Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
17

David ja Goljat

17117,1 Soko, Aseka gávpogat Juda eatnama oarjevielttis Gaskameara guvlui.Filistalaččat čohkkejedje soahteveagaideaset soahtat. Sii čoahkkanedje Sokoi Judas ja dahke soahtesiidda Efes Dammimii, Soko ja Aseka gaskii. 217,2 Elaleahki leahki Soka ja Aseka lulábealde. Dan namma boahtá dearppátmuoras dahjege terebinttas, mii gullá pistášamuoraid sohkii.Maiddái Saul ja israellaččat čohkkejedje soahteveagaideaset. Sii dahke soahtesiidda Elaleahkái ja ráhkkanedje soahtat filistalaččaiguin. 3Filistalaččat čužžo muhtin várrevielttis ja israellaččatgis sin buohta, ja sin gaskkas lei leahki.

417,4 guhtta állana ja vuovssi guhkki sullii 3,25 mehtera. ▶ Qumrana giehtačállosis ja ▶ Septuagintas lea “njeallje állana ja vuovssi guhkku”, sullii 2,25 mehtera. vuovssi guhkkodat ollesolbmo bealggi ja čelččema gaskkas, sullii 25 sentte.Dalle filistalaččaid soahteveagas loaiddastii ovdan guovttásoahteolmmái gean namma lei Goljat, Gata olmmoš. Son lei guhtta állana ja vuovssi guhkki. 517,5 bronsačuopmasat náhkkegárvu, nannejuvvon bronsabihtáiguin mat gokče gárvvu dego čuopmasat. vihttaduhát šekela sullii 60 kilo.Oaivvis sus lei bronsagahpir, ja su soahtebáiddis mii dettii vihttaduhát šekela, ledje bronsačuopmasat. 6Juolggis sus ledje bronsasuojit ja hárduid gaskkas bronsasábel. 7

17,7
2 Sam 21,19
1 Muit 20,5
17,7 guhttačuođi šekela sullii 7 kilo.Su sáitti nađđa lei dego gođabumme, ja sáitegeahči mii dettii guhttačuođi šekela, lei ruovddis. Su galbaguoddi váccii su ovddas.

8Goljat čuoččastii ja čuorvvui Israela soahtejovkui: “Manin dii divvubehtet iežadet soahtan láhkái? Mun lean filistalaš ja dii lehpet Saula bálvaleaddjit. Válljejehket joavkkusteattet muhtuma gii boahtá deike mu vuostá! 9Jos son bihtá mus ja goddá mu, de mii šaddat din šlávvan. Muhto jos mun biđán sus ja gottán su, de dii šaddabehtet min šlávvan ja bálvalehpet min.” 10Ja filistalaš dajai vel: “Odne mun lean hiddjidan Israela soahteveaga. Vuolggahehket deike olbmá soahtat muinna!” 11Go Saul ja israellaččat gulle maid filistalaš dajai, de sii suorganedje ja balle sakka.

12

17,12
16,1
David lei Isaja bárdni, efratlaš olbmá gii ásai Betlehemis Judas. Sus ledje gávcci bártni, ja Saula áigge son lei juo hui boaris. 13Isaja golbma boarráseamos bártni ledje vuolgán Sauliin soahtái. Dain geat ledje vuolgán soahtái, boarráseamos lei Eliab, nubbi Abinadab ja goalmmát Šamma. 14David lei nuoramus. Golbma boarrásepmosa ledje vuolgán Saula mielde, 15muhto David máhcai ain muhtumin Saula luhtte Betlehemii guođohit áhčis sávzzaid.

16Filistalaš loaiddastii ovdan njealljelogi beaivvi iđidiid eahkediid ja čuoččastii sadjásis.

17Isai dajai bárdnásis Davidii: “Váldde dán seahka mas leat gordojuvvon gortnit, ja dán logi láibbi ja doalvvo daid hoahpus soahtesiidii vieljaidasat. 18Dán logi vuosttá don galggat addit sin duháhaoaivámužžii. Gulaskutta mo du vieljat vedjet ja buvtte muhtin mearkka das ahte sii leat ain eallimin. 1917,19 Elaleagis >v. 2.Sii leat Saula ja Israela soahteveaga mielde Elaleagis soahtamin filistalaččaiguin.”

20Árrat iđedis David guđii sávzzaid muhtun geahčči háldui ja vulggii, nugo Isai lei gohččon; son válddii mielde visot maid galggai. Go son joavddai soahtesiidii, de soahteveahka lei aiddo čoagganeamen soahtan láhkái, ja soahtečuorvvas jumai. 21Israellaččat ja filistalaččat divvo iežaset soahtan láhkái, soahtejoavku soahtejoavkku vuostá. 22David guđii gálvvuid dasa gii fáktii gálvvuid, viegai soahtejoavkku lusa ja manai dearvvahit vieljaidis. 23Go son lei das sártnodeamen singuin, de filistalaččaid soahtejoavkkus loaiddastii ovdan guovttásoahteolmmái, filistalaš Goljat, Gata olmmoš. Son geardduhii seammá sániid go ovdalge, ja David gulai maid son dajai. 24Israellaččat ballájedje go oidne Goljata ja báhtaredje. 25Sii lohke gaskaneaset: “Oaidnibehtetgo dán olbmá? Son boahtá hiddjidit Israela. Dan gii časká su, gonagas dahká hui rikkisin. Son addá sutnje nieiddas áhkkán, ja buohkat su sogas besset leat friddja olbmát Israelis.” 26

17,26
Duop 5,9+
David jearai olbmáin geat ledje čuožžumin das: “Maid oažžu dat olmmái gii goddá dan filistalačča ja gádju Israela heahpadis? Mii duot birračuohpakeahtes filistalaš lea, go son duostá hiddjidit ealli Ipmila soahteveaga?” 27Olbmát muitaledje mii lei daddjojuvvon dan olbmá birra gii goddá filistalačča. 28Muhto go Eliab, Davida boarráseamos viellja, gulai su sárdnumin olbmáiguin, de son suhtai Davidii ja dajai: “Manin don leat boahtán deike? Gean háldui don leat guođđán sávzaeloža meahccái? Mun dovddan du čeavláivuođa ja du váimmu bahávuođa. Soađi don leat boahtán deike geahččat.” 29David dajai: “Maid mun dál lean dahkan? Munhan dušše jerren.” 30Son jorggihii jearrat earáin seammá ášši, ja sii vástidedje sutnje nugo nuppitge.

31Fargga Davida ságat beaggigohte. Maiddái Saul gulai daid, ja son vieččahii su lusas. 32David dajai Saulii: “Allos guhtege hearddohuvvo su dihte. Mun, du bálvaleaddji, manan soahtat duoinna filistalaččain.” 33Muhto Saul vástidii: “Ithan don sáhte mannat soahtat duoinna filistalaččain. Don leat dušše nuorra bárdni, ja son lea leamaš soahteolmmái nuorravuođa rájes.” 34David dajai: “Mun lean guođohan áhččán sávzzaid. Go ledjon dahje guovža bođii ja válddii sávzza ealus, 35de mun viehkalin dan maŋŋái, časken dan ja rohttejin sávzza dan njálmmis. Go dat fallehii mu, de mun dohppejin dan guolggaide ja časken dan jámas. 36Mun lean goddán sihke ledjona ja guovžža. Dan birračuohpakeahtes filistalažžii geavvá nugo daidda, dainna go son lea hiddjidan ealli Ipmila soahteveaga.” 37

17,37
18,12
20,13
David dajai vel: “Hearrá guhte lea gádjon mu ledjona ja guovžža gaccain, gádju mu maiddái dan filistalačča gieđas.” Saul dajai sutnje: “Mana, vare Hearrá livččii duinna!”

38De Saul gárvvuhii Davidii iežas soahtegárvvuid, bijai bronsagahpira su oaivái ja čanai sutnje soahtebáiddi. 39David čanai miehki biktasiid badjelii ja iskkai vázzit muhto ii sáhttán, danin go son ii lean goassege atnán dakkár gárvvuid. Son dajai Saulii: “Mun in sáhte oppa vázzitge go lean gárvodan dán. Mun in leat goassege ovdal atnán dákkáriid.” Ja David nuolai daid. 40Son válddii soappi gihtii, válddii johkarokkis vihtta livttes geađggi ja bijai daid báimmanlávkii mii sus lei valahagas. Šleaŋgu gieđas son vázzilii filistalačča guvlui. 41Filistalaš lahkanii dađistaga Davidii, ja galbaguoddi váccii su ovddas. 42

17,42
16,12
Go filistalaš áiccai Davida, de son hejošii su, danin go David lei dušše nuorra bárdni, ođđamuđot ja čáppat. 43Filistalaš čuorvvui Davidii: “Leango mun beana, go boađát mu vuostá soabbi gieđas?” Ja filistalaš garuhii Davida ipmiliiddis nammii. 44Son čuorvvui: “Boađe deike, de mun attán du oačči almmi lottiide ja meahcielliide!” 45David vástidii: “Don boađát mu vuostá miehkki, sáiti ja sábel mielddát, muhto mun boađán du vuostá Hearrá, Almmiveagaid Ipmila, nammii. Son lea daid soahteveagaid Ipmil maid don leat hiddjidan. 46Odne Hearrá addá du mu gihtii. Mun časkkán du jámas ja čuohpan dus oaivvi. Du rupmaša ja filistalaš soahteveaga rupmašiid mun attán odne almmi lottiide ja meahcielliide. Dalle oppa eanan oažžu diehtit ahte Israelis lea Ipmil, 47
17,47
Hos 1,7
ja oppa dát čoakkalmas ipmirda ahte Hearrá gádju almmá miehki ja sáitti haga. Soahti lea Hearrá válddis, ja son lea addán din min gihtii.”

48Go dal filistalaš vulggii lahkanit Davidii, de David viehkalii hoahpus filistalačča ovddal, 49nahkehii gieđa lávkii ja válddii das geađggi. Son šleŋgii dan ja deaivvai filistalačča gállui. Geađgi vuojui čiekŋalassii gállui, ja filistalaš gahčai muđolassii eatnamii. 50Nu David vuittii filistalačča almmá miehki haga dušše šleaŋgguin ja geđggiin.

51De David viegai filistalačča lusa, dohppii su miehkkái ja rohttii dan dohpas, gottii su ja čuohpai sus oaivvi mihkiin. Go filistalaččat oidne ahte sin sáŋgár lei jápmán, de sii báhtaredje. 52Dalle Israela ja Juda olbmát bajidedje soahtečuorvasa ja doarridedje filistalaččaid Gatii ja gitta Ekrona poarttaid rádjái, ja gottáhallan filistalaččat njaŋgájedje Šaarajima geainnus gitta Gata ja Ekrona rádjái. 53Go israellaččat ledje ádján filistalaččaid eret, de sii jorggihedje stajidit sin siidda. 54David válddii filistalačča oaivvi ja doalvvui dan Jerusalemii, muhto su vearjjuid son bijai iežas goahtái.

55Go Saul oinnii Davida mannamin filistalačča ovddal, de son jearai Abneris, soahteveagaoaivámuččas: “Abner, gean bárdni duot nuorra olmmái lea?” Abner vástidii: “Nu duohta go don ealát, gonagas, mun in dieđe.” 56Gonagas dajai: “Mana jearrat gean bárdni duot nuorra olmmái lea.” 57Go David máhcai maŋŋil go lei goddán filistalačča, de Abner doalvvui su Saula ovdii; Davidis lei ain gieđas filistalačča oaivi. 58Saul jearai: “Nuorra olmmái, gean bárdni don leat?” David vástidii: “Mun lean du betlehemlaš bálvaleaddji Isaja bárdni.”

18

David ja Jonatan šaddaba ustibažžan

181

18,1
19,1
20,17
Go David lei sártnodan Sauliin, de Jonatan gessui sakka Davidii ja ráhkistii su dego iežas heakka. 2Dan beaivvi Saul válddii Davida lusas iige suovvan su šat máhccat ruoktot. 3
18,3
20,816
23,18
2 Sam 21,7
Jonatan dagai lihtu Davidiin, danin go son ráhkistii Davida dego iežas heakka. 4Son nuolai iežas oalgebiktasa ja attii dan Davidii, ja son attii sutnje maiddái eará gárvvuid ja velá miehki, dávggi ja boahkána. 5Buot barggut maid Saul attii Davidii menestuvve sutnje nu bures ahte Saul bijai su soahteolbmáidis oaivámužžan. Dasa liikui álbmot, ja maiddái Saula bálvaleaddjit atne su árvvus.

6

18,6
Duop 11,34
Go soahteveahka lei máhccamin maŋŋil go David lei goddán filistalačča, de buot Israela gávpogiin manne nissonat gonagas Saula ovddal rumbbut ja lyrat gieđas, illudemiin ja dánsemiin. 7
18,7
21,11
29,5
Dánsedettiin nissonat lávlo:

Saul časkkii duháhiid,

David logiid duháhiid.

8Dalle Saul moaráhuvai sakka, ja suhtus son dajai: “Davidii sii addet logiid duháhiid, munnje dušše duháhiid. Dál sus váilu dušše gonagasvuohta.” 9Dan beaivvi rájes Saul geahčai fasttit Davidii.

10

18,10
16,14
19,9č
Maŋit beaivvi bahás vuoigŋa maid Ipmil lei vuolggahan, fallehii Saula, ja son gievvudii viesustis. David čuojahii lyra nugo juo láviige, muhto Saul čárvvodii iežas sáitti. 11Son jurddašii: “Mun rehtten Davida seaidnái.” Guovtte háve son bálkestii sáitti, muhto David lohkkii. 12Dalle Saul ballái Davidis, danin go Hearrá lei Davidiin muhto lei hilgon su iežas. 13Saul vuolggahii su luhtis ja bijai su duhát olbmá oaivámužžan. David doalvvui olbmáidis soahtái, 14
18,14
17,37+
ja sutnje menestuvai visot, danin go Hearrá lei suinna. 15Go Saul oinnii ahte David meannudii hui viisásit, de son balai sus ain eambbo. 16Muhto Israela ja Juda olbmát ráhkistedje Davida gii jođihii sin soahtanmohkiin.

David šaddá Saula vivvan

17

18,17
25,28
Saul dajai Davidii: “Mun attán dutnje áhkkán Meraba, iežan boarráset nieidda, go don bisut mu soahteolmmájin ja soađat Hearrá sođiid.” Saul oainnat jurddašii: “Mun ieš in guoskka Davidii, deivos sutnje filistalačča giehta.” 18David vástidii: “Mii lean mun, ja mii lea mu sohka ja áhččán bearaš Israelis? Mo mun sáhtášin dohkket gonagasa vivvan?”

19Muhto go bođii áigi goas David galggai oažžut áhkkán Saula nieidda Meraba, de Merab leige náitojuvvon meholalaš Adrielii. 20Muhto Mikal, Saula nieida, ráhkistii Davida. Go Saul gulai dan, de son liikui dasa, 21ja son jurddašii: “Mun attán su Davidii. Nieida šaddá sutnje giellan, ja nu filistalaččaid giehta deaivá sutnje.” Danin Saul dajai nuppádassii Davidii: “Dál don šattat mu vivvan.” 22Saul gohčui olbmáidis dadjat Davidii suollemasat: “Gonagas liiko dutnje, ja buot su olbmát ráhkistit du. Dál don sáhtát šaddat gonagasa vivvan.” 23Go Saula olbmát savkkuhedje dán Davida bealljái, de son dajai: “Gáddibehtetgo dii ná álkin beassat gonagasa vivvan? Munhan lean geafes ja vuollegissogat olmmái.” 24Saula olbmát muitaledje gonagassii maid David lei vástidan. 25Saul dajai: “Dadjet Davidii ahte gonagas ii siđa eará moarsehatti go čuođi filistalaččaid ovdaliikki, vai son beassá mávssahit vašálaččaidasas.” Saul oainnat navddii filistalaččaid goddit Davida. 26Go Saula olbmát muitaledje dan Davidii, de su mielas orui buorre šaddat gonagasa vivvan dakkár eavttuiguin. Ovdal go mearreáigi lei dievvan, 27de David vulggii olbmáidisguin johtui ja gottii guoktečuođi filistalačča. Son buvttii sin ovdaliikkiid ja bijai daid gonagasa ovdii, vai beassá gonagasa vivvan. Dalle Saul attii sutnje áhkkán nieiddas Mikala.

28Dál Saul ipmirdii ahte Hearrá lei Davidiin. Mikal, Saula nieida, ráhkistii Davida, 29muhto Saul balai ain eambbo Davidis, ja son lei Davida vašálaš buot beivviidis. 30Filistalaččaid oaivámuččat fallehedje dávjá, muhto juohke háve go sii soahttájedje, de Davidii menestuvai soahtat buorebut go Saula eará olbmáide, ja su namma bekkii viidát.

19

Saul viggá goddit Davida

191Saul muitalii bárdnásis Jonatanii ja lagamus olbmáidasas ahte áiggui goddit Davida. Muhto Saula bárdni Jonatan anii Davida hui ráhkisin 2ja muitalii dan sutnje. Son dajai: “Mu áhčči Saul áigu goddit du. Várut dal iežat ihttin iđedis, čiehkát ja oro beitosis. 3Mun ieš vuolggán áhčiinan meahccái gos don leat, ja sártnun suinna du birra. Jos mun vigun maidege, de mun dieđihan dan dutnje.” 4Jonatan sártnui áhččásis Saulii buori Davida birra ja dajai: “Allos gonagas dahkko vearrivuođa bálvaleaddjásis Davidii, danin go ii songe leat dahkan dutnje vearrivuođa. Su dagut leat baicce leamaš ávkin dutnje. 5

19,5
17,50eč
Son bijai iežas heakkavárrii go gottii filistalačča, ja Hearrá attii Israelii stuorra vuoittu. Don oidnet dan ieš ja ledjet ilus. Manne don dalle galggašit golggahit vigihis vara ja gottášit Davida almmá siva haga?” 6Saul gulai Jonatana ja vuortnui: “Nu duohta go Hearrá eallá, David ii goddojuvvo!” 7Dalle Jonatan rávkkai Davida ja muitalii sutnje buot dán. Son doalvvui Davida Saula lusa, ja David bálvalii su nugo ovdalge.

8Soahti buollái ođđasis, ja David vulggii fas soahtat filistalaččaiguin. Sii vuoittáhalle sutnje bahás ja báhtaredje.

9

19,9
16,14
18,10
Oktii Saul čohkkái viesustis sáiti gieđas, ja David čuojahii sutnje. Dalle bahás vuoigŋa maid Hearrá lei vuolggahan, fallehii Saula, 10ja Saul geahččalii rehttet sáittiin Davida seaidnái. Muhto David lohkkii, ja sáiti deaivvai seaidnái. David viehkalii das ja beasai báhtarit. Seammá ija 11
19,11
Sál 59,1
Saul vuolggahii muhtin olbmáid Davida vissui fáktet su ja goddit su iđđedis. Muhto Mikal, Davida áhkká, dajai sutnje: “Jos don it báhtar otnáš ija, de ihttin don gottáhalat.” 12
19,12
Jos 2,15
Apd 9,25
Mikal luittii Davida vuolás láseráigge, ja son beasai báhtarit.

1319,13 viessoipmila hebreagillii terafim, smávva ipmilgovat dahje bassi biergasat mat gulle bearrašii. Daid sáhtte atnit go dáhtto váldit mearkkaid. Vrd. 1 Mos 31,19; Duop 18; Esek 21,26.Mikal válddii viessoipmila ja bijai dan seŋgii ja oaiveluššii gáiccanáhki, ja lebbii gokčasa daid ala. 14Go Saula olbmát bohte viežžat Davida, de Mikal dajai: “Son lea buohcamin.” 15Saul gohčui olbmáid mannat geahččat Davida ja dajai: “Guddet su deike seaŋggas, vai mun beasan goddit su.” 16Go olbmát manne, de seaŋggas leige viessoipmil ja oaivelušas gáiccanáhkki. 17Saul dajai Mikalii: “Manne don behttet mu ná? Don leat veahkehan mu vašálačča beassat báhtui!” Mikal vástidii Saulii: “Son dajai munnje: ‘Veahket mu báhtarit, muđui mun šattan goddit du.’”

Saul ja Rama profehtat

18Nu David beasai báhtarussii. Son manai Samuela lusa Ramai ja muitalii sutnje buot maid Saul lei dahkan sutnje. De soai Samueliin manaiga Najotii ja orruiga dohko. 19Go Saul gulai ahte David lei Rama Najotis, 20de son vuolggahii dohko olbmáid dohppet su. Muhto go Saula olbmát oidne profehtajoavkku mii lei profehtalaš lihkahusain ja Samuela sin njunnošis, de Ipmila vuoigŋa bođii singe badjelii, ja sii šadde profehtalaš lihkahusaide. 21

19,21
2 Gon 1,9eč
Go Saul gulai dan, de son vuolggahii nuppiid olbmáid, muhto siige šadde profehtalaš lihkahusaide. Saul vuolggahii dohko olbmáid vel goalmmát geardde, muhto siige šadde profehtalaš lihkahusaide. 22Dalle son ieš vulggii Ramai, ja go son bođii Seku stuorra arvegáivvo lusa, de son jearai: “Gos leaba Samuel ja David?” Olbmot vástidedje: “Rama Najotis.” 23
19,23
10,10eč
Go Saul lei mannamin dohko, de Ipmila vuoigŋa bođii suge badjelii, ja son lei profehtalaš lihkahusain oppa mátkki gitta Najota rádjái. 24
19,24
10,12
Son nuolai biktasiid ja lei profehtalaš lihkahusain Samuela ovddas dassá go gahčai eatnamii, ja son veallái das álásin geažos beaivvi ja geažos ija. Dan dihte olbmot lávejit dadjat: “Leago Saulge profehta?”