Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
12

Samuela earrosáhka

121

12,1
8,722
Samuel sártnui oppa álbmogii: “Mun lean dahkan buot maid dii dáhtuidet mu dahkat, ja lean bidjan gonagasa ráđđet din. 2Dás maŋás gonagas jođiha din. Mun ieš lean boaris ja čurggodan, ja mu bártnit leaba din gaskkas. Nuorravuođa rájes gitta dán beaivvi rádjái mun lean jođihan din 3
12,3
4 Mos 16,15
ja čuoččun dál dás. Buktet váidalusaideattet mu vuostá Hearrá muođuid ovddas ja dan ovddas gean son lea vuoidan. Gean vuovssá mun lean váldán? Gean ásena mun lean váldán? Gean mun lean vuolidan dahje soardán? Geas mun lean váldán duolgguid dahje pántta? Muitalehket, de mun buhtten daid didjiide!” 4Sii vástidedje: “It don leat vuolidan itge soardán min. It don leat váldán geasge maidege.”

5

12,5
Duop 11,10+
Dalle Samuel dajai: “Odne Hearrá lea duođašteaddji ovttas dainna gean son lea vuoidan ahte dii ehpet leat gávnnahan mu sivalažžan masage.” Álbmot vástidii: “Son lea duođašteaddji.” 6Samuel dajai vel: “Hearrá lea duođašteaddji, son gii attii didjiide Mosesa ja Arona ja buvttii din áhčiid Egyptas. 7Loaiddastehket dál ovdan, de mun Hearrá muođuid ovddas cuoiggun didjiide Hearrá oskkáldas daguid maid son lea dahkan didjiide ja din áhčiide. 8
12,8
1 Mos 46,6
2 Mos 3,10
4,14eč
Jos 24,5
Go Jakob lei boahtán Egyptii, de din áhčit čurvo Hearrái. Son vuolggahii Mosesa ja Arona geat buvttiiga din áhčiid Egyptas, ja divttii sin ássat deike. 9
12,9
Duop 2,14+
Muhto sii vajáldahtte Hearrá, Ipmileaset, ja dalle son attii sin Sisera, Hasora soahteveagaoaivámučča gihtii, filistalaččaid gihtii ja Moaba gonagasa gihtii, ja sii buohkat sohte Israeliin. 10
12,10
Duop 10,1015
12,10 Baal-ipmiliid ja Astarte-ipmiliid Baal, ▶ Astarte.De din áhčit čurvo Hearrái ja dadje: Mii leat suddudan, mii leat hilgon Hearrá ja bálvalan Baal-ipmiliid ja Astarte-ipmiliid. Beastte min min vašálaččain, de mii bálvalit du. 11
12,11
Duop 6,11eč32
11,1eč
1 Sam 7,8eč
12,11 Bedan Septuagintas lea “Barak” (Duop 4,6). Samuel Muhtun boares jorgalusain lea “Samson” (Duop 13–16).Dalle Hearrá vuolggahii Jerubbaala ja Bedana ja Jefta ja Samuela ja besttii din din vašálaččain, ja nu dii beasaidet ássat oadjebassan. 12
12,12
8,19
Muhto go dii oinniidet ahte Ammona gonagas Nahaš lei falleheamen din, de dii bođiidet mu lusa ja dáhtuidet gonagasa ráđđet iežadet. Ja dattetge Hearrá, din Ipmil, lea din gonagas. 13Dás lea dál gonagas gean dii dáhtuidet, ja Hearrá lea bidjan su ráđđet din. 14Jos dii álo ballabehtet Hearrás, bálvalehpet su ja gullabehtet su jiena ehpetge nággáruša su sáni vuostá, de Hearrá lea dinguin ja din gonagasain. 15
12,15
5 Mos 1,26
Duop 2,15
Muhto jos dii ehpet gula su jiena, muhto nággáruššabehtet su gohččumiid vuostá, de Hearrá giehta deaivá didjiide ja din gonagassii.

16Dál dii beassabehtet geahččat iežadet čalmmiiguin stuorra oavddu maid Hearrá dahká. 17Mun čuorvvun Hearrá, ja vaikko lea nisorádjanáigi, de son vuolggaha bajána ja arvvi. Dihtet dalle ja ipmirdehket ahte dii suddudeiddet sakka Hearrá vuostá, go ánuidet alcceseattet gonagasa.”

18Samuel čuorvvui Hearrá, ja Hearrá vuolggahii bajána ja arvvi dan beaivvi, nu ahte buohkat balle stuorrát Hearrás ja Samuelis. 19Sii dadje: “Rohkadala min ovddas Hearrá, Ipmilat, vai mii, du bálvaleaddjit, eat jámáše, vaikko mii lasiheimmet suttuidasamet dange bahá ahte ánuimet alcceseamet gonagasa.” 20Dalle Samuel oadjudii álbmoga: “Allet bala! Dii gal dagaidet dan bahá, muhto allet dan dihte gáidda Hearrás, muhto bálvalehket su oppa váimmus. 21

12,21
5 Mos 4,28+
Allet gáidda sus alletge bálval guoros eahpeipmiliid mat eai sáhte veahkehit eaige gádjut, danin go dat leat aivve guorusvuohta. 22Iežas stuorra nama dihte Hearrá ii hilggo iežas álbmoga; sonhan lea atnán buorrin dahkat din iežas álbmogin. 23Ja mun ieš suddudivččen sakka Hearrá vuostá, jos heaittášin rohkadallamis din ovddas. Mun oahpahan didjiide dan mii lea buorre ja riekta. 24Ballet fal Hearrás ja bálvalehket su oskkáldasat ja oppa váimmus! Muitet daid stuorra daguid maid son lea dahkan didjiide! 25Muhto jos dii ain dahkabehtet dan mii lea bahá, de dii duššabehtet oktan gonagasaineattet.”

13

Soahti filistalaččaiguin

13113,1 golbmalogijahkásaš Lohku váilu ▶ masorehtalaš teavsttas, muhto lea muhtun greikkagiel giehtačállosiin. guokte jagi Apd 13,21 mielde son ráđđii njealljelogi jagi.Saul lei golbmalogijahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Israela guokte jagi. 213,2 Mikmas gávpot Betela nuorttalulábealde.Saul válljii israellaččain golbmaduhát olbmá ja doalai dain guokteduháha iežas luhtte Mikmasis ja Betela várreeatnamis. Duhát olbmá ledje Jonatana luhtte Benjamina Gibeas. Earrásiid soahteveagas Saul vuolggahii ruoktot.

313,3 hebrealaččat. Jonatan gottii Gebas filistalaččaid fálddi, ja filistalaččat gulle dan. Saul bosadahtii dorvve miehtá eatnama ja cealkkihii: “Gulloset hebrealaččat dán!” 4Nu oppa Israel gulai ahte Saul lei goddán filistalaččaid fálddi, ja ahte filistalaččat ledje vašáskan Israelii. Álbmot gohčohalai Saula lusa Gilgalii, 513,5 golmmatduháhat Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta. ▶ Masorehtalaš teavsttas lea “golbmalogiduháhat”. Bet-Aven Betel. >Jos 7,2.ja filistalaččat čoagganedje soahtat Israeliin. Sis ledje golmmatduháhat soahtevovnnat ja guhttaduhát vovdnaolbmá, ja vázzi veahka dego áhpegátti sáttočalmmit. Sii bohte ja luoitaledje Mikmasa gurrii, Bet-Avena nuortalii. 6Go israellaččat fuobmájedje ahte sii leat heađis, de sii čiehkádalle hoaluide, biejuide, bákteskoaruide, gealláriidda ja arvegáivvuide, 7ja muhtumatgis manne Jordana rastá Gada ja Gileada eatnamii.

Saul lei ain Gilgalis, ja buohkat geat ledje suinna, doarggistedje balus. 8Son vurddii čieža beaivvi, dan áiggi maid Samuel lei mearridan. Muhto Samuel ii boahtánge Gilgalii, ja álbmot guođđigođii Saula ja bieđganišgođii. 9Dalle Saul gohčui buktit boaldinoaffara ja searvevuođaoaffariid, ja son oaffarušai boaldinoaffara. 10Aiddo go son lei geargan oaffaruššamis, de Samuel bođii. Saul manai su ovddal dearvvahit su. 11Samuel dajai: “Maid don leat dahkan?” Saul vástidii: “Mun oidnen ahte álbmot guođđigođii mu ja bieđganišgođii, itge don lean boahtán mearreáigái. Filistalaččat ledje juo čoagganan Mikmasii, 12ja mun jurddašin: Dál filistalaččat njidjet fallehit mu Gilgalis, inge mun leat vel háhppehan soažžudit Hearrá. Dalle mun roahkadin oaffaruššat boaldinoaffara.” 13Samuel dajai Saulii: “Don leat meannudan jierpmeheamit. Jos don livččet jeagadan Hearrá, du Ipmila, gohččuma, de Hearrá livččii nannen du gonagasvuođa Israelis agálaš áigái. 14

13,14
Apd 13,21č
Muhto dál du gonagasvuohta ii biso. Hearrá lea ohcan olbmá gii lea su miela mielde ja mearridan su iežas álbmoga oaivámužžan, danin go don it jeagadan Hearrá gohččuma.”

15

13,15
14,2
De Samuel vulggii Gilgalis. Dat geat ledje báhcán álbmogis, vulge Sauliin ja manne Gilgalis Benjamina Gibeai. Saul geahčadii olbmáid geat ledje su luhtte, ja dat ledje sullii guhttačuođi. 16Saul ja su bárdni Jonatan ja dat olbmát geat ledje sudno luhtte, ledje dál Benjamina Gebas, ja filistalaččat ledje luoitalan Mikmasii. 1713,17 Ofra gávpot Betela nuorttadavábealde. Gč. Jos 18,23.Filistalaččaid siiddas vulge golbma speadjárjoavkku: Okta manai Ofra guvlui Šuala eatnamii, 1813,18 Seboimleahki hebreagiela mielde “Hyenaid leahki”.nubbi Bet-Horona guvlui ja goalmmátgis dan eatnamii mii badjána Seboimleagis meahci guvlui.

19

13,19
Duop 5,8
13,19 rávdi metállabargu.Daid áiggiid oppa Israela eatnamis ii lean oktage rávdi, danin go filistalaččat dáhtto hehttet hebrealaččaid dahkamis mihkiid ja sáittiid. 20Dan dihte israellaččat fertejedje mannat filistalaččaid lusa dáguhit ploganiibbi dahje guohki, ákšu dahje biikasoappi. 2113,21 guokte šekelgoalmmádasa sullii 7,6 grámma. šekelgoalmmádas sullii 3,8 grámma.Haddi lei guokte šekelgoalmmádasa ploganiibbis ja guohkis ja šekelgoalmmádas ákšus ja biikasoappis. 22Go soahti de buollái, de ii lean ovttage Saula ja Jonatana olbmás miehkki iige sáiti. Dušše Saulis ja Jonatanis ledje vearjjut.

23Filistalaččaid ovdajoavku lei boahtán Mikmasa várregaskka rádjái.

14

141Muhtun beaivvi Saula bárdni Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Boađe, mannu rastá filistalaččaid ovdajoavkku lusa mii lea don bealde.” Muhto áhččásis son ii jietnadan maidege. 2

14,2
13,15
Saul lei dalle Gibea ravddas, Migrona granáhtaehpelmuora vuolde, ja sus ledje das sullii guhttačuođi olbmá. 314,3 Efoda bajimusbáhpa bivttas. ▶ efod. Ikabod >4,21.Efoda guttii Ahia gii lei Ahituba, Ikaboda vielja, bárdni. Ikaboda áhčči lei Pinehas, Eli bárdni. Eli lei leamaš Hearrá báhppan Šilos.

Ii oktage fuobmán ahte Jonatan lei vuolgán. 4Goappáge bealde dan várregaskka gokko Jonatan šattai mannat vai beassá filistalaččaid ovdajoavkku lusa, lei ceakkobákti. Nuppi namma lei Boses ja nuppigis Senne. 5Nubbi bákti ceaggái Mikmasa buohta davás guvlui, ja nubbi Geba buohta máttás guvlui. 6

14,6
Duop 7,2–7
Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Mannu daid birračuohpakeahtes olbmáid lusa! Hearrá sáhttá veahkehit munno. Sonhan sáhttá addit vuoittu seammá bures unna jovkkožii go stuorra jovkui.” 7Vearjoguoddi vástidii: “Daga visot maid áiggut. Mun čuovun du gosa dáhtut.” 8Jonatan dajai: “Mannu doid olbmáid lusa ja diktu sin fuomášit munno. 9Jos sii dadjet ahte moai galge čuožžut siivvut dassá go sii ollejit munno lusa, de moai orro dakko gokko letne eange goarkŋo sin lusa. 10Muhto jos sii gohččot munno goargŋut iežaset lusa, de moai gorgŋo, danin go dat lea mearka das ahte Hearrá lea addán sin munno gihtii.”

1114,11 hebrealaččat. Go filistalaččaid ovdajoavkku olbmát áice sudno, de sii dadje: “Gehččet, hebrealaččat bohtet olggos biejuin maidda leat čiehkádan!” 12Ovdajoavkku olbmát čurvo Jonatanii ja su vearjoguoddái: “Goargŋu deike min lusa, de oaččosteahppi!” Dalle Jonatan dajai vearjoguoddásis: “Goarkŋo mu maŋis! Dál Hearrá lea addán sin Israela gihtii.” 13Jonatan goarkŋui gieđaid ja julggiid veagas, ja vearjoguoddi goarkŋui su maŋis. Jonatan časkkii filistalaččaid eatnamii, ja vearjoguoddi bođii su maŋis ja heakkahuhtii sin. 14Dan vuosttaš falleheamis Jonatan ja su vearjoguoddi gottiiga moaddelogi olbmá eananbihtás man guhkkodat lei bealli das maid olmmoš olle jorgut ovtta beaivvis. 15Dalle suorganii oppa filistalaččaid soahteveahka sihke soahtesiiddas ja giettis, ja maiddái speadjárat ballájedje. Eanan doarggistii, ja Ipmil suorggahii sin.

16Saula várdájeaddjit Benjamina Gibeas oidne vašálaččaid siidda bieđganeamen ja olbmuid viehkamin ovddas maŋás. 17Dalle Saul gohčui geahčadit olbmáidis vai beassá oaidnit gii váilu. Dalle gávnnahuvvui ahte Jonatan ja su vearjoguoddi eaba lean das. 18

14,18
4,3eč
Saul dajai Ahiai: “Buvtte efoda!” Ahia oainnat guttii dan áigge efoda Israela ovddas. 19Muhto go Saul lei sárdnumin báhpain, de šlápma filistalaččaid siiddas stuorui ahte stuorui, ja Saul dajai báhppii: “Divtte orrut!” 20
14,20
Duop 7,22
Saul vulggii buot olbmáidisguin šláma guvlui. Doppe filistalaččat časke mihkiiguin guhtet guimmiideaset, ja lei dievas moivi. 21Maiddái hebrealaččat geat dološ áiggiid rájes ledje bálvalan filistalaččaid ja ledje boahtán soahtat sin beali, serve dál israellaččaiguin geat ledje Sauliin ja Jonataniin. 22Ja go israellaččat geat ledje čiehkádan Efraima várreeatnamii gulle ahte filistalaččat ledje báhtareamen, de siige doarridišgohte sin ja soahttájedje singuin. 23Nu Hearrá attii Israelii vuoittu dan beaivvi.

Soahti viidánii don beallái Bet-Avena, 24ja israellaččat áŧestuvvojedje sakka. Dalle Saul vuortnuhii olbmáidis: “Garuhuvvon lehkos dat gii borrá maidege ovdal eahkeda, ovdal go mun lean mávssahan vašálaččaidasan.” Dan dihte ii oktage muosáhan borramuša. 25De olbmát bohte vuovdái gos lei honnet. 26Go sii bohte mieđašeanebesiid lusa, de ii oktage arvan borrat maidege, vaikko honnet goaikkui juohke sajis, danin go sii balle Saula garuhusas. 27Muhto Jonatan ii lean gullan ahte su áhčči lei vuortnuhan olbmáid. Son geigii soappi ja buonjui soabbegeaži honnegis ja borai, ja su čalmmit šadde čielggasin. 28Dalle muhtun soahteolbmá dajai: “Du áhčči vuortnuhii min sakka ja garuhii juohkehačča gii borrá maidege odne. Danin buohkat leat vuoimmehuvvan.” 29Jonatan vástidii: “Mu áhčči lea buktán lihkuhisvuođa eatnamii. Gehččet mo mu čalmmit šadde čielggasin, go mun muosáhin uhccánaš honnega. 30Man sakka stuoribun filistalaččaid heavvu livččiige šaddan, jos olbmot odne livčče ožžon borrat biepmu maid mii fidniimet sálašin vašálaččain!”

31Dan beaivvi israellaččat ádje filistalaččaid Mikmasis gitta Ajalona rádjái. Dalle olbmát ledje áibbas vuoimmehuvvan. 32Sii ripme sállašii ja válde sávzzaid, vuovssáid ja gálbbiid ja njuvve daid báljes eatnamis ja borre bierggu mas ain lei varra. 33

14,33
3 Mos 3,17
7,26č
Muhtumat muitaledje Saulii: “Olbmát suddudit Hearrá vuostá; sii borret bierggu mas lea varra.” Saul dajai: “Dii lehpet leamaš oskkáldasmeahttumat. Fierahehket dal deike mu lusa stuorra geađggi! 34Mannet dasto álbmoga gaskii ja gohččot juohkehačča buktit mu lusa iežas vuovssá ja lábbá. Njuvvet ja borret daid dás, amadet suddudit Hearrá vuostá nu ahte borrabehtet bierggu mas lea varra.” Dan ija juohkehaš buvttii iežas vuovssá maid lei váldán, ja njuovai dan das. 35
14,35
7,17
De Saul huksii áltára Hearrái; dat lei vuosttaš áltár maid son huksii.

36Saul dajai: “Fallehehkot filistalaččaid otná ija ja stajidehkot sin dassá go čuvggoda. Allot divtte ovttage sis beassat báhtui.” Álbmot vástidii: “Daga maid anát buorrin.” Muhto báhppa dajai: “Loaiddastehkot vuos Ipmila ovdii.” 37Ja Saul jearai Ipmilis: “Vuolggángo mun doarridit filistalaččaid? Attátgo don sin Israela gihtii?” Muhto Ipmil ii vástidan sutnje dan beaivvi. 38Dalle Saul gohčui álbmoga oaivámuččaid čoagganit ja dajai sidjiide: “Guorahallet dárkilit makkár suddu odne lea dahkkojuvvon. 39Nu duohta go Hearrá, Israela beasti, eallá: Sivalaš ráŋggáštuvvo jápmimiin, vaikko dat livččii mu bárdni Jonatan.” Muhto ii oktage jietnadan maidege. 40De Saul celkkii israellaččaide: “Čužžot dii nuppe bealde, ja mun ja mu bárdni Jonatan čužžo nuppe bealde.” Sii dadje: “Daga maid anát buorrin.” 41Saul celkkii Hearrái, Israela Ipmilii: “Divtte duohtavuođa boahtit albma!” Vuorbi deaivvai Jonatanii ja Saulii, ja álbmot beasai áššeheapmin. 42Saul dajai: “Vuorbádehket mu ja mu bártni Jonatana gaskkas!” Ja vuorbi deaivvai Jonatanii. 43Saul dajai Jonatanii: “Muital maid leat dahkan!” Jonatan vástidii: “Mun válden uhccánaš honnega soabbegeahčái ja muosáhin dan. Mun lean gearggus jápmit.” 44Saul dajai: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos don it dán dihte jáme, Jonatan!” 45

14,45
2 Sam 4,11
Muhto álbmot dajai Saulii: “Galggašiigo Jonatan jápmit, vaikko son lea vuoitán dán stuorra vuoittu Israelii? Ii eisege! Nu duohta go Hearrá eallá, de ii oktage vuoktačalbmi su oaivvis oaččo gahččat eatnamii. Ipmila vehkiin son lea dahkan dan maid odne lea dahkan.” Nu álbmot lonistii Jonatana, iige son dárbbašan jápmit. 46Saul heittii doarrideames filistalaččaid, ja filistalaččat besse máhccat iežaset eatnamii.

Soahti ránnjáálbmogiiguin

4714,47 Soba aramealaš riika, Damaskusa davábealde. Vrd. 2 Sam 10,6.8.Go Saul lei šaddan Israela gonagassan, de son soađai vašálaččaidisguin juohke guovllus. Son soađai Moabiin, Ammoniin ja Edomiin, Soba gonagasain ja filistalaččaiguin. Ja gosa son ain jorggihii, de son vuittii. 48Saul dagai veagalaš dagu go son časkkii amaleklaččaid ja gájui Israela dan stajideddjiid gieđas.

49

14,49
31,2
Saula bártnit ledje Jonatan, Jišvi ja Malkišua. Sus ledje maid guokte nieidda, boarráset lei Merab ja nuorat Mikal. 50Saula áhkká lei Ahinoam, Ahimaasa nieida. Saula soahteveagaoaivámuš lei Abner gii lei Nera, Saula čeazi, bárdni. 51
14,51
9,1
Kiš, Saula áhčči, ja Ner, Abnera áhčči, leigga Abiela bártnit. 52Garra soahti filistalaččaiguin bisttii nu guhká go Saul elii, ja danin son válddii bálvalussii juohke jálus ja gievrras olbmá gean deaivvai oaidnit.