Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
3

Salomo ánuha Hearrás viissisvuođa

31

3,1
6,1eč
7,1eč
9,15eč
Salomo válddii áhkkán farao nieidda; nu son šattai farao, Egypta gonagasa, vivvan. Son buvttii áhkás Davida gávpogii dassážii go gearggašii huksemis iežas viesu, Hearrá viesu ja muvrra Jerusalema birra. 23,2 oaffarbáikkit. Álbmot oaffarušai oaffarbáikkiin, danin go dalle ii vuos lean huksejuvvon viessu Hearrá nammii. 3Salomo ráhkistii Hearrá ja doalai áhčis Davida mearrádusaid. Dattetge son oaffarušai oaffarbáikkiin ja cahkkehii dohko oaffardola.

4

3,4
2 Muit 1,3–5
Gonagas manai Gibeonii oaffaruššat, danin go doppe lei deaŧalaččamus oaffarbáiki. Son oaffarušai duhát boaldinoaffara dan áltára alde.

5

3,5
2 Muit 1,7eč
Gibeonis Hearrá almmustuvai Salomoi niegus ihkku. Ipmil celkkii: “Ánut maid dáhtut, de mun attán dan dutnje.” 6Salomo vástidii: “Don ledjet hui buorre bálvaleaddjásat Davidii, mu áhččái, go son vádjolii du ovddas oskkáldasat, vanhurskásit ja vuoigatlaččat. Don bisuhit áimmuin dan stuorra buorrevuođa, ja don addet sutnje bártni gii dál čohkká su truvnnus. 7
3,7
4 Mos 27,17
1 Sam 18,16
2 Sam 5,2
Don, Hearrá, mu Ipmil, leat dahkan mu gonagassan áhččán Davida maŋŋil, vaikko mun lean nuorra ja hárjánmeahttun. 8Mun lean gasku dan álbmoga maid don leat válljen, nu stuorra álbmoga ahte dat ii leat lohkamis. 9Atte bálvaleaddjásat gulolaš váimmu, vai mun máhtášin dubmet du álbmoga ja earuhit buori bahás. Muđui mun in máhte dubmet du stuorra álbmoga.”

10Dán rohkadussii Hearrá liikui, 11ja son celkkii Salomoi: “Go juo don ánuhit dán, go it ánuhan guhkes eallima, it riggodaga itge vašálaččaidat jápmima, muhto ánuhit jierpmi vai máhtášit ráđđet riekta, 12

3,12
4,31
de mun dagan nugo don ánuhit. Mun attán dutnje nu viissis ja jierpmálaš váimmu ahte du veardásaš ii leat leamaš ovdal du iige boađe du maŋŋil. 13
3,13
Matt 6,33
Ef 3,20
Mun attán dutnje maiddái dakkára maid don it ánuhan: riggodaga ja gudni. Nu guhká go don ealát, de ii šatta du veardásaš gonagas. 14
3,14
5 Mos 4,40
Ja jos don vádjolat mu geainnuid ja doalat mu lágaid ja báhkkomiid nugo du áhčči David, de mun attán dutnje guhkes eallima.” 15Salomo morihii, ja son ipmirdii ahte dat lei leamaš niehku. Go son máhcai Jerusalemii, de son loaiddastii Hearrá lihtuárkka ovdii, oaffarušai boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid ja doalai guossemállásiid buot olbmáidasas.

Salomo dubme viisásit

16De oktii gonagasa lusa bohte guokte fuorá. Soai loaiddasteigga gonagasa ovdii, 17ja nubbi dajai: “Hearrá, gula mu! Moai duoinna nissoniin ásse seammá viesus. Duot nisson lei das go mun riegádahtten máná. 18Go ledje gollan guokte beaivvi das go mun ledjen riegádahttán, de songe riegádahtii máná. Moai leimme viesus guovttá, das ii lean oktage amas olmmoš, dušše moai guovttá. 19Muhtun ija su bárdni jámii, dainna go son lei veallán bártnis alde. 20Guovdelaš ija go mun ledjen oađđimin, de son lihkai, válddii mu bártni mu bálddas ja bijai dan iežas gurrii, ja iežas jápma bártni son bijai mu gurrii. 21Go mun iđđedis lihkken njamahit bártni, de dat leige jápmán. Muhto go mun geahčadin dan iđedisčuovggas, de dat ii leange dat bárdni gean mun ledjen riegádahttán.”

22Dalle nubbi nisson dajai: “Ii leat nu, mu bárdni eallá, du bárdni lea jápmán!” Muhto nubbi dajai: “Ii leat nu, du bárdni lea jápmán, mu bárdni eallá!” Nie soai nággiiga gonagasa ovddas. 23Gonagas dajai: “Nubbi dadjá: Mu bárdni eallá, ja du bárdni lea jápmán. Ja nubbigis dadjá: Ii leat nu, du bárdni lea jápmán, ja mu bárdni eallá.” 24De gonagas dajai: “Vižžet munnje miehki!” Sii bukte gonagassii miehki, 25ja son gohčui: “Čuhppet ealli máná guovtti sadjái, addet nuppi beali nubbái ja nuppi bealigis nubbái!” 26

3,26
Jes 49,15
Dalle buollái dan ealli bártni eatni ráhkisvuohta, ja son dajai: “Hearrán, atte máná sutnje, ale gotte dan!” Muhto nubbi dajai: “Ii munnje iige dutnje. Čuhppet!” 27Dalle gonagas celkkii: “Addet ealli máná dan nissonii gii hálai vuohččan, allet gotte dan. Son lea máná eadni.”

28Oppa Israel gulai duomu maid gonagas lei cealkán, ja buohkat gudnejahtte gonagasa. Sii ipmirdedje ahte son dubmii Israela viissisvuođain maid Ipmil lei addán.

4

Salomo virgeolbmot

41Gonagas Salomo ráđđii dál oppa Israela. 2Dát ledje su alimus virgeolbmot: Asarja, Sadoka bárdni, lei báhppan, 3Elihoref ja Ahia, Šiša bártnit, leigga gonagasa čállin, Jošafat, Ahiluda bárdni, lei riikkačállin, 4

4,4
2,35
Benaja, Jojada bárdni, lei soahteveagaoaivámužžan, Sadok ja Ebjatar leigga báhppan, 5Asarja, Natana bárdni, lei fálddiid hoavdan, Sabud, báhppa Natana bárdni, lei gonagasa ráđđeaddin, 6
4,6
5,13č
Ahišar lei gonagasa dállodoallin, ja Adoniram, Abda bárdni, lei bággobargguid goziheaddjin.

7Salomos ledje oppa Israelis guoktenuppelohkái fálddi geat galge fuolahit eallámuša gonagassii ja su hovvii, iešguhtege ovtta mánus jagis. 8Sii ledje čuovvovaččat: Ben-Hur hálddašii Efraima várreeatnama; 94,9 Makas, Bet-Hanan gávpogat Juda oarjeoasis.Ben-Deker Makasa, Šaalbima, Bet Šemeša, Elona ja Bet Hanana; 104,10 Arubbota … Hefera guovllu guovlu Sikema davvioarjjabealde, Sarona jalgadasa guvlui.Ben-Hesed hálddašii fáldin Arubbota Soko ja oppa Hefera guovllu; 114,11 Dora badjeeatnama Gaskamearrarittus, Karmelvári lulábealde. Gč. Jos 11,2.Dora badjeeatnama fáldin lei Ben-Abinadab gean áhkká lei Salomo nieida Tafat; 12Baana, Ahiluda bárdni, hálddašii Taanaka ja Megiddo guovllu gitta Jokmeama don beallái ja vel dan guovllu mii lei Jisreela vuolábealde Bet Šeanis Saretana guvlui ja gitta Abel Mehola rádjái; 13Ramota Gileadis hálddašii Ben-Geber geasa gulle Manasse bártni Jaira siiddat Gileadis, ja vel Argoba guovllu Bašanis, guhttalogi gávpoga main ledje muvrrat ja bronsabummat; 14Ahinadab, Iddo bárdni, hálddašii Mahanajima; 15Naftali čeardda guovllu hálddašii Ahimaas gean áhkká lei Salomo nieida Basemat; 16Baana, Hušai bárdni, hálddašii Ašera ja Alota; 17Isaskara čeardda guovlluid hálddašii Jošafat, Paruaha bárdni; 18Benjamina čeardda guovlluid hálddašii Šimi, Ela bárdni; 19

4,19
1 Mos 4,21eč
Gileada hálddašii Geber, Uri bárdni, gean eatnamiid ovdal leigga hálddašan amorlaččaid gonagas Sihon ja Bašana gonagas Og. De lei vel okta fáldi Juda guovllus.

Salomo fápmu ja viisodat

20

4,20
1 Mos 13,16
1 Gon 3,8
Juda ja Israela olbmot ledje ollu, nu ollu go sáttočalmmit mearragáttis. Sii borre ja juhke ja ledje ilus. 21
4,21
2 Muit 9,26
Sál 72,8
Salomo ráđđii buot riikkaid Eufrata rájes gitta filistalaččaid eatnama ja Egypta ráji rádjái. Dat mákse vearu ja bálvaledje Salomo nu guhká go son elii.

224,22 golbmalogi kormihtu sullii 10920 lihttera. guhttalogi kormihtu sullii 21840 lihttera.Salomo hoava biepmut juohke beaivái ledje golbmalogi kormihtu sevlejuvvon jáffut ja guhttalogi kormihtu roavva jáffut, 23logi buoiduduvvon vuovssá ja guoktelogi vuovssá mat ledje ealihuvvon guohtunbáikkis, ja vel čuođi sávzza. Dasa lassin ledje vel sarvagat, gasellat, vuovderuoiggut ja buoiduduvvon lottit. 24

4,24
1 Mos 15,18
4,24 Tifsah gávpot Eufratgáttis.Salomo ráđđii buot eatnamiid Eufratis oarjjás, Tifsaha rájes gitta Gaza rádjái ja buot daid gonagasaid, ja sus lei ráfi buot ránnjáriikkaiguin juohke bealde. 25
4,25
3 Mos 26,5
Mi 4,4
Sak 3,10
Judas ja Israelis Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái juohkehaš oaččui čohkkát oadjebassan iežas viidnemuora ja fiikonmuora vuolde nu guhká go Salomo elii. 26
4,26
2 Muit 9,25
Salomos ledje njealljeduhát vovdnaheastta ja daidda stálljasajit ja vel guoktenuppelohkáiduhát eará heastta.

27Iešguhtege dan guoktenuppelohkái fálddis fuolahii eallámuša ovtta mánu gonagas Salomoi ja daidda geat borre su beavddis, ja sii gehčče bearrái ahte ii váilon mihkkege. 28Sii skáhppojedje vurrolagaid heasttaide bivggi ja oalggaid ja bukte daid dohko gos gonagas ain lei.

29Ipmil attii Salomoi viisodaga, earenoamáš áddejumi ja dieđu nu valjit go mearragátti sáddot. 30Salomo viisodat lei stuorit go oppa Nuortaeatnama ja buot Egypta viisodat. 31

4,31
1 Muit 2,6
Son lei viisámus buot olbmuin, viisát go esrahlaš Etan ja viisát go Heman, Kalkol ja Darda, Mahola bártnit. Su beaggin viidánii buot birasálbmogiidda. 32
4,32
Sát 1,1
Salomo sánuhii golbmaduhát sátnevádjasa, ja su lávlagat ledje duhátvihtta. 334,33 isopa isop.Son sártnui šattuin, Libanona sedermuora rájes isopa rádjái mii šaddá muvrras. Son sártnui elliin ja lottiin, njoammuin ja guliin. 34
4,34
10,1eč
Matt 12,42
Olbmot buot álbmogiin bohte guldalit Salomo viisodaga, ja buot eatnama gonagasat adde sutnje skeaŋkkaid go ledje guldalan su viisodaga.

5

Salomo ráhkkana hukset tempela

51

5,1
2 Sam 5,11
Tyrosa gonagas Hiram lei álo leamaš Davida ustit. Go son gulai ahte Salomo lei vuidojuvvon gonagassan áhčis maŋŋil, de son vuolggahii áirasiid Salomo lusa. 2
5,2
2 Muit 2,3eč
Salomo maiddái vuolggahii áirasiid Hirama lusa cealkit: 3“Don dieđát ahte mu áhčči David ii sáhttán hukset viesu Hearrá, iežas Ipmila, nammii daid sođiid geažil maid son soađai juohke bealde, dassážii go Hearrá bijai vašálaččaid su julggiid vuollái. 4Muhto dál Hearrá, mu Ipmil, lea addán munnje ráfi juohke bealde, ii oktage fallet mu iige mihkkege roasuid áitte. 5
5,5
2 Sam 7,13
1 Muit 22,10
Dan dihte mun huksegoađán dál viesu Hearrá, mu Ipmila, nammii, nugo Hearrá celkkii áhččásan Davidii: ‘Du bárdni gean mun bijan truvdnui du maŋŋil, hukse viesu mu nammii.’ 65,6 sidonlaččat foinikialaččaid dábálaš namahus. Gč. 16,31. ▶ foinikialaččat.Gohčo dál iežat olbmáid njeaidit munnje sederiid Libanonis. Mu olbmát barget ovttas du olbmáiguin, ja mun mávssán dutnje dan maid don siđat sidjiide bálkán. Donhan dieđát ahte min olbmuin ii oktage leat nu čeahppi njeaidit muoraid go sidonlaččat.”

7

5,7
2 Muit 2,12
Hiram illosii sakka go gulai Salomo sániid. Son dajai: “Dán beaivvi mun máinnun Hearrá gii lea addán Davidii viissis bártni ráđđet dán stuorra álbmoga.” 8Hiram bijai Salomoi dán vástádusa: “Mun lean ožžon sáni maid don cealkkihit munnje. Mun attán dutnje nu ollu sedermuora ja sypressamuora go dáhtut. 9Mu olbmát buktet daid Libanonis mearragáddái. Mun gohčun bidjat daid doppe lahttan ja buktit gosa don siđat. Doppe muorat luvvejuvvojit, ja don vieččahat daid. Atte de dongis munnje daid biebmošlájaid maid mun siđan iežan vissui borramuššan.” 10Nu Hiram divttii Salomo oažžut sedermuora ja sypressamuora nu ollu go dáhtui, 115,11 guoktelogiduhát kormihtu sullii 7,28 miljovnna lihttera. guoktelogi kormihtu sullii 7280 lihttera.ja Salomogis attii juohke jagi Hirama vissui borramuššan guoktelogiduhát kormihtu nisuid ja guoktelogi kormihtu fiinna oliivaoljju.

12Hearrá attii Salomoi viisodaga, nugo son lei lohpidan sutnje. Hirama ja Salomo gaskkas lei ráfi, ja soai dagaiga lihtu gaskaneaskka.

13Gonagas Salomo ásahii bargogeatnegasvuođa oppa Israelii. Libanonii vuolggahuvvojedje golbmalogiduhát bargogeatnegasa, 14dain logiduhát ain iežas vurrui ovtta mánnui. Sii barge Libanonis ovtta mánu ja orro de ruovttus guokte mánu. Adoniram lei bargogeatnegasaid bearráigeahččin. 15

5,15
2 Muit 2,218
Salomos ledje váriin čiežalogiduhát guorbmegeassi ja gávccilogiduhát geađgečuolli 16ja sis golbmaduhátgolbmačuođi hoavdda geaid fálddit gozihedje. 17Gonagas gohčui sin válljet stuorra geđggiid, vai tempela vuođđudus sáhtášii biddjojuvvot čullojuvvon geđggiin. 185,18 Gebal >Jos 13,5.Salomo ja Hirama huksejeaddjit ja Gebala olbmát gárvvistedje muoraid ja geđggiid anolažžan tempelhuksemii.