Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
13

Soahti filistalaččaiguin

13113,1 golbmalogijahkásaš Lohku váilu ▶ masorehtalaš teavsttas, muhto lea muhtun greikkagiel giehtačállosiin. guokte jagi Apd 13,21 mielde son ráđđii njealljelogi jagi.Saul lei golbmalogijahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Israela guokte jagi. 213,2 Mikmas gávpot Betela nuorttalulábealde.Saul válljii israellaččain golbmaduhát olbmá ja doalai dain guokteduháha iežas luhtte Mikmasis ja Betela várreeatnamis. Duhát olbmá ledje Jonatana luhtte Benjamina Gibeas. Earrásiid soahteveagas Saul vuolggahii ruoktot.

313,3 hebrealaččat. Jonatan gottii Gebas filistalaččaid fálddi, ja filistalaččat gulle dan. Saul bosadahtii dorvve miehtá eatnama ja cealkkihii: “Gulloset hebrealaččat dán!” 4Nu oppa Israel gulai ahte Saul lei goddán filistalaččaid fálddi, ja ahte filistalaččat ledje vašáskan Israelii. Álbmot gohčohalai Saula lusa Gilgalii, 513,5 golmmatduháhat Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta. ▶ Masorehtalaš teavsttas lea “golbmalogiduháhat”. Bet-Aven Betel. >Jos 7,2.ja filistalaččat čoagganedje soahtat Israeliin. Sis ledje golmmatduháhat soahtevovnnat ja guhttaduhát vovdnaolbmá, ja vázzi veahka dego áhpegátti sáttočalmmit. Sii bohte ja luoitaledje Mikmasa gurrii, Bet-Avena nuortalii. 6Go israellaččat fuobmájedje ahte sii leat heađis, de sii čiehkádalle hoaluide, biejuide, bákteskoaruide, gealláriidda ja arvegáivvuide, 7ja muhtumatgis manne Jordana rastá Gada ja Gileada eatnamii.

Saul lei ain Gilgalis, ja buohkat geat ledje suinna, doarggistedje balus. 8Son vurddii čieža beaivvi, dan áiggi maid Samuel lei mearridan. Muhto Samuel ii boahtánge Gilgalii, ja álbmot guođđigođii Saula ja bieđganišgođii. 9Dalle Saul gohčui buktit boaldinoaffara ja searvevuođaoaffariid, ja son oaffarušai boaldinoaffara. 10Aiddo go son lei geargan oaffaruššamis, de Samuel bođii. Saul manai su ovddal dearvvahit su. 11Samuel dajai: “Maid don leat dahkan?” Saul vástidii: “Mun oidnen ahte álbmot guođđigođii mu ja bieđganišgođii, itge don lean boahtán mearreáigái. Filistalaččat ledje juo čoagganan Mikmasii, 12ja mun jurddašin: Dál filistalaččat njidjet fallehit mu Gilgalis, inge mun leat vel háhppehan soažžudit Hearrá. Dalle mun roahkadin oaffaruššat boaldinoaffara.” 13Samuel dajai Saulii: “Don leat meannudan jierpmeheamit. Jos don livččet jeagadan Hearrá, du Ipmila, gohččuma, de Hearrá livččii nannen du gonagasvuođa Israelis agálaš áigái. 14

13,14
Apd 13,21č
Muhto dál du gonagasvuohta ii biso. Hearrá lea ohcan olbmá gii lea su miela mielde ja mearridan su iežas álbmoga oaivámužžan, danin go don it jeagadan Hearrá gohččuma.”

15

13,15
14,2
De Samuel vulggii Gilgalis. Dat geat ledje báhcán álbmogis, vulge Sauliin ja manne Gilgalis Benjamina Gibeai. Saul geahčadii olbmáid geat ledje su luhtte, ja dat ledje sullii guhttačuođi. 16Saul ja su bárdni Jonatan ja dat olbmát geat ledje sudno luhtte, ledje dál Benjamina Gebas, ja filistalaččat ledje luoitalan Mikmasii. 1713,17 Ofra gávpot Betela nuorttadavábealde. Gč. Jos 18,23.Filistalaččaid siiddas vulge golbma speadjárjoavkku: Okta manai Ofra guvlui Šuala eatnamii, 1813,18 Seboimleahki hebreagiela mielde “Hyenaid leahki”.nubbi Bet-Horona guvlui ja goalmmátgis dan eatnamii mii badjána Seboimleagis meahci guvlui.

19

13,19
Duop 5,8
13,19 rávdi metállabargu.Daid áiggiid oppa Israela eatnamis ii lean oktage rávdi, danin go filistalaččat dáhtto hehttet hebrealaččaid dahkamis mihkiid ja sáittiid. 20Dan dihte israellaččat fertejedje mannat filistalaččaid lusa dáguhit ploganiibbi dahje guohki, ákšu dahje biikasoappi. 2113,21 guokte šekelgoalmmádasa sullii 7,6 grámma. šekelgoalmmádas sullii 3,8 grámma.Haddi lei guokte šekelgoalmmádasa ploganiibbis ja guohkis ja šekelgoalmmádas ákšus ja biikasoappis. 22Go soahti de buollái, de ii lean ovttage Saula ja Jonatana olbmás miehkki iige sáiti. Dušše Saulis ja Jonatanis ledje vearjjut.

23Filistalaččaid ovdajoavku lei boahtán Mikmasa várregaskka rádjái.

14

141Muhtun beaivvi Saula bárdni Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Boađe, mannu rastá filistalaččaid ovdajoavkku lusa mii lea don bealde.” Muhto áhččásis son ii jietnadan maidege. 2

14,2
13,15
Saul lei dalle Gibea ravddas, Migrona granáhtaehpelmuora vuolde, ja sus ledje das sullii guhttačuođi olbmá. 314,3 Efoda bajimusbáhpa bivttas. ▶ efod. Ikabod >4,21.Efoda guttii Ahia gii lei Ahituba, Ikaboda vielja, bárdni. Ikaboda áhčči lei Pinehas, Eli bárdni. Eli lei leamaš Hearrá báhppan Šilos.

Ii oktage fuobmán ahte Jonatan lei vuolgán. 4Goappáge bealde dan várregaskka gokko Jonatan šattai mannat vai beassá filistalaččaid ovdajoavkku lusa, lei ceakkobákti. Nuppi namma lei Boses ja nuppigis Senne. 5Nubbi bákti ceaggái Mikmasa buohta davás guvlui, ja nubbi Geba buohta máttás guvlui. 6

14,6
Duop 7,2–7
Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Mannu daid birračuohpakeahtes olbmáid lusa! Hearrá sáhttá veahkehit munno. Sonhan sáhttá addit vuoittu seammá bures unna jovkkožii go stuorra jovkui.” 7Vearjoguoddi vástidii: “Daga visot maid áiggut. Mun čuovun du gosa dáhtut.” 8Jonatan dajai: “Mannu doid olbmáid lusa ja diktu sin fuomášit munno. 9Jos sii dadjet ahte moai galge čuožžut siivvut dassá go sii ollejit munno lusa, de moai orro dakko gokko letne eange goarkŋo sin lusa. 10Muhto jos sii gohččot munno goargŋut iežaset lusa, de moai gorgŋo, danin go dat lea mearka das ahte Hearrá lea addán sin munno gihtii.”

1114,11 hebrealaččat. Go filistalaččaid ovdajoavkku olbmát áice sudno, de sii dadje: “Gehččet, hebrealaččat bohtet olggos biejuin maidda leat čiehkádan!” 12Ovdajoavkku olbmát čurvo Jonatanii ja su vearjoguoddái: “Goargŋu deike min lusa, de oaččosteahppi!” Dalle Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Goarkŋo mu maŋis! Dál Hearrá lea addán sin Israela gihtii.” 13Jonatan goarkŋui gieđaid ja julggiid veagas, ja vearjoguoddi goarkŋui su maŋis. Jonatan časkkii filistalaččaid eatnamii, ja vearjoguoddi bođii su maŋis ja heakkahuhtii sin. 14Dan vuosttaš falleheamis Jonatan ja su vearjoguoddi gottiiga moaddelogi olbmá eananbihtás man guhkkodat lei bealli das maid olmmoš olle jorgut ovtta beaivvis. 15Dalle suorganii oppa filistalaččaid soahteveahka sihke soahtesiiddas ja giettis, ja maiddái speadjárat ballájedje. Eanan doarggistii, ja Ipmil suorggahii sin.

16Saula várdájeaddjit Benjamina Gibeas oidne vašálaččaid siidda bieđganeamen ja olbmuid viehkamin ovddas maŋás. 17Dalle Saul gohčui geahčadit olbmáidis vai beassá oaidnit gii váilu. Dalle gávnnahuvvui ahte Jonatan ja su vearjoguoddi eaba lean das. 18

14,18
4,3eč
Saul dajai Ahiai: “Buvtte efoda!” Ahia oainnat guttii dan áigge efoda Israela ovddas. 19Muhto go Saul lei sárdnumin báhpain, de šlápma filistalaččaid siiddas stuorui ahte stuorui, ja Saul dajai báhppii: “Divtte orrut!” 20
14,20
Duop 7,22
Saul vulggii buot olbmáidisguin šláma guvlui. Doppe filistalaččat časke mihkiiguin guhtet guimmiideaset, ja lei dievas moivi. 21Maiddái hebrealaččat geat dološ áiggiid rájes ledje bálvalan filistalaččaid ja ledje boahtán soahtat sin beali, serve dál israellaččaiguin geat ledje Sauliin ja Jonataniin. 22Ja go israellaččat geat ledje čiehkádan Efraima várreeatnamii gulle ahte filistalaččat ledje báhtareamen, de siige doarridišgohte sin ja soahttájedje singuin. 23Nu Hearrá attii Israelii vuoittu dan beaivvi.

Soahti viidánii don beallái Bet-Avena, 24ja israellaččat áŧestuvvojedje sakka. Dalle Saul vuortnuhii olbmáidis: “Garuhuvvon lehkos dat gii borrá maidege ovdal eahkeda, ovdal go mun lean mávssahan vašálaččaidasan.” Dan dihte ii oktage muosáhan borramuša. 25De olbmát bohte vuovdái gos lei honnet. 26Go sii bohte mieđašeanebesiid lusa, de ii oktage arvan borrat maidege, vaikko honnet goaikkui juohke sajis, danin go sii balle Saula garuhusas. 27Muhto Jonatan ii lean gullan ahte su áhčči lei vuortnuhan olbmáid. Son geigii soappi ja buonjui soabbegeaži honnegis ja borai, ja su čalmmit šadde čielggasin. 28Dalle muhtun soahteolbmá dajai: “Du áhčči vuortnuhii min sakka ja garuhii juohkehačča gii borrá maidege odne. Danin buohkat leat vuoimmehuvvan.” 29Jonatan vástidii: “Mu áhčči lea buktán lihkuhisvuođa eatnamii. Gehččet mo mu čalmmit šadde čielggasin, go mun muosáhin uhccánaš honnega. 30Man sakka stuoribun filistalaččaid heavvu livččiige šaddan, jos olbmot odne livčče ožžon borrat biepmu maid mii fidniimet sálašin vašálaččain!”

31Dan beaivvi israellaččat ádje filistalaččaid Mikmasis gitta Ajalona rádjái. Dalle olbmát ledje áibbas vuoimmehuvvan. 32Sii ripme sállašii ja válde sávzzaid, vuovssáid ja gálbbiid ja njuvve daid báljes eatnamis ja borre bierggu mas ain lei varra. 33

14,33
3 Mos 3,17
7,26č
Muhtumat muitaledje Saulii: “Olbmát suddudit Hearrá vuostá; sii borret bierggu mas lea varra.” Saul dajai: “Dii lehpet leamaš oskkáldasmeahttumat. Fierahehket dal deike mu lusa stuorra geađggi! 34Mannet dasto álbmoga gaskii ja gohččot juohkehačča buktit mu lusa iežas vuovssá ja lábbá. Njuvvet ja borret daid dás, amadet suddudit Hearrá vuostá nu ahte borrabehtet bierggu mas lea varra.” Dan ija juohkehaš buvttii iežas vuovssá maid lei váldán, ja njuovai dan das. 35
14,35
7,17
De Saul huksii áltára Hearrái; dat lei vuosttaš áltár maid son huksii.

36Saul dajai: “Fallehehkot filistalaččaid otná ija ja stajidehkot sin dassá go čuvggoda. Allot divtte ovttage sis beassat báhtui.” Álbmot vástidii: “Daga maid anát buorrin.” Muhto báhppa dajai: “Loaiddastehkot vuos Ipmila ovdii.” 37Ja Saul jearai Ipmilis: “Vuolggángo mun doarridit filistalaččaid? Attátgo don sin Israela gihtii?” Muhto Ipmil ii vástidan sutnje dan beaivvi. 38Dalle Saul gohčui álbmoga oaivámuččaid čoagganit ja dajai sidjiide: “Guorahallet dárkilit makkár suddu odne lea dahkkojuvvon. 39Nu duohta go Hearrá, Israela beasti, eallá: Sivalaš ráŋggáštuvvo jápmimiin, vaikko dat livččii mu bárdni Jonatan.” Muhto ii oktage jietnadan maidege. 40De Saul celkkii israellaččaide: “Čužžot dii nuppe bealde, ja mun ja mu bárdni Jonatan čužžo nuppe bealde.” Sii dadje: “Daga maid anát buorrin.” 41Saul celkkii Hearrái, Israela Ipmilii: “Divtte duohtavuođa boahtit albma!” Vuorbi deaivvai Jonatanii ja Saulii, ja álbmot beasai áššeheapmin. 42Saul dajai: “Vuorbádehket mu ja mu bártni Jonatana gaskkas!” Ja vuorbi deaivvai Jonatanii. 43Saul dajai Jonatanii: “Muital maid leat dahkan!” Jonatan vástidii: “Mun válden uhccánaš honnega soabbegeahčái ja muosáhin dan. Mun lean gearggus jápmit.” 44Saul dajai: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos don it dán dihte jáme, Jonatan!” 45

14,45
2 Sam 4,11
Muhto álbmot dajai Saulii: “Galggašiigo Jonatan jápmit, vaikko son lea vuoitán dán stuorra vuoittu Israelii? Ii eisege! Nu duohta go Hearrá eallá, de ii oktage vuoktačalbmi su oaivvis oaččo gahččat eatnamii. Ipmila vehkiin son lea dahkan dan maid odne lea dahkan.” Nu álbmot lonistii Jonatana, iige son dárbbašan jápmit. 46Saul heittii doarrideames filistalaččaid, ja filistalaččat besse máhccat iežaset eatnamii.

Soahti ránnjáálbmogiiguin

4714,47 Soba aramealaš riika, Damaskusa davábealde. Vrd. 2 Sam 10,6.8.Go Saul lei šaddan Israela gonagassan, de son soađai vašálaččaidisguin juohke guovllus. Son soađai Moabiin, Ammoniin ja Edomiin, Soba gonagasain ja filistalaččaiguin. Ja gosa son ain jorggihii, de son vuittii. 48Saul dagai veagalaš dagu go son časkkii amaleklaččaid ja gájui Israela dan stajideddjiid gieđas.

49

14,49
31,2
Saula bártnit ledje Jonatan, Jišvi ja Malkišua. Sus ledje maid guokte nieidda, boarráset lei Merab ja nuorat Mikal. 50Saula áhkká lei Ahinoam, Ahimaasa nieida. Saula soahteveagaoaivámuš lei Abner gii lei Nera, Saula čeazi, bárdni. 51
14,51
9,1
Kiš, Saula áhčči, ja Ner, Abnera áhčči, leigga Abiela bártnit. 52Garra soahti filistalaččaiguin bisttii nu guhká go Saul elii, ja danin son válddii bálvalussii juohke jálus ja gievrras olbmá gean deaivvai oaidnit.

15

Hearrá hilgu Saula

151

15,1
10,1
Samuel dajai Saulii: “Hearrá vuolggahii mu vuoidat du iežas álbmoga Israela gonagassan. Gula dál Hearrá sáni! 2
15,2
2 Mos 17,8eč
4 Mos 24,20
5 Mos 25,17eč
Ná cealká Hearrá, Almmiveagaid Ipmil: Mun ráŋggáštan amaleklaččaid, danin go sii fallehedje israellaččaid dalle go sii ledje boahtimin Egyptas. 3
15,3
Jos 6,17č
10,28eč
15,3 vihat sin duššadeapmái vihahit duššadeapmái.Mana ja časkke dál amaleklaččaid ja vihat sin duššadeapmái oktan buot dainna mii gullá sidjiide. Ale seastte ovttage, muhto gotte buohkaid, olbmáid ja nissoniid, mánáid ja njammimánáid, vuovssáid ja sávzzaid, kamelaid ja áseniid.” 415,4 Telaim Telem, báiki Negevis. Gč. Jos 15,24.Dalle Saul gohčui álbmoga čoahkkái, ja son geahčadii dan Telaimis. Das ledje guoktečuođiduhát soahteolbmá ja sin lassin logiduhát olbmá Judas.

5Go Saul bođii amaleklaččaid gávpoga lahkosiidda, de son manai beitosii johkaroggái. 615,6 kenlaččaide Mosesa vuohpa Jetro sohka (Duop 1,16). Vrd. 4 Mos 24,21; Duop 4,11eč; 5,24eč.Son cealkkihii kenlaččaide: “Vulget, gáidet amaleklaččain, vai mun in duššat din oktanaga singuin. Diihan leiddet ustitlaččat israellaččaide go sii ledje boahtimin Egyptas.” Dalle kenlaččat gáide amaleklaččain. 715,7 Havila >1 Mos 2,11. Šur >1 Mos 16,7.Saul časkkii amaleklaččaid ja doarridii sin Havila rájes gitta Šura rádjái mii lea Egypta nuortalis. 8Amaleklaččaid gonagas Agag dohppejuvvui eallinaga, muhto buot earát vihahuvvojedje duššadeapmái ja goddojuvvojedje mihkiin. 9

15,9
3 Mos 27,28č
Saul ja su olbmát seste Agaga ja buoremus smávvaomiid ja stuorraomiid, buoiddes vuovssáid ja lábbáid ja buot mii lei mange veara. Sii eai dáhtton vihahit daid duššadeapmái, muhto vihahedje gal duššadeapmái buot mii lei heittot ja árvvuheapme.

10Samuelii bođii dát Hearrá sátni: 11

15,11
1 Mos 6,7+
“Mun gáđan ahte dahken Saula gonagassan. Son lea jorgalan mus eret iige leat ollašuhttán mu gohččuma.” Samuel gáfestuvai, ja son čuorvvui Hearrá geažos ija. 1215,12 Karmel ii leat seammá go dovddus várri Karmel (1 Gon 18,19eč), muhto gávpot Jápmameara oarjjabealde, Hebrona lulábealde.Árrat iđedis Samuel vulggii deaivvadit Sauliin, muhto sutnje muitaluvvui ahte Saul lei mannan Karmelii cegget alccesis vuoitobácci. Doppe son lei joatkán Gilgalii.

13Go Samuel bođii Saula lusa, de Saul dajai sutnje: “Hearrá buressivdnidehkos du! Mun lean dahkan maid Hearrá gohčui.” 14Samuel jearai: “Mii dalle lea dát meahkun ja muhkun maid mun gulan?” 15Saul vástidii: “Dat leat amaleklaččaid oamit mat leat buktojuvvon deike. Olbmát seste buoremus smávvaomiid ja stuorraomiid vai besset oaffaruššat daid Hearrái, du Ipmilii. Visot eará mii leat vihahan duššadeapmái.” 16Samuel gaskkalduhtii su: “Mun muitalan dutnje maid Hearrá sártnui munnje mannan ija.” Saul dajai: “Muital!” 17

15,17
9,21
10,121eč
Samuel dajai: “Vaikko don ledjet headju iežat čalmmiin, de Hearrá vuoiddai du Israela gonagassan, ja don leat Israela čearddaid oaivámuš. 18Hearrá vuolggahii du vihahit amaleklaččaid duššadeapmái ja soahtat daid suttolaččaiguin, dassážii go leat loahpahan sin. 19Manin don it dalle jeagadan Hearrá sáni, muhto ripmet sállašii ja dahket dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin?” 20Saul vástidii: “Munhan jeagadin Hearrá ja mannen, gosa Hearrá vuolggahii mu. Mun bukten deike Agaga, amaleklaččaid gonagasa, muhto eará amaleklaččaid mun vihahin duššadeapmái. 21Olbmát válde sállašis smávvaomiid ja stuorraomiid, buoremusaid dain mat galge vihahuvvot duššadeapmái, vai besset oaffaruššat daid Gilgalis Hearrái, du Ipmilii.”

22

15,22
Jes 1,11Hos 6,6+
Dalle Samuel celkkii:

“Liikogo Hearrá

boaldinoaffariidda

ja njuovvanoaffariidda

seammá ollu go jegolašvuhtii?

Jegolašvuohta lea buoret go

njuovvanoaffar,

gulolašvuohta buoret go

vierccaid buoidi.

23Nággárvuohta lea suddu

nugo noaidevuohtage,

čeavli lea suddu

nugo eahpeipmiliid bálvaleapmige.

Go don leat hilgon Hearrá sáni,

de son lea hilgon du gonagasvuođa.”

24Dalle Saul dajai Samuelii: “Mun lean suddudan. Mun lean rihkkon Hearrá gohččuma ja du sáni vuostá, danne go mun ballen álbmogis ja dahken nugo sii dáhtto. 25Atte dál munnje ándagassii mu suttu ja máhca muinna, vai mun beasan luoitádit Hearrá ovdii.” 26Muhto Samuel vástidii: “Mun in máhca duinna. Don leat hilgon Hearrá sáni, ja Hearrá lea hilgon du: Don it šat oaččo leat Israela gonagas.” 27Go Samuel jorggihii vuolgit, de Saul dohppii su oalgebiktasii nu ahte dat gaikánii. 28

15,28
28,17
1 Gon 11,11
Samuel dajai: “Odne Hearrá lea gaikkihan dus Israela gonagasvuođa ja addán dan nubbái, buorebui go don. 29
15,29
4 Mos 23,19
Son gii lea Israela gudni, ii gielis iige gáđa, danin go son ii leat olmmoš, nu ahte son gáđašii.” 30Saul dajai: “Mun lean suddudan. Muhto čájet munnje dattetge dan gudni mu álbmoga vuorrasiid ja Israela ovddas ahte máhcat muinna, vai mun beasan luoitádit Hearrá, du Ipmila, ovdii.” 31Nu Samuel máhcai Sauliin, ja Saul luoitádii rohkadallat Hearrá.

32Samuel gohčui buktit lusas Agaga, amaleklaččaid gonagasa. Agag bođii doarggistemiin su lusa ja dajai: “Man bahča lea jápmit!” 33Samuel dajai: “Nugo du miehkki lea dahkan nissoniid mánáheapmin, nu du eadnige šaddá mánáheapmin sin láhkái.” De Samuel časkkii Agaga jámas Hearrá muođuid ovddas Gilgalis.

34

15,34
7,17
10,26
Dasto Samuel vulggii Ramai, ja Saul máhcai ruktosis Saula Gibeai. 35Iige Samuel šat oaidnán Saula nu guhká go elii. Hearrá gáđai ahte lei dahkan Saula Israela gonagassan, ja Samuel moraštii Saula dego jábmi moraštuvvo.