Davvisámegiel Biibbal 2019 (Biibbal)
5

Fuorrávuođa cuiggodeapmi

51

5,1
3 Mos 18,8
5 Mos 27,20
5,1 eadnebeliinis Teaksta čujuha dás olbmái gii veallá iežas eadnebeliin. Su áhčči sáhttá leat jápmán dahje vánhemat leigga earránan. Dan dihte go nissonat dávjá ledje nuorabut go olbmát go náitaledje, de dat guovttes soittiiga leat ovttaahkásaččat.Mun lean gullan ahte din gaskkas lea fuorrávuohta, ja velá dakkár mii ii leat báhkiniid gaskkasge: Muhtun eallá eadnebeliinis. 2Ja dii vel goarggastallabehtet, vaikko galggašeiddet baicca moraštit ja ádjit iežadet searvvis eret dan gii dahká dakkáriid. 3
5,3
Kol 2,5
Vaikko mun rumašlaččat in leat din luhtte, de mun lean din luhtte vuoiŋŋas ja lean juo cealkán duomu sivalažžii, dego mun livččen dieppe. 4Go dii čoahkkanehpet Hearrámet Jesusa nammii, ja mun lean dinguin vuoiŋŋas ja Hearrámet Jesusa fápmu lea das, 5
5,5
1 Tim 1,20
de addet dan olbmo Sáhtánii ja diktet su rupmaša duššat, vai su vuoigŋa bestojuvvo Hearrá beaivvi.

6

5,6
Gal 5,9
5,6 suvrradáiggáš Láibbodettiin seste uhca suvrradáiggáža. Nuppe háve go áigo láibut, de duhppejuvvui dáigebihtáš ođđa dáigái vai datgis geavvá.Din rápmi ii leat buorre. Almma dii diehtibehtet ahte uhca suvrradáiggáš suvruda oppa dáiggi? 7
5,7
2 Mos 12,21
13,7
Joh 1,29+
5,7 Diihan lehpet suvrutkeahttájat Dáigái ii galgan seaguhuvvot boares suvrradáigi. ▶ avvudeamit ja basit.Čorgejehket eret boares suvrradáiggi, vai šaddabehtet ođđa dáigin. Diihan lehpet suvrutkeahttájat, min beassášláppis Kristus lea juo njuvvojuvvon. 8Dollot nappo basiid, allot dakkárin geaid bahávuohta ja suddu leat suvrudan, muhto buhtisvuođa ja duohtavuođa suvrutkeahtes láibin.

95,9 Mun čállen didjiide dát girji ii šat gávdno.Mun čállen didjiide ahte dis ii oaččo leat mihkkege dahkamušaid furrošeddjiiguin. 10

5,10
Rom 1,29eč+
5,10–11 Vearssaid sisdoallu lea bahádáhpekataloga, miellaguottut ja dagut mat vuostálaste kristtalaš oskku ja eallima. ▶ katalogat.In mun oaivvildan dán máilmmi furrošeddjiid inge ruhtaváibmiliid, rievváriid inge eahpeipmilbálvaleddjiid, danin go dallehan dii fertešeiddet vuolgit máilmmis eret. 11
5,11
2 Tess 3,6
Mun oaivvildin ahte dis ii oaččo leat mihkkege dahkamušaid dakkár olbmuin gii gohčoduvvo vielljan, muhto gii lea furrošeaddji, ruhtaváibmil, eahpeipmilbálvaleaddji, bilkár, juhkki dahje suola. Allet oppa boratge ovttas dakkár olbmuin. 12
5,12
Mark 4,11
Kol 4,5
Ii suige mu ášši leat dubmet olggobealolbmuid? Almma diige dubmebehtet dušše daid geat gullet din iežadet searvái? 13
5,13
5 Mos 17,7
22,21č
Daid geat leat olggobealde, dubme Ipmil. Ádjet eret luhtádet dan gii lea bahá.

6

Lágasteamit kristtalaččaid gaskkas

61Go dis soapmásis lea ášši guoimmis vuostá, de mo son jolggada lágastit báhkiniid ovddas? Manne son ii divtte bassi olbmuid čoavdit ášši? 2

6,2
Dan 7,22
Matt 19,28
Almma diehtibehtet ahte bassi olbmot oktii dubmejit máilmmi? Jos dii oažžubehtet dubmet máilmmi, de almma dii dalle máhttibehtet čoavdit smávva áššiid? 3Almma diehtibehtet ahte mii oktii dubmet velá eŋgeliidge – manne mii dalle eat máhtáše čoavdit beaivválaš áššiid? 4Muhto go dis leat dakkár beaivválaš áššit, de dii váldibehtet duopmárin olbmuid geaid searvegoddi ii ane árvvus. 5Seađášeiddet heahpanit! Iigo din iežadet searvvis leat oktage viissis gii máhtášii čoavdit vieljažiid ášši? 6Muhto viellja lágasta vieljas vuostá, velá eahpeoskkolaččaid ovddas. 7
6,7
Matt 5,38eč1 Tess 5,15
Datge lea didjiide heahpadin go dis leat diggeáššit guhtet guimmiideattetguin. Manne ehpet baicca gillá veriid? Manne ehpet baicca vuoittáhala nubbái? 8Muhto dál dii verrošehpet ja váldibehtet earáin, velá iežadet vieljainge. 9
6,9
Rom 1,29ečAlm 22,15
6,9–10 Vearssaid sisdoallu lea bahádáhpekataloga, gč. 5,10. ▶ katalogat.Almma diehtibehtet ahte vuoigatmeahttun olbmot eai árbe Ipmila riikka? Allet čádjádala! Ipmila riikka eai árbe furrošeaddjit eaige eahpeipmiliid bálvaleaddjit, eai náittosrihkkut, eai olbmát geat veallájit olbmáiguin, 10eai suollagat eaige ruhtaváibmilat, eai juhkkit, bilkárat eaige rievvárat. 11
6,11
Tit 3,3–7+
Dii leiddet ovdal dakkárat, muhtumat dis, muhto dál dii lehpet bassojuvvon buhtisin ja dahkkojuvvon bassin ja vanhurskkisin Hearrá Jesus Kristusa nammii ja min Ipmila Vuoiŋŋa fámuin.

Rumaš lea Bassi Vuoiŋŋa tempel

12

6,12
10,23
Buot lea munnje lobálaš, muhto ii buot leat ávkkálaš. Buot lea munnje lobálaš, muhto in mun oaččo diktit mange ráđđet iežan. 13Borramuš lea čoavjji várás ja čoavji borramuša várás, muhto Ipmil dahká duššin goappašagaid. Rumaš ii leat furrošeami várás muhto Hearrá várás, ja Hearrá lea rupmaša várás. 14
6,14
Rom 8,111 Kor 15,12eč
Ipmil lea čuoččáldahttán jábmiid luhtte Hearrá ja čuoččáldahttá fámuinis minge. 15
6,15
12,27+
Almma diehtibehtet ahte din rupmašat leat Kristusa rupmaša lahtut? Riemašingo mun dalle dahkat Kristusa lahtuid fuorá lahttun? In goassege! 16
6,16
1 Mos 2,24
Matt 19,5
Ef 5,31
Almma diehtibehtet ahte dat gii ovttastuvvá fuoráin, šaddá oktan rumašin suinna? Lea celkojuvvon: Dat guovttis šaddaba oktan oažžin. 17
6,17
Joh 17,21eč
Muhto dat gii ovttastuvvá Hearráin, šaddá suinna oktan vuoigŋan.

18Báhtarehket furrošeamis! Buot eará suttut maid olmmoš dahká, leat rupmaša olggobealde, muhto furrošeaddji sudduda iežas rupmaša vuostá. 19

6,19
Joh 2,21
Rom 3,16+
Almma diehtibehtet ahte din rumaš lea Bassi Vuoiŋŋa tempel? Dán Vuoiŋŋa Ipmil lea addán ássat din siste. Dii ehpet gula alcceseattet. 20
6,20
Matt 20,28
Fil 2,5eč
1 Tim 2,6
1 Pet 1,18
6,20 Ipmil lea oastán … máksojuvvon šlavvagavppašeami govva. Šlávat eai gullan alcceseaset. Sii vuvdojuvvojedje šiljus opmodahkan.Ipmil lea oasttán din ja haddi lea máksojuvvon. Gudnijahttet dan dihte Ipmila din rupmašiin.

7

Náittosdilli ja náitalkeahtesvuohta

717,1 ášši maid čáliidet Paulus lea ožžon girjji searvegottis, ja das bođii ovdan gažaldat maid son dás čilge.Mun válddán dál ovdan dan ášši maid čáliidet. Olbmái lea gal buorre jos son ii guoskka nissonii, 2

7,2
1 Tess 4,3č
muhto vai iešguhtege vealtá fuorrávuođas, de juohke olmmái galgá eallit iežas áhkáin ja juohke nisson iežas boatnjáin. 3Boadnjá galgá deavdit náittosgeatnegasvuođas áhkkásis, nu maiddái áhkká boadnjásis. 4Áhká rumaš ii leat su iežas hálddus, muhto boatnjá, iige boatnjá rumaš leat su iežas hálddus, muhto áhká. 5Alli biehttal eallimis goabbat guimmiineatte muđui go leahppi šiehttan muhtin áigái, vai beassabeahtti rohkadallat; máhcci dasto fas oktii. Muđui Sáhtán beassá geahččalit dudno, go eahppi veaje hálddašit iežaideatte. 6Dán mun dajan mieđáhussan inge gohččumin. 7
7,7
Matt 19,11č
Mun sávašin ahte buohkat ellet nugo mun. Muhto juohkehaš lea ožžon Ipmilis iežas árpmuattáldaga, nubbi ovttalágáža, nubbigis nuppilágáža.

8Náitalkeahtes olbmuide ja leaskkaide mun dajan: Sidjiide livččii buorre orrut okto nugo mun. 9

7,9
1 Tim 5,14
Muhto jos sii eai sáhte doalahallat, de náitalehkoset, danne go lea buoret náitalit go buollit himu dolas. 10
7,10
Matt 5,32
Mark 10,411č
Luk 16,18
7,10 earránit náittosdilli.Náitalan olbmuide mun attán dán gohččuma mii ii leat mu muhto Hearrá: Áhkká ii oaččo earránit boatnjástis. 11Muhto jos son earrána, de ellos náitalkeahttájin dahje soabadehkos boatnjáinis. Ii boadnjáge oaččo earránit áhkástis.

12Earáide mun dajan, in Hearrá sátnin muhto iežan sátnin: Jos muhtun vieljas lea áhkká gii ii oskko, ja áhkká dáhttu eallit suinna, de boadnjá ii oaččo earránit sus. 13Ja jos nissonis lea boadnjá gii ii oskko, ja boadnjá dáhttu eallit suinna, de áhkká ii oaččo earránit boatnjástis. 14Dasgo boadnjá gii ii oskko, basuhuvvo áhkás bokte, ja áhkká gii ii oskko, basuhuvvo oskkolaš boatnjás bokte. Muđui dudno mánát livčče buhtismeahttumat, muhto dál sii leat basit. 15Muhto jos eahpeoskkolaš náittosguoibmi dáhttu earránit, de earránehkos. Dan dilis oskkolaš viellja dahje oabbá ii leat čadnojuvvon. Ipmil lea rávkan min eallit ráfis. 16

7,16
1 Pet 3,1
Ja mas dieđát, áhkká, ahte sáhtátgo beastit boatnját? Ja mas dieđát, boadnjá, ahte sáhtátgo beastit áhkát?

Olgguldas eallindilli

17

7,17
7,2024
Ellos juohkehaš dan dilis maid Hearrá lea guhtiige addán ja mii sus lei, go Ipmil rávkkai su. Dán neavvaga mun attán buot searvegottiide. 18Jos muhtun lei birračuhppojuvvon dalle go rávkojuvvui, de son ii dárbbaš earáhuhttit iežas dili. Allos dat gii lea rávkojuvvon birračuohpakeahttájin, dikto iežas birračuhppojuvvot. 19
7,19
Rom 2,25eč
Gal 5,6
6,15
Dat gal dási dahká, leago olmmoš birračuhppojuvvon vai birračuohpatkeahttái; dehálaš lea doallat Ipmila báhkkomiid. 20Orros juohkehaš dan dilis mas lei dalle go rávkojuvvui. 21Jos ledjet šlávva go rávkojuvvojit, de ale váivvit iežat dainna. Muhto jos don sáhtát beassat friddjan, de vállje baicca dan. 22
7,22
Rom 6,1822
Ef 6,6
Filem 16
1 Pet 2,16
Dasgo son gii lei šlávva go Hearrá su rávkkai, lea olmmoš gean Hearrá lea dahkan friddjan. Seammá láhkai dat gii lei friddja go rávkojuvvui, lea Kristusa šlávva. 23
7,23
6,20
Ipmil lea oastán din ja haddi lea máksojuvvon. Allet šatta olbmuid šlávvan! 24Vieljat, orros juohkehaš Ipmila ovddas dan dilis mas lei dalle go rávkojuvvui.

Náitalkeahtes olbmot ja leaskkat

257,25 Náitalkeahtes olbmuid greikkagiela mielde “buhtis nieiddat”. Sátni lea v. 36 ja 38 jorgaluvvon “moarsi”.Náitalkeahtes olbmuid birra mus ii leat gohččun Hearrás. Muhto mun dajan iežan oaivila, dan dihte go Hearrá árpmustis lea čájehan munnje luohttámuša. 26

7,26
Luk 21,23
Dan heahteáiggi dihte maid mii dál eallit, juohkehažžii lea buoremus eallit dan dilis mas dál lea. 27Jos dus lea áhkká, de ale vikka čovdojuvvot sus luovus. Jos dus ii šat leat áhkká, de ale siđa alccesat áhká. 28Muhto jos dattetge náitalat, de it suddut. Ja jos nieida náitala, de son ii suddut. Muhto náitalan olbmot ožžot eallimis olu váivviid, ja dain mun dáhtošin din seastit.

29

7,29
Rom 13,11č
1 Kor 10,11
1 Pet 4,7
1 Joh 2,18
Mun dajan didjiide, vieljažiiddán: Áigi gáržu. Danin maiddái dat geain lea áhkká, galget eallit dego sis ii livčče áhkká, 30dat geat moraštit, dego eai moraštivčče ja dat geat leat ilus, dego eai livčče ilus; dat geat ostet, galget leat dego eai oččoše atnit áimmuin dan maid ostet, 31
7,31
1 Joh 2,15eč
ja dat geat geavahit máilmmi buriid, dego eai anáše daid maninge ávkin. Dasgo dálá máilbmi, nugo dál lea, nohká.

32Mun sávašin ahte dii eallibehtet almmá morrašiid haga. Náitalkeahtes olmmoš atná fuola das mii guoská Hearrái, das mo ealášii Hearrá miela mielde. 33

7,33
Luk 14,20
Náitalan olmmáigis atná fuola das mii gullá máilbmái, das mo son sáhttá dohkket áhkkásis, 34ja ná son gesso guovtte guvlui. Náitalkeahtes nisson ja nieida atnet fuola das mii guoská Hearrái, vai leat sihke rupmaša ja vuoiŋŋa dáfus basit, muhto náitalan nisson atná fuola das mii guoská máilbmái, das mo dohkke boadnjásis.

35

7,35
Luk 10,41č
Mun dajan dán didjiide iežadet ávkin, in danne go dáhtun giellat din, muhto vai mun veahkehivččen din eallit gutnálaččat ja bissut oskkáldasat Hearrás.

367,36 bargá heivemeahttumit moarsis vuostá sáhttá maid jorgaluvvot “dagahit heahpada niidii”. >v. 25.Muhto jos muhtin oaivvilda ahte son bargá heivemeahttumit moarsis vuostá anistumiidis dihte, iige sáhte dasa maidege, de dahkos son nugo hálida, soai oažžuba náitalit, iige son daga suttu. 37Muhto gii hálddaša iežas dáhtu ja bissu nannosit áigumušastis ja diktá moarsis leat guoskkakeahttá, dat dahká riekta. 38Dat gii náitala morsiinis, dahká nappo riekta, muhto dat gii ii náital, dahká buorebut.

39

7,39
Rom 7,2č
Áhkká lea čadnojuvvon boadnjásis nu guhká go boadnjá eallá, muhto boatnjá jápmima maŋŋil áhkká lea friddja náitalit geainna dáhttu, go dat fal dáhpáhuvvá Hearrás. 40Su oassi lea goit buoret, jos son eallá okto. Dát lea mu oaivil, ja mun navddán ahte musge lea Ipmila Vuoigŋa.