Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
1

Ipmil almmustuvvá Gibeonis

11

1,1
1 Gon 2,1246
1 Muit 29,25
Salomo, Davida bárdni, šattai veagalaš gonagassan, danin go Hearrá, su Ipmil, lei suinna ja nannii su gonagasválddi. 2
1,2
1 Gon 3,4–15
Salomo rávkkai lusas oppa Israela, duháha- ja čuohtásaoaivámuččaid, duopmáriid ja buot Israela hálddašeddjiid ja sohkaoaivámuččaid. 3
1,3
2 Mos 26,1eč
1 Muit 21,29
Go buohkat ledje čoagganan, de Salomo vulggii singuin Gibeona oaffarbáikái. Doppe lei Ipmila almmustusgoahti maid Hearrá bálvaleaddji Moses lei dahkan meahcis. 4
1,4
1 Muit 13,6
Muhto Ipmila árkka David lei buktán Kirjat-Jearimis Jerusalemii dan báikái, maid son lei dahkan dasa ja masa son lei ceggen goađi dan várás. 5
1,5
2 Mos 38,1
Bronsaáltár maid Besalel, Uri bárdni, Hura áddjut, lei dahkan, lei Gibeonis Hearrá goađi ovddas. Doppe Salomo ja álbmot mii lei čoagganan, jorgaledje Ipmila beallái. 6Doppe almmustusgoađi ovddas Salomo oaffarušai Hearrái bronsaáltára alde duhát boaldinoaffara.

7Dan ija Ipmil almmustuvai Salomoi ja celkkii sutnje: “Ánut mus maid dáhtut, de mun attán dan dutnje.” 8Salomo vástidii Ipmilii: “Don ledjet hui buorre áhččásan Davidii, ja don leat dahkan mu gonagassan su maŋŋil. 9

1,9
1 Mos 13,16
Hearrá, mu Ipmil, divtte dál ollašuvvat dan maid lohpidit áhččásan Davidii! Don leat bidjan mu ráđđet álbmoga mas leat olbmot nu eatnat go eatnama gavja. 10Atte munnje dál viissisvuođa ja dáiddu, vai mun máhtášin jođihit dán álbmoga. Mo mun muđui máhtášin ráđđet du stuorra álbmoga?”

11

1,11
Matt 6,33
Ef 3,20
Ipmil celkkii Salomoi: “Go don it ánut riggodaga, dávvira itge gudni, it vašálaččaidat jápmima itge alccesat guhkes eallima, muhto ánuhat viisodaga ja dáiddu máhttit dubmet mu álbmoga, man gonagassan mun lean bidjan du, 12de mun attán dutnje viisodaga ja dáiddu. Mun attán dutnje maiddái riggodaga, dávvira ja gudni eambbo go ovttage gonagasas lea leamaš ovdal du dahje lea du maŋŋil.”

13Salomo máhcai Gibeona oaffarbáikki almmustusgoađi ovddas Jerusalemii ja ráđđegođii Israela.

Salomo riggodat

14

1,14
1 Gon 10,26–29
2 Muit 9,25–28
Salomo skáhppui vovnnaid ja heasttaid. Sus ledje duhátnjeallječuođi vovnna ja guoktenuppelotduhát heastta, ja son bijai daid muhtumassii vovdnagávpogiidda ja muhtumassii iežas gávpogii Jerusalemii. 15Salomo áigge silba ja golli šattai Jerusalemis seammá dábálažžan go geađgi, ja seder lei nu ollu go meahccefiikonmuorat Šefelas. 161,16 Kue >1 Gon 10,28.Salomo heasttat buktojuvvojedje Egyptas ja Kues; gonagasa olbmát oste daid Kues. 171,17 guhttačuođi silbašekelii … čuođivihttalogi silbašekelii sullii 6,8 kilo ja 1,7 kilo.Sii bukte vovnnaid Egyptas. Ovttat vovnnat mákse guhttačuođi šekela silbba, ja okta heasta čuođivihttalogi šekela silbba. Seammá láhkái sii háhke vovnnaid ja heasttaid hetlaččaid ja aramealaččaid gonagasaide.

2

Salomo ráhkkana hukset tempela

21

2,1
1 Gon 5,1–18
Salomo gohčui hukset Hearrái tempela ja alccesis šloahta. 2Son mearridii čiežalogiduhát olbmá fievrridit gurpmiid ja gávccilogiduhát olbmá laigut geađggi váris ja bijai sidjiide golbmaduhát guhttačuođi bargohoavdda. 3
2,3
2 Sam 5,11
1 Muit 14,1
De son bijai Tyrosa gonagassii Hiramii sáni: “Don veahkehit áhččán Davida ja vuolggahit sutnje sedermuora, go son huksii viesu alccesis. 42,4 mánočalbmebeaivvi mánočalbmebeaivi.Mun huksen dál tempela Hearrá, Ipmilan, nammii ja basuhan dan sutnje. Mun dáhtun boaldit njálggahájat suovvasiid su muođuid ovddas, ja oaffarláibbit galget álo dollojuvvot oidnosis. Boaldinoaffarat oaffaruššojuvvojit iđedis ja eahkedis sabbahiid, mánočalbmebeaivvi feasttaid ja Hearrá, min Ipmila, basiid. Dat lea Israela agálaš geatnegasvuohta. 5
2,5
1 Muit 16,25
Sál 86,8
Viessu maid mun áiggun hukset, galgá leat stuoris, dasgo min Ipmil lea stuorit go buot ipmilat. 6
2,6
1 Gon 8,27
1 Muit 29,14
2 Muit 6,18
Muhto gii máhttá hukset sutnje viesu, go albmi, almmiid albmi, ii leat doarvái stuoris sutnje. Gii dalle lean mun ahte dohkkešin hukset sutnje viesu, vai beasašin cahkkehit oaffardola su muođuid ovddas? 7Vuolggat dal mu lusa olbmá gii lea čeahppi duddjot dujiid gollis ja silbbas, bronssas, ruovddis ja purpurrukses, karmosinrukses ja alitrukses láiggis ja máhttá gohpat hearvvaid. Son beassá bargat ovttas daid duojáriiguin geat mus leat dáppe Judas ja Jerusalemis, ja geaid mu áhčči David bijai bargui. 8Vuolggat munnje Libanonis maiddái sedera, sypressa ja sandelmuora. Mun dieđán ahte du olbmát máhttet njeaidit Libanona muoraid. Mu olbmát šaddet háhkat munnje ovttas du olbmáiguin 9ollu hirssaid, dasgo mun áiggun hukset hui stuorra tempela. 10
2,10
1 Gon 5,11
2,10 kor, bat okta kor lea 364 lihttera ja okta bat 36,4 lihttera.Du olbmáide geat njeidet muoraid, mun attán guoktelogiduhát kora nisuid, guoktelogiduhát kora bivggiid, guoktelogiduhát bata viinni ja guoktelogiduhát bata oljju.”

11

2,11
1 Gon 10,9
Tyrosa gonagas Hiram sáddii Salomoi reivve mas son dajai: “Danin go Hearrá ráhkista iežas álbmoga, de son lea dahkan du dan gonagassan”. 12Hiram dajai vel: “Máidnojuvvon lehkos Hearrá, Israela Ipmil, gii lea sivdnidan almmi ja eatnama! Son attii gonagas Davidii viissis bártni, geas lea áddejupmi ja dáidu hukset Hearrái tempela ja alccesis šloahta. 13
2,13
1 Gon 7,13eč
Mun vuolggahan du lusa jierbmás ja čeahpes duojára, meašttir Hirama 14
2,14
2 Mos 31,1eč
gean eadni lea danlaš ja áhčči tyroslaš. Son lea čeahppi duddjot dujiid gollis ja silbbas, bronssas ja ruovddis, muoras ja geađggis ja purpurrukses, alitrukses, vilges ja karmosinrukses láiggis, ja son máhttá maid gohpat hearvvaid. Buot maid son oažžu bargun, son máhttá dahkat ovttas daid čeahpes olbmáiguin geaid don ja du áhčči, du hearrá David, leahppi bálkáhan. 15De vuolggat dál, mu hearrá, nisuid ja bivggiid, oljju ja viinni maid leat lohpidan, 16
2,16
Esra 3,7
de mii njeaidit Libanonis nu ollu muoraid go don dárbbašat, ja fievrridit daid lahttan meara mielde Jafoi. Muhto doppe don fertet ieš fievrridit daid Jerusalemii.”

17

2,17
1 Muit 22,2
Salomo gohčui lohkat buot vierrásiid geat ásse Israelis, nugo su áhčči Davidge lei dahkan. Sii ledje oktiibuot čuođivihttalogigolbmaduhát guhttačuođi olbmá. 18
2,18
Jos 9,27
Dain son bijai čiežalogiduhát olbmá guoddit gurpmiid, gávccilogiduhát olbmá laigut geađggi váris ja golbmaduhát guhttačuođi bargohoavdda atnit fuola das ahte olbmot barge maid galge.

3

Salomo hukse tempela

31

3,1
2 Sam 24,18eč
1 Gon 6,1–38
1 Muit 21,18eč
Salomo huksegođii Hearrá tempela Jerusalemii Moriavárrái gos Hearrá lei almmustuvvan su áhččái Davidii, dan báikái maid David lei lágidan jebuslaš Ornana gordneráidnensadjái. 2Salomo álggahii huksema ráđđenáiggis njealját jagi nuppi mánus.

33,3 guhttalogi állana, guoktelogi állana sullii 30 mehtera ja 10 mehtera.Go Salomo huksii Ipmila viesu, de son bijai dáid mihtuid: Daid guhkkodahkan šattai guhttalogi állana – boares állanmihtu mielde – ja govdodahkan guoktelogi állana. 43,4 guoktelogi állana sullii 10 mehtera.Tempela ovdahálla lei seammá govdat go tempel, guoktelogi állana, ja dan allodat lei guoktelogi állana. Son govččai dan siskkil čielga golliin. 5Son skoađastii tempelhálla sypressamuorain maid son govččai fiidnámus golliin, ja son hervii seinniid pálbma- ja viđjegovvosiiguin. 63,6 Parvajim báiki Davvi-Arabias, beakkán gollis dihte.Son čiŋahii tempelhálla divrras geđggiiguin, ja golli lei buktojuvvon Parvajimis. 7Tempelhálla ja dan bielkkát, šielmmát, seainnit ja uvssat gokčojuvvojedje golliin, ja seinniide gohppojuvvojedje kerubat.

83,8 guhttačuođi taleantta sullii 20 520 kilo.De Salomo ráhkadii basimus boaššu. Dan govdodat lei seammá go tempela govdodat, guoktelogi állana, ja dan guhkkodat lei guoktelogi állana. Dan gokčamii son anii guhttačuođi taleantta buoremus golli. 93,9 vihttalogi šekela sullii 570 grámma.Gollenávllit dedde vihttalogi šekela. Maiddái bajit sálaid seinniid son govččai golliin. 10

3,10
2 Mos 25,18
Basimus boššui son ráhkadii guokte leikejuvvon keruba mat gokčojuvvojedje golliin. 113,11 guoktelogi állana, vihtta állana sullii 10 mehtera ja 2,5 mehtera.Kerubaid sojiid guhkkodat lei oktiibuot guoktelogi állana. Nuppi keruba nubbi soadji lei vihtta állana guhku ja olii tempela seaidnái, ja nubbi soadji mii maid lei vihtta állana guhku, guoskkai nuppi keruba soadjái. 12Maiddái nuppi keruba nubbi soadji lei vihtta állana guhku ja olii tempela seaidnái, ja nubbi soadji mii maid lei vihtta állana guhku, guoskkai nuppi keruba soadjái. 13Nu kerubaid lebbes sojiid guhkkodat lei oktiibuot guoktelogi állana. Kerubat čužžo tempelhállii muođuid. 14
3,14
2 Mos 26,31
Ovdaloavdaga Salomo duddjohii ruksesalit, purpurrukses, karmosinrukses ja vilges láiggis, ja son divttii hervet dan kerubaiguin.

15

3,15
1 Gon 7,15–22
3,15 golbmalogivihtta állana, vihtta állana sullii 17,5 mehtera ja 2,5 mehtera.Tempela ovdii Salomo duddjohii guokte bácci. Goabbáge bázzi lei golbmalogivihtta állana alu, ja bázzeoaivvit ledje vihtta állana alu. 16Son duddjohii viđjjiid, čeabetviđjjiid láhkásaččaid, ja bijai daid bajimužžii bácciid ala. Son duddjohii maid čuođi granáhtaehpela mat giddejuvvojedje viđjjiide. 173,17 Jakin, Boas >1 Gon 7,21.Son ceggii bácciid tempela ovdii, nuppi olgeš ja nuppi gurut beallái. Olgeš beale bácci namman son bijai Jakin ja gurut beale bácci namman Boas.