Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
11

Saul vuoitá ammonlaččaid

11111,1 Mánu geažes Jorgalus čuovvu ▶ Qumrana giehtačállosa ja ▶ Septuaginta.Mánu geažes ammonlaš Nahaš fallehii Jabeša Gileadis ja birastahtii gávpoga. Jabeša olbmot dadje sutnje: “Daga minguin lihtu, de mii bálvalit du.” 2Ammonlaš Nahaš vástidii sidjiide: “Mun dagan dinguin lihtu dainna eavttuin ahte beasan čugget dis buohkain olgeš čalmmi, ja nu hiddjidit oppa Israela.” 3Jabeša vuorrasat dadje sutnje: “Atte midjiide čieža beaivvi, vai mii sáhttit bidjat sáni miehtá Israela. Jos ii oktage boađe veahkehit min, de mii vuollánit dutnje.” 4Go áirasat bohte Saula Gibeai ja muitaledje mii lei dáhpáhuvvan, de buohkat čirrojedje. 5Saul lei aiddo dalle boahtimin bealddus vuovssáidisguin. Son jearai: “Mii álbmogis heahtin, manne buohkat čirrot?” Sii muitaledje sutnje maid Jabeša olbmot ledje dadjan. 6

11,6
Duop 3,10+
Go Saul gulai dan, de Ipmila vuoigŋa bođii su badjelii, ja su moarri cahkiidii. 7Son čuohpadii vuoksápára bihttán, bijai áirasiid doalvut bihtáid miehtá Israela ja cealkkihii: “Ná dahkkojuvvo dan vuovssáide gii ii vuolgge soahtat ovttas Sauliin ja Samueliin.” Dalle álbmot dohppehalai Hearrá ballui, ja sii vulge oktan olmmájin. 8Go Saul geahčadii sin Besekis, de israellaččat ledje golbmačuođiduháha ja Juda olbmát golbmalogiduháha. 9Son dajai áirasiidda: “Celket Jabeša olbmuide Gileadis: Ihttin go beaivváš goardá báhkkasepmosit, de dii gáddjojuvvobehtet.” Go áirasat máhcce Jabešii ja muitaledje dan, de olbmot illosedje. 10Muhto ammonlaččaide Jabeša olbmot dadje: “Ihttin mii vuollánit didjiide. Dalle dii beassabehtet dahkat midjiide maid dáhttubehtet.”

11Maŋit beaivvi Saul jugii álbmoga golmma soahtejovkui, ja iđitgohcinvuorus sii bahkkejedje ammonlaččaid soahtesiidii. Go beaivi lei báhkkaseamos, de ammonlaččat ledje časkojuvvon. Dat geat báhce heggii, biđgejuvvojedje oalát, ja sii hádjánedje gii ain gosage.

12

11,12
10,27
Dalle álbmot dajai Samuelii: “Geat ledje dat geat eai dáhtton Saula min gonagassan? Buktet sin deike, de mii goddit sin.” 13
11,13
14,45
2 Sam 19,22č
Muhto Saul dajai: “Odne ii goddojuvvo oktage, danne go odne Hearrá lea gádjon Israela.” 14Ja Samuel dajai álbmogii: “Vulgot Gilgalii ođasmahttit gonagasvuođa.” 15De oppa álbmot vulggii Gilgalii, ja doppe sii dahke Saula gonagassan Hearrá muođuid ovddas. Sii oaffarušše doppe maiddái searvevuođaoaffariid Hearrái, ja Saul ja buot israellaččat dolle stuorra ávvudeami.

12

Samuela earrosáhka

121

12,1
8,722
Samuel sártnui oppa álbmogii: “Mun lean dahkan buot maid dii dáhtuidet mu dahkat, ja lean bidjan gonagasa ráđđet din. 2Dás maŋás gonagas jođiha din. Mun ieš lean boaris ja čurggodan, ja mu bártnit leaba din gaskkas. Nuorravuođa rájes gitta dán beaivvi rádjái mun lean jođihan din 3
12,3
4 Mos 16,15
ja čuoččun dál dás. Buktet váidalusaideattet mu vuostá Hearrá muođuid ovddas ja dan ovddas gean son lea vuoidan. Gean vuovssá mun lean váldán? Gean ásena mun lean váldán? Gean mun lean vuolidan dahje soardán? Geas mun lean váldán duolgguid dahje pántta? Muitalehket, de mun buhtten daid didjiide!” 4Sii vástidedje: “It don leat vuolidan itge soardán min. It don leat váldán geasge maidege.”

5

12,5
Duop 11,10+
Dalle Samuel dajai: “Odne Hearrá lea duođašteaddji ovttas dainna gean son lea vuoidan ahte dii ehpet leat gávnnahan mu sivalažžan masage.” Álbmot vástidii: “Son lea duođašteaddji.” 6Samuel dajai vel: “Hearrá lea duođašteaddji, son gii attii didjiide Mosesa ja Arona ja buvttii din áhčiid Egyptas. 7Loaiddastehket dál ovdan, de mun Hearrá muođuid ovddas cuoiggun didjiide Hearrá oskkáldas daguid maid son lea dahkan didjiide ja din áhčiide. 8
12,8
1 Mos 46,6
2 Mos 3,10
4,14eč
Jos 24,5
Go Jakob lei boahtán Egyptii, de din áhčit čurvo Hearrái. Son vuolggahii Mosesa ja Arona geat buvttiiga din áhčiid Egyptas, ja divttii sin ássat deike. 9
12,9
Duop 2,14+
Muhto sii vajáldahtte Hearrá, Ipmileaset, ja dalle son attii sin Sisera, Hasora soahteveagaoaivámučča gihtii, filistalaččaid gihtii ja Moaba gonagasa gihtii, ja sii buohkat sohte Israeliin. 10
12,10
Duop 10,1015
12,10 Baal-ipmiliid ja Astarte-ipmiliid Baal, ▶ Astarte.De din áhčit čurvo Hearrái ja dadje: Mii leat suddudan, mii leat hilgon Hearrá ja bálvalan Baal-ipmiliid ja Astarte-ipmiliid. Beastte min min vašálaččain, de mii bálvalit du. 11
12,11
Duop 6,11eč32
11,1eč
1 Sam 7,8eč
12,11 Bedan Septuagintas lea “Barak” (Duop 4,6). Samuel Muhtun boares jorgalusain lea “Samson” (Duop 13–16).Dalle Hearrá vuolggahii Jerubbaala ja Bedana ja Jefta ja Samuela ja besttii din din vašálaččain, ja nu dii beasaidet ássat oadjebassan. 12
12,12
8,19
Muhto go dii oinniidet ahte Ammona gonagas Nahaš lei falleheamen din, de dii bođiidet mu lusa ja dáhtuidet gonagasa ráđđet iežadet. Ja dattetge Hearrá, din Ipmil, lea din gonagas. 13Dás lea dál gonagas gean dii dáhtuidet, ja Hearrá lea bidjan su ráđđet din. 14Jos dii álo ballabehtet Hearrás, bálvalehpet su ja gullabehtet su jiena ehpetge nággáruša su sáni vuostá, de Hearrá lea dinguin ja din gonagasain. 15
12,15
5 Mos 1,26
Duop 2,15
Muhto jos dii ehpet gula su jiena, muhto nággáruššabehtet su gohččumiid vuostá, de Hearrá giehta deaivá didjiide ja din gonagassii.

16Dál dii beassabehtet geahččat iežadet čalmmiiguin stuorra oavddu maid Hearrá dahká. 17Mun čuorvvun Hearrá, ja vaikko lea nisorádjanáigi, de son vuolggaha bajána ja arvvi. Dihtet dalle ja ipmirdehket ahte dii suddudeiddet sakka Hearrá vuostá, go ánuidet alcceseattet gonagasa.”

18Samuel čuorvvui Hearrá, ja Hearrá vuolggahii bajána ja arvvi dan beaivvi, nu ahte buohkat balle stuorrát Hearrás ja Samuelis. 19Sii dadje: “Rohkadala min ovddas Hearrá, Ipmilat, vai mii, du bálvaleaddjit, eat jámáše, vaikko mii lasiheimmet suttuidasamet dange bahá ahte ánuimet alcceseamet gonagasa.” 20Dalle Samuel oadjudii álbmoga: “Allet bala! Dii gal dagaidet dan bahá, muhto allet dan dihte gáidda Hearrás, muhto bálvalehket su oppa váimmus. 21

12,21
5 Mos 4,28+
Allet gáidda sus alletge bálval guoros eahpeipmiliid mat eai sáhte veahkehit eaige gádjut, danin go dat leat aivve guorusvuohta. 22Iežas stuorra nama dihte Hearrá ii hilggo iežas álbmoga; sonhan lea atnán buorrin dahkat din iežas álbmogin. 23Ja mun ieš suddudivččen sakka Hearrá vuostá, jos heaittášin rohkadallamis din ovddas. Mun oahpahan didjiide dan mii lea buorre ja riekta. 24Ballet fal Hearrás ja bálvalehket su oskkáldasat ja oppa váimmus! Muitet daid stuorra daguid maid son lea dahkan didjiide! 25Muhto jos dii ain dahkabehtet dan mii lea bahá, de dii duššabehtet oktan gonagasaineattet.”

13

Soahti filistalaččaiguin

13113,1 golbmalogijahkásaš Lohku váilu ▶ masorehtalaš teavsttas, muhto lea muhtun greikkagiel giehtačállosiin. guokte jagi Apd 13,21 mielde son ráđđii njealljelogi jagi.Saul lei golbmalogijahkásaš go šattai gonagassan, ja son ráđđii Israela guokte jagi. 213,2 Mikmas gávpot Betela nuorttalulábealde.Saul válljii israellaččain golbmaduhát olbmá ja doalai dain guokteduháha iežas luhtte Mikmasis ja Betela várreeatnamis. Duhát olbmá ledje Jonatana luhtte Benjamina Gibeas. Earrásiid soahteveagas Saul vuolggahii ruoktot.

313,3 hebrealaččat. Jonatan gottii Gebas filistalaččaid fálddi, ja filistalaččat gulle dan. Saul bosadahtii dorvve miehtá eatnama ja cealkkihii: “Gulloset hebrealaččat dán!” 4Nu oppa Israel gulai ahte Saul lei goddán filistalaččaid fálddi, ja ahte filistalaččat ledje vašáskan Israelii. Álbmot gohčohalai Saula lusa Gilgalii, 513,5 golmmatduháhat Jorgalus čuovvu ▶ Septuaginta. ▶ Masorehtalaš teavsttas lea “golbmalogiduháhat”. Bet-Aven Betel. >Jos 7,2.ja filistalaččat čoagganedje soahtat Israeliin. Sis ledje golmmatduháhat soahtevovnnat ja guhttaduhát vovdnaolbmá, ja vázzi veahka dego áhpegátti sáttočalmmit. Sii bohte ja luoitaledje Mikmasa gurrii, Bet-Avena nuortalii. 6Go israellaččat fuobmájedje ahte sii leat heađis, de sii čiehkádalle hoaluide, biejuide, bákteskoaruide, gealláriidda ja arvegáivvuide, 7ja muhtumatgis manne Jordana rastá Gada ja Gileada eatnamii.

Saul lei ain Gilgalis, ja buohkat geat ledje suinna, doarggistedje balus. 8Son vurddii čieža beaivvi, dan áiggi maid Samuel lei mearridan. Muhto Samuel ii boahtánge Gilgalii, ja álbmot guođđigođii Saula ja bieđganišgođii. 9Dalle Saul gohčui buktit boaldinoaffara ja searvevuođaoaffariid, ja son oaffarušai boaldinoaffara. 10Aiddo go son lei geargan oaffaruššamis, de Samuel bođii. Saul manai su ovddal dearvvahit su. 11Samuel dajai: “Maid don leat dahkan?” Saul vástidii: “Mun oidnen ahte álbmot guođđigođii mu ja bieđganišgođii, itge don lean boahtán mearreáigái. Filistalaččat ledje juo čoagganan Mikmasii, 12ja mun jurddašin: Dál filistalaččat njidjet fallehit mu Gilgalis, inge mun leat vel háhppehan soažžudit Hearrá. Dalle mun roahkadin oaffaruššat boaldinoaffara.” 13Samuel dajai Saulii: “Don leat meannudan jierpmeheamit. Jos don livččet jeagadan Hearrá, du Ipmila, gohččuma, de Hearrá livččii nannen du gonagasvuođa Israelis agálaš áigái. 14

13,14
Apd 13,21č
Muhto dál du gonagasvuohta ii biso. Hearrá lea ohcan olbmá gii lea su miela mielde ja mearridan su iežas álbmoga oaivámužžan, danin go don it jeagadan Hearrá gohččuma.”

15

13,15
14,2
De Samuel vulggii Gilgalis. Dat geat ledje báhcán álbmogis, vulge Sauliin ja manne Gilgalis Benjamina Gibeai. Saul geahčadii olbmáid geat ledje su luhtte, ja dat ledje sullii guhttačuođi. 16Saul ja su bárdni Jonatan ja dat olbmát geat ledje sudno luhtte, ledje dál Benjamina Gebas, ja filistalaččat ledje luoitalan Mikmasii. 1713,17 Ofra gávpot Betela nuorttadavábealde. Gč. Jos 18,23.Filistalaččaid siiddas vulge golbma speadjárjoavkku: Okta manai Ofra guvlui Šuala eatnamii, 1813,18 Seboimleahki hebreagiela mielde “Hyenaid leahki”.nubbi Bet-Horona guvlui ja goalmmátgis dan eatnamii mii badjána Seboimleagis meahci guvlui.

19

13,19
Duop 5,8
13,19 rávdi metállabargu.Daid áiggiid oppa Israela eatnamis ii lean oktage rávdi, danin go filistalaččat dáhtto hehttet hebrealaččaid dahkamis mihkiid ja sáittiid. 20Dan dihte israellaččat fertejedje mannat filistalaččaid lusa dáguhit ploganiibbi dahje guohki, ákšu dahje biikasoappi. 2113,21 guokte šekelgoalmmádasa sullii 7,6 grámma. šekelgoalmmádas sullii 3,8 grámma.Haddi lei guokte šekelgoalmmádasa ploganiibbis ja guohkis ja šekelgoalmmádas ákšus ja biikasoappis. 22Go soahti de buollái, de ii lean ovttage Saula ja Jonatana olbmás miehkki iige sáiti. Dušše Saulis ja Jonatanis ledje vearjjut.

23Filistalaččaid ovdajoavku lei boahtán Mikmasa várregaskka rádjái.