Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
13

Hearrá gulaha duomu Betela áltárii

131Aiddo go Jeroboam lei čuožžumin áltára guoras ja cahkkeheamen oaffardola, de Betelii bođii Judas Ipmila olmmái gean Hearrá lei vuolggahan. 2

13,2
2 Gon 23,15eč
Son gulahii áltárii Hearrá duomu ja čuorvvui: “Áltár, áltár! Ná cealká Hearrá: Davida sohkii riegáda bárdni, Josia lea su namma. Dán áltára alde son oaffaruššá oaffarbáikkiid báhpaid geat cahkkehit dása oaffardola. Dán áltára alde boldojuvvojit vel olbmodávttit.” 3Son almmuhii maiddái mearkka: “Dát lea mearkan das ahte Hearrá lea sárdnon: Áltár luoddana, ja dan gunat bieđganit.” 4Go gonagas Jeroboam gulai daid sániid maiguin Ipmila olmmái gulahii duomu Betela áltárii, de son geigii gieđa áltára guoras ja dajai: “Dohppejehket su!” Dalle su geigejuvvon giehta ásttai, iige son nagodan rohttet dan šat ruoktot. 5Áltár luoddanii ja dan gunat bieđganedje, nugo Ipmila olmmái lei almmuhan Hearrá gohččuma mielde. 6
13,6
2 Mos 8,8eč
4 Mos 21,7
Dalle gonagas dajai Ipmila olbmái: “Soažžut Hearrá, du Ipmila, ja rohkadala mu ovddas, vai mun nagodan rohttet gieđa fas ruoktot.” Ipmila olmmái soažžudii Hearrá, ja gonagas sáhtii rohttet gieđa, ja dat šattai dakkárin go lei ovdal. 7Gonagas dajai Ipmila olbmái: “Vuolgge mu vissui boradit. Mun attán dutnje attáldaga.” 8
13,8
4 Mos 22,18
Muhto Ipmila olmmái dajai gonagassii: “Vaikko don attášit munnje beali opmodagastat, de mun in vuolgge duinna. Mun in bora láibbi inge juga čázi dán báikkis, 9danin go Hearrá lea gieldán dan mus. Son celkkii munnje: Ale bora láibbi, ale juga čázi alege máhca seammá geainnu man bohtet.” 10De son vulggii eará geainnu iige máhccan dan geainnu man lei boahtán Betelii.

Ipmila olbmá jeagohisvuohta ja ráŋggáštus

11Betelis ásai boares profehta. Su bártnit bohte ja muitaledje sutnje buot maid Ipmila olmmái lei dahkan Betelis dan beaivvi. Sii muitaledje áhččáseaset maiddái dan maid son lei dadjan gonagassii. 12Áhčči jearai: “Man geainnu son vulggii?” Bártnit bagadedje sutnje geainnu man Ipmila olmmái gii lei boahtán Judas, lei vuolgán. 13Áhčči dajai bártniidasas: “Sádelastet munnje ásena.” Sii sádelaste sutnje ásena, ja son čohkánii dan sealgái. 14Son vulggii Ipmila olbmá maŋŋái ja gávnnai su čohkkámin terebintta vuolde. Son jearai olbmás: “Leatgo don dat Ipmila olmmái gii bođii Judas?” “Lean,” olmmái vástidii. 15De profehta dajai sutnje: “Vuolgge mu vissui boradit muinna.” 16Muhto olmmái vástidii: “Mun in oaččo máhccat duinna. Mun in oaččo borrat láibbi inge juhkat čázi duinna dáppe. 17Hearrá lea cealkán munnje: Don it oaččo borrat láibbi, it juhkat čázi itge máhccat dan geainnu man bohtet.” 18De boaran dajai: “Mun lean profehta nugo donge. Eŋgel sártnui munnje dán Hearrá sáni: ‘Viečča su vissosat, vai son beassá borrat ja juhkat.’” Muhto dan son gielistii.

19Ipmila olmmái máhcai suinna ja borai láibbi ja jugai čázi su viesus. 20Go soai leigga čohkkámin beavddis, de Hearrá sátni bođii profehtii gii lei viežžan olbmá lusas. 21Son čuorvvui Ipmila olbmái gii lei boahtán Judas: “Ná cealká Hearrá: Don it leat doallan Hearrá sáni itge jeagadan Hearrá, du Ipmila, gohččuma. 22Don leat máhccan ja leat borran ja juhkan dan báikkis gos mun gilden du borramis ja juhkamis. Dan dihte du rumaš ii boađe áhčiidat hávdái.”

23Go Ipmila olmmái lei geargan borramis ja juhkamis, de boaran sádelasttii ásena profehtii gean lei viežžan lusas. 24

13,24
20,36
2 Gon 2,24
Olmmái vulggii, ja mátkkis ledjon rohkkáhii su ja gottii su. Su rumaš njaŋgái das geainnu alde. Ásen čuoččui rupmaša bálddas, ja ledjon čuoččui dan nuppe bealde. 25Olbmot manne dakko meattá ja oidne ahte geainnu alde njaŋgái rumaš ja ledjon čuoččui dan bálddas. Go sii bohte gávpogii gos boares profehta ásai, de sii muitaledje maid ledje oaidnán. 26Profehta gii lei máhcahan Ipmila olbmá mátkkis, gulai dan ja dajai: “Dat lea Ipmila olmmái gii ii jeagadan Hearrá gohččuma. Hearrá divttii ledjona váldit su, ja dat gaikkodii su jámas, aiddo nugo Hearrá lei sárdnon sutnje.” 27Son dajai bártniidasas: “Sádelastet munnje ásena”, ja sii dahke nu. 28Son vulggii ja gávnnai rupmaša njaŋgámin geainnu alde, ja ásena ja ledjona čuožžumin rupmaša bálddas. Ledjon ii lean borran rupmaša iige gaikkodan ásena. 29Profehta válddii Ipmila olbmá rupmaša, bijai dan ásena sealgái ja buvttii dan ruoktot. Son máhcai gávpogii vai beassá doallat váidalusaid ja hávdádit jábmi. 30
13,30
Jer 22,18
Son bijai rupmaša iežas hávdái, ja jábmái dollojuvvojedje váidalusat. Morašteaddjit čurvo: “Vuoi, vieljažan!” 31Go boaran lei hávdádan Ipmila olbmá, de son dajai bártniidasas: “Go mun jámán, de bidjet mu dan hávdái masa Ipmila olmmái lea hávdáduvvon. Bidjet mu dávttiid su dávttiid báldii. 32
13,32
2 Gon 23,15eč
Dat duopmu ollašuvvá maid Hearrá lei gohččon su gulahit Betela áltárii ja buot tempeliidda mat leat Samaria gávpogiid oaffarbáikkiin.”

33

13,33
2 Mos 28,41
1 Gon 12,31
Jeroboam ii jorgalan bahás geainnustis dán dáhpáhusage geažil. Son bijai ain oaffarbáikkiid báhppan sahtedohko olbmáid álbmogis. Son bijai oaffarbáikkiid báhppan juohkehačča gii dáhtui. 34Dat šattai Jeroboama sohkii suddun man dihte dat duššaduvvui ja sihkkojuvvui eret eatnama alde.

14

Jeroboam ja profehta Ahia

141Dan áigge Abia, Jeroboama bárdni, buohccái. 2

14,2
1 Sam 28,8
1 Gon 22,30
Jeroboam dajai áhkkásis: “Gárvot nu ahte ii oktage dovdda du Jeroboama áhkkán, ja vuolgge Šiloi. Doppe ássá profehta Ahia gii einnostii mu šaddat dán álbmoga gonagassan. 3Váldde mielde logi láibbi, muhtun gáhkuid ja honnetruhku ja mana su lusa, de son muitala dutnje mo bárdnái geavvá.” 4
14,4
11,29č
Jeroboama áhkká dagai nu. Son vulggii Šiloi ja bođii Ahia vissui. Ahia ii šat oaidnán maidege, danin go son lei čalmmehuvvan boarisvuođa geažil. 5Muhto Hearrá lei cealkán Ahiai: “Jeroboama áhkká lea boahtimin deike jearrat dus ráđi iežas bártni birra, danin go bárdni lea buozus. Sártno sutnje sániid maid mun attán dutnje. Son lea gárvodan dovdameahttumin.” 6Go Ahia gulai nissona vázzinskoabanasa, de son dajai: “Boađe sisa, Jeroboama áhkká! Manne don dahkaluttat eará olmmožin? Mus lea almmuhit dutnje garra sátni. 7
14,7
11,31
16,2
Mana dadjat Jeroboamii: Ná cealká Hearrá, Israela Ipmil: Mun alidin du álbmoga gaskkas ja bidjen du álbmogan Israela ráđđejeaddjin. 8Mun gaikkihin gonagasvuođa Davida sogas ja adden dan dutnje. Muhto don it leat leamaš nugo mu bálvaleaddji David. Son doalai mu báhkkomiid ja vádjolii muinna oppa váimmustis. Son dagai dušše dan mii lei riekta mu čalmmiin. 9Don leat dahkan eambbo bahá go oktage eará ovdal du. Don leat ráhkadahttán alccesat leikejuvvon govaid ipmilin ja nu moaráhuhttán mu, ja don leat jorgalan munnje selggiid. 10
14,10
15,29
21,21
Dan dihte mun buvttán Jeroboama sohkii lihkuhisvuođa. Mun duššadan Israelis buot du soga olbmábeale, sihke stuorráid ja smávváid, ja mun suohpalasttán eret Jeroboama soga nugo muhkki suohpalastojuvvo visot eret. 11
14,11
16,4
Dan Jeroboama sogas gii jápmá gávpogii, borret beatnagat, ja dan gii jápmá meahccái, borret almmi lottit. Ná Hearrá lea sárdnon. 12Vuolgge dál ruktosat. Dan seammás go boađát gávpogii, de bárdni jápmá. 13Oppa Israel doallá sutnje váidalusaid ja mieđušta su hávdái. Dušše son Jeroboama sogas boahtá hávdái, danin go aivvestassii sus oppa Jeroboama sogas Hearrá, Israela Ipmil, lea oaidnán juogage buori. 14Muhto Hearrá čuoččáldahttá Israelii gonagasa gii duššada Jeroboama soga. Dat beaivi boahtá. 15
14,15
2 Gon 17,23
Hearrá časká Israela nu ahte dat suoibu nugo hoašša čázis. Son gaikkiha israellaččaid dan buori eatnamis maid son attii sin áhčiide. Son biđge sin don beallái Eufrata, danin go sii leat dahkan alcceseaset ašeračuolddaid ja moaráhuhttán Hearrá. 16Son hilgu Israela Jeroboama suttuid dihte ja daid suttuid dihte maid son lea fillen Israela dahkat.”

1714,17 Tirsa gávpot Sikema nuorttadavábealde. Davviriikka vuosttaš oaivegávpot. Vrd. 16,23č.Jeroboama áhkká vulggii ja máhcai Tirsai. Dan seammás go son lávkii iežas viesu šielmmá ala, de bárdni jámii. 18Son hávdáduvvui, ja oppa Israel moraštii su. Nu šattai duohtan dat maid Hearrá lei gohččon bálvaleaddjis profehta Ahia sárdnut.

1914,19 Israela gonagasaid muitalusaid girjái jahkegirjjit maid hoavva čálii (gč. 11,41), muhto mat maŋŋil leat duššan.Mii muđui lea muitalit Jeroboamis, su sođiin ja su stivrejumis, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 20Jeroboam lei gonagassan guoktelogiguokte jagi. De son manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa, ja su maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Nadab.

Rehabeam Juda gonagassan

21

14,21
2 Muit 12,13
Rehabeam, Salomo bárdni, lei gonagassan Judas. Son lei njealljelogiovttajahkásaš go šattai gonagassan. Son ráđđii čiežanuppelohkái jagi Jerusalemis, dan gávpogis maid Hearrá lei válljen buot Israela čearddain iežas nama ássanbáikin. Su eadni lei ammonlaš Naama. 22Juda olbmot dahke dan mii lea bahá Hearrá čalmmiin. Suttuideasetguin sii moaráhuhtte Hearrá velá eambbo go sin áhčit. 23
14,23
2 Gon 16,4
17,10
Sii huksejedje alcceseaset oaffarbáikkiid ja ceggejedje geađgebácciid ja ašeračuolddaid juohke alla dievvái ja juohke rudnes muora vuollái. 24
14,24
5 Mos 23,17
Eatnamis ledje maiddái tempelfuorát. Juda álbmot dagai seammá fastivuođaid go álbmogat maid Hearrá lei jávkadan israellaččaid ovddas.

25

14,25
11,40
2 Muit 12,2eč
Rehabeama viđát ráđđenjagi Šišak, Egypta gonagas, fallehii Jerusalema. 26
14,26
10,16č
Son válddii buot divrras dávviriid Hearrá viesus ja gonagasa viesus. Son válddii visot, maiddái buot gollegalbbaid maid Salomo lei duddjohan. 27Daid sadjái gonagas Rehabeam duddjohii bronsagalbbaid; daid son oskkildii heaggafávttaid oaivámuččaide geat fáktejedje gonagasa šloahta uvssa. 28Juohke háve go gonagas manai Hearrá vissui, de heaggafávttat gudde galbbaid ja dolvo daid fas heaggafávttaid latnjii.

29

14,29
2 Muit 12,15č
Mii muđui lea muitalit Rehabeamis su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. 30Rehabeama ja Jeroboama gaskkas lei soahti geažos áigge. 31Rehabeam manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui sin báldii Davida gávpogii. Su eadni lei ammonlaš Naama. Rehabeama maŋŋil gonagassan šattai su bárdni Abiam.

15

Abiam Juda gonagassan

151

15,1
2 Muit 13,1eč
Abiam šattai Juda gonagassan Jeroboama, Nebata bártni, gávccinuppelogát ráđđenjagi. 2Son ráđđii Jerusalemis golbma jagi. Su eadni lei Maaka, Absaloma nieida. 3Abiam dagai seammá suttuid go su áhčči ovdal su lei dahkan. Son ii lean olles váimmus oskkáldas Hearrái, Ipmilasas, nugo su máttaráhčči David lei leamaš. 4
15,4
11,36
Muhto bálvaleaddjis Davida sohkii Hearrá lei guođđán lámppá Jerusalemii: Son dagai Davida bártni gonagassan su maŋŋil, ja son divttii Jerusalema bissut. 5
15,5
2 Sam 11,1eč
Dan son dagai Davida dihte, danin go David lei dahkan dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin iige goassege gáidan mastege maid Hearrá lei gohččon, earret hetlaš Uria áššis.

6Rehabeama ja Jeroboama gaskkas lei soahti nu guhká go Rehabeam elii. 7

15,7
2 Muit 13,2eč
Mii muđui lea muitalit Abiamis ja su daguin, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. Abiama ja Jeroboama gaskkas lei soahti. 8
15,8
2 Muit 14,1
Abiam manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Asa.

Asa Juda gonagassan

9Asa šattai Juda gonagassan Israela gonagasa Jeroboama guoktelogát ráđđenjagi. 10Son ráđđii Jerusalemis njealljelogiokta jagi. Su áhči eadni lei Maaka, Absaloma nieida. 11

15,11
2 Muit 14,2eč
Asa dagai dan mii lei riekta Hearrá čalmmiin, nugo su máttaráhčči David. 12
15,12
14,24
22,47
Son ájii eatnamis tempelfuoráid ja jávkadii buot eahpeipmiliid maid su áhčit ledje ráhkadan. 13
15,13
2 Muit 15,16eč
Eatnistis Maakas son válddii eret gonagaseatni árvvu, danin go Maaka lei ceggen hirbmatlaš gova ašera-gárdái. Asa cuvkii gova ja bolddii dan Kedronleagis. 14
15,14
22,44
2 Gon 12,3
Muhto oaffarbáikkit eai jávkaduvvon. Dattetge Asa lei olles váimmus oskkáldas Hearrái nu guhká go elii. 15Áhčis ja iežas oaffarattáldagaid, silbbaid, golliid ja lihtiid, son bijai Hearrá tempelii.

16Asa ja Israela gonagasa Baša gaskkas lei soahti nu guhká go soai eliiga. 17

15,17
2 Muit 16,1eč
Baša, Israela gonagas, fallehii Juda ja nannegođii Rama, vai ii oktage beasa vuolgit Juda gonagasa Asa luhtte iige boahtit su lusa. 18
15,18
2 Gon 12,18
16,8
18,15
Dalle Asa válddii buot golli ja silbba mii ain lei Hearrá viesu dávvirgámmáriin, ja maiddái daid dávviriid mat ledje gonagasa šloahtas, vuolggahii áirasiid doalvut daid Damaskusii Ben-Hadadii, Arama gonagassii, Hešona bártni Tabrimmona bárdnái, ja cealkkihii: 19“Munno gaskkas lea lihttu, nugo lei munno áhčiid gaskkasnai. Mun lean vuolggahan dutnje attáldahkan dán silbba ja golli; doaje dál lihtu maid leat dahkan Bašain, Israela gonagasain, vai son heaitá áŧesteames mu.” 20
15,20
2 Gon 15,29
15,20 Ijon báiki eatnama davvioasis. Kinnereta guovllu Gennesaretjávrri davvioarjjabealde.Ben-Hadad dagai nugo gonagas Asa siđai ja vuolggahii soahteoaivámuččaidis fallehit Israela gávpogiid. Son válddii Ijona, Dana, Abel Bet-Maaka ja Kinnereta guovllu ja maiddái oppa Naftali eatnama. 21Go Baša gulai dan, de son heittii nannemis Rama ja máhcai Tirsai. 22Dalle gonagas Asa rávkkai lusas oppa Juda, iige oktage beassan boahtimis. Sii dolvo eret geđggiid ja hirssaid maiguin Baša lei leamaš nannemin Rama, ja daiguin gonagas Asa nannii Geba mii lea Benjaminis, ja Mispa.

23

15,23
2 Muit 16,12eč
Mii muđui lea muitalit Asas ja su olahusain, buot das maid son dagai ja dain gávpogiin maid son nannii, lea čállojuvvon Juda gonagasaid muitalusaid girjái. Go son lei šaddan boarisin, de son buozai julggiin. 24
15,24
2 Muit 17,1
Asa manai vuoiŋŋadit áhčiidis lusa ja hávdáduvvui áhčiidis báldii Davida gávpogii. Su maŋŋil šattai gonagassan su bárdni Jošafat.

Nadab Israela gonagassan

25Nadab, Jeroboama bárdni, šattai Israela gonagassan Juda gonagasa Asa nuppi ráđđenjagi. Son ráđđii Israela guokte jagi. 26Son dagai dan mii lei bahá Hearrá čalmmiin. Son vádjolii áhčis geainnuid ja dagai seammá suttuid maiguin su áhčči lei fillen israellaččaid suddudit. 2715,27 Gibbeton gávpot Juda ja Filistea rájá alde.Muhto Baša, Ahia bárdni, Isaskara čeardda olmmái, dagai lihtu Nadaba vuostá ja gottii su lahka Gibbetona, filistalaččaid gávpoga maid Nadab ja israellaččat ledje birastahttimin. 28Baša gottii Nadaba Juda gonagasa Asa goalmmát ráđđenjagi ja šattai gonagassan su sadjái. 29

15,29
14,10eč
Go son lei šaddan gonagassan, de son gottii oppa Jeroboama soga. Son ii diktán ovttage olbmo Jeroboama sogas báhcit heggii, muhto gottii sin buohkaid. Nu šattai duohtan dat maid Hearrá lei sárdnon šilolaš bálvaleaddjis Ahia bokte. 30Dat dáhpáhuvai daid suttuid dihte maid Jeroboam ieš lei dahkan ja maiguin son lei fillen israellaččaid suddudit, danne go daiguin suttuiguin son lei moaráhuhttán Hearrá, Israela Ipmila. 31Mii muđui lea muitalit Nadabis ja su daguin, lea čállojuvvon Israela gonagasaid muitalusaid girjái. 32Asa ja Israela gonagasa Baša gaskkas lei soahti nu guhká go soai eliiga.

Baša Israela gonagassan

3315,33 Tirsa >14,17.Baša, Ahia bárdni, šattai Israela gonagassan Juda gonagasa Asa goalmmát ráđđenjagi. Son ráđđii Tirsas guokteloginjeallje jagi. 34Son dagai dan mii lei bahá Hearrá čalmmiin, vádjolii Jeroboama geainnuid ja dagai seammá suttuid maiguin Jeroboam lei fillen israellaččaid suddudit.