Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
4

Salomo virgeolbmot

41Gonagas Salomo ráđđii dál oppa Israela. 2Dát ledje su alimus virgeolbmot: Asarja, Sadoka bárdni, lei báhppan, 3Elihoref ja Ahia, Šiša bártnit, leigga gonagasa čállin, Jošafat, Ahiluda bárdni, lei riikkačállin, 4

4,4
2,35
Benaja, Jojada bárdni, lei soahteveagaoaivámužžan, Sadok ja Ebjatar leigga báhppan, 5Asarja, Natana bárdni, lei fálddiid hoavdan, Sabud, báhppa Natana bárdni, lei gonagasa ráđđeaddin, 6
4,6
5,13č
Ahišar lei gonagasa dállodoallin, ja Adoniram, Abda bárdni, lei bággobargguid goziheaddjin.

7Salomos ledje oppa Israelis guoktenuppelohkái fálddi geat galge fuolahit eallámuša gonagassii ja su hovvii, iešguhtege ovtta mánus jagis. 8Sii ledje čuovvovaččat: Ben-Hur hálddašii Efraima várreeatnama; 94,9 Makas, Bet-Hanan gávpogat Juda oarjeoasis.Ben-Deker Makasa, Šaalbima, Bet Šemeša, Elona ja Bet Hanana; 104,10 Arubbota … Hefera guovllu guovlu Sikema davvioarjjabealde, Sarona jalgadasa guvlui.Ben-Hesed hálddašii fáldin Arubbota Soko ja oppa Hefera guovllu; 114,11 Dora badjeeatnama Gaskamearrarittus, Karmelvári lulábealde. Gč. Jos 11,2.Dora badjeeatnama fáldin lei Ben-Abinadab gean áhkká lei Salomo nieida Tafat; 12Baana, Ahiluda bárdni, hálddašii Taanaka ja Megiddo guovllu gitta Jokmeama don beallái ja vel dan guovllu mii lei Jisreela vuolábealde Bet Šeanis Saretana guvlui ja gitta Abel Mehola rádjái; 13Ramota Gileadis hálddašii Ben-Geber geasa gulle Manasse bártni Jaira siiddat Gileadis, ja vel Argoba guovllu Bašanis, guhttalogi gávpoga main ledje muvrrat ja bronsabummat; 14Ahinadab, Iddo bárdni, hálddašii Mahanajima; 15Naftali čeardda guovllu hálddašii Ahimaas gean áhkká lei Salomo nieida Basemat; 16Baana, Hušai bárdni, hálddašii Ašera ja Alota; 17Isaskara čeardda guovlluid hálddašii Jošafat, Paruaha bárdni; 18Benjamina čeardda guovlluid hálddašii Šimi, Ela bárdni; 19

4,19
1 Mos 4,21eč
Gileada hálddašii Geber, Uri bárdni, gean eatnamiid ovdal leigga hálddašan amorlaččaid gonagas Sihon ja Bašana gonagas Og. De lei vel okta fáldi Juda guovllus.

Salomo fápmu ja viisodat

20

4,20
1 Mos 13,16
1 Gon 3,8
Juda ja Israela olbmot ledje ollu, nu ollu go sáttočalmmit mearragáttis. Sii borre ja juhke ja ledje ilus. 21
4,21
2 Muit 9,26
Sál 72,8
Salomo ráđđii buot riikkaid Eufrata rájes gitta filistalaččaid eatnama ja Egypta ráji rádjái. Dat mákse vearu ja bálvaledje Salomo nu guhká go son elii.

224,22 golbmalogi kormihtu sullii 10920 lihttera. guhttalogi kormihtu sullii 21840 lihttera.Salomo hoava biepmut juohke beaivái ledje golbmalogi kormihtu sevlejuvvon jáffut ja guhttalogi kormihtu roavva jáffut, 23logi buoiduduvvon vuovssá ja guoktelogi vuovssá mat ledje ealihuvvon guohtunbáikkis, ja vel čuođi sávzza. Dasa lassin ledje vel sarvagat, gasellat, vuovderuoiggut ja buoiduduvvon lottit. 24

4,24
1 Mos 15,18
4,24 Tifsah gávpot Eufratgáttis.Salomo ráđđii buot eatnamiid Eufratis oarjjás, Tifsaha rájes gitta Gaza rádjái ja buot daid gonagasaid, ja sus lei ráfi buot ránnjáriikkaiguin juohke bealde. 25
4,25
3 Mos 26,5
Mi 4,4
Sak 3,10
Judas ja Israelis Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái juohkehaš oaččui čohkkát oadjebassan iežas viidnemuora ja fiikonmuora vuolde nu guhká go Salomo elii. 26
4,26
2 Muit 9,25
Salomos ledje njealljeduhát vovdnaheastta ja daidda stálljasajit ja vel guoktenuppelohkáiduhát eará heastta.

27Iešguhtege dan guoktenuppelohkái fálddis fuolahii eallámuša ovtta mánu gonagas Salomoi ja daidda geat borre su beavddis, ja sii gehčče bearrái ahte ii váilon mihkkege. 28Sii skáhppojedje vurrolagaid heasttaide bivggi ja oalggaid ja bukte daid dohko gos gonagas ain lei.

29Ipmil attii Salomoi viisodaga, earenoamáš áddejumi ja dieđu nu valjit go mearragátti sáddot. 30Salomo viisodat lei stuorit go oppa Nuortaeatnama ja buot Egypta viisodat. 31

4,31
1 Muit 2,6
Son lei viisámus buot olbmuin, viisát go esrahlaš Etan ja viisát go Heman, Kalkol ja Darda, Mahola bártnit. Su beaggin viidánii buot birasálbmogiidda. 32
4,32
Sát 1,1
Salomo sánuhii golbmaduhát sátnevádjasa, ja su lávlagat ledje duhátvihtta. 334,33 isopa isop.Son sártnui šattuin, Libanona sedermuora rájes isopa rádjái mii šaddá muvrras. Son sártnui elliin ja lottiin, njoammuin ja guliin. 34
4,34
10,1eč
Matt 12,42
Olbmot buot álbmogiin bohte guldalit Salomo viisodaga, ja buot eatnama gonagasat adde sutnje skeaŋkkaid go ledje guldalan su viisodaga.

5

Salomo ráhkkana hukset tempela

51

5,1
2 Sam 5,11
Tyrosa gonagas Hiram lei álo leamaš Davida ustit. Go son gulai ahte Salomo lei vuidojuvvon gonagassan áhčis maŋŋil, de son vuolggahii áirasiid Salomo lusa. 2
5,2
2 Muit 2,3eč
Salomo maiddái vuolggahii áirasiid Hirama lusa cealkit: 3“Don dieđát ahte mu áhčči David ii sáhttán hukset viesu Hearrá, iežas Ipmila, nammii daid sođiid geažil maid son soađai juohke bealde, dassážii go Hearrá bijai vašálaččaid su julggiid vuollái. 4Muhto dál Hearrá, mu Ipmil, lea addán munnje ráfi juohke bealde, ii oktage fallet mu iige mihkkege roasuid áitte. 5
5,5
2 Sam 7,13
1 Muit 22,10
Dan dihte mun huksegoađán dál viesu Hearrá, mu Ipmila, nammii, nugo Hearrá celkkii áhččásan Davidii: ‘Du bárdni gean mun bijan truvdnui du maŋŋil, hukse viesu mu nammii.’ 65,6 sidonlaččat foinikialaččaid dábálaš namahus. Gč. 16,31. ▶ foinikialaččat.Gohčo dál iežat olbmáid njeaidit munnje sederiid Libanonis. Mu olbmát barget ovttas du olbmáiguin, ja mun mávssán dutnje dan maid don siđat sidjiide bálkán. Donhan dieđát ahte min olbmuin ii oktage leat nu čeahppi njeaidit muoraid go sidonlaččat.”

7

5,7
2 Muit 2,12
Hiram illosii sakka go gulai Salomo sániid. Son dajai: “Dán beaivvi mun máinnun Hearrá gii lea addán Davidii viissis bártni ráđđet dán stuorra álbmoga.” 8Hiram bijai Salomoi dán vástádusa: “Mun lean ožžon sáni maid don cealkkihit munnje. Mun attán dutnje nu ollu sedermuora ja sypressamuora go dáhtut. 9Mu olbmát buktet daid Libanonis mearragáddái. Mun gohčun bidjat daid doppe lahttan ja buktit gosa don siđat. Doppe muorat luvvejuvvojit, ja don vieččahat daid. Atte de dongis munnje daid biebmošlájaid maid mun siđan iežan vissui borramuššan.” 10Nu Hiram divttii Salomo oažžut sedermuora ja sypressamuora nu ollu go dáhtui, 115,11 guoktelogiduhát kormihtu sullii 7,28 miljovnna lihttera. guoktelogi kormihtu sullii 7280 lihttera.ja Salomogis attii juohke jagi Hirama vissui borramuššan guoktelogiduhát kormihtu nisuid ja guoktelogi kormihtu fiinna oliivaoljju.

12Hearrá attii Salomoi viisodaga, nugo son lei lohpidan sutnje. Hirama ja Salomo gaskkas lei ráfi, ja soai dagaiga lihtu gaskaneaskka.

13Gonagas Salomo ásahii bargogeatnegasvuođa oppa Israelii. Libanonii vuolggahuvvojedje golbmalogiduhát bargogeatnegasa, 14dain logiduhát ain iežas vurrui ovtta mánnui. Sii barge Libanonis ovtta mánu ja orro de ruovttus guokte mánu. Adoniram lei bargogeatnegasaid bearráigeahččin. 15

5,15
2 Muit 2,218
Salomos ledje váriin čiežalogiduhát guorbmegeassi ja gávccilogiduhát geađgečuolli 16ja sis golbmaduhátgolbmačuođi hoavdda geaid fálddit gozihedje. 17Gonagas gohčui sin válljet stuorra geđggiid, vai tempela vuođđudus sáhtášii biddjojuvvot čullojuvvon geđggiin. 185,18 Gebal >Jos 13,5.Salomo ja Hirama huksejeaddjit ja Gebala olbmát gárvvistedje muoraid ja geđggiid anolažžan tempelhuksemii.

6

Salomo hukse tempela

61

6,1
2 Muit 3,1eč
Njealját ráđđenjagis nuppi mánus, sivmánus, Salomo huksegođii Hearrá tempela. Dalle lei njeallječuođigávccilogát jahki das go israellaččat vulge Egyptas. 26,2 állan lea sullii 50 sentte.Tempel maid gonagas Salomo huksii Hearrái, lei guhttalogi állana guhku, guoktelogi állana govddu ja golbmalogi állana alu. 3Tempelhálla ovdalatnja lei tempela láhkái guoktelogi állana govddu, ja dat olgonii logi állana tempela ovddabeallái. 4Salomo duddjui tempelii čeargalasihkkoniid main ledje gárpmat. 5Tempela olgoseaidnái son huksii gilgahuksehusa man veagas birra tempela ledje gámmárat tempelhálla ja goara buohta. 6Gilgahuksehusa vuolimus geardi lei vihtta, gaskkamus guhtta ja bajimus čieža állana govddu. Tempela olgoseaidnái ledje oainnat ráhkaduvvon liigebihtát, nu ahte seinniide ii dárbbašan dahkat giddenráiggiid. 7
6,7
5 Mos 27,6
Go tempel huksejuvvui, de adnojuvvojedje geađggit mat ledje čullojuvvon gárvvisin. Dan dihte tempela huksensajis ii gullon veahčira, meaisila iige eará ruovdebargoneavvu jietna. 8Gilgahuksehusa gaskkamus gearddi uksa lei tempela lulábealde. Gaskkamus geardái beasai bonjistráhpáid, nu maiddái das goalmmát geardái.

9

6,9
7,37
Nu Salomo huksii tempela gárvvisin ja skoađastii dan sederfielluiguin. 10Gilgahuksehus maid son lei huksen tempela birra, lei vihtta állana alu, ja dat lei giddejuvvon tempela seaidnái sederbielkkáiguin.

11Salomoi bođii dát Hearrá sátni: 12

6,12
2 Sam 7,13eč
“Don leat dál huksemin mu tempela. Jos don doahttalat mu mearrádusaid ja dagat maid mun lean gohččon, ja jos don doalat buot mu báhkkomiid ja vádjolat daid mielde, de mun ollašuhtán dan maid lohpidin áhččásat Davidii. 13
6,13
2 Mos 29,45
3 Mos 26,11
Mun ásan israellaččaid gaskkas, mun in goassege hilggo iežan álbmoga Israela.”

14Nu Salomo huksii tempela gárvvisin. 15Son skoađastii viesu seinniid siskkobeale sederfielluiguin láhtti rájes gitta dáhkkedoaresmuoraid rádjái, ja láhtti son skoađastii sypressafielluiguin. 16Guovttelogi állana geahčái maŋŋeseainnis son huksii sedermuoras seainni mii olii láhttis rohpái. Seainni duohkái bođii goarra, basimus boaššu, 17ja tempelhálla mii lei dan ovddas, lei njealljelogi állana guhku. 18Siskkil seainnit ledje skoađastuvvon sedermuorain masa ledje čuhppojuvvon šaddosat ja lieđit. Dat lei buot sedermuorra, geađgi ii oidnon gostege. 19Siskkimussii tempelii Salomo huksii goara Hearrá lihtuárkka várás. 20Goarra lei guoktelogi állana guhku, guoktelogi állana govddu ja guoktelogi állana alu. Salomo skoađastii dan čielga golliin, ja áltára son skoađastii sedermuorain. 21Salomo skoađastii oppa tempela siskkil, ja go son lei gollehan goara, de son sirrii dan golleviđjjiiguin. 22Son gollehii siskkil oppa tempela, dassážii go visot lei gollehuvvon, ja son gollehii maiddái áltára mii lei goara ovddas.

23

6,23
2 Mos 25,18–22
37,7–9
Gorrii son duddjui oliivamuoras guokte keruba. Daid allodat lei logi állana. 24Keruba nubbi soadjá lei vihtta állana guhku ja nu lei nubbige, logi állana soadjágeažis soadjágeahčái. 25Nubbi kerubage allodat lei logi állana; oktat mihttu ja oktat hápmi lei goappašagain. 26Nubbi keruba lei logi állana alu, ja nu lei nubbige. 27Salomo bijai kerubaid tempela siskkit latnjii. Daid soaját ledje leabbut; nuppi keruba soadjá guoskkai nuppi seaidnái, ja nuppi keruba soadjágis nuppi seaidnái, ja lanja gasku daid soaját guske soadjá soadjái. 28Son gollehii kerubaid.

29Buot viesu seinniide sihke siskkit ja olggut lanjas Salomo čuohpahii kerubaid, pálmmaid ja liđiid. 30Goappáge lanja láhtti son skoađastii golliin. 31Goara uksaráigái son duddjohii oliivamuoras duppaluvssa man beallát hábmejedje viđačiegaga. 32Oliivamuorrauvssa goabbáge beallái son čuohpahii kerubaid, pálbmagovvosiid ja liđiid ja skoađastii daid golliin; kerubat ja pálbmagovvosat skoađastuvvojedje dearpamiin. 33Seammá láhkái son duddjohii tempelhálla njealječiegat uksaráigái oliivamuoras bealláid 34ja sypressamuoras duppaluvssa. Dan goappáge bealis ledje guokte uksalahki maid sáhtii rahpat. 35Son čiŋahii daid čuhppojuvvon kerubaiguin, pálmmaiguin ja liđiiguin, ja govvosat skoađastuvvojedje golliin.

36Son huksii siskkit ovdašilju birra muvrra mas ledje čullojuvvon geađggit golmma gearddis ja daid alde sederbielkágeardi.

37Hearrá viesu vuođđudus biddjojuvvui Salomo njealját ráđđenjagi sivmánus, 38ja oktanuppelogát jagi gávccát mánus, bulmánus, tempel lei gárvvis juohke dáfus, ja das lei buot mii dasa gulai. Salomo huksii tempela čieža jagi.