Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

Gonagas Ahab ja profehta Mika

181

18,1
1 Gon 22,1–4
Jošafatis lei ollu riggodat ja gudni, ja son válddii bárdnásis áhkkán Ahaba nieidda. 218,2 Ramot Gileadis >1 Gon 22,3.Muhtin jagi geažes son manai Samariai galledit Ahaba. Ahab njuovahii ollu smávvaomiid ja stuorraomiid Jošafata ja su fáru várás ja ávžžuhii su vuolgit soahtat Ramotii Gileadis. 3
18,3
2 Gon 3,7
Ahab, Israela gonagas, jearai Jošafatis, Juda gonagasas: “Vuolggátgo don muinna soahtat Ramotii Gileadis?” Jošafat vástidii: “Mun ja don letne okta, mu álbmot lea dego du álbmot du mielde soađis.” 4
18,4
1 Gon 22,5–12
2 Gon 3,11
Muhto Jošafat bivddii Israela gonagasa vuos jearrat neavvaga Hearrás. 5Dalle Israela gonagas čohkkii profehtaid, njeallječuođi olbmá, ja jearai sis: “Fallehetnego moai Ramota Gileadis, vai divttángo orrut?” Profehtat vástidedje: “Fallet fal! Ipmil addá gávpoga gonagasa gihtii.” 6Muhto Jošafat jearai: “Iigo dáppe leat oktage eará Hearrá profehta, geas moai sáhtášeimme jearrat?” 7Israela gonagas vástidii: “De lea vel okta geas moai sáhtášeimme jearrat Hearrá dáhtu. Muhto mun vašuhan su, danin go son ii goassege einnos munnje maidege buriid, muhto álo dušše baháid. Son lea Mika, Jimla bárdni.” Jošafat dajai: “Ale daja nie, gonagas!” 8De Israela gonagas rávkkai lusas muhtun hoavvaolbmá ja gohčui: “Viečča hoahpus Mika, Jimla bártni!”

9Israela gonagas ja Jošafat, Juda gonagas, čohkkáiga gordneráidnensajis Samaria gávpotpoartta guoras, goabbáge truvnnustis gonagaslaš biktasat gárvun, ja buot profehtat ledje lihkahusain sudno ovddas. 10Sidkia, Kenaana bárdni, lei ráhkadan alccesis ruovdečorvviid ja dajai: “Ná cealká Hearrá: ‘Dáiguin don doarostat aramealaččaid ja duššadat sin.’” 11Seammá láhkái einnostedje buot eará profehtatge. Sii dadje: “Fallet Ramota Gileadis! Gal don biđát, Hearrá addá gávpoga du gihtii.”

12

18,12
1 Gon 22,13–28
Áirras gii lei mannan viežžat Mika, dajai sutnje: “Profehtat lohpidit gonagassii buriid ovtta jitnii. Lohpit donge sutnje buriid sin láhkái.”

13Muhto Mika vástidii: “Nu duohta go Hearrá eallá, mun sártnun dan maid mu Ipmil cealká munnje.” 14Go Mika bođii gonagasa ovdii, de gonagas jearai: “Mika, fallehetnego moai Ramota Gileadis, vai diktego orrut?” Mika vástidii: “Falleheahkki fal, doai gal bihtibeahtti; gávpot addojuvvo dudno gihtii.” 15Muhto gonagas dajai sutnje: “Man gallii mun šattan vuortnuhit du sárdnut munnje dušše duođa Hearrá nammii?” 16

18,16
4 Mos 27,17
Matt 9,36
Dalle Mika dajai: “Mun oidnen buot israellaččaid bieđganan miehtá váriid dego sávzzat main ii leat geahčči. Ja Hearrá celkkii: Dain ii leat geahčči, máhccos juohkehaš ráfis báikásis.”

17Israela gonagas dajai Jošafatii: “Munhan dadjen dutnje ahte son ii goassege einnos munnje maidege buriid, muhto dušše baháid.” 1818,18 almmiveagaid almmi veahka.Mika dajai vel: “Gullet dalle Hearrá sáni! Mun oidnen Hearrá čohkkámin truvnnustis ja buot almmiveagaid čuožžumin su olgeš ja gurut bealde. 19Ja Hearrá celkkii: ‘Gii fillešii Ahaba, Israela gonagasa, nu ahte son vuolgá soahtat Ramotii Gileadis ja gahččá dohko?’ Muhtin vástidii ná, nubbigis nuo. 20De bođii muhtun vuoigŋa, čuoččastii Hearrá ovdii ja dajai: ‘Mun fillen su.’ Hearrá jearai: ‘Man láhkái?’ 21Vuoigŋa vástidii: ‘Mun vuolggán dohko ja manan gielisvuođa vuoigŋan buot su profehtaid njálbmái.’ Hearrá celkkii: ‘Fille su, dan don máhtát. Mana ja daga nu.’ 22Hearrá lea vuolggahan gielisvuođa vuoiŋŋa dáid du profehtaid njálbmái. Son lea mearridan du oassin lihkuhisvuođa.” 23

18,23
Joh 18,22
Apd 23,2
Dalle Sidkia, Kenaana bárdni, bođii ja doaškalii Mika nirrii ja dajai: “Livččiigo Hearrá vuoigŋa mahkáš vuolgán mus ja sárdnugoahtán duinna?” 24Mika vástidii: “Dan don oainnát dan beaivvi go viegat lanjas latnjii ja ozat čiehkádansaji.”

25Israela gonagas dajai dalle: “Dohppejehket Mika ja dolvot su gávpoga oaivámučča Amona ja gonagasa bártni Joaša lusa. 26

18,26
16,10
Dadjet sudnuide: Ná cealká gonagas: Biddji dán olbmá giddagassii ja addi sutnje dušše vátna láibbi ja čázi, dassážii go mun máhcan dearvan.” 27Mika dajai: “Jos don boađát dearvan ruoktot, de Hearrá ii leat sárdnon mu bokte.” Ja son dajai vel: “Gullet dán, buot álbmogat!”

Ahab gahččá

28

18,28
1 Gon 22,29–40
Israela gonagas ja Jošafat, Juda gonagas, vulggiiga soahtat Ramotii Gileadis. 29Israela gonagas dajai Jošafatii: “Mun molssun eará gárvvuid ovdal go manan soahtat, muhto ane don iežat biktasiid.” Son molssui gárvvuid, ja de soai vulggiiga soahtat. 30Arama gonagas lei gohččon soahtevovdnaoaivámuččaidis: “Oažžubehtet soahtat dušše Israela gonagasain, ehpet geainnage earáin, leaččai son dal stuoris dahje smávis.” 31Go soahtevovdnaoaivámuččat áice Jošafata, de sii dadje: “Duot lea Israela gonagas”, ja sii bohte su birra ja áigo fallehit su. Dalle Jošafat čuorvvui, ja Hearrá veahkehii su ja hohkahii olbmáid eret su birra. 32Go soahtevovdnaoaivámuččat fuobmájedje ahte son ii leange Israela gonagas, de sii heite áŧesteames su.

33

18,33
35,23
Muhtin olmmái gelddii dávggis ja bážii sahtedohko, ja son deaivvai Israela gonagasa ruovdegárvvu lavttaid gaskii. Gonagas dajai dalle vovdnaolbmásis: “Jorgal vovnnaid ja doalvvo mu eret soađis. Mun lean hávváduvvan.” 34Muhto soahti lei garas geažos beaivvi, ja nu Israela gonagas šattai leat vovnnainis aramealaččaid buohta gitta eahkeda rádjái. Beaivváža luoitádettiin son jámii.

19

191Juda gonagas Jošafat máhcai dearvan ruktosis Jerusalemii. 2

19,2
16,7
Doppe oaidni Jehu, Hanani bárdni, bođii gonagasa lusa ja dajai sutnje: “Mo don sáhtát veahkehit ipmilmeahttuma? Donhan ráhkistat Hearrá vašálaččaid. Dán dihte du deaivida Hearrá moarri. 3
19,3
17,3–6
Dattetge don leat dahkan juoga buori. Don leat jávkadan eatnamis Ašera-čuolddaid ja leat bálvalan oskkáldasat Ipmila.”

4Jošafat ásai Jerusalemis, muhto son jođii ollu álbmoga báras Beer Šeba rájes gitta Efraima várreeatnama rádjái, ja son oaččui álbmoga fas bálvalit Hearrá, áhčiideaset Ipmila. 5

19,5
5 Mos 16,18
Son ásahii eatnamii duopmáriid, juohke Juda ladnegávpogii iežas duopmára. 6
19,6
5 Mos 1,17
Son dajai duopmáriidda: “Smihttet dárkilit maid dahkabehtet, danin go dii ehpet vástit duomuin olbmuide, muhto Hearrái. Son lea dinguin, go dii dubmebehtet. 7
19,7
5 Mos 10,17+
Diktet Hearrá balu oahpistit din. Ballet Hearrás, danin go Hearrá, min Ipmil, ii duotto oaidnit vearrivuođa, bealátvuođa iige duolgguid váldima.” 8
19,8
5 Mos 17,8č
Maiddái Jerusalemii Jošafat bijai levilaččaid, báhpaid ja Israela sogaid oaivámuččaid dubmet Hearrá lága mielde ja čoavdit riidoáššiid Jerusalema ássiid gaskkas. 9Son gohčui sin ná: “Meannudehket oskkáldasat ja dahket olles váimmus ja Hearrá balus dáinna lágiin: 10Juohke háve go din virgeguoimmit buktet sierra gávpogiin didjiide ášši čoavdin láhkái, jogo goddinášši dahje mo atnit lágaid ja báhkkomiid, mearrádusaid ja njuolggadusaid, de várrejehket sin, amaset šaddat sivalažžan Hearrá ovddas, nu ahte moarri deaivida din ja din virgeguimmiid. Dahket ná, amadet šaddat sivalažžan. 11
19,11
15,7
Bajimusbáhppa Amarja oahpista din buot Hearrá áššiin, ja Sebadja, Ismaela bárdni, Juda oaivámuš, oahpista din gonagasa áššiin, ja levilaččat galget leat din veahkkin. Ripmet roahkkadit bargui! Vare Hearrá livččii daiguin geat dahket buriid!”

20

Jošafat bihtá vašálaččainis

201Muhtin áiggi geažes moablaččat ja ammonlaččat ja ovttas singuin muhtun meunlaččat soahttájedje Jošafatiin. 220,2 Meara Jápmamearra.Jošafatii muitaluvvui: “Meara duohken Edomis lea boahtimin stuorra soahteveahka du vuostá. Dat lea juo Haseson Tamaris.” Haseson Tamar lea seammá go En-Gedi. 3Dalle gonagas ballái ja jorgalii Hearrá beallái ja gulahii fásttu oppa Judai. 4Juda olbmot čoagganedje jearrat neavvaga Hearrás. Buot Juda gávpogiin olbmot bohte rohkadallat Hearrá.

5Jošafat čuoččastii Juda ja Jerusalema ássiid ovdii geat ledje čoagganan Hearrá tempela ođđa ovdašilljui, 6

20,6
1 Muit 29,12
2 Muit 14,11
ja dajai: “Hearrá, min áhčiid Ipmil! Don leat Ipmil gii ásat almmis ja ráđđet buot máilmmi riikkaid. Du gieđas lea fápmu ja váldi, iige oktage sáhte bihtit dus. 7
20,7
Jes 41,8
Jak 2,23
Don, min Ipmil, ádjet dán eatnama ássiid eret álbmogat Israela ovddas, ja addet dan agálaš áigái ustibat Abrahama nállái. 8Dán eatnamii sii ásse, ja deike sii huksejedje du nama várás tempela, ja sii dadje: 9
20,9
6,24eč
‘Jos min deaivida lihkuhisvuohta, ráŋggášteaddji miehkki, rohttudávda dahje nealgi, de mii čuoččastit dán tempela ovdii, du ovdii, danne go dát tempel lea du nama ássansadji. Du mii čuorvut heađisteamet, ja don gulat ja veahkehat min.’ 10
20,10
5 Mos 2,4–19
Dál deike leat boahtimin ammonlaččat, moablaččat ja Seirváriid olbmot. Don it suovvan israellaččaid mannat sin eatnamiid čađa dalle go ledje boahtimin Egyptas, muhto israellaččat garve sin eatnamiid eaige duššadan sin. 11Dál sii áigot mávssahit midjiide nu ahte vigget ádjit min eret du iežat eatnamis maid don leat addán midjiide opmodahkan. 12
20,12
Sál 123,1č
Min Ipmil, ráŋggáš don sin! Mii eat biđe dan stuorra soahteveagas mii falleha min, eatge dieđe maid galggašii dahkat. Dutnje mii geahččat.”

13Oppa Juda álbmot čuoččui Hearrá muođuid ovddas, velá sin nissonat ja mánážatge. 14Dalle Hearrá vuoigŋa devddii levilaš Jahasiela, go son lei čuožžumin gasku čoakkalmasa. Son lei Asafa soga olmmoš, Sakarja bárdni; su áddjá lei Benaja, su áhčči Jeiel ja su Mattanja. 15

20,15
5 Mos 20,1–4
Jahasiel dajai: “Gullet, oppa Juda álbmot, Jerusalema ássit ja gonagas Jošafat! Ná cealká didjiide Hearrá: Allet suorgan alletge bala dan stuorra soahteveagas, danne go dát soahti ii leat din, muhto Ipmila. 16Mannet sin vuostá ihttin! Sii bohtet bajás Sisa vieltti, ja dii gávnnadehpet singuin dan ávžži gierragis mii lea Jeruela meahci ravddas. 17
20,17
2 Mos 14,13+
Muhto allet soahttá. Čužžot fal jaska ja gehččet, mo Hearrá veahkeha din. Juda ja Jerusalema ássit, allet suorgan alletge bala, muhto mannet ihttin sin vuostá! Hearrá lea dinguin.” 18Dalle Jošafat gopmirdii muođut eatnamii, ja maiddái buot Juda ja Jerusalema ássit luoitádedje eatnamii Hearrá muođuid ovdii rohkadallat su, 19ja levilaččat Kehata sogas, Koraha maŋisboahttit, čuožžiledje ja máidno Hearrá, Israela Ipmila, hui alla jienain.

20

20,20
Jes 7,9
Árrat maŋit iđida sii vulge Tekoa meahci guvlui. Go sii ledje vuolgimin, de Jošafat loaiddastii ovdan ja dajai: “Gullet mu, Juda álbmot ja Jerusalema ássit! Luhttet Hearrái, Ipmilasadet, dalle ii oktage biđe dis. Luhttet su profehtaide, dalle didjiide geavvá bures.” 21
20,21
1 Muit 16,34
Sál 136,1eč
Go son lei ráđđádallan álbmogiin, de son bijai soahteveaga ovddabeallái lávluid geat bassi čikŋabiktasat gárvun galge máidnut Hearrá ja lávlut: “Giitet Hearrá, su árbmugasvuohta bistá agálaččat!”

22

20,22
Sál 18,4
Go lávlut ávvudišgohte ja máidnugohte Hearrá, de Hearrá moivii ammonlaččaid, moablaččaid ja Seirváriid olbmuid geat ledje vuolgán soahtat Judain, nu ahte sii vuoittáhalle. 23Ammonlaččat ja moablaččat fallehedje Seirváriid olbmáid ja goddigohte sin. Go sii ledje duššadan Seira olbmuid, de sii goddigohte guhtet guimmiideaset. 24Go Juda soahteolbmát bohte várddobáikái meahcceravdii ja gehčče vašálaččaid soahteveaga guvlui, de sii oidne doppe dušše gahččan olbmuid. Ii oktage lean beassan báhtui. 25Jošafat ja su olbmát vulge rievidit ja gávdne hui ollu omiid, biergasiid, biktasiid ja divrras gálvvuid. Sii ožžo nu ollu sállaša ahte eai nagodan fievrridit dan eret. Rievideapmi bisttii golbma beaivvi, nu stuoris lei sálaš. 2620,26 Máidnunleahki Tekoa lulábealde; manná Jápmamerrii En-Gedi lahka.Njealját beaivvi sii čoagganedje Máidnunleahkái ja máidno doppe Hearrá. Dan dihte dat báiki gohčoduvvui Máidnunleahkin, ja danin dat gohčoduvvo veláge.

27

20,27
1 Sam 18,6
Juda ja Jerusalema olbmát máhcce, Jošafat njunnošis, Jerusalemii illudemiin ja ávvudemiin, danne go Hearrá lei časkán sin vašálaččaid. 28Sii bohte Jerusalemii ja Hearrá tempelii, ja hárppat, lyrat ja dorvvet čudje. 29
20,29
17,10+
Buot riikkat dohppehalle ballui go dat gulle, mo Hearrá lei soahtan Israela vašálaččaiguin. 30
20,30
14,6
15,15
Jošafata riikkas lei dál muossi, ja su Ipmil attii sutnje ráfi juohke guovllus.

31

20,31
1 Gon 22,41–49
Nu Jošafat ráđđii Juda. Son lei golbmalogiviđajahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Jerusalemis guoktelogivihtta jagi. Su eadni lei Asuba, Šilhi nieida. 32Jošafat vádjolii áhčis Asa luottaid iige spiehkastan dain, muhto dagai dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin. 33Dattetge oaffarbáikkit eai jávkaduvvon, iige álbmot vel bálvalan olles váimmus áhčiideaset Ipmila.

34

20,34
19,2
Mii muđui lea muitalit Jošafata áiggi dáhpáhusain, vuosttamuččas maŋimužžii, lea čállojuvvon Jehu, Hanani bártni, muitalussii mii lea váldojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái.

35Maŋŋelis Juda gonagas Jošafat searvadii Israela gonagasain Ahasjain, vaikko Ahasja elii ipmilmeahttumit. 3620,36 Taršiš >9,21.Jošafat searvadii suinna hukset skiippaid mat borjjastivčče Taršišii. Skiippat huksejuvvojedje Esjon-Geberis. 37

20,37
16,7
Dalle marešalaš Elieser, Dodava bárdni, einnostii Jošafatii: “Danin go don leat searvadan Ahasjain, de Hearrá cuvke dan maid leat huksen.” Ja skiippat cuovkanedje eaige ollen Taršišii.