Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
2

David jápmá

21Go Davida jápmináigi lahkanišgođii, de son neavvui bártnis Salomo ná: 2

2,2
5 Mos 31,7
Jos 23,14
1 Muit 22,13
Mun manan dál dan geainnu man buot mii eallá, šaddá mannat. Leage gievra, leage olmmái! 3
2,3
5 Mos 17,18eč
Jos 1,7
23,6
Mal 4,4
Doala dan maid Hearrá, du Ipmil, lea gohččon du doallat. Vádjol su geainnuid ja doala su báhkkomiid ja lágaid, su mearrádusaid ja gohččumiid mat leat čállojuvvon Mosesa láhkii. Dalle dutnje menestuvvá buot maid dagat ja gosa ain jorgalat, 4
2,4
2 Sam 7,12
Sál 132,11eč
ja Hearrá ollašuhttá lohpádusa maid attii munnje go son celkkii: “Jos du bártnit dárkojit geainnuset ja vádjolit oskkáldasat mu ovddas oppa váimmus ja oppa sielus, de Israela truvnnus čohkká álo du soga olmmái.” 5
2,5
2 Sam 3,27
20,10
Donhan dieđát maid Joab, Seruja bárdni, lea dahkan munnje ja maid son dagai Israela guovtti soahteveagaoaivámužžii, Abnerii, Nera bárdnái, ja Amasai, Jetera bárdnái. Son gottii sudno ja mávssahii ráfi áigge vara mii lei golgan soađis. Vigihis varain son durddidii alimiiddis boahkána ja julggiidis gápmagiid. 6Bargga dal viisát alege divtte su čurges vuovttaid mannat ráfis jábmiidáibmui. 7
2,7
2 Sam 17,27eč
19,31č
Muhto leage ustitlaš gileadlaš Barsillaja bártniide ja divtte sin borrat du iežat beavddis, danin go siinai ledje munnje ustitlaččat dalle go mun báhtarin du vieljas Absalomis. 8
2,8
2 Sam 16,5
19,1623
De lea vel Šimi, Gera bárdni, benjaminlaš Bahurimis. Son garuhii mu fasttit dan beaivvi go mun ledjen mannamin Mahanajimii. Muhto go son bođii mu ovddal Jordangáddái dearvvahit mu, de mun vurdnon sutnje Hearrá nammii: Mun in gotte du. 9Muhto divtte su dál ráŋggáštuvvot. Donhan leat viissis olmmái ja dieđát mo meannudit suinna, vai su čurges vuovttat mannet varranaga jábmiidáibmui.

10

2,10
Apd 2,29
David manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja son hávdáduvvui Davida gávpogii. 11
2,11
2 Sam 5,4č
1 Muit 29,26č
Son lei leamaš Israela gonagassan njealljelogi jagi. Hebronis son lei ráđđen čieža jagi ja Jerusalemis golbmalogigolbma jagi. 12Salomo čohkánii áhčis Davida truvdnui, ja su gonagasváldi šattai nanusin.

Adonia gottáhallá

13Adonia, Haggita bárdni, bođii Salomo eatni Batseba lusa, ja Batseba jearai: “Boađátgo don ustibin?” Adonia vástidii: “De boađán, 14muhto mus lea juoga sárdnut dutnje.” Batseba dajai: “Sártno.” 15

2,15
1,5eč
1 Muit 28,5
Adonia dajai: “Donhan dieđát ahte gonagasvuohta gulai munnje, ja oppa Israel vurddii mu šaddat gonagassan. Muhto váldi gáiddai mus ja šattai mu villjii, danin go dat lei Hearrá dáhttu. 16Mus lea okta áidna bivdda, ale biehtat mus dan.” Batseba dajai: “Mun guldalan.” 17
2,17
1,3
De Adonia dajai: “Bivdde gonagas Salomo addit munnje áhkkán šunemlaš Abišaga. Dus son ii biehtat dan.” 18Batseba vástidii: “Mun sártnun du beales gonagassii.”

19Batseba manai gonagas Salomo lusa sárdnut Adonia beales. Gonagas čuožžilii, bođii su ovddal ja gopmirdii eatnamii muođuid. De son fas čohkánii, ja maiddái gonagasa eadnái buktojuvvui stuollu. Batseba čohkánii gonagasa olgeš beallái 20ja dajai: “Mun ánuhan dus uhca áššáža, ale biehtat dan mus.” Gonagas dajai sutnje: “Ánut, eatnážan, in mun biehtat dan dus.” 21Batseba dajai: “Divtte vieljat Adonia oažžut áhkkán šunemlaš Abišaga.” 222,22 gonagasválddi Abišag lei leamaš Davida liigeáhkká. Go Adonia siđai oažžut su áhkkán, dat sáhtii ipmirduvvot nu ahte Adonia gáibidii gonagasválddi. Gč. 2 Sam 3,7.Gonagas Salomo vástidii eadnásis: “Manne don ánuhat Adoniai šunemlaš Abišaga? Ánut baicca sutnje gonagasválddi! Sonhan lea mu boarráset viellja, ja su bealdehan leaba báhppa Ebjatar ja Joab, Seruja bárdni.” 23Ja gonagas Salomo vuortnui Hearrá nammii: “Ipmil ráŋggáštehkos mu dál ja álo, jos dát bivdda ii mávsse Adoniai su heakka! 24

2,24
2 Sam 7,11eč
Nu duohta go Hearrá eallá, son gii lea nannen mu ja gii lohpádusas mielde lea addán munnje ja mu sohkii áhččán Davida truvnnu: Vel otnánaga Adonia jápmá!” 25Gonagas Salomo vuolggahii Benaja, Jojada bártni, goddit Adonia, ja nu son jámii.

Salomo ádjá Ebjatara eret

26

2,26
1 Sam 22,20
1 Muit 15,11eč
Gonagas dajai báhppa Ebjatarii “Mana du opmodahkii Anatotis. Don ánssášat jápmit, muhto odne mun in gotte du, danin go don leat guoddán Hearrá Ipmila árkka áhččán Davida muođuid ovddas ja leat gillán buot maid son gillái.” 272,27 Eli soga birra Vrd. 1 Sam 2,31eč. Ebjatar lei báhppa Eli nális. Vrd. 1 Sam 14,3; 22,20.Nu Salomo lihcui Ebjatara iige suovvan su šat leat Hearrá báhppan, ja nu ollašuvai dat maid Hearrá lei sárdnon Eli soga birra Šilos.

Joab gottáhallá

28

2,28
1,50
Go Joab gulai dan, de son báhtarii Hearrá goahtái ja dollii áltárčorvviide. Son lei mannan Adonia beallái, muhto Absaloma son ii lean dorjon. 29Salomoi dieđihuvvui: “Joab lea báhtaran Hearrá goahtái ja lea doppe áltára guoras.” Dalle son vuolggahii Benaja, Jojada bártni, ja gohčui su: “Mana ja časkke su jámas!” 30Benaja bođii Hearrá goahtái ja dajai Joabii: “Gonagas gohčču du boahtit olggos!” Joab vástidii: “In boađe, mun dáhtun jápmit dása.” Benaja máhcai gonagasa lusa ja muitalii maid Joab lei vástidan. 31
2,31
2 Mos 21,14
Gonagas dajai sutnje: “Daga nugo Joab dáhttu. Časke su jámas ja hávdát su. Nu don čoavddát mu ja mu áhči soga dan vigihis varas maid Joab golggahii. 32
2,32
2 Sam 3,27
20,10
Hearrá addá sutnje vuoiggalaš ráŋggáštusa. Sonhan fallehii guokte olbmá geat leigga vuoigatlaččabut ja buorebut go son ieš, go son almmá mu áhči Davida dieđekeahttá gottii Nera bártni Abnera, Israela soahteveagaoaivámučča, ja Jetera bártni Amasa, Juda soahteveagaoaivámučča. 33
2,33
1 Mos 9,6
2 Sam 3,27
Bohtos sudno varra Joaba ja su soga badjelii agálaš áigái. Muhto addos Hearrá Davidii ja su nállái, su sohkii ja su truvdnui, agálaš dorvvu.” 34Nu Benaja, Jojada bárdni, manai ja časkkii Joaba jámas. Son hávdáduvvui meahccái iežas ruovttubáikái. 35
2,35
1 Sam 2,35
1 Muit 29,22
Gonagas bijai Benaja, Jojada bártni, soahteveagaoaivámužžan Joaba sadjái, ja Ebjatara sadjái son bijai báhppa Sadoka.

Šimi gottáhallá

36Gonagas rávkkai lusas Šimi ja dajai sutnje: “Hukse alccesat viesu Jerusalemii ja ása deike. Don it oaččo vuolgit dáppe gosage. 37Don oaččut diehtit ahte dan beaivvi go don vuolggát dáppe ja rasttildat Kedronjogaža, de don jámát, ja dat lea du iežat sivva.” 38Šimi vástidii: “Lehkos nu, du bálvaleaddji dahká nugo don gohčut, mu hearrá ja gonagas.” Ja Šimi ásai Jerusalemis guhká.

39

2,39
1 Sam 27,2
Muhto golmma jagi geažes guovttis Šimi šlávain gárgidedje Gata gonagasa Akiša, Maaka bártni, lusa. Šimii muitaluvvui ahte su šlávat leigga Gatis. 40Son sádelasttii ásenis ja vulggii Akiša lusa Gatii viežžat šlávaidis ja buvttii sudno ruoktot.

41Salomoi dieđihuvvui ahte Šimi lei mannan Jerusalemis Gatii ja lei boahtán ruoktot. 42Dalle gonagas rávkkai Šimi lusas ja dajai sutnje: “Almma mun vuortnuhin du Hearrá nammii ja várrejin du ahte dan beaivvi go don vuolggát dáppe gosage, de don ráŋggáštuvvot jápmimiin? Ja don vástidit: ‘Lehkos nu, mun dagan nugo don gohčut.’ 43Manne don dalle it doallan dan váli mii vurdnojuvvui Hearrá nammii, itge jeagadan mu gohččuma?” 44

2,44
2 Sam 16,5eč
Ja gonagas dajai vel Šimii: “Don dieđát ja ipmirdat ieš buot dan bahá maid dahket áhččásan Davidii. Dál Hearrá jorgala du bahávuođa du iežat oaivái. 45Muhto gonagas Salomo lea buressivdniduvvon, ja Hearrá nanne Davida truvnnu agálaš áigái.” 46De gonagas gohčui Benaja, Jojada bártni, doalvut Šimi olggos ja časkit su jámas, ja nu son jámii.

Gonagasváldi lei dál nannosit Salomo gieđas.

3

Salomo ánuha Hearrás viissisvuođa

31

3,1
6,1eč
7,1eč
9,15eč
Salomo válddii áhkkán farao nieidda; nu son šattai farao, Egypta gonagasa, vivvan. Son buvttii áhkás Davida gávpogii dassážii go gearggašii huksemis iežas viesu, Hearrá viesu ja muvrra Jerusalema birra. 23,2 oaffarbáikkit. Álbmot oaffarušai oaffarbáikkiin, danin go dalle ii vuos lean huksejuvvon viessu Hearrá nammii. 3Salomo ráhkistii Hearrá ja doalai áhčis Davida mearrádusaid. Dattetge son oaffarušai oaffarbáikkiin ja cahkkehii dohko oaffardola.

4

3,4
2 Muit 1,3–5
Gonagas manai Gibeonii oaffaruššat, danin go doppe lei deaŧalaččamus oaffarbáiki. Son oaffarušai duhát boaldinoaffara dan áltára alde.

5

3,5
2 Muit 1,7eč
Gibeonis Hearrá almmustuvai Salomoi niegus ihkku. Ipmil celkkii: “Ánut maid dáhtut, de mun attán dan dutnje.” 6Salomo vástidii: “Don ledjet hui buorre bálvaleaddjásat Davidii, mu áhččái, go son vádjolii du ovddas oskkáldasat, vanhurskásit ja vuoigatlaččat. Don bisuhit áimmuin dan stuorra buorrevuođa, ja don addet sutnje bártni gii dál čohkká su truvnnus. 7
3,7
4 Mos 27,17
1 Sam 18,16
2 Sam 5,2
Don, Hearrá, mu Ipmil, leat dahkan mu gonagassan áhččán Davida maŋŋil, vaikko mun lean nuorra ja hárjánmeahttun. 8Mun lean gasku dan álbmoga maid don leat válljen, nu stuorra álbmoga ahte dat ii leat lohkamis. 9Atte bálvaleaddjásat gulolaš váimmu, vai mun máhtášin dubmet du álbmoga ja earuhit buori bahás. Muđui mun in máhte dubmet du stuorra álbmoga.”

10Dán rohkadussii Hearrá liikui, 11ja son celkkii Salomoi: “Go juo don ánuhit dán, go it ánuhan guhkes eallima, it riggodaga itge vašálaččaidat jápmima, muhto ánuhit jierpmi vai máhtášit ráđđet riekta, 12

3,12
4,31
de mun dagan nugo don ánuhit. Mun attán dutnje nu viissis ja jierpmálaš váimmu ahte du veardásaš ii leat leamaš ovdal du iige boađe du maŋŋil. 13
3,13
Matt 6,33
Ef 3,20
Mun attán dutnje maiddái dakkára maid don it ánuhan: riggodaga ja gudni. Nu guhká go don ealát, de ii šatta du veardásaš gonagas. 14
3,14
5 Mos 4,40
Ja jos don vádjolat mu geainnuid ja doalat mu lágaid ja báhkkomiid nugo du áhčči David, de mun attán dutnje guhkes eallima.” 15Salomo morihii, ja son ipmirdii ahte dat lei leamaš niehku. Go son máhcai Jerusalemii, de son loaiddastii Hearrá lihtuárkka ovdii, oaffarušai boaldinoaffariid ja searvevuođaoaffariid ja doalai guossemállásiid buot olbmáidasas.

Salomo dubme viisásit

16De oktii gonagasa lusa bohte guokte fuorá. Soai loaiddasteigga gonagasa ovdii, 17ja nubbi dajai: “Hearrá, gula mu! Moai duoinna nissoniin ásse seammá viesus. Duot nisson lei das go mun riegádahtten máná. 18Go ledje gollan guokte beaivvi das go mun ledjen riegádahttán, de songe riegádahtii máná. Moai leimme viesus guovttá, das ii lean oktage amas olmmoš, dušše moai guovttá. 19Muhtun ija su bárdni jámii, dainna go son lei veallán bártnis alde. 20Guovdelaš ija go mun ledjen oađđimin, de son lihkai, válddii mu bártni mu bálddas ja bijai dan iežas gurrii, ja iežas jápma bártni son bijai mu gurrii. 21Go mun iđđedis lihkken njamahit bártni, de dat leige jápmán. Muhto go mun geahčadin dan iđedisčuovggas, de dat ii leange dat bárdni gean mun ledjen riegádahttán.”

22Dalle nubbi nisson dajai: “Ii leat nu, mu bárdni eallá, du bárdni lea jápmán!” Muhto nubbi dajai: “Ii leat nu, du bárdni lea jápmán, mu bárdni eallá!” Nie soai nággiiga gonagasa ovddas. 23Gonagas dajai: “Nubbi dadjá: Mu bárdni eallá, ja du bárdni lea jápmán. Ja nubbigis dadjá: Ii leat nu, du bárdni lea jápmán, ja mu bárdni eallá.” 24De gonagas dajai: “Vižžet munnje miehki!” Sii bukte gonagassii miehki, 25ja son gohčui: “Čuhppet ealli máná guovtti sadjái, addet nuppi beali nubbái ja nuppi bealigis nubbái!” 26

3,26
Jes 49,15
Dalle buollái dan ealli bártni eatni ráhkisvuohta, ja son dajai: “Hearrán, atte máná sutnje, ale gotte dan!” Muhto nubbi dajai: “Ii munnje iige dutnje. Čuhppet!” 27Dalle gonagas celkkii: “Addet ealli máná dan nissonii gii hálai vuohččan, allet gotte dan. Son lea máná eadni.”

28Oppa Israel gulai duomu maid gonagas lei cealkán, ja buohkat gudnejahtte gonagasa. Sii ipmirdedje ahte son dubmii Israela viissisvuođain maid Ipmil lei addán.

4

Salomo virgeolbmot

41Gonagas Salomo ráđđii dál oppa Israela. 2Dát ledje su alimus virgeolbmot: Asarja, Sadoka bárdni, lei báhppan, 3Elihoref ja Ahia, Šiša bártnit, leigga gonagasa čállin, Jošafat, Ahiluda bárdni, lei riikkačállin, 4

4,4
2,35
Benaja, Jojada bárdni, lei soahteveagaoaivámužžan, Sadok ja Ebjatar leigga báhppan, 5Asarja, Natana bárdni, lei fálddiid hoavdan, Sabud, báhppa Natana bárdni, lei gonagasa ráđđeaddin, 6
4,6
5,13č
Ahišar lei gonagasa dállodoallin, ja Adoniram, Abda bárdni, lei bággobargguid goziheaddjin.

7Salomos ledje oppa Israelis guoktenuppelohkái fálddi geat galge fuolahit eallámuša gonagassii ja su hovvii, iešguhtege ovtta mánus jagis. 8Sii ledje čuovvovaččat: Ben-Hur hálddašii Efraima várreeatnama; 94,9 Makas, Bet-Hanan gávpogat Juda oarjeoasis.Ben-Deker Makasa, Šaalbima, Bet Šemeša, Elona ja Bet Hanana; 104,10 Arubbota … Hefera guovllu guovlu Sikema davvioarjjabealde, Sarona jalgadasa guvlui.Ben-Hesed hálddašii fáldin Arubbota Soko ja oppa Hefera guovllu; 114,11 Dora badjeeatnama Gaskamearrarittus, Karmelvári lulábealde. Gč. Jos 11,2.Dora badjeeatnama fáldin lei Ben-Abinadab gean áhkká lei Salomo nieida Tafat; 12Baana, Ahiluda bárdni, hálddašii Taanaka ja Megiddo guovllu gitta Jokmeama don beallái ja vel dan guovllu mii lei Jisreela vuolábealde Bet Šeanis Saretana guvlui ja gitta Abel Mehola rádjái; 13Ramota Gileadis hálddašii Ben-Geber geasa gulle Manasse bártni Jaira siiddat Gileadis, ja vel Argoba guovllu Bašanis, guhttalogi gávpoga main ledje muvrrat ja bronsabummat; 14Ahinadab, Iddo bárdni, hálddašii Mahanajima; 15Naftali čeardda guovllu hálddašii Ahimaas gean áhkká lei Salomo nieida Basemat; 16Baana, Hušai bárdni, hálddašii Ašera ja Alota; 17Isaskara čeardda guovlluid hálddašii Jošafat, Paruaha bárdni; 18Benjamina čeardda guovlluid hálddašii Šimi, Ela bárdni; 19

4,19
1 Mos 4,21eč
Gileada hálddašii Geber, Uri bárdni, gean eatnamiid ovdal leigga hálddašan amorlaččaid gonagas Sihon ja Bašana gonagas Og. De lei vel okta fáldi Juda guovllus.

Salomo fápmu ja viisodat

20

4,20
1 Mos 13,16
1 Gon 3,8
Juda ja Israela olbmot ledje ollu, nu ollu go sáttočalmmit mearragáttis. Sii borre ja juhke ja ledje ilus. 21
4,21
2 Muit 9,26
Sál 72,8
Salomo ráđđii buot riikkaid Eufrata rájes gitta filistalaččaid eatnama ja Egypta ráji rádjái. Dat mákse vearu ja bálvaledje Salomo nu guhká go son elii.

224,22 golbmalogi kormihtu sullii 10920 lihttera. guhttalogi kormihtu sullii 21840 lihttera.Salomo hoava biepmut juohke beaivái ledje golbmalogi kormihtu sevlejuvvon jáffut ja guhttalogi kormihtu roavva jáffut, 23logi buoiduduvvon vuovssá ja guoktelogi vuovssá mat ledje ealihuvvon guohtunbáikkis, ja vel čuođi sávzza. Dasa lassin ledje vel sarvagat, gasellat, vuovderuoiggut ja buoiduduvvon lottit. 24

4,24
1 Mos 15,18
4,24 Tifsah gávpot Eufratgáttis.Salomo ráđđii buot eatnamiid Eufratis oarjjás, Tifsaha rájes gitta Gaza rádjái ja buot daid gonagasaid, ja sus lei ráfi buot ránnjáriikkaiguin juohke bealde. 25
4,25
3 Mos 26,5
Mi 4,4
Sak 3,10
Judas ja Israelis Dana rájes gitta Beer Šeba rádjái juohkehaš oaččui čohkkát oadjebassan iežas viidnemuora ja fiikonmuora vuolde nu guhká go Salomo elii. 26
4,26
2 Muit 9,25
Salomos ledje njealljeduhát vovdnaheastta ja daidda stálljasajit ja vel guoktenuppelohkáiduhát eará heastta.

27Iešguhtege dan guoktenuppelohkái fálddis fuolahii eallámuša ovtta mánu gonagas Salomoi ja daidda geat borre su beavddis, ja sii gehčče bearrái ahte ii váilon mihkkege. 28Sii skáhppojedje vurrolagaid heasttaide bivggi ja oalggaid ja bukte daid dohko gos gonagas ain lei.

29Ipmil attii Salomoi viisodaga, earenoamáš áddejumi ja dieđu nu valjit go mearragátti sáddot. 30Salomo viisodat lei stuorit go oppa Nuortaeatnama ja buot Egypta viisodat. 31

4,31
1 Muit 2,6
Son lei viisámus buot olbmuin, viisát go esrahlaš Etan ja viisát go Heman, Kalkol ja Darda, Mahola bártnit. Su beaggin viidánii buot birasálbmogiidda. 32
4,32
Sát 1,1
Salomo sánuhii golbmaduhát sátnevádjasa, ja su lávlagat ledje duhátvihtta. 334,33 isopa isop.Son sártnui šattuin, Libanona sedermuora rájes isopa rádjái mii šaddá muvrras. Son sártnui elliin ja lottiin, njoammuin ja guliin. 34
4,34
10,1eč
Matt 12,42
Olbmot buot álbmogiin bohte guldalit Salomo viisodaga, ja buot eatnama gonagasat adde sutnje skeaŋkkaid go ledje guldalan su viisodaga.