,27
2 Gon 12,21
Joaša bártnit, dat ollu profehtasánit su vuostá ja Ipmila viesu divvun, buot dát lea čállojuvvon gonagasaid girjji lasáhusgirjái. Su bárdni Amasja šattai gonagassan su maŋŋil.

25

Amasja Juda gonagassan

251

25,1
2 Gon 14,1–7
Amasja lei guoktelogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guoktelogiovcci jagi. Su eadni lei jerusalemlaš Joaddan. 2Amasja dagai dan mii lea riekta Hearrá čalmmiin, dattetge ii olles váimmus.

3Go Amasja gonagasvuohta lei nanusmuvvan, de son gottii dan olbmáguoktá geat leigga goddán gonagasa, su áhči. 4

25,4
5 Mos 24,16
Esek 18,19eč
Sudno mánáid son ii goit goddán. Das son doahttalii Mosesa lága mas Hearrá gohčču: “Alloset áhčit dubmejuvvo jápmimii mánáideaset eaige mánát áhčiideaset suttu dihte, muhto dubmejuvvos guhtege iežas suttu dihte.”

5Amasja čohkkii buot iežas riikka olbmáid ja bijai sin, sihke Juda ja Benjamina čeardda olbmáid, sogaid mielde juhkosiidda, maid duháhaoaivámuččat ja čuohtásaoaivámuččat jođihedje. De son geahčadii buot guoktelogijahkásaččaid ja das boarráseappuid. Sin lohku lei golbmačuođiduhát vearjoolbmá geat máhtte geavahit sáitti ja galbba. 625,6 čuđiin silbataleanttain sullii 3420 kilo.Sin lassin son bálkáhii Israelis čuđiin silbataleanttain čuođiduhát jálus soahteolbmá. 7Dalle su lusa bođii Ipmila olmmái ja dajai: “Gonagas, ale váldde mielddát israellaš soahteolbmáid, danin go Hearrá ii leat Israeliin iige guđiinge efraimlaččain. 8Vuolgge roahkkadit soahtat almmá sin haga, muđui Ipmil diktá du vuoittáhallat vašálažžii. Ipmilis lea fápmu sihke veahkehit ja duššadit.” 9Amasja jearai Ipmila olbmás: “Naba dat čuođi taleantta maid mun adden Israela soahtevehkii?” Ipmila olmmái dajai: “Hearrá sáhttá addit dutnje eambbo go dan.” 10Dalle Amasja čulddii eret dan joavkku mii lei boahtán Efraimis, ja gohčui sin mannat ruoktot. Sii suhtte sakka Juda olbmáide ja manne ruoktot buolli moaris.

1125,11 logiduhát Seira olbmá edomlaččat.Amasja roahkasmuvai ja doalvvui iežas soahteveaga Sálteleahkái. Doppe son časkkii logiduhát Seira olbmá. 12Juda olbmát válde fáŋgan velá logiduhát olbmá, dolvo sin báktečohkkii ja bálkestedje vuolás, nu ahte sii dušše. 13Muhto dat soahteolbmát geaid Amasja lei vuolggahan ruoktot ovdal go vulggii soahtat, fallehedje Juda gávpogiid Samaria rájes gitta Bet-Horona rádjái, godde golbmaduhát olbmá ja válde stuorra sállaša.

14

25,14
2 Gon 14,8–20
Go Amasja máhcai maŋŋil go lei časkán edomlaččaid, de son buvttii mielddis Seira ipmiliid. Son bijai daid alccesis ipmilin, rohkadalai daid ja bolddii daidda suovvasiid. 15
25,15
5 Mos 32,37č+
Dalle Hearrá moaráhuvai Amasjai ja vuolggahii su lusa profehta gii celkkii: “Manin don bálvalat ipmiliid mat eai máhttán gádjut iežaset olbmuid du gieđas?” 16Muhto go son lei sárdnumin, de Amasja dajai: “Gii lea dahkan du gonagasa ráđđeaddin? Heaitte sárdnumis, muđui don gottáhalat!” Dalle profehta heittii, muhto dajai vel: “Mun dieđán ahte Ipmil lea mearridan duššadit du, danin go don barggat nie itge gula mu neavvaga.”

17Go Amasja lei jearran ráđđeaddiinis neavvaga, de son bijai Israela gonagassii Joašii, Joahasa bárdnái, Jehu áddjubii, dán sáni: “Gávnnadeahkku muođus muhtui!” 18

25,18
Duop 9,14
Muhto Joaš, Israela gonagas, vástidii Amasjai: “Libanona gáskálas bijai Libanona sederii sáni: ‘Atte nieiddat áhkkán mu bárdnái!’ Muhto Libanona meahcispiret manne das ja dulbme gáskálasa. 19
25,19
26,16
Don čevllohalat go leat časkán edomlaččaid, ja dál don dáhtut oažžut eambbo gudni. Biso viesustat! Manin don bivddát lihkuhisvuođa? Don duššat ja Juda oktan duinna.” 20Muhto Amasja ii gullan su. Ipmil lei sállen dan nu, vai beassá addit Juda Joaša gihtii, danin go Juda lei bálvalan Edoma ipmiliid. 21Joaš, Israela gonagas, fallehii eatnama. Son ja Juda gonagas Amasja soahttáiga Bet-Šemešis mii gulai Juda eatnamii. 22Juda vuoittáhalai Israelii, ja dan soahteolbmát báhtaredje iešguhtege báikásis. 2325,23 gávpotmuvrra >2 Gon 14,13. njeallječuođi állana sullii 200 mehtera.Joaš válddii Bet-Šemešis fáŋgan Juda gonagasa Amasja, gii lei Joahasa bártni Joaša bárdni, ja doalvvui su Jerusalemii. Joaš gaikkodii gávpotmuvrra Efraimpoartta rájes Čiehkapoartta rádjái, njeallječuođi állana. 24Son válddii buot golli ja silbba ja visot biergasiid Ipmila tempelis, gos dat ledje Obed-Edoma geahčus, ja buot gonagasa šloahta dávviriid. Son válddii maiddái pántafáŋggaid ja máhcai dasto Samariai.

25Juda gonagas Amasja, Joaša bárdni, elii vihttanuppelohkái jagi Israela gonagasa Joaša, Joahasa bártni, jápmima maŋŋil. 26Mii muđui lea muitalit Amasjas, álggu rájes gitta loahpa rádjái, lea čállojuvvon Juda ja Israela gonagasaid girjái. 27

25,27
24,25
33,24
Maŋŋil go Amasja lei hilgon Hearrá, de su vuostá dahkkojuvvui Jerusalemis suollemas lihttu. Son báhtarii Lakišii, muhto su maŋŋái vuolggahuvvojedje olbmát, ja sii godde su dohko. 2825,28 Davida gávpogii Jorgalus čuovvu 2 Gon 14,20. ▶ Masorehtalaš teavsttas lea “Juda gávpogii”.Son buktojuvvui heasttačielggis Jerusalemii ja hávdáduvvui áhčiidis báldii Davida gávpogii.