Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
18

David ja Jonatan šaddaba ustibažžan

181

18,1
19,1
20,17
Go David lei sártnodan Sauliin, de Jonatan gessui sakka Davidii ja ráhkistii su dego iežas heakka. 2Dan beaivvi Saul válddii Davida lusas iige suovvan su šat máhccat ruoktot. 3
18,3
20,816
23,18
2 Sam 21,7
Jonatan dagai lihtu Davidiin, danin go son ráhkistii Davida dego iežas heakka. 4Son nuolai iežas oalgebiktasa ja attii dan Davidii, ja son attii sutnje maiddái eará gárvvuid ja velá miehki, dávggi ja boahkána. 5Buot barggut maid Saul attii Davidii menestuvve sutnje nu bures ahte Saul bijai su soahteolbmáidis oaivámužžan. Dasa liikui álbmot, ja maiddái Saula bálvaleaddjit atne su árvvus.

6

18,6
Duop 11,34
Go soahteveahka lei máhccamin maŋŋil go David lei goddán filistalačča, de buot Israela gávpogiin manne nissonat gonagas Saula ovddal rumbbut ja lyrat gieđas, illudemiin ja dánsemiin. 7
18,7
21,11
29,5
Dánsedettiin nissonat lávlo:

Saul časkkii duháhiid,

David logiid duháhiid.

8Dalle Saul moaráhuvai sakka, ja suhtus son dajai: “Davidii sii addet logiid duháhiid, munnje dušše duháhiid. Dál sus váilu dušše gonagasvuohta.” 9Dan beaivvi rájes Saul geahčai fasttit Davidii.

10

18,10
16,14
19,9č
Maŋit beaivvi bahás vuoigŋa maid Ipmil lei vuolggahan, fallehii Saula, ja son gievvudii viesustis. David čuojahii lyra nugo juo láviige, muhto Saul čárvvodii iežas sáitti. 11Son jurddašii: “Mun rehtten Davida seaidnái.” Guovtte háve son bálkestii sáitti, muhto David lohkkii. 12Dalle Saul ballái Davidis, danin go Hearrá lei Davidiin muhto lei hilgon su iežas. 13Saul vuolggahii su luhtis ja bijai su duhát olbmá oaivámužžan. David doalvvui olbmáidis soahtái, 14
18,14
17,37+
ja sutnje menestuvai visot, danin go Hearrá lei suinna. 15Go Saul oinnii ahte David meannudii hui viisásit, de son balai sus ain eambbo. 16Muhto Israela ja Juda olbmát ráhkistedje Davida gii jođihii sin soahtanmohkiin.

David šaddá Saula vivvan

17

18,17
25,28
Saul dajai Davidii: “Mun attán dutnje áhkkán Meraba, iežan boarráset nieidda, go don bisut mu soahteolmmájin ja soađat Hearrá sođiid.” Saul oainnat jurddašii: “Mun ieš in guoskka Davidii, deivos sutnje filistalačča giehta.” 18David vástidii: “Mii lean mun, ja mii lea mu sohka ja áhččán bearaš Israelis? Mo mun sáhtášin dohkket gonagasa vivvan?”

19Muhto go bođii áigi goas David galggai oažžut áhkkán Saula nieidda Meraba, de Merab leige náitojuvvon meholalaš Adrielii. 20Muhto Mikal, Saula nieida, ráhkistii Davida. Go Saul gulai dan, de son liikui dasa, 21ja son jurddašii: “Mun attán su Davidii. Nieida šaddá sutnje giellan, ja nu filistalaččaid giehta deaivá sutnje.” Danin Saul dajai nuppádassii Davidii: “Dál don šattat mu vivvan.” 22Saul gohčui olbmáidis dadjat Davidii suollemasat: “Gonagas liiko dutnje, ja buot su olbmát ráhkistit du. Dál don sáhtát šaddat gonagasa vivvan.” 23Go Saula olbmát savkkuhedje dán Davida bealljái, de son dajai: “Gáddibehtetgo dii ná álkin beassat gonagasa vivvan? Munhan lean geafes ja vuollegissogat olmmái.” 24Saula olbmát muitaledje gonagassii maid David lei vástidan. 25Saul dajai: “Dadjet Davidii ahte gonagas ii siđa eará moarsehatti go čuođi filistalaččaid ovdaliikki, vai son beassá mávssahit vašálaččaidasas.” Saul oainnat navddii filistalaččaid goddit Davida. 26Go Saula olbmát muitaledje dan Davidii, de su mielas orui buorre šaddat gonagasa vivvan dakkár eavttuiguin. Ovdal go mearreáigi lei dievvan, 27de David vulggii olbmáidisguin johtui ja gottii guoktečuođi filistalačča. Son buvttii sin ovdaliikkiid ja bijai daid gonagasa ovdii, vai beassá gonagasa vivvan. Dalle Saul attii sutnje áhkkán nieiddas Mikala.

28Dál Saul ipmirdii ahte Hearrá lei Davidiin. Mikal, Saula nieida, ráhkistii Davida, 29muhto Saul balai ain eambbo Davidis, ja son lei Davida vašálaš buot beivviidis. 30Filistalaččaid oaivámuččat fallehedje dávjá, muhto juohke háve go sii soahttájedje, de Davidii menestuvai soahtat buorebut go Saula eará olbmáide, ja su namma bekkii viidát.

19

Saul viggá goddit Davida

191Saul muitalii bárdnásis Jonatanii ja lagamus olbmáidasas ahte áiggui goddit Davida. Muhto Saula bárdni Jonatan anii Davida hui ráhkisin 2ja muitalii dan sutnje. Son dajai: “Mu áhčči Saul áigu goddit du. Várut dal iežat ihttin iđedis, čiehkát ja oro beitosis. 3Mun ieš vuolggán áhčiinan meahccái gos don leat, ja sártnun suinna du birra. Jos mun vigun maidege, de mun dieđihan dan dutnje.” 4Jonatan sártnui áhččásis Saulii buori Davida birra ja dajai: “Allos gonagas dahkko vearrivuođa bálvaleaddjásis Davidii, danin go ii songe leat dahkan dutnje vearrivuođa. Su dagut leat baicce leamaš ávkin dutnje. 5

19,5
17,50eč
Son bijai iežas heakkavárrii go gottii filistalačča, ja Hearrá attii Israelii stuorra vuoittu. Don oidnet dan ieš ja ledjet ilus. Manne don dalle galggašit golggahit vigihis vara ja gottášit Davida almmá siva haga?” 6Saul gulai Jonatana ja vuortnui: “Nu duohta go Hearrá eallá, David ii goddojuvvo!” 7Dalle Jonatan rávkkai Davida ja muitalii sutnje buot dán. Son doalvvui Davida Saula lusa, ja David bálvalii su nugo ovdalge.

8Soahti buollái ođđasis, ja David vulggii fas soahtat filistalaččaiguin. Sii vuoittáhalle sutnje bahás ja báhtaredje.

9

19,9
16,14
18,10
Oktii Saul čohkkái viesustis sáiti gieđas, ja David čuojahii sutnje. Dalle bahás vuoigŋa maid Hearrá lei vuolggahan, fallehii Saula, 10ja Saul geahččalii rehttet sáittiin Davida seaidnái. Muhto David lohkkii, ja sáiti deaivvai seaidnái. David viehkalii das ja beasai báhtarit. Seammá ija 11
19,11
Sál 59,1
Saul vuolggahii muhtin olbmáid Davida vissui fáktet su ja goddit su iđđedis. Muhto Mikal, Davida áhkká, dajai sutnje: “Jos don it báhtar otnáš ija, de ihttin don gottáhalat.” 12
19,12
Jos 2,15
Apd 9,25
Mikal luittii Davida vuolás láseráigge, ja son beasai báhtarit.

1319,13 viessoipmila hebreagillii terafim, smávva ipmilgovat dahje bassi biergasat mat gulle bearrašii. Daid sáhtte atnit go dáhtto váldit mearkkaid. Vrd. 1 Mos 31,19; Duop 18; Esek 21,26.Mikal válddii viessoipmila ja bijai dan seŋgii ja oaiveluššii gáiccanáhki, ja lebbii gokčasa daid ala. 14Go Saula olbmát bohte viežžat Davida, de Mikal dajai: “Son lea buohcamin.” 15Saul gohčui olbmáid mannat geahččat Davida ja dajai: “Guddet su deike seaŋggas, vai mun beasan goddit su.” 16Go olbmát manne, de seaŋggas leige viessoipmil ja oaivelušas gáiccanáhkki. 17Saul dajai Mikalii: “Manne don behttet mu ná? Don leat veahkehan mu vašálačča beassat báhtui!” Mikal vástidii Saulii: “Son dajai munnje: ‘Veahket mu báhtarit, muđui mun šattan goddit du.’”

Saul ja Rama profehtat

18Nu David beasai báhtarussii. Son manai Samuela lusa Ramai ja muitalii sutnje buot maid Saul lei dahkan sutnje. De soai Samueliin manaiga Najotii ja orruiga dohko. 19Go Saul gulai ahte David lei Rama Najotis, 20de son vuolggahii dohko olbmáid dohppet su. Muhto go Saula olbmát oidne profehtajoavkku mii lei profehtalaš lihkahusain ja Samuela sin njunnošis, de Ipmila vuoigŋa bođii singe badjelii, ja sii šadde profehtalaš lihkahusaide. 21

19,21
2 Gon 1,9eč
Go Saul gulai dan, de son vuolggahii nuppiid olbmáid, muhto siige šadde profehtalaš lihkahusaide. Saul vuolggahii dohko olbmáid vel goalmmát geardde, muhto siige šadde profehtalaš lihkahusaide. 22Dalle son ieš vulggii Ramai, ja go son bođii Seku stuorra arvegáivvo lusa, de son jearai: “Gos leaba Samuel ja David?” Olbmot vástidedje: “Rama Najotis.” 23
19,23
10,10eč
Go Saul lei mannamin dohko, de Ipmila vuoigŋa bođii suge badjelii, ja son lei profehtalaš lihkahusain oppa mátkki gitta Najota rádjái. 24
19,24
10,12
Son nuolai biktasiid ja lei profehtalaš lihkahusain Samuela ovddas dassá go gahčai eatnamii, ja son veallái das álásin geažos beaivvi ja geažos ija. Dan dihte olbmot lávejit dadjat: “Leago Saulge profehta?”

20

David ja Jonatan

201David báhtarii Rama Najotis. Son bođii Jonatana lusa ja dajai: “Maid baháid mun lean dahkan? Makkár rihkkosa dahje vearrivuođa mun lean dahkan áhčát vuostá, go son bivdá mu heakka?” 2Jonatan vástidii: “Ii leat nu, it don eisege jáme! Mu áhččihan ii goassege daga maidege, ii stuorráid iige smávváid, almmá muitalkeahttá munnje. Manne son galggašii čiehkat mus dán? Ii dat sáhte leat duohta.” 3Muhto David vástidii vuordnumiin: “Du áhčči diehtá bures ahte don liikot munnje, ja son jurddaša: ‘Jonatan ii oaččo diehtit dán, amas šaddat morrašii. Nu duohta go Hearrá eallá, ja nu duohta go don ieš ealát, dušše lávki lea mu ja jápmima gaskkas.’” 4Jonatan dajai Davidii: “Mun dagan du ovddas buot maid siđat.” 5

20,5
4 Mos 28,11
Dalle David dajai: “Ihttin lea mánočalbmebeaivvi feasta, ja dalle mun galggašin čohkkát gonagasa beavddis. Muhto suova mu baicce čiehkádit meahccái eahkeda rádjái. 6Jos du áhčči ohcala mu, de daja sutnje: ‘David ánui mus lobi finadastit ruovttugávpogisttis Betlehemis, danin go doppe su sohka doallá dál jahkásaš oaffarfeastta.’ 7Jos gonagas duhtá vástádussii, de mun sáhtán leat oadjebas. Muhto jos son moaráhuvvá, de das don dieđát ahte son lea mearridan dahkat munnje baháid. 8Daga ná munnje, bálvaleaddjásat, go juo leat dahkan muinna ustitvuođalihtu Hearrá nammii. Muhto jos mun lean suddudan, de gotte don mu! Ale fal guođe mu áhčát gihtii.” 9Jonatan vástidii: “In goassege! Jos mun fuobmán ahte mu áhčči lea áigumin dahkat dutnje baháid, de mun muitalan dan dutnje.” 10David jearai: “Gii dieđiha munnje, jos du áhčči addá garra vástádusa?” 11Jonatan dajai dalle Davidii: “Vuolgu meahccái!” Ja soai vulggiiga ovttas.

12Jonatan dajai Davidii: “Hearrá, Israela Ipmila, vehkiin mun ihttin geahččalan gávnnahit maid mu áhčči áigu. Son gal suige dáhttu dutnje buori, muhto jos ii, de mun bijan dutnje sáni vai beasat diehtit dan. 13

20,13
Rut 1,17
Hearrá ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos mu áhčči áigu dahkat dutnje bahá, inge mun muital dan dutnje inge veahket du beassat báhtarussii ja mannat ráfis. Vare Hearrá livččii duinna, nugo son lea leamaš áhčiinan! 14Don fertet leat munnje árpmolaš nu guhká go mun ealán, nugo Hearrá lea árpmolaš, ja go mun jámán, 15de leage álo árpmolaš mu sohkii. Go Hearrá duššada eatnamis buot Davida vašálaččaid, 16de vare Jonatana namma ii sihkkojuvvošii, muhto bisošii oktan Davida sogain! Vare Hearrá mávssahivččii Davida vašálaččaide!” 17
20,17
18,3
De Jonatan nannii velá oktii váliin iežas ráhkisvuođa Davidii, danin go son ráhkistii su; son anii Davida seammá ráhkisin go iežas heakka.

18Jonatan dajai vel: “Ihttin lea mánočalbmebeaivvi feasta, ja don ohcaluvvot go du sadji lea guorus. 19Mana de don beaivvi dan báikái gosa čiehkádit ovddit háve, ja čohkán dievá vuollái. 20Mun bážán golbma njuola dan guvlui dego livččen báhčaleamen dilkui, 21ja vuolggahan bártnáža ohcat njuolaid. Jos mun dajan bártnážii: ‘Njuolla lea dábbelis du, váldde dan’, de don sáhtát boahtit oidnosii ja leat oadjebas; dalle ii leat mihkkege váraid, nu duohta go Hearrá eallá. 22Muhto jos mun dajan bártnážii: ‘Njuolla lea dobbelis du’, de vuolgge dalle báhtui, Hearrá dáhttu du vuolgit. 23Maid moai letne lohpidan goabbat guoibmáseame, de dan Hearrá gohccá agálaččat.” 24Nu David čiehkádii meahccái.

Mánočalbmebeaivvi feasta bođii, ja gonagas čohkánii beavdái borrat. 25Son čohkkái dábálaš sajistis seaidneguoras, ja Jonatan čohkkái aiddo su buohta. Abner čohkkái Saula bálddas, muhto Davida sadji lei guorus. 26Saul ii jietnadan maidege dan beaivvi, danin go son jurddašii: “Sutnje lea várra dáhpáhuvvan juoga, nu ahte son lea buhtismeahttun. Son lea vissásit buhtismeahttun.” 27Muhto go Davida sadji lei guorus maiddái feastta maŋit beaivvi, de Saul jearai bártnistis Jonatanis: “Manin Isaja bárdni ii leat boahtán mállásiidda, ii ikte iige odne?” 28Jonatan vástidii: “David ánui mus lobi mannat Betlehemii. 29Son dajai: ‘Divtte mu vuolgit, min sohka doallá oaffarfeastta gávpogis, ja mu viellja lea sihtan mu boahtit. Jos don anát mu iežat ustibin, de divtte mu mannat dearvvahit vieljaidan.’ Danin son ii leat boahtán gonagasa beavdái.” 30Dalle Saul moaráhuvai Jonatanii ja čuorvvui sutnje: “Don nággáris fuorránissona čivga! Munhan dieđán ahte don jođát Isaja bártniin heahpadin alccesat ja heahpadin fuorráeadnásat. 31Nu guhká go Isaja bárdni duolbmá dán eatnama, de don it šatta gonagassan. Bija jur dállán áirasa viežžat su! Dál son gal jápmá!” 32Jonatan jearai: “Manin son galgá jápmit? Maid baháid son lea dahkan?” 33

20,33
18,11
Dalle Saul loktii sáitti ja áittii rehttet su, ja Jonatan ipmirdii ahte su áhčči lei mearridan goddit Davida. 34Son vulggii beavddis buolli moaris. Son ii borran feasttas dan maŋit beaivvi maidege, danin go son lei morrašis Davida dihte ja áhčis hiddjideaddji sániid dihte.

35Iđedis Jonatan manai meahccái dan áigái maid lei lihtodan Davidiin, ja son válddii mielddis bártnáža. 36Son dajai bártnážii: “Viega viežžat njuolaid maid mun bážán!” Bártnáš viehkalii, ja Jonatan bážii njuola su badjel. 37Ja go bártnáš lei boahtimin dasa gokko Jonatana njuolla lei gahččan, de Jonatan čurvii sutnje: “Almma njuolla lea dobbelis du? 38Viega johtilit, ale orus!” Bártnáš válddii njuola ja máhcai isidis lusa. 39Iige bártnáš vihkon maidege, danin go dušše Jonatan ja David diđiiga maid sánit mearkkašedje. 40Jonatan attii dasto vearjjuid bártnážii ja gohčui su doalvut daid gávpogii. 41Go bártnáš lei mannan, de David bođii čiehkádansajistis dievá vuolde ja gopmirdii golmma geardde gitta eatnamii. Soai cummisteigga goabbat guoimmiska ja čieruiga, ja David čierui hui garrasit. 42Jonatan dajai Davidii: “Mana ráfái! Moai letne vurdnon goabbat guoibmáseame Hearrá nammii ahte Hearrá duođašta munno ja munno náliid gaskasaš lihtu agálaš áigái.” 43Nu David vulggii, ja Jonatan máhcai gávpogii.